نیلز  , spider_man

نیلز

 دوست، آن کسی است که جرات می کنی با او خودت باشی
نیلز  , spider_man

نیلز

مطالب تصاویر 1دوستان 158
89/07/12 22:38

آشنایی با معروف ترین کتب اخلاقی شیعه ( قسمت اول )...

آشنایی با معروف ترین کتب اخلاقی شیعه ( قسمت اول )



لیست کتاب ها به ترتیب تاریخ


التمحیص

مؤلّف:

ابوعلی، علی بن همام اسكافی (م 336 هـ . ق)

زندگی نامه: وی از چهره های درخشان و بزرگان شیعه و از اصحاب سفرای امام زمان ـ علیه السلام ـ می باشد. او در سال 258 هـ .ق در اسكاف نام محلی بین بصره و كوفه، در خانواده ای تازه مسلمان به دنیا آمد. اسكافی در اثر دعای امام حسن عسكری ـ علیه السلام ـ ( پدر اسكافی از امام - علیه السلام - خواسته بودکه ایشان دعا كند خداوند اولاد صالحی به او عنایت كند) به دنیا آمد و به بغداد و شهرهای مختلف مهاجرت كرد تا از محضر بزرگان و علمای نامدار شیعه بهره ببرد.
اسكافی از شخصیت های بزرگ شیعه در آن دوران به شمار می آمد و یكی از یاران نزدیك نواب امام بود. او در سال 336 هـ .ق به سرای باقی شتافت.

اساتید:
نواب امام زمان مانند عثمان بن سعید، محمد بن عثمان و حسین بن روح، ابراهیم بن هاشم، عبد الله بن جعفر حمیری، علی بن محمد بن ریاح، علی بن محمد رازی.

شاگردان:
احمد بن محمد برقی، جعفر بن محمد بن قولویه، علی بن ابراهیم، هارون بن موسی تلعكبری، ابراهیم بن محمد معروف، احمد بن ابراهیم.

تألیفات:
التمحیص، الانوار فی تاریخ الاسلام.[1]

معرفی اجمالی كتاب:
نام كتاب از آیه شریفه «و لیمحص الله الذین آمنوا» گرفته شده و به معنای خالص كردن و جلا دادن است. مراد مؤلف هم خالص كردن ایمان مؤمنان و جلا دادن روح آنان است. این كتاب درباره صفات و خصوصیات انسان های مؤمن است كه در این دنیا با مشكلات و سختی ها چگونه مقابله كرده و در مقابل صبر و عمل صالح به چه اجر و پاداشی خواهند رسید.
این كتاب افق های جدیدی را فراروی انسان می گشاید و ایمان و اطمینان وی را به جهان آخرت می افزاید. مؤلف این كتاب را با بهره گیری از چشمه زلال معارف محمد و آل محمد ـ علیهم السلام ـ نوشته است.
علامه مجلسی در مورد این كتاب می گوید: «كتاب التمحیص از تألیفات شیخ ثقه و شخصیت مورد اطمینان، محمد بن همام می باشد. متانت و دقت كتاب به فضل و دانش مؤلف آن گواهی می دهد، اگرچه فضل و دانش مؤلف آن امری واضح و روشن است».
كتاب حاضر، دارای 1710 حدیث می باشد كه در 9 باب تنظیم شده است. و به ذكر احادیث پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و ائمه ـ علیهم السلام ـ تا امام رضا ـ علیه السلام ـ پرداخته است.
عناوین كتاب عبارتند از، سرعت بلا به سوی انسان، سرعت مجازات مؤمن در دنیا، پاك شدن گناهان مؤمن به وسیله بیماری، غم و اندوه و مشكلات دیگر، ستایش فقر، رزق و روزی و بزرگواری در طلب آن، نظر لطف و محبت خداوند با مؤمنان، ستایش صبر و یقین و رضایت در برابر سختی ها، اخلاق مؤمنان و مطالب آموزنده دیگر كه به وسیله احادیث ائمه ـ علیهم السلام ـ بیان شده است.

وضعیت نشر:
این كتاب در یك جلد به زبان عربی از طرف انتشارات مدرسه امام مهدی ـ علیه السلام ـ قم در سال 1404 هـ .ق به همراه كتاب المؤمن مؤلف به چاپ رسیده است.

[1] - مقدمه كتاب التمحیص.

صفات الشیعه

مؤلّف:
شیخ صدوق (م 381 هـ . ق)
معرفی اجمالی كتاب:
مؤلف در این كتاب به ذكر روایاتی درباره ائمه ـ علیهم السلام ـ، صفات، ویژگی ها و خصوصیات شیعیان محمد و آل محمد ـ علیهم السلام ـ پرداخته است. این کتاب از زمان نگارش تا به امروز مورد توجه علما و بزرگان شیعه قرار گرفته و در بسیاری از مجموعه های روایی من جمله بحارالانوار و وسایل الشیعه بر آن استناد شده است.
این كتاب برای شناخت صفات شیعه واقعی كتابی بس ارزشمند و قابل توجه می باشد.
خواننده با مطالعه آن به صفات و ویژگی هایی كه شیعیان علی بن ابیطالب ـ علیه السلام ـ باید دارا باشند دست می یابد.
كتاب حاضر شامل 71 حدیث اخلاقی و اعتقادی و موضوعاتی مثل صفات شیعه، تسلیم در برابر ائمه ـ علیهم السلام ـ ، صفات متّقین، صفات مؤمنین، شیوه معاشرت با مردم، دوستی و دشمنی برای خدا و مكارم اخلاق می باشد.

وضعیت نشر:
این كتاب توسط انتشارات اعلمی تهران در یك جلد به زبان عربی به همراه ترجمه فارسی آن به قلم استاد عزیز الله عطاردی، چاپ شده است.

معدن الجواهر و ریاضه الخواطر

مؤلّف:
ابوالفتح محمد بن عثمان كراجكی (م 449 هـ . ق)

زندگی نامه:
وی در قرن چهارم هجری قرن شكوفایی علم و دانش در سرزمین های اسلامی به دنیا آمد. او از درخشان ترین چهره های علمی نیمه اول قرن پنجم و معاصر با شیخ طوسی است. او اندیشمندی بزرگ، فقیه، اصولی، ریاضی دان، ستاره شناس، ادیب و آگاه به علوم حدیث، فلسفه، كلام، نحو، اخلاق، تاریخ، رجال، تفسیر و طب بوده و بیش از هشتاد تألیف با ارزش دارد. شهید اول از وی تعبیر به علامه می كند.

اساتید:
شیخ مفید، سید مرتضی، ابویعلی جعفری، شیخ طوسی، ابن شاذان قمی.
شاگردان:
شیخ عبدالرحمن خزاعی، ابومحمد حبشی، سید ابوالفضل علوی، عبدالعزیز بن ابی كامل، ابی عبدالله حسین بن هبه الله طرابلسی.

تألیفات:
روضه العابدین و نزهه الزاهدین، كنز الفوائد، الرساله الناصریه، التلقین لاولاد المؤمنین.[1]

معرفی اجمالی كتاب:
این كتاب در آداب، حِكَم، ، سخنان پیامبر و ائمه ـ علیهم السلام ـ و سخنان دیگر پیامبران الهی، حكما و زهّاد می باشد.
كتاب حاضر به سبك كتاب خصال شیخ صدوق است. مؤلف در این كتاب روایات و مطالبی كه اعداد در آنها به كار رفته را به ترتیب از یك تا ده آورده است.
نكته دیگر اینكه در این كتاب ابتدا سخنان پیامبر اسلام ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و سپس سخنان ائمه ـ علیهم السلام ـ و بعد از آن سخنان دیگر پیامبران الهی و در آخر، سخنان شخصیت های اسلامی یا برخی از فلاسفه و حكمای گذشته آمده است.
این كتاب از لحاظ ادبی یك اثر بسیار ارزشمند و قابل توجه است كه بسیاری از موضوعات اخلاقی را جمع آوری نموده و با سبكی بسیار زیبا انسان را با سخنان گرانبهای پیامبران و اولیای الهی و انسان های برجسته و اندیشمندان بزرگ آشنا می سازد.
روایات این كتاب مرسله بوده و مؤلف برای كم شدن حجم آن به اسناد روایات اشاره نكرده تا بتواند حجم گسترده تری از سخنان ارزشمند بزرگان دین و دانش را در این كتاب كوچك جمع آوری نماید. علاوه بر آن، روایات این كتاب در بسیاری دیگر از منابع معتبر روایی موجود می باشد و متن روایات نیز، خود بهترین شاهد بر ارزش و اعتبار آن است. شیخ عباس قمی این كتاب را به فارسی ترجمه كرده و با نام نزهه النواظر به چاپ رسانده است. این كتاب از جمله كتاب های اخلاقی و تربیتی است كه می تواند در تذكیه نفس و خودسازی مؤثر باشد.

وضعیت نشر:
كتاب حاضر بوسیله استاد سید احمد حسینی تحقیق و تصحیح شده و توسط انتشارات كتابخانه مرتضویه تهران در سال 1394 هجری قمری در یك جلد به زبان عربی چاپ شده است.

[1] - مقدمه كتاب معدن الجواهر و مقدمه كتاب كنز الفوائد، كراجكی.

كتاب «الدعوات» یا سَلوَه الحزین

مؤلّف:
سعید بن هبه الله معروف به قطب راوندی (م 573 هـ .ق)

زندگی نامه:
زندگی نامه مؤلف در بخش كتب تاریخی ذكر شده است.

معرفی اجمالی كتاب:
نام مشهور كتاب الدعوات و نام دیگر آن سَلوَه الحزین می باشد كه مؤلف همین نام را برای كتاب برگزیده است. سَلوَه الحزین یعنی دارویی كه غم و اندوه را از انسان زایل می كند و انسان غمگین را به وجود و سرور و خوشحالی وا می دارد. این كتاب كه اثر عالم بزرگ و فقیه نامدار شیعه است با موضوعات زیبا و متنی قابل اعتماد و صحیح می باشد. چرا كه مؤلف از افراد مورد اعتماد بوده و روایات مورد وثوق و اطمینان را نقل كرده است.
بزرگان و علمای پس از قطب راوندی همگی به این كتاب اعتماد كامل داشته و مطالب آن را در كتاب های خود آورده اند.

ترتیب ابواب كتاب بدین شرح می باشد:
1. دعا و فضیلت دعا و استجابت آن.
2. پیرامون سلامتی بدن و راه حفظ آن به وسیله دعا و دستوراتی برای خوردن، آشامیدن، كیفیت و انواع آن.
3. در بیماری ها و فواید دنیوی و اخروی آنها.
4. پیرامون مرگ و دشواری های آن و برزخ، قبر و قیامت.
و موضوعات مختلف دیگر كه برای خواننده مفید و سازنده می باشد.

وضعیت نشر:
این كتاب در یك جلد به زبان عربی از طرف انتشارات مدرسه امام مهدی ـ عجل الله تعالی فرجه الشریف ـ در سال 1407 هـ .ق چاپ شده است.
مشكاه الانوار فی غرر الاخبار

مؤلّف:
علی بن حسن بن فضل طبرسی (م حدود سال 600 هـ . ق)

زندگی نامه:
وی فرزند حسن بن فضل، صاحب كتاب مكارم الاخلاق و نوه امین الاسلام طبرسی، صاحب مجمع البیان و از بزرگان قرن ششم هجری بوده است.
یكی از خاندان های سراسر افتخار دوران اسلامی، خاندان مرحوم طبرسی است به طوری كه وقتی علامه مجلسی به نام آنان می رسد، می گوید: «خاندان طبرسی از حیث شهرت و علم آنچنان معروفند كه چون خورشید در وسط آسمان می درخشند و نیاز به توصیف ندارند».
علی بن حسن، از حیث علم و دانش سرآمد روزگار خویش بوده و در زهد و تقوا از مقام والایی برخوردار بوده است كه این امر از كتاب مشكاه الانوار وی كاملاً مشهود می باشد.
متأسفانه به تاریخ درگذشت دقیق ایشان در هیچ كدام از كتب تراجم و تاریخ اشاره نشده است ولی در حدود سال 600 و قبل از آن زنده بوده و احتمالاً در سال 600 هـ .ق به رحمت ایزدی پیوسته است.

تألیفات:
نثر اللآلی، كنوز النجاح، مشكاه الانوار.[1]

معرفی اجمالی كتاب:
موضوع كتاب در اخلاق و آداب آن می باشد. مؤلف درباره انگیزه تألیف كتاب می گوید: پدرم پس از آنكه «مكارم الاخلاق» را نوشت و مورد توجه و مقبولیت عموم واقع شد، شروع به تصنیف كتابی نمود كه در آن اخلاق و آداب را جمع كند. برای این منظور اخبار فراوانی را جمع كرد. ولی قبل از چاپ و نشر آن كتاب، از دنیا رفت. عده ای از مؤمنین از من خواستند این كتاب را مرتّب نمایم، لذا با قصد قربت الهی آن روایات را جمع و تنظیم نموده و مطالبی نیز به آنها افزوده و آن را مشكاه الانوار فی غرر الاخبار نام نهادم. با عنوان مشكاه الانوار كتابهای متعددی به رشته تحریر درآمده است. از این رو مؤلف «فی غرر الاخبار» را به عنوان كتاب اضافه كرده است.
كتاب حاضر منبعی مطمئن برای دستیابی به روایات معصومین ـ علیهم السلام ـ است و در كتابهای دیگران و متأخرین احادیث آن مكرراً آمده است. از جمله علامه مجلسی در بحارالانوار از آن بسیار نقل كرده و گفته است كه مشكاه الانوار كتاب ظریفی است و اخبار غریبی در آن دیده می شود.
مؤلف برای طولانی نشدن روایات و تأثیر گذاری هر چه بیشتر آن سلسله اسناد را حذف كرده است و تنها نام آخرین راوی را ذكر كرده است. البته در ابتدای هر دسته از روایات منابع و مآخذ روایت را ذكر كرده است.
مرحوم طبرسی كتاب خود را در 10 باب و هر باب را در فصل های متعددی تنظیم كرده است.
باب اوّل: در ایمان و اسلام كه شامل 15 فصل است از جمله توحید، اخلاص، یقین و توكل.
باب دوّم: صفات شیعه و احوال و علامات آنها در 9 فصل.
باب سوّم: اخلاق و افعال حسنه كه شامل 26 فصل و هر فصل در یك موضوع خاص مانند توبه، عبادات، زهد، خوف، و محبّت می باشد.
باب چهارم: آداب معاشرت در 12 فصل.
باب پنجم: در مكارم اخلاق نظیر حسن خلق، تواضع و عفو شامل 7 فصل.
باب ششم: ذكر عیوب نفس و مجاهده نفس در 8 فصل.
باب هفتم: مصیبت و گرفتاری ها و ثواب های مترتّب بر آنها در 9 فصل.
باب هشتم: اخلاق رذیله در 10 فصل مانند: غضب، حسد، ریا و عجب.
باب نهم: مواعظ و پندهای اخلاقی.
باب دهم: روایات متفرقه مانند دعا برای دیگران در غیاب آنها و ... .
كتاب مشكاه الانوار از كتاب های مهم اخلاقی و تربیتی می باشد.

وضعیت نشر:
كتاب حاضر در یك جلد به زبان عربی، از طرف كتابخانه حیدریه نجف در سال 1385 هـ .ق به چاپ رسیده است. این کتاب به فارسی نیز ترجمه شده است.

[1] - مقدمه و خود كتاب مشكاه الانوار، الذریعه، تحت عنوان (م) مشكاه الانوار.

محاسبه النفس

مؤلّف:
سید علی بن طاووس (م 664 هـ .ق)

معرفی اجمالی كتاب:
نام كامل كتاب بنابر آنچه در كتاب آمده «محاسبه الكرام آخر كل یوم من الذنوب و الآثام» است. موضوع كتاب در اخلاق و به عنوان یك كتاب ارزشمند و معتبر مطرح است. علاوه بر آن از کتب روایی معتبر نیز می باشد به گونه ای كه مورد اعتماد بزرگان علماء شیعه قرار گرفته است.
نظر به اهمیّت محاسبه نفس، علمای زیادی در این زمینه كتاب نگاشته و آثار گرانبهایی به جای گذاشته اند. ابن طاووس در مقدمه كتاب می فرماید: «من در موضوع محاسبه نفس در كتاب مختلف ابوابی را آورده ام، اما نظر به اهمیّت این بحث در تزكیه انسان، كتاب مستقلی در این موضوع تألیف كردم».
این كتاب در پنج باب و هر باب به فراخور حال، در چند فصل تنظیم شده است.
به خاطر اهمیت و جلالت شأن قرآن، باب اول را به آیات قرآن اختصاص داده است.
باب دوم: بیانگر روایاتی است كه ارزش و فضیلت محاسبه را برای محفوظ ماندن از خطرها بیان می كند.
باب سوم: بیان ایامی كه در نصوص دینی برای محاسهبه مطرح شده اند مانند دوشنبه و پنج شنبه و ...
باب چهارم: ایام و اوقاتی است كه به جهت فضیلت و اهمیت شان باید دقت بیشتری در حفظ نفس در آن ایام نمود.
باب پنجم: بیان فضیلت محاسبه جهت ترغیب انسان ها نسبت به انجام آن.
خاتمه: در ذكر اعمال و اذكار.
مؤلف پس از نقل روایاتی كه نیاز به بیان و توضیح دارند، توضیح مختصری در ذیل آن روایت آورده است.

وضعیت نشر:
این كتاب در سال 1390 هـ .ق از روی نسخه سنگی بوسیله انتشارات مرتضوی عكسبرداری شده است و همراه با كتاب كشف الریبه از شهید ثانی و محاسبه النفس كفعمی در یك جلد به زبان عربی چاپ شده است.

التحصین فی صفات العارفین

مؤلّف:
جمال الدین احمد بن محمد بن فهد حلّی (م 841 هـ .ق)
ترجمه مؤلف در بخش كتب فقهی ذكر شده است.

معرفی اجمالی كتاب:
این كتاب پیرامون مسأله عزلت و فواید آن كه یكی از صفات و فضائل مهم اخلاقی است می باشد و یكی از چند كتاب ابن فهد است كه در آن مسأله مهم اخلاقی را كه در تهذیب نفوس بسیار مؤثر و مهم است، متذكر شده است.
این كتاب گران سنگ، مورد اعتماد بزرگان و علماء واقع شده و با اینكه خلاصه و كم حجم است ولی در خواننده تأثیر بسیار می گذارد. كتاب حاضر شامل روایات معصومین - علیهم السلام- است كه به بعضی از آنها، كلمات و حالات بزرگان و علماء نیز ضمیمه شده است.
بزرگانی چون علامه مجلسی در بحار و محدث نوری در مستدرك الوسائل، روایات كتاب التحصین را نقل كرده و به آنها استناد نموده اند. كتاب حاضر در سه بخش تنظیم شده است:
بخش اول: در معنا و شرایط عزلت و راه آماده شدن برای آن.
بخش دوم: در اجازه برای عزلت و گوشه گیری و كناره گیری از مردم از جانب خدا.
بخش سوم: مؤلف در این بخش به 25 فایده از فواید عزلت كه هر كدام بوسیله روایات و كلمات بزرگان توضیح داده شده، پرداخته است.
خاتمه كتاب شامل روایاتی در مذمت دنیا و راه سالم ماندن از ضررهای آن می باشد.

وضعیت نشر:
این كتاب در یك جلد به زبان عربی از طرف انتشارات امام مهدی ـ عجل الله تعالی فرجه الشریف ـ در سال 1406 هـ .ق به همراه كتاب مثیر الاحزان مؤلف به چاپ رسیده است.

ارشاد القلوب الی الصواب

مؤلّف:
حسن بن ابی الحسن دیلمی (قرن نهم)

زندگی نامه:
تاریخ ولادت دیلمی به طور دقیق مشخص نیست، اما به طور حتم می توان گفت كه او از علمای قرن نهم هجری قمری بوده است. سید محسن امین وفات او را در سال 841 هـ .ق ذكر كرده است. با بهره گیری از كلمات بزرگان علم پیرامون دیلمی، صفات زیر را می توان برای او نام برد:
عارف بیداردل، محدّث كامل، از بزرگان فقه و حدیث و مغازی و سیره، از حیث اعتماد و وثاقت همین بس كه علامه مجلسی از كتاب های گران سنگ اعلام الدین و ارشاد القلوب دیلمی در بحار روایت نقل كرده و به آنها اعتماد كامل كرده است.
مرحوم دیلمی در بین علما از جایگاه والایی برخوردار بوده و كتاب های او مورد اعتماد همه علما و بزرگان علم و ادب و معرفت بوده است.

تألیفات:
غرر الاخبار و درر الآثار، ارشاد القلوب الی الصواب، اعلام الدین فی صفات المؤمنین، اربعون حدیثاً.[1]

معرفی اجمالی كتاب:
موضوع كتاب در مواعظ با استفاده از قرآن و سنت و ذكر فضائل امیرالمؤمنین علی و ائمه ـ علیهم السلام ـ و ذكر روایات آنها می باشد.
این كتاب كه در یك مجلد چاپ شده، در اصل دو جزء بوده كه جزء اول كتاب در حكمت ها و مواعظ قرآن و سنت است و جزء دوم در فضائل امیرالمؤمنین و اولاد طاهرین آن حضرت ـ علیهم السلام ـ می باشد.
مصنف در مقدمه كتاب می فرماید: «چون دیدم سلطان شهوت و غضب بر مردم تسلط یافته و مردم مشغول به خود شده اند و آخرت را فراموش كرده اند، این كتاب را نوشتم و آن را «ارشاد القلوب الی الصواب» نام نهادم تا هر كس به آن عمل كند از عذاب الیم الهی در امان بماند».
دیلمی در كتاب خود روایات را به طور مستقیم از پیامبر و ائمه ـ علیهم السلام ـ نقل كرده و دلیل كار خود را شهرت داشتن این روایات در كتب روایی ذكر می كند. ولی با این حال كسی روایات كتاب را مرسله ندانسته و تمام روایات آن را مسند می دانند. از آن جا كه مؤلف روایات را بدون سند ذكر كرده، كاملاً مشهود است كه قصد دیلمی تألیف كتاب روایی نبوده، بلكه فقط قصد بیدار كردن خفتگان و غفلت زدگان را با ذكر مواعظ معصومین ـ علیهم السلام ـ داشته است.
مؤلف ابتدا مواعظی گرانبها از قرآن كریم نقل كرده، پس از آن مواعظ پیامبر و ائمه ـ علیهم السلام ـ را آورده سپس ابواب كتاب را آغاز نموده است. عناوین باب ها طوری تنظیم شده كه بیشترین اثر تذكاری و موعظه ای و اخلاقی را برای خواننده كتاب به دنبال داشته باشد.
در جزء اول ابتدا بحث موعظه سپس ذمّ دنیا و دنیاگرایی و امراض قلبی و رذائل اخلاقی را مطرح كرده و پس از آن به بحث توبه، خوف، رجاء و صفات حسنه از قبیل شكر، یقین و سایر موارد به طور مفصل پرداخته و در لابه لای فصول، بحث هایی با عنوان مواعظ یا احادیثی از امیرالمؤمنین علی ـ علیه السلام ـ و احادیث منتخبه را آورده است.
در جزء دوم كتاب كه در چاپ حاضر با جزء اول در یك مجلد چاپ شده است بحث مبسوطی در فضائل و مناقب اهل بیت ـ علیهم السلام ـ مانند انتساب تمام علوم به امیرالمؤمنین علی ـ علیه السلام ـ ، فضائل آن حضرت، فضائل حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ ، شجاعت و جنگ های مولای متقیان، كلمات آن حضرت، مناظرات و احتجاج های حضرت با علمای ادیان مختلف، فضل امت پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ بر سایر امت ها، فضایل سایر ائمه ـ علیهم السلام ـ و معجزات و كرامات قبر شریف حضرت امیرالمؤمنین ـ علیه السلام ـ در نجف اشرف و ذكر جریانات تاریخی مستند پیرامون آن می باشد. دیلمی از این مباحث استفاده اخلاقی كرده و از آنجایی كه خود اهل سیر و سلوك و اهل عمل بوده و كلامی گیرا و نفسی گرم داشته كه مطالعه كننده تحت تأثیر آن قرار می گیرد.
سید محسن امین و بعضی از علمای صاحب تراجم، با توجه به بعضی مستندات چنین استنباط كرده اند كه جزء دوم كتاب از دیلمی نیست و بعداً ملحق به كتاب او شده است و شواهدی نیز آورده اند كه نام كتاب با موضوع جزء دوم كتاب و با جزء اول هیچ تناسبی ندارد.
البته این نظر مورد تأیید بسیاری از علما واقع نشده است.[2] حق این است كه تمام كتاب نوشته دیلمی بوده و جزء دوّم را به جهت ذكر فضائل و مناقب ائمه و تأثیر آن بر نفوس و استفاده اخلاقی از آنها به رشته تحریر درآورده است.

وضعیت نشر:
این كتاب در یك مجلد به همت انتشارات رضی در سال 1412 هـ .ق به چاپ رسیده است. همچنین این کتاب تاکنون دو بار به فارسی ترجمه شده است که از جمله آنها به قلم سید هدابه الله مسترحمی می باشد که جلد اول این کتاب را ترجمه کرده است.

[1] - مقدمه كتاب ارشاد القلوب ؛ اعیان الشیعه ج 1، ص 537.
[2] - اعیان الشیعه.
منیه المرید فی ادب المفید و المستفید

مؤلّف:
شیخ زین الدین بن علی عاملی، معروف به شهید ثانی (م 965 هـ .ق)

زندگی نامه:
ترجمه مؤلف در بخش كتب فقهی ذكر شد.

معرفی اجمالی كتاب:
كتاب حاضر در بیان آداب تعلیم و تعلّم و بیان وظایف متقابل استاد و شاگرد و دیگر موضوعات، كتاب ارزنده و خوبی بوده و مدت ها جزء متون درسی طلاب حوزه های علمیه بوده است. در این كتاب به موضوعاتی مانند ارزش علم و تكالیف شاگرد و استاد، مفتی و مستفی، آداب مناظره و مباحثه، كتابت، آداب تعلیم و تعلم برای علوم اسلامی و مراتب علوم و دهها مسائل با ارزش دیگر اشاره شده و از بدو نگارش تا به امروز مورد توجه ویژه علماء و طلاب و علم آموزان بوده است.
از ویژگی های كتاب این است كه مؤلف آن در والاترین درجه علم و معرفت و اخلاق بوده و بعد از كسب تجارب زیاد و ممارست طولانی، برای هدایت علماء و طلاب این كتاب را نوشته است. در نگارش و تألیف كتاب از آیات، روایات و اقوال علماء به مناسب در هر بابی استفاده شده است.
اسلوب تنظیم و تحریر كتاب منیه المرید در چهار باب و یك خاتمه كه شامل نصایحی برای طلاب است تنظیم شده است.
باب اول: آداب معلّم و متعلّم، شاگرد و استاد، كه بخش عمده كتاب را به خود اختصاص داده است.
باب دوم: در آداب فتوی دادن، فتوادهنده و فتواگیرنده.
باب سوم: در مباحثه و مناظره و شروط و آداب و آفات آن.
باب چهارم: در آداب كتابت و كتاب هایی كه آلت علم هستند.
هر باب از كتاب شامل چند نوع و فصل می باشد.
كتاب حاضر، چندین بار به فارسی ترجمه شده است كه در سال 1369 شمسی به وسیله شیخ محمدباقر ساعدی خراسانی و در سال 1374 شمسی بوسیله سید محمود دهسرخی اصفهانی و بار دیگر به همت دكتر سید محمدباقر حجتی به نام آداب تعلیم و تعلم در اسلام در سال 1400 هـ .ق ترجمه شده است.
وضعیت نشر:
كتاب منیه المرید در یك جلد به زبان عربی با تحقیق رضا مختاری به همت مكتب الاعلام الاسلامی در سال 1409 هـ .ق به چاپ رسیده است.
مسكِّن الفؤاد عند فقد الاحبّه و الاولاد
مؤلّف:
شیخ زین الدین بن علی عاملی، شهید ثانی (م 965 هـ .ق)

زندگی نامه:
ترجمه مولف در بخش كتب فقهی ذكر شده است.

معرفی اجمالی كتاب:
كتاب حاضر یكی از ده ها كتاب شهید ثانی است كه برای آیندگان به یادگار مانده است. شهید این كتاب را در سال 954 ه.ق نگاشته و علت آن مرگ فرزندان خود ایشان بوده است، به طوری كه تمام پسران وی در چند سال اوّل زندگی شهید از دنیا رفته اند و ایشان پس از فوت فرزندش محمد برای آرامش دادن به خود و نزدیكان و تمام كسانی كه مصیبت می بینند، این كتاب را تألیف كرد.
مؤلف در مقدمه كتاب به مسأله مصیبت ها و مرگ فرزندان اشاره و بیان می كند كه در این كتاب احادیث پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و حالات بزرگان را برای زدودن غم و اندوه از قلب مصیبت زدگان جمع آوری نموده است.
شهید ثانی كتاب خود را در یك مقدمه و چهار باب و یك خاتمه تنظیم كرده است.
مقدمه: مسائلی را كه موجب رضایت به قضای خداوند می شود، برشمرده است.
باب اول: بیان پاداش و اجرهایی كه در مرگ فرزندان در اثر صبر به انسان عطا می شود.
باب دوم: در صبر.
باب سوم: در رضا.
باب چهارم: در گریه.
خاتمه: شامل تسلیت گفتن به بازماندگان و لزوم یادآوری گریه های پیامبر در هر مصیبت است و اینكه بیشترین بلاها و مصیبت ها مربوط به انبیاء است.
مؤلف در هر بخش توضیحاتی مانند معنای كلمه، نكات قابل تذكر و روایات پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ را در فضیلت آن موضوع می آورد. در كنار ذكر روایات، قضایای تاریخی فراوانی را هم یادآور شده كه مصیبت زده را متوجه این نكته می نماید كه بلاها و مصیبت ها امری طبیعی و لازمه زندگی در این دنیا است. و با بیان حالات بزرگان و اهل معرفت خواننده را ترغیب به بردباری هر چه بیشتر می كند.
این كتاب به جهت ارزش و بزرگی نویسنده ی ارزشمندش مورد عنایت بزرگان قرار گرفته به طوری كه چندین كتاب بر طبق روش آن نوشته شده و چندین بار ترجمه شده است. علاوه بر جایگاه نویسنده كتاب سبكی زیبا و به صورت خلاصه و با اجتناب از اطاله كلام نگاشته شده و از جایگاه شایسته و والایی برخوردار است.
از ترجمه های فارسی كتاب می توان به كتاب های زیر اشاره كرد:
«تسلیه العباد»؛ از میرزا اسماعیل خان مجد الادباء، «فرج الحزین بالمكاره و فوت البنین» كه ترجمه كتاب است با اضافات از محمدمهدی بن حاج علی اصغری و «روح و ریحان» از شیخ جمال بن محمدتقی عراقی كه به طور کامل متن كتاب در آن نیامده بلكه شبیه به كتاب مسكّن الفؤاد است.

وضعیت نشر:
این كتاب در یك جلد به زبان عربی در كتابخانه بصیرتی قم به چاپ رسیده است.
جامع السعادات

مؤلّف:
مهدی بن ابی ذر نراقی كاشانی (م 1209 هـ .ق)

زندگی نامه:
علامه محمد مهدی نراقی از اركان علماء متأخر، نویسنده و مؤلّف زبردست، جامع علوم عقلی و نقلی در سال 1128 هـ .ق در نراق كاشان متولد و در همان جا مقدمات را نزد علماء شهر اخذ كرده و سپس به اصفهان نزد ملا اسماعیل خواجویی و كربلا نزد شیخ یوسف بحرانی و وحید بهبهانی هجرت كرده و از علمای عصر، اخذ علم و معرفت نموده است. جایگاه علمی و اخلاقی مؤلف از آثاری كه تألیف كرده است به خوبی درخشش ستاره در آسمان تاریك و ظلمانی می باشد. شهرت او در بین عامه مردم به جهت تألیف كتاب اخلاقی و پربار جامع السعادات و كتاب معراج السعاده پسرش كه در واقع ترجمه جامع السعادات محسوب می شود می باشد. مؤلف گرانقدر بعد از 63 سال عمر با ارزش در سال 1209 هـ .ق در حین زیارت عتبات عالیات به رحمت ایزدی پیوسته.

اساتید:
مولی اسماعیل خواجوئی، مولی صدر الدین شیرازی، شیخ محمد كاشانی، شیخ محمد مهدی هرندی، علامه وحید بهبهانی، شیخ یوسف بحرانی، شیخ مهدی فتوئی عاملی.

تألیفات:
معتمد الشیعه فی احكام الشریعه، لوامع الاحكام فی فقه شریعه الاسلام، التحفه الرضویه فی المسائل الدینیه، التجرید فی اصول الفقه، اصول الدین، انیس التاجرین فی مسائل التجاره، مشلكات العلوم بمنزله الكشكول، جامع السعادات، رساله فی العبادات، مناسك حج، رساله الحساب.[1]

معرفی اجمالی كتاب:
كتابی عظیم و جامع در علم اخلاق برای تهذیب نفس انسان ها، دفع صفات رذیله و دفع نفس اماره و تربیت آن با ریاضت های شرعی است كه عناصر اصلی كتاب اشاره به قوای چهارگانه و یا قوای اربعه در انسان كه شامل عقل، شهوت، غضب و وهم است، دارد. در مقدمه كتاب مؤلف به اقسام اخلاق اشاره كرده و سپس در مقام اول در قوه عاقله و انواع رذائل كه به قوه عاقله تعلق دارد در پنج نوع بحث می كند.
در مقام دوم، به بحث در قوه غضبیّه پرداخته و انواع رذائل متعلق به قوه غضب را 21 نوع تبیین می كند.
مقام سوم در امور مربوط به قوه شهویه از رذائل و فضائل در شش نوع و بعد به بحث امور واجبه در چهار نوع و امور مستحبی در یازده نوع می پردازد.
این كتاب از بهترین و جامع ترین كتاب ها در علم اخلاق و مباحث فوق می باشد. جایگاه عالی و بی نظیر این كتاب در بین مردم به حدی بود كه عامه مردم جهت استفاده از آن كه به زبان عربی بود، از فرزند خلف مؤلف احمد بن محمد مهدی تقاضای ترجمه آن را كردند. تأثیر این كتاب بر نفس و روح انسان و تهذیب نفس و ریاضت شرعی بر كسی پوشیده نیست. جایگاه كتاب در بین علماء، والا و جزء متون و كتاب های اخلاقی مورد استفاده علماء می باشد. احمد بن محمدمهدی نراقی فرزند مؤلف هم به درخواست فارسی زبانان كتاب معراج السعاده را كه در واقع ترجمه مانندی از جامع السعادات است، به رشته تحریر درآورد.

وضعیت نشر:
همچنین این كتاب در دو جلد به زبان عربی به همت انتشارات دارالتفسیر قم در سال 1376 هـ .ش به چاپ رسیده است. این کتاب توسط دکتر سید جلال الدین مجتبوی به نام علم اخلاق اسلامی ترجمه شده است.

[1] - مقدمه جامع السعادات ؛ اعیان الشیعه ج 10، ص 143.

رساله لقاء الله

مؤلّف:
حاج میرزا جواد ملكی تبریزی (م 1343 هـ .ق)

زندگی نامه:
این مرد بزرگ، فقیه معظم و فیلسوف بلندمرتبه، در نجف اشرف به كسب معارف اسلامی از قبیل فقه، اصول و عرفان پرداخت. در سال 1300 هـ .ق به تبریز آمده و به ترویج و تهذیب پرداخت و در اوایل مشروطه به خاطر نامساعد بودن اوضاع تبریز به قم هجرت فرموده و به ارشاد سالكان و تربیت طلاب با استعداد مشغول شد. سجایای نفسانی و فضائل و مزایای روحی این عارف برجسته و الهی بیش از آن است كه بتوانیم آن را در این مختصر شرح دهیم. او دارای دلی روشن و چشمی گریان و روحی پرتوان بوده است. او به طور یقین و با نقل دوستان و نزدیكان و شاگردان ایشان دارای كرامات و در عرفان به حد اعلای آن رسیده بود، به طوری كه هم اكنون مرقد شریف او در قبرستان شیخان قم زیارتگاه دلدادگان و سالكان حقیقی عرفان و اخلاق می باشد و عده ای با توسل به ایشان به حاجات خود رسیده اند. ایشان در سال 1343 هجری قمری به رحمت ایزدی پیوست. از اساتید ایشان می توان به حاج آقا رضا همدانی، آخوند خراسانی، و ملا حسینقلی همدانی اشاره كرد.
رفع العلم و ذهب العلم « از جهان جان رفت و از ملّت پناه».

معرفی اجمالی كتاب:
این كتاب در حجم، كوچك و در معنا و محتوی بسیار بزرگ است. یكی از بهترین كتاب های تهذیب نفس و ترسیم كننده روح عرفان و نشان دادن نزدیكترین راه، به سوی خداست. ویژگی مهم كتاب این است كه حقایق آن التقاطی نیست، بلكه نویسنده اش خود سالك راه و اهل وجدان و در عین حال فقیهی عالیقدر و متشرعی معتدل می باشد. این كتاب برای مبتدیان در سلوك و تهذیب نفس آن قدر سودمند است كه شاید مدت ها آنان را از استاد بی نیاز كند. مؤلف در تجزیه و تحلیل غامض ترین مسائل اسلامی و اخلاقی آنچنان ماهرانه و با بینش كامل و كافی بیان فرموده و سالك راه حقیقت و تهذیب نفس را از پیچ و خم این گردنه صعب العبور گذرانده و برای تهذیب نفس و سلوك الی الله با اطمینان خاطر همچون چراغ نورانی و تابان می باشد. این كتاب با اصطلاحات و عبارات مخصوص اهل علم و روحانیون بوده و بخش مهمی از آن به زبان عربی نوشته شده است، كه بوسیله استاد ارجمند سید احمد فهری به فارسی ترجمه شده و برای عموم قابل استفاده است. بعد از جمهوری اسلامی ایران این كتاب در بین جوانان حزب اللهی و مؤمنین بیش از پیش جا باز كرده و جوانان عطش و گرایش غیر قابل وصفی به این كتاب پیدا كردند.
مؤلف مطالب و مباحث را با مذاق های گوناگون در لقاء الله و اشكال بر توجیه لقاء الله، معنای لقاء، لقاء الله از زبان ائمه، اولیاء الله شروع و به مطالبی از قبیل اسماء حسنای الهی، راه فهمیدن حقایق، راه معرفت الهی، عوالم ثلاثه انسان و انواع معرفت و سلوك و بحث كامل و جامعی را در توبه و راهها و روش های محاسبه نفس، توكل، فضیلت گریه و بحث كامل در گریه، احتضار و مرگ، معرفت نفس و مسائل مختلف اخلاقی ذكر شده است. در آخر كتاب رساله طریقه خداخواهی، لقاء الله، تهذیب نفس و مسائل دیگر ضمیمه شده است.
مؤلف نصف كتاب را به زبان عربی و نصف دیگر را به زبان فارسی نوشته است كه مترجم قسمت عربی آن را ترجمه و تمام كتاب را پاورقی و حاشیه زده و منابع احادیث و آیات را ذكر كرده است.

وضعیت نشر:
این كتاب در یك جلد با ترجمه فارسی به همت مؤسسه تحقیقاتی و انتشاراتی فیض كاشانی در سال 1375 هـ .ش (چاپ دهم) به چاپ رسیده است.

منازل الآخره و المطالب الفاخره

مؤلف:
حاج شیخ عباس قمی (م 1352 هـ .ق)
زندگی نامه:
ترجمه مؤلف در بخش كتاب های تاریخی ذكر شده است.

معرفی اجمالی كتاب:
كتاب شریف و پر ارج «منازل الآخره» اثری است ذی قیمت، موجز و خلاصه كه در امور مربوط به مرگ، در بین خاص و عام معروف می باشد. در واقع موضوع كتاب برداشت اخلاقی از مسأله مرگ، عوامل حسن عاقبت انسان، آنچه كه موجب نجات از نگرانی ها می گردد و توقف گاه های پس از مرگ تا قیامت می باشد.
در این كتاب به توضیح و معرفی و شرح منزلگاه های بعد از مرگ، مثل قبر، برزخ، قیامت، حسابرسی، میزان، صراط و ... ، پرداخته شده است. در بحث معاد و مرگ بحث علمی و استدلالی نشده است بلكه مباحث كتاب، برداشت های اخلاقی از مرگ و یادآوری مرگ و تهذیب نفس، تدوین شده است. مؤلف به بعضی از عقبه های سخت و منزل های هولناك اشاره و بعضی از چیزهایی كه برای سختی و هول آن محل مفید است، به كمال اختصار در ضمن چند فصل پرداخته است.
مطالب كتاب در 9 فصل است كه به ترتیب به مطالب زیر اشاره شده است: مرگ، قبر، برزخ، قیامت، بیرون آمدن از قبر، میزان، حسابرسی، پرونده، صراط، و در خاتمه به بحث عذاب جهنم نیز اشاره شده است. مرحوم شیخ در هر فصل از حكایت های شیرین، جذّاب و اثرگذار، استفاده كرده است. برای تهذیب نفس و ایمان انسان كتاب حاضر بسیار مؤثر است. مطالعه این كتاب برای عموم مردم به خصوص جوانان طالب ایمان و تقوا توصیه می شود.

وضعیت نشر:
این كتاب در یك جلد به زبان فارسی با تحقیق و مقدمه سید مهدی شمس الدین به همت انتشارات دارالفكر در سال 1382 ش برای بار پنچم به چاپ رسیده است.
ادامه کتاب ها در قسمت دومبرای دیدن قسمت دوم اینجا کلیک کنید



99
کامنت بنویسید...
مسافر جاده ی عشق  , azar2015
پنجشنبه 15 بهمن ، 00:47
خوب
ادامه
آخرین مطالب نیلز
تولدت مبارک داداشی از فرط گنه جهان ما شد تاریک / ای کاش خدا برای عرض... دست هایم به ارزوهایم نرسید.... خدایا .... هیچ سرمایه‏اى سودمندتر از خرد و هیچ تنهائى ترسناکتر... تولدتون مبارك@};- ممنون@};- حــرفــی نیست .... happy birthday my friend :) ✫¸.... salam tavalodetun pisha pish mobarak ensha allah... جواد جوونی تولدت مبارک سلام دوست عزیز.... سلام ببخشید اینجا این کامنت رو میذارم لطفا دوستان... آن که خداحافظی می کند امید است که برگردد !... یا مقـلـب القلـوب و الابـصـــار یا مـدبـر اللـیـل... عید است ولی بدون او غم داریم عاشق شده ایم و عشق را... ز کوی یار می آ ید نسیم باد نوروزی از این باد ار مدد... درود دوستان به همگی گفته بودم پیروزی ما نزدیک و این... آن که می آید، شکوه آسمان، عظمت زمین، صداقت ایمان... اگه یه پروانه اومد نشست رو شونت محکم بزن تو سرش تا... طــــعــــم عــــشــــق را چــــشــــیــــده آم .... آن دم که من از ناقه، افتادم و غش کردم/ بابا تو کجا... از 3 نفر هرگز متنفر نباش : فروردینی ها، مهری‌ها،... سلام به شما دوست مهربونم می دونم که واقعا تکراری... معلم فلسفه یک صندلی می گذاره وسط کلاس و به شاگردانش... MERSI AZIZAMMMMM ★。˛ °.... امشب بازهم پستچی پیر محله ی ما نیومد یا باید خانه...