- (Human Immunodeficiency Virus ) به معنی ویروس نقص ایمنی انسان است. اولین بار در سال 1981 در آمریکا پنومونی ناشی از پنوموسیستیس کارینی در پنج مرد همجنس باز که قبلا سالم بودند مشاهده شد تا این که در سال 1983 HIV از یک بیمار لنفادنوپاتی جدا شد و در سال 1984 ثابت شد که این ویروس عامل مسبب AIDSمی باشد.

ویروس HIV از خانواده رترو ویروسها و از زیر خانواده لنتی ویروس ها می باشد ویروسهای نقص ایمنی انسان HIV-1 و HIV-2 که ویروسهای سیتوپاتیک می باشند.

در میکروسکوپ الکترونی این ویروس به شکل دوازده وجهی دیده می شودبا خارهای سطحی متعدددارای دوپوشش پروتئینی و اصلی ورای غشایی می باشد. ویریون از سطح سلولهای آلوده جوانه می زند وبه محیط بیرون آزاد می شود. به همین علت است که ویروس HIV بطور مداوم پوشش خود را عوض می کند و به هنگام جوانه زدن از غشای سلول میزبان انواع متفاوتی پروتئین و گلیکو پروتئین جدا می کند که ترکیب آن منحصر به فرد می باشد. در شکل شماتیک از ویروس بطور واضح لایه ها و هسته ی ویروس قابل مشاهده است. دو قطعه RNA که بصورت جدا از هم در مرکز ویروس مستقر هستند . این ویروسها حاوی آنزیم ریورس ترانس کریپتاز معکوس هستند و به کمک همین آنزیم است که پس از ورود به داخل سلول می توانند از روی RNA ژنوم دورشتهای DNA را سنتز کنند . پس از این مرحله DNA سنتز سده به هسته سلول میزبان رفته و توسط آنزیم های خود در DNA سلول میزبان رخنه می کنند و سیستم همانند سازی کننده میزبان را وادار به همانند سازی از ژنوم خود کرده و در مراحل بعدی به شدت زیاد اجزای ویروس HIV به سرعت سنتز می شود وبا پدیده جوانه زدن ازسلول میزبان سبب آسیبهای جدی به غشای سلول میزبان شده ودر نهایت سلول لیز می شود. و به این جهت که سلول های میزبان ویروس گلبولهای سفید می باشد سبب کاهش شدید این سلولها شده ودر اثر برخورد یک بیماری عفونی بدن نمی تواند از خود دفاع کند . حتی در اثر یک سرماخوردگی ساده احتمال مرگ وجود دارد.

سیستم دفاعی بدن مجموعه ای از سلول ها است که در بدن شما با ویروس ها و عفونت ها مقابله می کند. در انسان، سیستم دفاعی بدن معمولا ویروس ها را به سرعت یافته و سریع می کشد.
اشخاص٬ آلودگی به HIV را از شخص دیگری که پِیش از این آلوده شده است دریافت می کنند. و همینطور می توانند آلودگی به ویروس را به اشخاص دیگر انتقال دهند.راحل مختلف عفونت باHIV :

ویروس ایدز (HIV) سلولهای سیستم ایمنی را آلوده می‌كند.T- helper lymphocyte (لنفوسیت T كمك كننده) سلول اصلی است كه توسط HIV آلوده می‌شود. سلول T- helper یك سلول سرسخت در سیستم ایمنی است و با تمامی دیگر سلولهای سیستم ایمنی همكاری می‌كند. بنابراین صدمه یا از بین رفتن سلول T- helper تاثیر جدی در سیستم ایمنی می‌گذارد. در سطح این سلول ها مولکولی به نام CD4 وجود دارد. به همین این خاطر به سلول T- helper، لنفوسیت CD4+ یا CD4+ Lymphocyte هم گفته می‌شود. HIV برای ورود به سلول T- helper به مولکول CD4 سطح سلول متصل شده و آنرا آلوده میکند.

وقتی كه سلول T- helper با HIV آلوده شد، HIV در آن تكثیر پیدا می‌کند و طی 6-2 روز سلول آلوده می‌میرد و ویروسها آزاد شده و سپس وارد سلولهای T- helper دیگری می‌شوند و آنها را آلوده می‌كنند. در مبارزه با این فرآیند سیستم ایمنی بسرعت HIV و سلول‌های آلوده با HIV را می‌كشد و سلولهای T- helper از دست رفته را جایگزین می‌كند.

بطور كلی، مراحل آلودگی با HIV به 4 مرحله تقسیم می‌شود:

1 – عفونت اولیه

2 – مرحله بدون علامت بالینی

3 – مرحله علامتدار عفونت با HIV و

4 - پیشروی از HIV تا AIDS

علائم بیماری چگونه ظاهر می شود؟

با کاهش قدرت سیستم دفاعی به مرور زمان بدن مستعد ابتلا به عفونتها، بیماریها و سرطانهایی می شود که به طور معمول در افراد عادی دیده نمی شوند.این بیماریها بصورت بیماریهای ریوی، اسهالهای شدید و‌ تبهای مزمن طولانی، کاهش وزن،‌ اختلالات شخصیتی،‌ بیماریهای مغزی و پوستی خود را نشان می دهندکه درنهایت منجر به مرگ فرد مبتلا خواهد شد.

علائم آلودگی با HIV بسیار پیچیده است و دارای مراحل چندی است كه الزاماً همه آنها در افراد آلوده مشاهده نمی شود. این مراحل عبارتند از: -----------------

الف) مرحله عفونت اولیه HIV :

در اغلب موارد در صورتی كه تعداد كافی ویروس ایدز وارد بدن فردی شود ، بعد از چند هفته علائمی شبیه سرماخوردگی ظاهر میگردد. این مرحله چند هفته طول می‌كشد و با علائمی نظیر تب، گلودرد، بزرگی غدد لنفاوی، درد مفاصل و عضلات، سر درد، ضعف و بی حالی، بی اشتهایی، تهوع و استفراغ، كاهش وزن، اسهال و گاهی دانه های جلدی و یا تظاهرات عصبی همراه است.

این علائم اختصاصی نبوده و شباهت كاملی با نشانه های بسیاری از بیماریهای دیگر دارد و چون خودبخود ظرف یك تا دو هفته بهبودی حاصل میگردد، كمتر اتفاق می افتد كه بیماری دراین دوره تشخیص داده شود. در حدود 20% موارد شدت علائم به گونه‌ای است كه فرد به پزشك مراجعه می‌كند ولی معمولاً تشخیص داده نمی‌شود و حتی اگر تست HIV آنتی بادی در این موقع انجام شود ممكن است هنوز مثبت نباشد.

طی این مرحله مقدار زیادی HIV در خون محیطی فرد وجود دارد و سیستم ایمنی با تولید پادتن ها (آنتی بادی ها) و لنفوسیتهای سلول كش (لنفوسیتهای سیتوتوكسیك) شروع به پاسخ در برابر ویروس می‌كنند.

از هنگام ورود ویروس ایدز تا مثبت شدن نتیجه آزمایشگاهی كه نشانگر آلودگی فرد است حدود 2 تا 12 هفته و گاهی تا 16 ماه طول می كشد. در این فاصله زمانی، فرد آلوده بوده و ممكن است سایرین را آلوده كند.

ب) مرحله بدون علامت بالینی :

پس از بهبودی خودبخودی مرحله حاد، بیمار وارد مرحله بدون علامت می شود كه بر حسب نوع ویروس آلوده كننده از 10 تا 17 سال (بطور متوسط 10 سال) طول می كشد. همانطور كه از نام این مرحله پیدا است، بدون هر گونه علامتی است هرچند ممكن است غدد متورم لنفاوی هم وجود داشته باشند (لنفادنوپاتی). این مرحله نزد كودكان كوتاهتر است. سطح HIV در خون محیطی به سطح بسیار پائینی كاهش می‌یابد ولی بیماری همچنان مسری است و آنتی بادی HIV در خون قابل ارزیابی است. كنترل انتشار ویروس در این مرحله مشكل است.تحقیقات اخیر نشان داده است كه HIV طی این مرحله غیر فعال نیست و در غدد لنفاوی بسیار فعال است. تعداد زیادی از سلولهای T- helper آلوده شده و می‌میرند و ویروس فراوانی تولید می‌شود.

تست آزمایشگاهی جدیدی وجود دارد كه مقدار ناچیز HIV كه از غدد لنفاوی آزاد می‌شود را اندازه می‌گیرد این تست HIV-RNA را اندازه می‌گیرد (RNA ماده ژنتیكی HIV می‌باشد) این تست را تست بارگیری ویروس (viral load test) می‌گویند که نقش بسیار مهمی در درمان آلودگی با HIV دارد.

ج) مرحله علامتدار عفونت HIV:

با گذشت زمان، سیستم ایمنی توان خود را از دست می‌هد كه به 3 دلیل عمده زیر است.

1 – بافتها و غدد لنفاوی بدلیل سالها فعالیت، آسیب می‌بینند

2 –HIV جهش پیدا می‌كند و آلوده كنندگی‌اش تشدید می‌شود به عبارت دیگر برای تخریب سلولهای ، T- helper قوی تر و متنوع تر می شود .

3 – بدن توانایی جایگزینی سلولهای T – helper از دست رفته را ندارد.

با ایجاد نقص در سیستم ایمنی، علائم بوجود می‌آیند که در آغاز بسیاری از علائم خفیف هستند. ولی با تحلیل سیستم ایمنی، علائم تشدید می‌شوند.

دراین مرحله غدد لنفاوی به صورت بزرگ شده و به شكل قرینه و بدون درد در بیش از دو نقطه بدن بجز ناحیه كشاله ران ظاهر می شود و حداقل 3 ماه باقی می مانند.

قبل از بروز علائم نهایی ایدز در بیمار ، عوارضی ظاهر می شود كه به آن علائم مربوط به ایدز می گویند و عبارتند از:

• كاهش وزن بیشتر از 10 درصد وزن سابق

• اسهال به مدت بیشتر از یك ماه

• تب به مدت بیشتر از یك ماه

• عرق شبانه

• خستگی، بی حالی و ضعف

این علائم را مقدمه استقرار كامل ایدز كه پایان طیف بیماری می باشد، به حساب می آورند. در برخی موارد بی قراری، بی اشتهایی، دل درد، سردرد وجود دارد و تغییرات عصبی منجر به از دست دادن حافظه و آسیب اعصاب محیطی می شود. این علائم معمولاً متناوب است ولی كاهش وزن در اكثر بیماران وجود دارد و پیشرونده هم می باشد. بسیاری از بیماران در این مرحله دچار ضایعات پوستی، مخاطی و ضایعات دائم و یا عود كننده دهانی و یا ناحیه تناسلی به علت ویروسهای مختلف می شوند.



پیشروی از HIV تا AIDS

با آسیب بیشتر سیستم ایمنی، بیماری به سمت بدتر شدن پیش می‌رود تا اینكه تشخیص ایدز مطرح شود. ایدز، به مرحله نهایی آلودگی با HIV گفته میشود. در این مرحله به علت كاهش شدید قدرت دفاعی بدن، شخص، مستعد ابتلا به بسیاری عفونتها و سرطانها می شود كه علائم بسیار متنوعی دارند و درنهایت بیمار را از پای در می آورند.

در حال حاضر در انگلستان تشخیص ایدز وقتی تأیید می‌شود كه فرد HIV مثبت تعداد خاصی از عفونتهای فرصت طلب یا سرطانها را بروز می‌دهد اگر چه فرد HIV مثبت می‌تواند بشدت بیمار باشد ولی تشخیص ایدز نداشته باشد. عفونتهای فرصت طلب و سرطانها كجا رخ می‌دهند؟

مرحله علامتدار عفونت با HIV اغلب بدلیل عفونتهای فرصت طلب و سرطانهایی است كه بطور طبیعی سیستم ایمنی جلوی آنها را می‌گیرد. این بیماریها تقریباً در تمام بدن می‌تواند رخ دهند ولی نمونه‌های شایع آن در جدول زیر آورده شده است.

همانطور كه در جدول زیر نشان داده شده است مرحله علامتدار عفونت HIV اغلب با درگیر كردن چندین سیستم مشخص می‌شود. درمان عفونت خاص یا سرطان اغلب انجام می‌شود اما علت زمینه ای كه عملكرد HIV است سیستم ایمنی را تضعیف می‌كند. تا زمانیكه خود HIV کنترل نشود علائم سركوب سیستم ایمنی بسمت بدتر شدن پیش می رود.

hiv

سیستم مرحله بندی بیماری ، سازمان جهانی بهداشت (WHO)

سازمان جهانی بهداشت روشی برای تعریف افراد HIV مثبت در مراحل مختلف بر اساس علائم بالینی دارد كه بعنوان سیستم مرحله بندی WHO برای عفونت HIV و بیماری ایدز شناخته می‌شود.

سیستم مرحله بندی بیماری برای عفونت و بیماری HIV در نوجوانان و بالغین:

مرحله بالینی یك:

1. بدون علامت

2. لنفادنوپاتی منتشر و پایدار

مرحله بالینی دو:

3. كاهش وزن كمتر از 10% كل وزن بدن
4. تظاهرات پوستی مینور مثل درماتیت سبورئیك، خارش، زخم های دهانی عودكننده، عفونت قارچی ناخن
5. هرپس زوستر در پنج سال گذشته
6. عفونت های دستگاه تنفسی فوقانی عود كننده مثل سینوزیت چركی و غیره

مرحله بالینی سه:

7. كاهش وزن بیش از 10% كل وزن بدن
8. اسهال طول كشیده بدون توجیه( بیش از یك ماه)
9. تب طول كشیده بدون توجیه ( مداوم یا گهگاهی) بیش از یك ماه
10. برفك دهانی
11. لوكوپلاكی پرزی دهانی
12. سل ریوی در یك سال اخیر
13. عفونت های باكتریایی شدید (‌پنومونی، پیومیوزیت)

مرحله بالینی چهار:

1. سندروم تحلیل منتشر بدن
2. پنومونی پنوموسیستیس كارینی
3. توكسوپلاسموز مغز
4. كریپتوسپوریدیوز و/یا ایزوسپوریازیس با اسهال برای بیش از یك ماه
5. كریپتوكوكوز خارج ریوی
6. بیماری سیتومگالو ویروسی ارگانی غیر از كبد، طحال، غدد لنفاوی
7. عفونت با هرپس سیمپلكس پوستی مخاطی بیش از یك ماه یا احشایی برای هر مدت زمانی
8. لوكوانسفالوپاتی پیشرونده چند كانونی
9. كاندیدیاز مری، تراشه، برونش یا ریه
10. مایكوباكتریوز آتیپیك منتشر
11. سپتی سمی سالمونلای غیرتیفوئیدی
12. سل خارج ریوی
13. لنفوم
14. ساركوم كاپوشی
15. انسفالوپاتی HIV
16. سرطان مهاجم گردن رحم





در خصوص كودكان طبقه بندی بالینی سازمان بهداشت جهانی به شرح زیر است:



مرحله بالینی یك:

1. بدون علامت

2. لنفادنوپاتی منتشر

مرحله بالینی دو:

1. اسهال مزمن بدون توجیه

2. كاندیدیاز شدید پایدار یا عود كننده بعد از دوران نوزادی

3. كاهش وزن یا نارسایی رشد

4. تب پایدار

5. عفونت های باكتریایی شدید و عود كننده

مرحله بالینی سه:

1. عفونت های فرصت طلب نشانگر ایدز

2. نارسایی رشد شدید

3. انسفالوپاتی پیشرونده

4. بدخیمی

5. سپتی سمی یا مننژیت عود كننده





بطور کلی میتوان گفت که علایم اصلی و فرعی مرحله نهایی آلودگی با HIV یعنی "ایدز" اینها هستند (البته در صورت مشاهده هر کدام از علایم زیر با پزشک مشورت کنید):



علائم اصلی ایدز:
• كاهش وزن بیشتر از 10 درصد
• اسهال مزمن بیشتر از یك ماه
• تبهای متناوب یا ثابت بیش از یك ماه


علائم فرعی ایدز:
• سرفه پایدار به مدت بیش از یك ماه
• عفونت پوستی منتشر همراه با خارش
• تبخالهای عود كننده
• برفك دهانی
• عفونت تبخالی مزمن پیشرونده و منتشر
• بزرگ شدن عمومی غدد لنفی





راه ‌های پیشگیری از HIV پس از آلوده شدن به ویروس کدامند؟

اقدامات پیشگیری از HIV را می توان در ابعاد متعددی بررسی کرد اولین و مطمئن ترین راه مراقبت در مقابل در یافت ویروس می باشد . اما اگر ویروس وارد بدن شده باشد. اقدامت گسترده ای را درمقابله با عفونت های فرصت طلب انجام داد. در هر حال بطور اجمالی سه مورد زیر پیشنهاد می گردد:

1- پیشگیری از عفونت‌های فرصت طلب در افراد آلوده به HIV
2- پیشگیری از عفونت HIV در گروه‌های در معرض خطر
3- پیشگیری از عفونت HIV در جمعیت عمومی
1- با توجه به اینكه مهمترین پیامد آلودگی به HIV، بروز عفونت‌های فرصت طلب می‌باشد، لذا باید تا حد امكان از ایجاد این عفونت‌ها در افراد HIV مثبت جلوگیری كرد. برای این هدف دو كار می‌توان انجام داد :

الف- پیشگیری دارویی : در مورد بعضی از عفونت‌های فرصت طلب مثل سل، می‌توان با تجویز داروهایی از بروز آنها در افراد HIV مثبت و مبتلا به ایدز جلوگیری كرد.
ب- واكسیناسیون: با واكسیناسیون افراد HIV مثبت می‌توان از بروز عفونت‌هایی مثل ذات الریه، دیفتری و كزاز، آنفولانزا و... پیشگیری نمود.

2- بعضی از افراد و گروه‌ها مثل معتادین تزریقی، كاركنان بهداشتی درمانی، نوزادان متولد شده از مادران HIV مثبت، مبتلایان به عفونت‌های آمیزشی و افراد با رفتارهای جنسی پرخطر در معرض خطر بالای آلودگی به HIV قرار دارند. لذا باید توجه بیشتری به این افراد مبذول داشت.

الف- زنان HIV مثبت باید تا حد امكان از باردار شدن خود جلوگیری كنند. لذا توصیه می‌شود كه در این افراد از دو روش پیشگیری از بارداری به طور همزمان (Double method) استفاده گردد تا احتمال بارداری به حداقل برسد.......................................................................................................................
با این حال اگر خانم HIV مثبت باردار شود با تجویز داروهای ضد ویروسی در زمان بارداری سعی می‌شود از انتقال HIV به جنین وی جلوگیری شود. البته تجویز این داروها در زمان حاملگی همراه با خطراتی می‌باشد، ضمن آنكه این داروها بسیار گران و كمیاب می‌باشند. همچنین در نوزدان متولد شده از مادران HIV مثبت می‌توان از داروهای ضد ویروسی استفاده کرد.

ب- كاركنان بهداشتی درمانی یكی از گروهای در معرض خطر آلودگی به HIV می باشند. لذا دستورالعمل‌هایی تحت عنوان ”احتیاطات استاندارد“ تدوین شده است كه تمامی كاركنان بهداشتی درمانی باید آنها را به كار ببندند تا خطر انتقال HIV در آنها به حداقل برسد.

ج- یكی دیگر از گروه‌های پرخطر، معتادین تزریقی می‌باشند كه بدلیل استفاده مشترك از سرنگ و سوزن و رفتارهای پرخطر دیگر، منبع مهم آلودگی به HIV در كشور به شمار می‌روند. اقدامات پیشگیرانه در این گروه شامل تشویق و ترغیب معتادین به ترك، تغییر اعتیاد تزریقی به روش‌های كم خطرتر و در نهایت توزیع سرنگ و سوزن و كاندوم رایگان در بین آنها می‌باشد. از این اقدامات بعنوان راهكارهای ”كاهش آسیب“ یاد می شود.

د- ابتلا به عفونت‌های آمیزشی مثل سوزاك، سیفیلس و... خطر انتقال HIV را به دنبال دارد. از طرف دیگر درمان عفونت‌های آمیزشی خطر احتمال آلودگی به HIV را كم می‌كند. لذا تشخیص و درمان كامل عفونتهای آمیزشی در مبتلایان به آنها یكی از مهمترین اقدامات پیشگیری به شمار می رود.


هـ- افرادی كه رفتارهای پرخطر به ویژه رفتارهای پرخطر جنسی دارند لازم است كه تحت مشاوره قرار گیرند تا از خطرات آلودگی به HIV آگاه شوند و در صورت لزوم آزمایشات تشخیصی به طور داوطلبانه از آنها به عمل آید.



3- پیشگیری از عفونت HIV در جمعیت عمومی شامل:

الف) آموزش همگانی در مورد HIV و ایدز و رفتارهای پرخطر مرتبط با آن .

ب) تأمین سلامت خون و فرآورده‌های خونی .

مهمترین موضوع در آموزش رفتارهای پرخطر، آموزش رفتارهای جنسی سالم می‌باشد.
ابتدا باید ببینیم رفتار جنسی ناسالم و پرخطر چیست؟ رفتار جنسی ناسالم (Unsafe Sex) هر گونه تماس جنسی را می‌گویند كه در آن فرد از سلامت خود یا شریك جنسی خود ‌آگاه نباشد. مشكل از این جا ناشی می‌شود كه آگاهی از سلامت خود یا دیگران به راحتی امكان پذیر نیست. بعنوان مثال؛ در حدود 90 درصد افراد HIV مثبت از آلوده بودن خودشان اطلاعی ندارند. از طرف دیگر؛ منفی بودن آزمایشات تشخیصی در ابتدای آلودگی با HIV نمی‌تواند دلیل سالم بودن فرد باشد زیرا نتیجه این آزمایشات در اوایل دوره آلودگی معمولاً منفی می‌باشد. پس چاره چیست؟................................................................
برای آگاهی از سلامت افراد باید به رفتارهای آنها توجه كرد. اگر فردی از رفتارهای پرخطر آگاهی داشته باشد بهتر می‌تواند در خصوص سلامت خود یا شریك جنسی خود قضاوت كند. داشتن رفتارهای پرخطر احتمال آلودگی به HIV و سایر عفونت‌های‌آمیزشی را بیشتر می کند.

چیزی نمی‌تواند HIV ایجاد كند :

HIV خلق نمی شود. بعنوان مثال٬ رابطه جنسی بدون محافظ تنها در صورتی خطرناک است كه یك شریک جنسی با ویروس آلوده باشد. اگر شریک جنسی شما HIV منفی است هر نوع رابطه و فعالیت جنسی بین شما نمی‌تواند سبب آلودگی شما به HIV گردد، بعنوان مثال داشتن رابطه تماس مقعدی

sex) (analنمی‌تواند HIV خلق كند و یا بعنوان مثال شما بوسیله masturbation (استمنا) به HIV آلوده نخواهید شد.

خطر در تماس های جنسی بیشتر درعدم شناخت کافی سوابق خونی شریک جنسی شماست. در هر صورت برای اطمینان از کاندوم استفاده کنید. مگر تا زمانی که مطمئن باشید که هیچ کدام از شما شریک جنسی دیگری ندارد و قبلاً آلوده به ویروس نشده است.


تماسهای شغلی چه نکاتی را باید رعایت کرد:

۱- انتقال HIV از راه پوست سالم در هیچ مكان یا شرایطی به اثبات نرسیده است .
2- هیچگونه خطر انتقال HIV از راه تماس نزدیك با بیماران، مواجهه با قطرات پخش شده در هوا و حتی تماس با سطوح محیطی مشاهده نگردیده است .
3- تقریبا تمام موارد قطعی انتقال HIV مربوط به خون یا دیگر مایعات آلوده به خون بوده و تنها دو مورد انتقال غیر این راه بوده است (یك مورد در اثر مایع جنب خونی ودیگری دراثر كشت غلیظ شده HIV) .........................................................
4- تاكنون هیچ مورد انتقال شغلی از راه ترشحات مهبل، منی و شیر گزارش نشده است، باوجود این مسئله ، بایستی درتمام تماسها اصول احتیاطات استاندارد را رعایت نمود.
5- تاكنون هیچ مورد انتقال HBV و HIV از راه تنفس دهان به دهان گزارش نشده است ولی برای پیشگیری از انتقال عفونت هرپس سیمپلكس و نایسریامننژیتدیس و احتمال تئوریك انتقال HIV و HBV در این موارد از ماسكهای مخصوص استفاده شده و بعد از مصرف ضد عفونی گردند. ............................................................
6-رعایت احتیاطات استاندارد در موارد جراحی تا 93% از تماس باخون پیشگیری می نماید. ..............................................................................................

تماس های شغلی كه می تواند موجب انتقال HIV شود عبارتند از :.......................
1-آسیبهای مربوط به تماس جلدی مثل فرورفتن سوزن یا بریدگی توسط سوزن یا اشیاء تیز دیگر... .........................................................................................
2-آ لودگی غشاء های مخاطی.... ..........................................................
3-آلودگی پوست غیر سالم یا آسیب دیده از طریق خراشیدگی یا درماتیت ها (البته در پوست منافذ غیر قابل تشخیص وجود دارد كه گاهی HIV از این منافذ می تواند وارد شود) .. ............................................................................................
منابع HIV شامل خون ،مایعات خونی بافت ها و دیگر مایعات بدن نظیر منی ، ترشحات واژینال، مایع مغزی-نخاعی٬ مایع سینوویال، پریتونئال پریكاردیال و مایع آمنیوتیك كه همه اینها می توانند موجب انتقال عفونت HIV به دیگران شوند. در خصوص بزاق به طور كلی تماس با بزاق یك فرد آلوده به HIV در صورتی كه خون قابل روئیت در آن وجود نداشته باشد بعنوان یك عامل خطر آفرین برای انتقال HIV مطرح نمی شود تماس با اشك، عرق ادرار و مدفوع غیر خونی شخص آلوده نمی تواند به عنوان عامل خطر آفرین انتقال HIV محسوب گردند............................................................
HIV از طریق شیر انسان آلوده می تواند به نوزاد یا كودك منتقل شود. اما تماس با شیر انسان بعنوان یك تماس شغلی برای انتقال HIV درنظر گرفته نمی شود مطالعات نشان داده است كه متوسط خطر انتقال HIV توسط سوزن و یا دیگر آسیبهای جلدی توسط اشیاء تیز آلوده به HIV حدود 0.32% است .



تشخیص آلودگی به HIV :

سه نوع كلی آزمایش (تست) تشخیصی HIV وجود دارد که عبارتند از:

1 -– تست آنتی بادی HIV یا (HIV antibody test) : این تست نشان می‌دهد كه فرد با HIV آلوده شده است یا نه ( كه اطلاعات این قسمت بر روی این تست٬ متمركز شده است)

2 -– تست آنتی ژن P24 یا ( P24 antigen testing) : این تست بطور اولیه برای غربالگری نمونه‌های خون استفاده می‌شود ولی در برخی مناطق بعنوان تست تشخیصی HIV بكار می‌برند.

آنتی ژن P24 ، یك پروتئین است كه جزئی از ساختمان HIV می‌باشد و در مراحل اولیه عفونت، به مقدار زیاد تولید می‌شود و بوسیلة تستهای تشخیصی می‌توان آن را در خون آشكار كرد. تست P24 می‌تواند آلودگی با HIV را قبل از "تست آنتی بادی "HIV آشكار كند بنابراین تست آنتی ژن P24 در تشخیص HIV در مراحل اولیه بكار می‌رود.

3 – تست میزان ویروس (HIV Load test) : این تست هنگامی استفاده می‌شود كه شخص از آلوده بودن خود با HIV آگاه است و با این تست میزان ویروس در خون مشخص می‌شود.

نمای شماتیک از یک ویروس ایدز
آزمایش تشخیصی HIV:

آزمایش تشخیص HIV به جستجوی آنتی بادیهای موجود در خون می‌پردازد. وقتی HIV (كه یك ویروس است) وارد بدن شخصی شود یك ماده شیمیایی خاصی در بدن فرد ساخته می‌شود كه آنتی بادی نامیده می‌شود. آنتی بادیها، پاسخ بدن به عفونت هستند بنابراین اگر در خون شخصی٬ آنتی بادی بر علیه HIV وجود داشته باشد این بدان معنی است كه او با HIV آلوده است در اكثر موارد 3 ماه طول می‌كشد تا این آنتی بادیها بوجود آیند ( در موارد نادر تا 6 ماه در موارد بسیار نادرتر بیشتر از 6 ماه طول می‌كشد تا آنتی بادیها بوجود آیند)

انجام تست قبل از 3 ماه از زمان تماس با ویروس ، نتایج نامشخص دارد و فرد آلوده ممكن است هنوز آنتی بادی بر علیه ویروس نساخته باشد.

فاصله زمانی بین آلوده شدن تا ساخت آنتی بادی را دوره پنجره (window period) گویند در دورة پنجره، افراد آلوده با HIV در خونشان آنتی بادی ندارند و بوسیلة تست HIV تشخیص داده نمی‌شود٬ هر چند كه ممكن است سطح بالایی از HIV در خون، ترشحات جنسی یا شیر پستانشان وجود داشته باشد.

در دورة پنجره، HIV می‌تواند از فرد آلوده به فرد دیگر منتقل شود هر چند كه تست HIV، آلوده بودن وی را مشخص نمی‌كند. بنابراین بهترین راه این است كه تست HIV حداقل 3 ماه بعد از در معرض خطر قرار گرفتن با HIV، انجام شود. برخی مراكز تشخیصی جهت اطمینان خاطر بیشتر، انجام آزمایش مجدد را در ماه 6 توصیه می‌كنند. همچنین، بسیار مهم است كه طی دوره زمانی انجام تست HIV ، فرد مجدد در معرض خطر HIV قرار نگیرد. این تست هنگامی دقیق است كه بین زمان مواجهه با HIV و انجام تست٬ مواجهه مجددی رخ ندهد.

تنها راه مطمئن جهت تعیین آلودگی با HIV انجام تست آنتی بادی HIV می‌باشد و از روی علائم بالینی نمی‌توان آلودگی با HIV را تعیین كرد.



دلایل انجام دادن تست HIV چیست؟

بسیاری از كسانی كه تست HIV انجام داده‌اند بی‌دلیل نگرانند چرا كه:

اگر نتیجة تست منفی باشد (یعنی اینكه با HIV آلوده نیستند) می‌تواند باعث آرامش خیال شود. و اگر نتیجه تست مثبت شود كارهای بسیاری برای فائق آمدن با نتیجه مثبت تست HIV و مراقبت از سلامت می‌توان انجام داد.

اگر نتیجة تست HIV شما مثبت باشد پزشك می‌تواند بدقت مراقب سلامت شما باشد. بسیاری از كسانی كه تست HIV مثبت دارند سالها سالم باقی می‌مانند ولی اگر به سمت بیماری پیش بروید داروهای بسیاری بنام antiretroviral وجود دارند كه می‌تواند سرعت پیشرفت ویروس و بیماری را كم كنند و نگهدارنده سیستم ایمنی باشند همچنین داروهایی برای پیشگیری و درمان برخی بیماریهایی كه افراد مبتلا به HIV به آن گرفتار می‌شوند را دریافت كنید. همچنین ممكن است تحت درمان با داروهای جدید در روشهای درمانی خود قرار بگیرید.

- اگر پزشك بداند كه شما HIV مثبت هستید هنگامیكه به بیمارئی مبتلا می‌شوید با جدیت و دقت بیشتری علائم را پیگیری می‌كند.

- اگر بدانید كه HIV مثبت هستید بیشتر مراقب خواهید بود تا دیگران آلوده نشوند بعنوان مثال رابطه جنسی ایمن داشتن (safe sex) و آگاه كردن شركای جنسی قبلی خود.

- آگاه بودن به آلودگی با HIV ، ممكن است بر روی برخی تصمیمات آینده شما تأثیر گذار باشد ( مثلاً در مورد تشكیل خانواده ).

چه کسی نیاز به انجام آزمایش HIV دارد؟

در صورتی که شما سابقه انجام هر کدام از رفتارهای خطرناک زیر را داشته اید٬ نیاز به انجام آزمایش HIV دارید:

- استفاده از سوزن و سرنگ مشترك در اعتیاد تزریقی (‌حتی برای یك بار)
- ابتلاء به بیماری های آمیزشی (مثل سوزاك، سیفلیس، تبخال و زگیل تناسلی)
- با فرد آلوده به HIV تماس جنسی "حفاظت نشده" داشته اید.
- با فرد تزریق كننده مواد مخدر (حتی همسر) تماس جنسی "حفاظت نشده" داشته اید.
- با فرد دارای سابقه ابتلاء به بیماریهای آمیزشی تماس جنسی "حفاظت نشده" داشته اید.
- بدون اطلاع از سابقه ابتلاء فردی به بیماریهای آمیزشی تماس جنسی "حفاظت نشده" داشته اید.
- با فرد دارای سابقه روابط جنسی با مردان یا زنان دیگر تماس جنسی "حفاظت نشده" داشته اید.
- با فرد دارای سابقه روابط جنسی با نوع همجنس تماس جنسی "حفاظت نشده" داشته اید. (خصوصاً اگر رابطه بین دو مرد بوده و در این رابطه وی مفعول بوده باشد.)
- با فردی كه در نواحی پر خطر زندگی می كند، تماس جنسی "حفاظت نشده" داشته اید. (مناطقی كه در آن آمار میزان افراد آلوده به HIV زیاد می باشد. مثلاً بعضی كشورهای آفریقایی، کشورهای تازه استقلال یافته روسیه، افغانستان و كشورهای ناحیه خلیج فارس) ..........................................
- استفاده از مشروبات الكلی و مواد مخدر قبل از تماس جنسی (تریاك، هروئین، قرص اكستاسی، حشیش، گرس و .... ) ..............................................................................................................
- سابقه تجاوز و سوء استفاده جنسی قرار گرفتن



چه زمانی بعد از رفتار خطرناک بایستی آزمایش HIV داد؟

با توجه به اینكه از بدو ورود ویروس به بدن تا رسیدن سطح آنتی بادی به حد قابل تشخیص در آزمایش ممكن است بین 2 هفته تا 6 ماه طول بكشد. در افرادی كه رفتارهای پرخطر داشته اما تست منفی دارند لازم است 3 ماه بعد و در صورت تداوم رفتار، هر شش ماه آزمایش تكرار شود.

انواع آزمایش های تشخیصی برای عفونت HIV عبارتند از :

الف ) تست های سنجش آنتی بادی :



1. آزمون الایزا (Elisa)

2. Western blot test

ب ) تست های سنجش آنتی ژن

1. RT – PCR

2. P24 antigen

3.
DNA-PCR & RNA-PCR

در ایران:

تکرار آزمایش 6 ماه بعد از رفتار خطرناک اولین آزمایش 8 هفته بعد از رفتار خطرناک

در ایران معمولاً دسترسی به آزمایش استاندارد HIV سهل تر است. این نوع آزمایش در ایران برای بار اول 8 هفته بعد از رفتار خطرناک به مراجعه کنندگان توصیه می شود. ولی به دلیل اینکه سرعت و میزان تولید پادتن خون در بدن افراد متفاوت است و برای انجام آزمایش دقیقی که بتوان به نتیجه آن استنتاج کرد و جواب قطعی را ارائه داد، 6 ماه بعد از رفتار خطرناک بایستی که آزمایش تکرار شود.

آزمایش HIV-ELISA

آزمایش استاندارد HIV ٬"تست الایزا" است. این تست٬ استاندارد جهانی برای استفاده در بیمارستان ها، بانک های خون و یا سازمان های انتقال خون می باشد.

این آزمایش مستقیماً خود ویروس را جستجو نمی کند. در این روش، میزان پادتن ( آنتی بادی) هایی که بدن شخص آلوده برعلیه HIV تولید کرده، اندازه گرفته می شود.
ELISA نسبتاً آزمایش ارزان و خیلی دقیقی است . ( اگر چه ۱۰۰٪ نیست ) در این آزمایش ( اولین آزمایشی که عموماً انجام می شود ) یک نمونه خون گرفته می شود و با دور بالا دوران داده می شود که باعث می شود سرم خون از اجزاء جامد آن مثل سلولهای خون جدا شود . هنگامیکه ماده معرف ELISA به سرم اضافه شود یک آزمایش شیمیایی که محلول را رنگی می کند وجود پادتن های HIV را مشخص می سازد .

(وقتی که HIV وارد بدن می شود، یک ماده شیمیایی خاصی از سوی سیستم دفاعی تولید می شود که پادتن ( آنتی بادی) نامیده می شود. پادتن ها واکنش بدن نسبت به عفونت می باشند. بنابراین اگر بدن شخصی پادتن علیه HIV تولید کرده باشد، به معنای آن است که شخص به HIV آلوده شده است.)
تولید پادتن در بدن به مدت زمان بین چند روز تا سه هفته نیاز دارد.
آزمایشی را که بتوان به نتیجه آن اعتماد کرده و بر اساس آن شخص را نسبت به نوع سلامت خود با اطلاع کرد، دربعضی منابع بین 6 هفته تا 6 ماه و بعضی دیگر بین 8 هفته تا 6 ماه بعد از ارتباط خطرناک توصیه شده است.



Western blot test

به عنوان یك آزمون تأیید كننده به كار می رود. كه وجود IgG برعلیه چند نوع پروتئین ویروسی را بررسی می كند . این تست نسبت به الایزا اختصاصی تر بوده از حساسیت كمتری برخوردار است .

از آنجا که آزمایش Western blot نسبتاً گران است وانجام آن نیز مشکل است . ندرتاً به عنوان اولین آزمایش انجام می گیرد و بیشتر در تأیید نتایج مثبت یا مشابه آزمایش ELISA بکار می رود .

آزمایش HIV-PCR

به زبان بسیار ساده این آزمایش مستقیماً وجود HIV در خون را جستجو می کند.

PCR= Polymerase Chain Reaction

تست HIV-PCR ژن ویروس (DNA ) را در خون ردیابی می کند. اگر شخصی آلوده شده باشد DNA ویروس ایدز در خون او وجود خواهد داشت. میزان اطمینان به دقت این تست 95% می باشد. بعضی منابع این آزمایش را دو هفته بعد از داشتن ارتباط خطرناک (ارتباطی که به تماس مشکوک با خون منجر شود) و بعضی دیگر ابتدا 4 هفته بعد، توصیه می کنند. معمولاً بین 5 روز تا یک هفته طول می کشد تا نتیجه این آزمایش دریافت شود.

از نظرهزینه این تست به طور معمول بسیار گران تر از تست HIV-ELISA می باشد.
در طی این آزمایش اجزاء‌ مختلف ویروسی روی نوارهای خاص روی صفحه آزمایش که در سرم فرد مورد آزمایش قرار می گیرد قرار دارند ...........................................................................
اگر سرم پادتن HIV داشته باشد ، به نوارهای ویروسی متصل می شوند ، که باعث تغییر رنگ آنها می شود . گر چه آزمایش HIV در حال حاضر خیلی در دسترس است . غربالگری گسترده انجام نمی پذیرد .
بـا توجه به این كه در این آزمون ژنوم ویروس مورد مطــالعه قرار میگیرد لذا در تشخیص زودرس بیماری ویا نوزاد متولد شده از مادر آلوده مفید است . بخاطر حساس بودن زیاد ، موارد مثبت كاذب این آزمون بالا است. تشخیص مثبت با PCR درهرحال باید با تست سرولوژیك اثبات شود.
مثبت کاذب: ،‌آزمایش درصد کمی از افراد چه با آزمایش الایزا یا وسترن بلات می تواند غلط باشد . امکان دارد تغییر رنگ اندکی در بعضی از افرادی که HIV ندارند مشاهده شود و بطور غلط به عنوان HIV مثبت شناخته شوند . .......................................................................................................
منفی کاذب : در بعضی موارد آزمایش می تواند علی رغم وجود پادتنها نتواند تغییر رنگ نشان دهد . بنابراین کسی که آلوده به ویروس است اشتباهاً ممکن است منفی تلقی شود .

آنتی ژن P24 :

در این روش آنتی ژن ویروس مورد بــررسی قرار می گیرد . لذا می تواند در تشخیص زود هنگام آلودگی كمك كننده باشد. البته در مراحل عفونت بدون علامت و یا درمان ضد ویروس ، با توجه به اینكه تعداد ویروس موجود در خون كم است ممكن است منفی كاذب داشته باشیم .



تست HIV شامل چه چیزهایی است ؟

در اغلب كشورها، مكانهای متعددی برای انجام تست HIV وجود دارد. توصیه می‌شود كه تست HIV در كلینیكهای بهداشتی، نزد پزشكان یا نزد افراد مجرب در مكانهای مخصوص مشاوره و تست HIV انجام شود (VCT).

هنگامیكه شما تصمیم به انجام تست HIV بگیرید، یك پزشك یا یك مشاور مجرب، یك پرستار و یا یك فرد مجرب در امور سلامتی و بهداشت را بصورت خصوصی ملاقات خواهید كرد ، وی برای شما توضیح خواهد داد كه تست شامل چه چیزهایی است و نتایج چه معنا و مفهومی دارند. بطور معمول، مقدار كمی نمونه از خون از دست شما گرفته می‌شود و به آزمایشگاه برای انجام آزمایش فرستاده می‌شود.

- جواب تست همیشه محرمانه است و تنها با رضایت شما برای دیگران بازگو خواهد شد. و حتی جواب تست بدون اجازه شما به پزشك شخصیتان هم گفته نخواهد شد.

- تست سریع (rapid test) HIV هم یك تست آنتی بادی است و مزیت آن اینست كه برای گرفتن نتیجه، لازم نیست كه مجدد مراجعه كنید و معمولاً در عرض ٣٠ دقیقه جواب حاضر می‌شود. تست سریع HIV به تجهیزات آزمایشگاهی و افراد مجرب نیاز ندارد، این ویژگی باعث می‌شود تا بتوان از آن در كشورهای فقیر استفاده كرد.

تست HIV در منزل چیست؟
نمونه‌گیری در منزل

بطور كلی ، توصیه می‌شود كه تست HIV در یك مركز بهداشتی انجام شود. اگرچه در برخی كشورها كیت‌های(kit) تست نمونه‌گیری در منزل موجود است. با كیت نمونه‌گیری در منزل (home sampling kit) فرد می‌تواند یك نمونه (معمولاً نمونه خون) خود را تهیه كرده و به آزمایشگاه برای انجام آزمایش بفرستد و چند روز بعد با شماره تلفن مخصوص تماس گرفته و كد شناسایی خود را می‌دهد و نتیجه را تلفنی به او اطلاع می‌هند. اگر نتیجه مثبت باشد یك متخصصِ سلامت، حمایت عاطفی را برای فرد تأمین می‌كند

مزیت عمدة « نمونه‌گیری در منزل» شامل راحتی، سرعت و محرمانه بودن آن است. در كشورهایی كه تست HIV رایگان نیست « نمونه‌گیری در منزل» یك راه مقرون به صرفه برای انجام تست است ولی عدم وجود "مشاورهٔ رو در رو" قبل و بعد از انجام تست یكی از اشكالات آن است.

در ایالات متحده تنها یك كارخانه، مجوزِ FDA (سازمان غذا و داروی جهانی) را برای ساخت كیت « تست HIV در منزل» دارد.

كیت تست فوری HIV:

كیت تست فوری HIV بمعنای آن است كه نتیجه تست، بدون نیاز به مشورت کردن با فرد مجرب، در همان لحظه خوانده می‌شود. بطور كلی اینگونه تستها بخاطر دقت كم آنها و فقدان حمایت عاطفی برای فرد، توصیه نمی‌شوند. در حال حاضراین نوع تست در بسیاری از كشورها بطور قانونی خرید و فروش نمی‌شود.

آمارایدز در ایران

متاسفانه آمار دقیقی در دست نمی باشد چرا که افراد در ایران مراجعه به آزمایشگاه های ایدز را مساوی با بی آبرویی می دانند. 95% جامعه آماری را مردان تشکیل می دهند چرا که زنان به علت پاره ای از مشکلات فرهنگی مراجعه نمی کنند. وتنها کمتر از 5% از جامعه آماری را زنان تشکیل می دهند . به نظر می رسد با فرهنگ سازی

می توان آمار دقیق مبتلایان به ایذز را برآورد کرده و نسبت به برنامه ریزی های دقیق برای آنها اقدام کرد.





آمار ایذر در جهان:

آفریقا قربانی اصلی ایدز و آزمایشگاه داروهای تایید نشده

بیش از 8000 مرگ بر اثر ایدز در روز و تقریبا 14000 عفونت جدید در روزدر جهان به وقوع می پیوندد . البته در برخی موارد خود افراد از ابتلابه ویروس خبر ندارند . همچنین در برخی کشورها آمار واقعی وجود ندارد.