ازدواج و انتخاب زوج یکی از اساسی ترین مسائلی است که بشراز روز نخست خلقت به آن توجه داشته است. براساس روایات همه ادیان انسان بهصورت زوج آفریده شده است. زن و مرد، آدم و حوا، روایات سامی و مشی ومشیانه ای زردشتی ، یه و حوه عبری و ... این موضوعی است که در بحث پیش ازتاریخ و تمدن بشری نیز وجود داشته و لازمه حیات جوامع بوده است.

براساس مطالعات انسان شناسی و دیرینه شناسی نیز ازدواجیکی از ابداعات نیاکان کهن ما است. به نظر می رسد اتحاد زن و مرد از قدیمیترین اتحادهایی بود که بین آدم ها رواج یافت. موضوعی که در طول حیات بشریگذشته از تولید مثل و ارضای حس جنسی به شکل پیمانی مقدس در آمد. در واقعبشر تنها به ازدواج به عنوان ارضا ی شهوات نگاه نمی کرد و همین این موضوعرا تابع شرایط خاصی کرد. بشر اولیه در آغاز عصر تمدن و قانون گذاری ازنخستین قوانینی که پایه گذاری قانون همسری و ازدواج بود.

بشر پس از گذر از دوره های ابتدایی انتخاب همسر و یااتحاد میان مرد و زن به عنوان موقت و دائم سلسله قوانینی را وضع کرد کهامروز ما به آن ها از قوانین ازدواج نام می بریم. این قوانین در عصر گذراز توتمیسم و در سایه انواع آیین ها و مذاهب شکل های متفاوتی به خود گرفتو گونه های مختلف آن در سطح جهان آن روزی شکل گرفت که مهمترین آن هاازدواج های دائم و موقتی بود. ازدواج دائمی علاوه بر تفاوت هایی که درتمدن ها و ادیان مختلفی وجود دارد در گذر تاریخ یک شکل به خود گرفت. پیمانی که میان یک مرد و یک زن بسته می شد و که هر رابطه ای خارج از اینپیمان میان هر کدام با مرد یا زن دیگری روی می داد به عنوان یک پیمان شکنیتلقی می شد. در کنار این پیمان دائمی یک نوع دیگری از ازدواج در میان تمدنها رواج یافت که شکل پیمانی آن مانند ازدواج تابع شرایط سخت وفاداری نبود. اما به شکل فحشایی که به معنای بی بند و باری باشد نیز نبود.به این گونهازدواج ها که بیشتر آن ها در پناه باورهای مذهبی شکل می گرفت «فحشای مقدس»می گفتند . این گونه ازدواج که در آغاز به عنوان خشنودی خدایان و جلوگیریاز فساد اخلاقی بود؛ در هر جامعه متفاوت بود. درباره سابقه این گونهازدواج اطلاع چندانی موجود نیست. اما براساس منابع تاریخی در نخستین تمدنهای بشری بخصوص اقوام سامی بین النهرین قوانینی در این باره وجود داشتهاست.

سومری ها یکی از قدیمی ترین اقوامی هستند که درمنطقه میان دو رود دجله و فرات نزدیک به شش هزار سال پیش ازمیلاد مسیح زندگی می کردند. در سده چهارم پیش از میلاد مسیح "اور ـ انگو" قانون مذهبی سومری را براساس نام" شمش" خدای بزرگ سومری منتشر ساخت. شمشخدای بزرگ بین النهرین که مظهر آن خورشید بود. در شهر نیپور معابد باشکوهیبرای او خدایانی زوج به نام انلیل و نیلیل ساخته بودند. در این تمدن خدایباکره ای یا خدای زنی با عنوان ایشتار می پرسیدند که در دوران بعد ازسومری نیز در بابل پرستش می شود. ایشتار نماد باروری و جزو خدایان زایشاست که نمونه های زیادی در تمدن های دیگر چون آفرودیت و ونوس یونان ورومی، ازیسس مصری ، ننه آب های عیلامی و آناهیتای ایرانی وجود دارد. درمعابد این خدایان علاوه بر کاهنان مذهبی عده ای زن وابسته به معبد بودندکه بعضی از آن ها خدمتگزار و برخی دیگر در سمت همسر خدایان بود. این زنانکه اکثرا زیباترین دختران شهرها بودند برای مدتی موقت و یا دائمی در خدمتمعبد مشغول بودند و در سایه خدایان نیازهای جنسی کاهنان و عبادت کنندگانرا برآورده می کردند.

عیلامی ها یکی دیگر از قدیمی ترین اقوامی هستند که تقریباهمزمان با سومری ها در منطقه ای آن سوتر از بین النهرین و از منطقه ای کهامروزه به عنوان اروند رود می شناسیم تا داخل فلات ایران زندگی می کردند. براساس یافته های باستان شناسی این اقوام از نخستین اقوامی بودند که پیشاز آریایی ها در ایران ساکن شدند و منطقه آن ها تا شهر سوخته در زابل امتداد داشت. خدای بزرگ عیلامی ها این شوشیناک بود که نگاهبان شهر شوش پایتختعیلامی ها بود. در معابد اینشوشیناک زنانی در خدمت بودند که به فحشای مقدسمشغول بودند.

مصر یکی دیگر از تمدن های بشری است که در سایه رود نیلشکل گرفت. در این تمدن خدایان با مظاهر مادی گوناگون پرستش می شد کهمشهورترین آن ها ایزیس و اوزوریس خواهر و برادری بودند که در اساطیر از بهعالم مردگان می رفتند و باز می گشتند و با یکدیگر ازدواج می کردند.این دونماد رود نیل و دلتای آن بودند.در مصر نیز در برخی از دوران ها دختران و زنان دارای اهمیت زیادی بودند جمعی از دختران در خدمت معبد در می آمدند

فحشای مقدس در دیگر تمدن ها

این رسم در بسیاری از معابد دنیای کهن وجود داشته است. دختران معبد در بابل که دوره بعد از سومری ها در بین النهرین ساکن شدند؛وجود داشتند. زنانی که در معبد ایشتار و بعل خدای بزرگ بابلی ها به خدمتگرفته شد و زنای مقدس را انجام می دادند. براساس گفته هرودوت بر هر زنبابلی واجب بود که در مدت زندگی یکبار در معبد ایشتار بنیشیند و با یک مردبیگانه ارتباط جنسی برقرار کند.

فاحشۀ معبد ایشتار

علاوه بر این فحشای مقدس رواج داشت. در میتانی و فنیقیه در منطقه ای که امروز لبنان و سوریه است بود، نیززیباترین دختران و پسران به ازدواج مقدس معبد در می آمدند.

فحشای مقدس در شرق:در هند کهن معابدی وجود داشت که زنانخود را نذر و وقف آن می کردند. گاهی زنان متشخصی بودند که ثروت زیادیداشتند و به انواع هنرها آراسته بودند...

دراکثر قریب به تمدن های جهان اسطوره های زایش و خدایان باروری و آیین هایکه مربوط به خدایانی است که مرحوم بهار از آن ها به عنوان خدایان شهیدشونده نام می برد. خدایانی که با مرگ و رستاخیز مجدد خود باعث زایش طبیعتمی شدند. خدایانی مانند ایزیس، آدونیس و سیاوش ایرانی که همراه با زایشمجدد زمین به دنیا می آمدند. این زایش مجدد با جشن همراه بود. بیشترجشن‌ها، مصادف با كشت یا برداشت محصول انجام می‌شده‌اند یا هنوز هم انجاممی‌شوند. گیاهان و غلات خدایانی داشتند كه حامی آن‌ها بود یا حتّی خودشانایزدی مهمّ شمرده می‌شدند. در کنار این جشن ها برگزاری آمیزش های مقدس کهبه صورت دسته جمعی برگزار می شد؛ نیز برپا می شد. که مشهورترین آن ها آیین HIROS GAMOUS یا آمیزش مقدس بود. آمیزش مقدّس (هیروس گاموس)، زناشویی مقدّس و وصلت خدایان، نوعی ازدواجموقتی بود که یکبار در سال به طور دسته جمعی برگزار می شد. یونانی ها ومصری ها عقیده داشتند نرینه تا زمانی که با مادینه مقدس آمیزش نداشته باشدبه لحاظ روحی ناقص خواهد ماند. اجرای این مراسم و برگزاری این جشن‌ها، در طول تاریخ جنبة شهوانی نداشته،بلكه نوعی مراسم باروری به‌شمار می‌آمده است. در واقع این مراسمتداعی‌كنندة این موضوع هستند كه اگر آدمی به اجرای مراسمی بپردازد كهتوجّه آن بر زایش و تولید مثل باشد، طبیعت و مخصوصاً گیاهان هم تحت تأثیرانسان، به امر تولید مثل و زایش و بارورشدن تمایل بیشتری نشان می‌دهند. این آیین بعدها در برخی از گروه های مذهبی و فلسفی اروپایی ادامه یافت.