لباس مردان تركمن
«عنصرهای اساسی پوشاك مردانه تركمنهای یموت ، پیراهن فراخی است با آستین های دراز كه هم پیراهن زیر است و هم جامه رو برای مردان در هر سن و سال و تنبانهای گشاد پیراهنهای مردان مسن و روحانیون ، دراز است و تا به زانو می رسد . پیراهن های مردانه را از پارچه های نخی رنگارنگ می دوزند . مردان میان 50 تا 60 ساله و بزرگتر از آن پیراهن سپید می پوشند . یقه این پیراهن ها ، مدور (سوپی یا كا) ، بی دكمه و با بریدگی افقی در بالای شانه ها ست . در آخر بریدگی پارچه هایی می دوزند و آن را با نوار كوتاهی (یاكا – یوپی) محكم می كنند . این پیراهن ها ع نقش و نگاری ندارند و آرایش آنها نواری است كه در كنار یقه جیبهای پهلو و آستین دوخته شده است .
تنبانهای زیر مردانه «بالاك» و تنبانهای رو «جولبار» نام دارد . بالاك جوانان و مردان میان سال از پارچه های نخی رنگارنگ و بیشتر پارچه های سبز و یا نیلی و برای مردان كهنسال ، از پارچه هایی سپید دوخته می شدند ».
«جامه بالائی زمستان تركمنها پوستین هائی بنام «ایچمك» كه معمولاً از پوست بره قره گل كه به رنگ زرد در می آورند ع می باشد .
پوستین از پوست بره ، آستینش تنگ و دراز و دامنش تا زیر زانو ها می رسد. در جلو پوستبن دكمه و یا قلاب نیست ناچار وقتی كه می پوشند با دو دست جلوی دامنش را می گیرند تا از هم باز نشود . اما هر وقت كه می خواهند به كاری مشغول شوند ، یا بر اسب بنشینند ، روی پوستین و دور كمر را با شال می بندند.
مردان كلاه پوستی «تلپك» بر سر می گذارند كه از كلاه ازبك ها زیباتر است .مردان تركمن دارای دو نوع كلاه پوستی هستند كه نوعی از آن نیم گرد است . همه سر پوش گرد و اطراف آن از پشمهای بلند و مشكی انباشته است . و نوع دیگر به شكل مخروطی ناقص است كه قسمت گشاد آن در بالا قرار می گیرد . این كلاه سر پوشی مسطح دارد و آن را معمولاً با پارچه قرمز خوش رنگ می پوشاندند و «نوارهائی به شكل برای زینت روی آن می دوزند هردو نوع كلاه آستردار است .
موقع آلامان لباس سبك و مجللی به نام«چاپان» خیوه بر تن می كردند و آن لباس شبیه لباس خانه است ولی كوتاه تر»
«لباس اصلی تركمن ردای بلند بوده كه به آن «دون» می گفتند و بنا به رنگ و نوع بافت به دو نوع تقسیم می شود . اگر از ابریشمی كه كاملاً قرمز رنگ باشد «قئزیل دون» و اگر رنگ آن متمایل به زرد و بافت پارچه آن یكنواخت نباشد و پیله هایی با رنگ مختلف از درون آن عبور دهند به آن «غار مادون» می گویند . بر حاشیه «دون» نوارهای سوزن دوزی از نوع «آلاجا» وجود دارد كه به زیبایی دون می افزاید.
بر كمر و به روی دون كمربندی از نقره می بستند كه به آن «شده غوشاق» و یا «ترمه شال» می گویند .
امروزه این لباسها را تنها كسانی كه ذكر نمایشی را اجرا می كنند و كسانی كه آواز و موسیقی می خوانند (باخشی ها) بر تن می كنند آن هم تنها در مراسم و جشن ها .

لباس زنان
لباس زنان تركمن بسیار متنوع و در هر دوره از سنی به شكل خاصی بروز می كند . تنوع لباس علت و فلسفه خاصی دارد كه با سن زنان همراه است .
«دختران تركمن كلاهی بر سر می گذارند كه آنرا به نام های مختلفی چون «بورگ»،«تا سه گ» و «تاخیه» می خوانند . روی این كلاه را كه به صورت گرد و بدون برجستگی می باشد ، با پولك و «قبك» های نقره ای زینت می دهند . دختران موهای خود را به صورت چهار رشته می بافند كه دو رشته از جلو و دو رشته به پشت آنان می افتد . موها را با آویزه هایی از جنس طلا و نقره به نام «ساچ باغ» (مو بند) می آرایند . در نوك قبك ها كه لوله شكل می باشد به هنگام نامزد شدن پر پرنده ای به نام «اوتاغه» قرار می دهند و به این دختر «اوتاغه لی غیز» می گویند.
«زنان تركمن در زیر پیراهن شلوارهای رنگی درازی می پوشند . برش شلوارهای زنانه همسان برش شلوارهای مردانه است ، اما با شلوارهای مردانه این تفاوت را دارد كه پایین آن تنگ است و به پاها می چسبد . این شلوارها را با تكه های پارچه های دارای رنگ و جنس گوناگون می دوزند . بخش پایینی شلوار (تازانو) از پارچه های قرمز و یا آبی رنگ ابریشمی است كه در خانه بافته شده و بخش پایینی آن نیز از حریر مرغوبی است كه بالای آن ، با نخ پشمی ، گلدوزی ظریفی می كنند . در پایین پارچه های شلوار ، نوار سیاهی به پهنای 1-5/1 سانتی متر می دوزند كه «بالاك یوب» نام د ارد .
«زنان پارچه پیشانی بند خودشان را كه به لهجه تركمنی «آلانگی» می نامند ، مانند تازه عروسان نمی دوزند ، بلكه وقتی كه بخواهند به شهر یا میهمانی و عروسی بروند علاوه بر «پویك یالق» و «آلانگی» روسری های گران قیمتی به نام «چارقد» به سر می اندازند، این روسری ها ، كه با ریشه های آویخته اش تا ساق پاها هم می رسد ، چهار گوشه است .
«زنان چكمه های پاشنه بلند به رنگ زرد یا قرمز بر پا می كنند».
«زنان جوان تركمن ، زیور آلات دل گونه ای را بنام «آسیق» بر گیسو می زنند .
زنان تركمن گوشواره های طلا و نقره گوناگون «گولاك خالكا» (حلقه گوش) دارند :
وسایل زینتی دستان ، «بیله زیگ» و «اوزوق» هستند . «بیله زیگ» دستبندی است بزرگ با تكه های طلا كه دو سر آن در پشت دست به هم نمی چسبد.
اوزوق النگویی است كه بیشتر ، از نقره ساخته شده است . «آچار باغ» گردن بند نقره با آب طلا ، بر روی سینه نصب می شود و دارای تكه های كوچك آب طلا داده شده است و در میان گلی است و همه قطعات آن با زنجیر به هم پیوسته شده اند .
تمروزه همه این وسایل زینتی كه از انها اسم برده شد در میان تركمنهای ایران دیده نمی شود بلكه آنها را به عنوان وسایل زینتی استفاده می كنند ، تنها شلوارهای تركمنی با گلدوزی های ظریف و بسیار زیبا در میان انها وجود دارد امروزه تركمنها لباسهای بلند می پوشند و چارقد بر سر می گذارند و پس از عروسی آلانیق «كلاه» به سر می گذارند.