مراسم عروسی
مراسم عروسی تركمنها پر از ویژگیهاست و جذابیتهای بسیاری دارد. عروسی ها در میان تركمنها به مدت 3 یا 4 روز به طول می انجامد . پس از آنكه خانواده داماد دختری را پسندیده باشند ع مادر و گلجه (زن برادر) داماد به خانه عروس رفته خواستگاری می كنند .
خانواده عروس پس از تحقیق درباره داماد و خانواده آن جواب را می دهند اگر جواب مثبت باشد خانواده داماد با شیرینی و شكلات به خانه عروس می آیند.
در شب قدر در ماه رمضان خانواده داماد و فامیلهایشان با شیرینی و آجیل و كادوئی برای عروس به خانه آنها آمده جشن و سروری بر پا می كنند .
در عید قربان نبز گردن و سینه گوسفند را به شكل مثلثی در می اورند كه به آن «دوش» می گویند . طرف داماد این گوشت را با تزئین و در كنار گوشت كادوئی متنوعی برای عروس خریده آنها را به خانه عروس می برند .
اگر خانواده داماد بخواهند می توانند مراسم نامزدی را در یكی از روزها با جشن شب قدر و روز عید قربان برگزار می كنند ، اگر چنین نباشد ، مادر داماد به خانه عروس آمده روزی را برای مراسم نامزدی مشخصمی كند.
عروسی تركمنها چندین مرحله دارد كه عبارتند از ك
1- قودا بولماق
2- پذیرائی
3- مصائب(مصاحب)
4- عروس كشی
5- اوجه
6- اللش درمه
7- قایتارمق
قودا بولماق
یك روز قبل از عروسی همه خویشاوندان داماد با ریش سفیدان محل به خانه عروس می روند. در این روز ریش سفیدان با پدر عروس صحبت می كنند و در میزان مهریه به توافق می رسند.
زنها نانهای مخصوصی به نام قاتلمه و اكمك كه قاتلمه ضخیم و اكمك نازك است ، می پزند و به خانه عروس می برند در این روز طلاهای زیادی نیز به عروس كادو می دهند و جشن بزرگی برپا می كنند.
پذیرائی
فردای روز قودابولماق ، عروس با دوستان و آشنایان خود جشنی را بر پا می كنند كه در آن خویشان داماد نیز حضور دارند.
مصائب (مصاحب)
در شب همان روز پذیرائی ، داماد با دوستان و هم سالان خود جشنی را برپا می كند.
عروس كشی
صبح فردای مصاحب در جلوی خانه داماد ماشینهای عروس و داماد را تزئین می كنند ، ماشینها بوق زنان به طرف خانه عروس می روند . عروس با ینگه ها منتظر نشسته است ، سپس گلجه (زن برادر) داماد با گلجه عروس چاشو (نوعی روسری مخصوص قرمز رنگ كه عروس باید قبل از سوار شدن به ماشین آن را بر سر بگذارد) را به یكدیگر پرت می كنند و دعوای ساختگی را راه می اندازند در این دعوای ساختگی گلجه داماد و گلجه عروس نام پدر و پدربزرگ عروس و داماد را معرفی می كنند ع سپس گلجه داماد چاشو را گرفته بر سر عروس می گذارد و عروس با دوستان و فامیلان نزدیك خود سوار كجاوه می شود.
البته باید ذكر شود كه كجاوه عروس و داماد جدا است و داماد نیز با دوستان خود سوار می شود . مادر عروس بر روی دو ماشین كجاوه آرد می ریزد به نشانه اینكه سفید بخت شوند . كجاوه بوق زنان به طرف خانه داماد حركت می كند در راه از جلوی هر خانه كه می گذرد اهالی آن خانه خوشبختی عروس و داماد را آرزو می كنند .
وقتی كه عروس را به خانه داماد می آورند با ینگه هایش در یك اتاق می نشینند و همسایه های داماد به دیدن عروس می ایند.
«در ضمن برای عروس و داماد قلب گوسفندی را كباب كرده و به دو نیم تقسیم می كنند . و نصف ان را به عروس و نصف دیگر را به داماد می دهند تا بخورد به این امید كه قلب و دل انها با هم باشد و هیچكس حق خوردن از این كباب را ندارد.»
اوجه
زنان فامیل غذائی به نام چگدرمه (پلو قرمز رنگ شبیه استانبولی) درست می كنند و برای عروس و داماد در ظرفهای جدا می ریزند ، عروس و داماد باید هر كدام از ظرفهای یكدیگر بخورند ، و بعد پیشانی بند پارچه ای و دایره شكلی به نام «آل لانقی» بر سر عروس می گذارند.
اللش درمه
قبل از غروب افتاب دست عروس و داماد را در دست یكدیگر گذاشته ، زنان برای خوشبختی آنان شعر زیر را می خوانند كه در واقع تعیین خط مشی آینده آنها است.
آلا جا كوینگ گیدرمه آرپا چوروك ایدرمه
ساغ الی ساری یاغدا سول الی سوق اوندا
آغز لا قاپدرمه توی نیق لا دپدرمه
چایر كمین چرماشادینگ مل لر كمین اورنا شادینگ
یوزدان یوزدان یوی درادینگ یوزلیگ كوینگ گیدراینگ
آل یانقاقدان آفشادینگ آلا یورغان دفشادینگ
آی یوزلینی سنگا تافشردیم سنی سنی خدایه تافشردیم
ترجمه:
پیراهن بد مپوشان ، نان جو مخوران ، دست راستش در روغن زرد ، دست چپش در آرد بگذار (كنایه از ثروت). نگذار كسی او را نیش بزند ع مثل یونجه به هم بچسبید مثل درخت مو قبه هم بچسبید . پولهای زیادی خرج كند ع پیراهن گرانبها برایش بخر ، از لبهای سرخش بوسه بگیر .
ماه رو را به تو سپردم ، تو را به خدا.
و سه بار این شعر را تكرار می كنند در وسط هر بار دوستان داماد او را می برند و بر می گردانند .
بعد مراسم «چای» است به این معنی كه داماد و دوستان نزدیكش به اتاقی كه عروس در آن نشسته می روند و از دست تازه عروس چای می نوشند و هر كدام هدیه ای می دهند . فلسفه این چای خوردن به این علت است كه چون نو عروس و داماد همدیگر را قبلاً ندیده بودند این افراد و دوستان باعث باز شدن سر صحبت و حرف زدن عروس و داماد می شوند . از طرف دیگر در خانه مادر داماد بین قوم و خویش «سویجلك هالتا» یعنی كیسه های كوچكی كه شیرینی و نقل و سكه در ان است و معمولاً عروس با خود می آورد تقسیم می شود و معمولاً 30 الی 40 تا است .
قایتارمق
فردای روز عروس كشی عروس را به خانه خودشان بر می گردانند. و به مدت یك شب در خانه خودشان می ماند. كه به زبان محلی (قایتارمق) می گویند و فردای همان روز مادر یا خواهر داماد به دنبال عروس می ایند و او را می برند.
