پرسش:درست است كه سرنوشت انسان قبل از به دنیا آمدن نوشته شده، پس نظر و چشم بد چه تأثیری در این سرنوشت دارد؟

از روایات معصومین (ع) بر می آید كه چشم زخم واقعیت دارد و در وجود انسانها و حیوانات و اشیاء دیگر اثرگذار است  رسول اكرم(ص) فرمود: «چشم زخم واقعیت دارد و مرد را در قبر و شتر را در دیگ قرار مى‏دهد»، (بحارالانوار، ج 63، ص 26) یعنی شخص در اثر چشم زخم ممكن است بمیرد و شتر در اثر چشم‏زخم مریض شود و صاحبش از ترس تلف شدنش آن را ذبح ‏كندو دیگ بپزد. و از رسول گرامى اسلام روایت شده كه آن حضرت روزى از قبرستان بقیع مى‏گذشت. در آن‏جا فرمود: «به خدا قسم بیشتر اهل این قبرستان به سبب چشم‏زخم در این جا آرمیده‏اند»( تفسیر منهج‏الصادقین، ج 9، ص 391).

در روایات را ههای خنثی كردن اثر چشم زخم هم بیان شده است كه  برخی از آنها اشاره می شود :

 1- یاد كردن خداوند؛ از امام صادق(ع) روایت شده است: «هر كس از سیرت و صورت برادر مسلمانش خشنود شود، خدا را یاد كند؛ زیرا وقتى خداوند را به یاد آورد ضررى به برادر مؤمنش نمى‏رسد»، (بحارالانوار، ج 60 ، ص 25)    

 2- گفتن «تبارك اللّه‏ احسن الخالقین» امام صادق(ع) فرمود: «كسى كه چیزى از برادرش او را متعجب ساخت این جمله را بگوید، زیرا چشم‏زخم حق است»، (همان، ص 26)  

  3- گفتن «آمنتُ باللّه‏ و صلى اللّه‏ على محمد و آله» پس از آن اثر چشم‏زخم خنثى مى‏گردد.     

4-قرائت سوره «ناس» و «فلق» هنگام ترس از چشم‏خوردن، (همان، ج 92)     

 5- نوشتن سوره‏هاى «حمد»، «اخلاق»، «ناس»، «فلق» و «آیة‏الكرسى» در ورقه‏اى و به همراه داشتن آن، (همان، ص 25)   

 6-  قرائت سه مرتبه ذكر «ماشاءاللّه‏ لاحول ولا قوة الا باللّه‏ العلى العظیم» به هنگام ترس از چشم خوردن یا چشم زدن، (همان، ص 26)      

 7- حرز امام جواد و یا انگشتر حاوى حرز امام جواد بنا به آنچه در روایت آن آمده است به جهت حفظ از بلاها و بدى‏ها و هر چه كه انسان از آن مى‏ترسد مفید است، (بحار، ج 50، ص 98) كه از جمله آن چشم‏زخم مى‏تواند باشد گرچه به خصوص چشم‏زخم در این روایت تصریحى نشده. درخصوص انگشتر عقیق هم روایاتى وارد شده كه انسان را از بلاها و هرگونه بدى حفظ مى‏كند، (وسائل‏الشیعه، ج 5، ص 89 - 90)

بنابرآنچه گفته شد معلوم می شود كه چشم زخم می تواند یكی از علل و عوامل حوادث ناگوار باشد همان طور كه هزاران عامل دیگر نیز می توانند علت حوادث ناگوار باشند مثل برف ، باران ، سیل ، زلزله ، رعد وبرق ، طوفان ، بی احتیاطی ، خشم ، بدگمانی ، حسادت ، غیبت ،دروغ ، ناسزاگویی، راستگویی در جایی كه مصلحت نیست ، اعتماد بدون تحقیق ، بی اعتمادی بدون دلیل ، وصدها و هزاران عامل دیگر كه هر كدام می توانند موجب بروز حادثه ای بد و ناگوار برای ما یا دیگران  باشند ؛ بنابراین چشم زخم هم علتی است مثل بقیه علل و تفاوت  خاصی با دیگر علل طبیعی یا غیر طبیعی( ماوراء الطبیعی ) ندارد .

اینكه گفته می شود سرنوشت هر انسانی از قبل معیّن است ، به این معنی نیست كه ما مجبوریم و به هیچ وجه در سرنوشت خود نقشی نداریم و نمی توانیم از بروز حوادث جلوگیری كنیم . سرنوشت ما از قبل معیّن شده ولی به صورت مشروط معین شده است نه به صورت مطلق .

از نظر مذهب شیعه که قائل به اختیار است و جبر  و تفویض را محال می داند انسان ـــ  تا آنجایی که مربوط به اراده و اختیار او می شود ـــ  حاکم بر وضع آینده خود است. وضع آینده یک انسان شبیه یک ورقه امتحانی است و نمره ای که به آن داده می شود تعیین کننده سعادت یا شقاوت اوست. در این ورقه امتحانی هیچ جوابی نگاشته نشده است و تنها چیز موجود در آن سؤالات و توضیحاتی در مورد سؤالات است بخشی از این سؤالات را خدا طراحی کرده است واز دست ما خارج است ؛ این سؤالات بر دو گونه اند برخی تکوینی  هستند و برخی تشریعی. مثلا ما نمی دانیم که امروز در خیابان با چه حادثه ای روبرو خواهیم شد ولی با هر حادثه ای که روبرو شویم یک سؤال امتحانی است که باید به آن جواب درست دهیم.حوادثی كه در اثر چشم زخم ممكن است برای ما رخ دهد نیز از این گونه سوالات است ؛ این گونه سؤالات، سوال های تکوینی هستند بنابراین هر اتفاق تکوینی که برای ما رخ دهد چه عذاب باشد، چه رحمت باشد چه برای امتحان باشد و چه عقوبت اعمال گذشته خودمان وچه از امور طبیعی باشد و چه از وجود دیگر انسانها ناشی شده باشد و چه ... همگی سؤال امتحانی هستند و جواب درست ما را طلب می کنند لذا لزومی ندارد که ما بدانیم این حادثه از چه سنخی است، آنچه مهم است عکس العمل درست ما در مقابل آن است و عکس العمل و جواب درست را فطرت و عقل و  دین  به ما یاد داده است؛ یا به عبارتی جواب درست را خدا در فطرت و عقل و دین به ما عرضه کرده است. اما سؤالات تشریعی عبارتند از واجبات و محرمات و مستحبات و مکروهات؛ واجبات را حتما باید بجا آورد و محرمات را حتما باید ترک کرد اینها سوالاتی هستند که نمره آنها تعیین کننده ی وضع آینده یا به اصطلاح سرنوشت ماست ولی مستحبات سوالاتی هستند که اگر آن را با آگاهی انجام دهیم نمره تشویقی دارد واگر مکروهات را ترک کنیم خدا در نمره دادن  به ما با ارفاق عمل می کند .

بنابراین سرنوشت ما به صورت سوالی معین شده است نه به صورت خبری؛ خدا  سرنوشتهایی را برای ما طراحی كرده و راه رسیدن به هر كدام را به ما آموخته است و از بین آنها بهترین راه با ارسال انبیاء به ما پیشنهاد می كند  و از ما سوال می كند كه كدام راه وسرنوشت را می خواهی  انتخاب كنی ؟ هر راهی را ما انتخاب كنیم خدا ما را در همان راه قرار خواهد ؛ لذا این ما هستیم  كه با جوابهای اختیاری خودمان  سرنوشت نهایی خود را انتخاب می كنیم . تمام حوادثی كه برای ما رخ می دهند باید این سوال را در ما ایجاد كنند كه حالا من در مقابل این حادثه چه كاری باید انجام دهم ؟عده ای وقتی با حوادث ناگوار مواجه می شوند به راههای انحرافی و غیر دینی را بر می گزینند مثلا وقتی دچار چشم زخم می شوند پیش رمّال و فال گیر و امثال آنها می روند كه شرعا كار نادرستی است و عدهای دیگر در این حال متوجه خدا می شوند و چاره ی كار را از دین و علمای دین می پرسند و علما از روایات اهل بیت (ع) چاره كار را یافته و در اختیار شخص می گذارند . حكمت عمده ی حوادث ناگوار نیز همین است كه انسان را متوجه خدا و دین حق  كند .