اعلامیه جهانى حقوق زبانى
بخش دوم: تحصیل
ماده ٢٣
١- آموزش و تحصیل مىبایست در سرزمینى كه در آن عرضه مىگردد٬ به تشویق افاده فرهنگى خود از سوى جمعیت زبانى٬ كمك نمایدּ
٢- آموزش و تحصیل مىبایست در سرزمینى كه عرضه مىشود٬ به حفظ و توسعه زبانى كه یك جمعیت زبانى به آن سخن مىگوید یارى رساندּ
٣- آموزش و تحصیل همواره مىبایست در خدمت تكثر و تنوع زبانى و فرهنگى و روابط آهنگدار بین جمعیتهاى زبانى گوناگون در سراسر جهان باشدּ
٤- در بستر اصول پیش گفته٬ هر كس حق دارد كه هر زبانى را بیاموزدּ
ماده ٢٤
همه جمعیتهاى زبانى حق دارند در باره گستره حضور زبانشان٬ به عنوان زبان رابط و به عنوان زبان مورد مطالعه٬ در تمام سطوح تحصیلى در سرزمین خود (پیش دبستانى٬ ابتدائى٬ متوسطه٬ حرفه اى و فنى٬ دانشگاهى و آموزش بزرگسالان) تصمیم بگیرندּ
ماده ٢٥
همه جمعیتهاى زبانى از حق دستیابى و كاربرد همه منابع انسانى و مادى لازم براى تضمین نمودن حضور زبانشان در همه سطوح تحصیلى در نیاخاك خود٬ از قبیل آموزگاران ورزیده٬ روشهاى آموزشى مناسب٬ كتب و متون درسى٬ منابع مالى٬ تجهیزات و ساختمانها٬ تكنولوژى هاى سنتى و مدرن و در وسعتى كه خواهان آنند برخوردار مىباشندּ
ماده ٢٦
همه جمعیتهاى زبانى محق اند از تحصیلى كه اعضاى آن جامعه را قادر به تسلط كامل در كاربرد زبانشان سازد٬ شامل توانائیهاى مختلف مربوط به همه محیطهاى روزمره كاربرد زبان٬ همچنین گسترده ترین تسلط ممكنه به هر زبان دیگرى كه خواهان یادگیرى آن باشند٬ برخوردار شوندּ
ماده ٢٧
همه جمعیتهاى زبانى حق دارند از تحصیلى كه اعضاى آن جمعیت را قادر به كسب دانش هر زبانى كه مربوط به سنن فرهنگىشان بوده باشد برخوردار شوندּمانند زبانهاى ادبى و یا زبانهاى مقدس كه سابقا زبانهاى معمول آن جمعیت بوده اندּ
ماده ٢٨
همه جمعیتهاى زبانى حق دارند كه از تحصیلى كه اعضاى آن جمعیت را به دستیابى به آگاهى همه جانبه در باره میراث فرهنگى خود (تاریخ٬ جغرافیا٬ ادبیات٬ و دیگر نمودهاى فرهنگىشان) قادر سازد برخوردار شوندּهمچنین محق اند كه از گسترده ترین آگاهى ممكنه در باره هر فرهنگ دیگرى كه خواهان دانستن آن باشند بهره مند شوندּ
ماده ٢٩
١- هر كس محق است كه از تحصیل و آموزش به زبان خاص سرزمین خود كه در آنجا ساكن است (زبان نیاخاكى) برخوردار گرددּ
٢- این حق٬ حق كسب دانش گفتارى و نوشتارى زبانى دیگر را كه شخص ممكن است به عنوان ابزار ارتباط با دیگر جمعیتهاى زبانى بكار برد ٬ نفى و سلب نمىكندּ
ماده ٣٠
زبان و فرهنگ همه جمعیتهاى زبانى مىبایست كه موضوع مطالعه و تحقیقات علمى در سطح دانشگاهى قرار گیرندּ
بخش سوم: نامهاى شخصى
ماده ٣١
همه جمعیتهاى زبانى حق دارند كه سیستم نامهاى شخصى خویش را در همه محیطها و در همه مناسبتها حفظ نموده و آنها را بكار برندּ
ماده ٣٢
همه جمعیتهاى زبانى حق دارند كه نامهاى محل و مكان به زبان خاص سرزمینى خود را (زبان نیاخاكى)٬ هم به صورت شفاهى و هم به صورت كتبى٬ در محیطهاى خصوصى٬ عمومى و رسمى بكار برندּ
٢- همه جمعیتهاى زبانى حق دارند كه نامهاى بومى محلها و مكانها را تثبیت و حفظ نموده٬ در آنها اصلاحاتى اعمال نمایندּ همچو نامهاى امكنه را نمىتوان به طور كیفى موقوف و منسوخ نمود و یا تحریف و جرح و تعدیل كردּهمچنین نمىتوان اینگونه نامها را پس از تغییرات سیاسى و یا هر گونه دگرگونى حادثه دیگر٬ تغییر دادּ
ماده ٣٣
همه جمعیتهاى زبانى حق دارند كه جمعیت خود را به همان نامى كه در زبان خودشان بكار مىبرند بنامندּهرگونه ترجمه به زبانهاى دیگر مىبایست از نامگذاریهاى تحقیر آمیز و ابهام انگیز اجتناب نمایدּ
بند ٣٤
هر كس حق دارد كه نام خود را در همه محیطها به زبان خویش بكار بردּو همچنین حق دارد كه نامش٬ اگر لزومى به بكاربردن سیستم نوشتارى متفاوت با زبان وى وجود داشته باشد٬ با لحاظ دقیقترین آوانگارى ممكن ثبت گرددּ
