همیشه یک گل روی موهاش داشت. همیشه. بیشتر اوقات با خودم فکر می‌کردم چقدر عجیبه. گل در وسط روز؟ در اداره؟ در جلسات اداری؟ گرافیست علاقه‌مند اداره بزرگی بود که در آن کار می‌کردم. هر روز با آرایش تازه‌ای و گلی بر روی موهایش به اداره می‌آمد. این گل در هماهنگی کامل با لباس مناسبش، چتر کوچک زنده‌ای را می‌مانست که روی صورت سبزه و زیبایش شکفته بود. در مراسم‌های خاصی چون جشن کریسمس، این گل بر جشن و سرور می‌افزود و مناسب می‌نمود. اما هنگام کار؛ دیگر چندان بجا نبود. بعضی از زن‌های اداره از دست او ناراحت بودند و گمان می‌کردند بهتر است کسی در خفاء به او بفهماند که باید در محل کار، جدی‌تر باشد. دیگران ازجمله خود من، آن را تنها زیوری عجیب می‌پنداشتیم و بین خودمان اسم او را «دختر گلی» گذاشته بودیم.

خیلی اتفاق می‌افتاد که با خنده‌ای نابجا از هم می‌پرسیدیم: «دختر گلی طرح اولیه فلان پروژه را تمام کرده یا نه؟»

و با همان خنده جواب می‌شنیدیم: «البته. کارش مثل همیشه معرکه بود». هیچ موقع از این تمسخرها و مضحکه‌ها احساس گناه نمی‌کردیم. تا جایی که من می‌دادم هیچ موقع کسی ازش سوال نکرده بود که چرا هر موقع سر کار می‌آید یک گل به موهایش می‌چسباند. حقیقت این است که بیشتر دوست داشتیم بپرسیدم تا حالا بدون گل جایی رفته است یا نه.

کاری که یک روز انجام داد. اون روز وقتی پروژه را به من تحویل داد ازش پرسیدم: «انگار امروز روی موهایت گل نذاشتی» و خیلی تصادفی گفتم: « آنقدر عادت کرده بودم که تو را با اون گل ببینم که بدون اون، فکر کردم چیزی کم داری.»

آرام با صدایی محزون گفت: «آه، آره». این صدا برخلاف شخصیت محکم و سرزنده همیشگی او بود. سکوت پرمعنی‌اش چونان پتکی بر سرم کوفته شد و ناخواسته پرسیدم: «مشکلی که نداری؟» هرچند امیدوارم بودم پاسخ معمولی «نه! متشکرم» را بشنوم، اما فهمیدم که دست روی چیزی خیلی مهمتر از تنها یک گل گذاشته‌ام.

آرام با قیافه‌ای که خاطره و غم در آن موج می‌خورد گفت: «آه، امروز سالگرد فوت مادرمه. دلم خیلی براش تنگ می‌شه. یه کم غمگینم.»

با احساس همدردی گفتم: «می‌فهمم.» اما مواظب بودم وارد وادی احساسات نشوم. ادامه دادم: «می‌دونم که خیلی برات سخته درموردش صحبت کنی.» اون بخش تجاری من امیدوار بود که حرفم را تایید کند و ادامه ندهد اما در درونم می‌فهمیدم که چیزی بیش از این است.

گفت: «نه. همه چیز خوبه. می‌دونی، امروز بیش‌از حد احساساتی شدم. هر چی باشه روز سوگواریه. می‌فهمی که …» و داستان زندگی‌اش را برام تعریف کرد.

«مادرم سرطان داشت و می‌دونست که دیگه وقت زیادی نداره. بالاخره هم مرد. وقتی مرد، 15 سالم بود. خیلی به هم نزدیک بودیم. خیلی دوست‌داشتنی و فداکار بود. چون می‌دونست داره می‌میره، واسه هر سال تولدم یه نوار ویدئویی ضبط کرد تا روز تولد هر سال اونارو نگاه کنم. فکرشو بکنید. از 16 سالگی تا 25 سالگی. من هر سال، نوار همون سال رو نگاه می‌کردم تا اینکه امروز، روز تولد 25 سالگیم بود و صبح زود آخرین نوارو گذاشتم. فکر کنم تازه دارم اونو می‌فهمم. کاش هنوز زنده بود.»

احساس همدردی عمیقی بهم دست داد. بهش گفتم: «صمیمانه بهت تسلیت می‌گم.»

گفت: «متشکرم. خیلی مهربان هستید. اما درمورد گل پرسیدید. اون موقعا که دختر کوچیکی بودم، مادرم عادت داشت لای موهام گل بذاره. یکبار وقتی توی بیمارستان بود، یه گل سرخ بزرگ و خوشگل از باغش کندم و براش بردم. وقتی گل را نزدیک بینی‌ش بردم تا بوی اونو بشنوه، اونو از دستم گرفت، و بدون اینکه حتی یه کلمه حرف بزنه، منو به سمت خودش کشید، موهامو نوازش کرد و اونا رو از صورتم کنار زد و گل را لای موهام گذاشت. درست مثل اون موقعهایی که بچه بودم. مادرم همون روز از دنیا رفت.» قطرات اشک از چشمانش سرازیر شد. «از اون موقع به بعد همیشه لای موهام گل گذاشتم. باعث می‌شد احساس کنم مادرم باهامه، حداقل روحش باهامه. اما» آهی کشید و ادامه داد: «امروز وقتی فیلمی رو که برای جشن تولد 25 سالگیم آماده کرده بود نگاه می‌کردم دیدم که می‌گه متاسفه از اینکه نتونسته باهام باشه و بزرگ شدنم رو ببینه، امیدواره مادر خوبی بوده باشه و دوست داره نشانه بزرگ شدنمو ببینه. مادرم اینجوری فکر می‌کرد؛ اینجوری صحبت می‌کرد.» چشمانش را به من دوخت، عاشقانه به خاطراتش لبخندی زد و گفت: «بله، مادرم خیلی عاقل بود.»

سری به علامت تایید تکان دادم و گفتم: «معلومه که خیلی دانا بود.»

ادامه داد: «بعد با خودم فکر کردم منظورش از نشانه چی می‌تونه باشه؟ و به نظر رسید شاید منظورش این باشه که باید گل رو دیگه کنار بذارم. اما دلم برای اون گل و چیزی که همیشه به یادم می‌آورد تنگ خواهد شد.»

صحبت‌هایش را که ادامه می‌داد با چشمان فندقی‌اش به آن خاطرات خیره شده بود: «خیلی خوشبخت بودم که مادری مثل اون داشتم.» صداش ضعیف شد و بار دیگر به چشمانم نگاهی انداخت و با لبخند تلخی گفت: «اما لازم نیست برای یادآوری این خاطرات، گل تو موهام بذارم. دیگه می‌دونم چی کار کنم. اون گل تنها علامت ظاهری خاطرات گرانبهایم بود. خاطراتم هنوز با من هستند حتی وقتی گل تو موهام نیست … اما می‌دونم که دلم براش تنگ خواهد شد … به‌هرحال، بفرمایید. این پروژه‌ای که باید انجام می‌دادم. امیدوارم موردتایید باشد.» پرونده مرتب را به من داد. وقتی به پرونده نگاه کردم ناگهان دیدم زیر اسمش عکس یک گل را نقاشی کرده است. آری! این همان امضایش بود.

وقتی بچه بودم بارها شنیده بودم که گفته می‌شد: «هیچگاه درمورد کسی قضاوت نکنید مگر آنکه مسافتی را با کفش‌های او راه رفته باشید.» به تمام آن زمان‌هایی فکر می‌کردم که هیچ احساسی به این دختر جوان گل‌به‌سر نداشتم و چقدر غم‌انگیز بود آن مواقعی که بدون آگاهی، بدون کمترین اطلاعاتی درمورد گذشته این دختر، او را به سخره می‌گرفتم. همیشه به خودم می‌بالیدم که همۀ ابعاد شرکتم را خوب می‌شناسم و خوب می‌دانم که چه کسی چه کاری را کی باید انجام دهد. چقدر غم‌انگیز بود وقتی فهمیدم این اشتباه بزرگی بود که فکر می‌کردم زندگی خصوصی کارکنان هیچ ارتباطی با زندگی کاری آنان ندارد و اینکه باید زندگی خصوصی‌شان را پشت درهای اداره بگذارند و وارد دفتر کارشان شوند. اون روز فهمیدم گلی که این دختر به موهایش می‌زد نشانه‌ای از فوران عشق او بود ـ عشقی که پاسدار رابطه او با مادر جوانش بود؛ مادر جوانی که هنوز موقعی که خودش خیلی جوان بود از دست داده بود.

نگاهی به پروژه انداختم و از اینکه آن را کسی با چنین احساس عمیقی نسبت به زندگی انجام داده بود احساس افتخار کردم. تعجبی نداشت که کار او مثل همیشه عالی بود. او هر روز در قلبش زندگی می‌کرد. و مرا وادار کرد تا نگاهی مجدد به خود بیاندازم.

ارزش فاجعه

₪

یک ضرب‌المثل اسپانیایی هست كه می گوید ‹ اگر خانه‌تان در آتش می‌سوزد، خودتان را با شعله‌های آن گرم کنید.›

او سه هفته بعد اولین گرامافون را ساخت.