[ادعاى چند طایفه مبنى بر اینكه اسلام دین شمشیر و زور است و پاسخ بدانها]

و این افراد كه به اصطلاح خواسته‏اند از دین مبین اسلام خرده بگیرند چند طایفه هستند، یك دسته از آنها اهل كلیسا هستند كه عیب خودشان را به اسلام نسبت مى‏دهند، چون دین شمشیر دینى است كه آنان ترویجش مى‏كنند، چندین قرن بود كه در كلیساها محكمه‏اى به نام محكمه دینى درست كرده بودند كه در آن محكمه، عقاید مسیحیان را تفتیش نموده و هر كس را منحرف از دین خود مى‏دیدند محكوم به آتش مى‏نمودند، در حقیقت محكمه خود را به محكمه عدل الهى در قیامت كه هم بهشت دارد و هم آتش تشبیه مى‏كردند، عمال خود را مامور مى‏كردند كه در شهرها بچرخند و هر فرد مسیحى را كه دیدند اعتقادى غیر از اعتقاد كلیسا را دارد و حتى اگر در مسائل طبیعى و یا ریاضى نظریه‏اى داشته باشد كه فلسفه" اسكولاستیك" آن را نگفته، او را به عنوان مرتد از دین به محكمه كلیسا جلب نموده، زنده زنده در آتش مى‏سوزاندند، چون كلیسا فقط فلسفه اسكولاستیك را قبول داشت و آن را ترویج مى‏كرد (و جنبه دینى و قداست مذهبى به آن داده بود).

و اى كاش براى ما توضیح مى‏دادند كه آیا در نظر عقل سلیم گستردن توحید در عالم و ریشه كن ساختن و ثنیت و تطهیر دنیا از قذارت فساد، مهمتر است، یا خفه كردن و آتش زدن كسى كه نظریه حركت خورشید به دور زمین را داده و آن نظریه بطلمیوسى (كه زمین و افلاك همچون پوست پیاز است) را رد كرده؟.

آیا این كلیسا نبود كه عالم مسیحیت را علیه مسلمانان تحریك كرد؟ بنام جهاد با بت‏پرستى به جنگ با مسلمانان واداشت؟.

آیا این كلیسا نبود كه حدود دویست سال جنگ‏هاى صلیبى را به راه انداخت؟

شهرها را ویران و میلیونها نفوس بشر را نابود و عرض‏ها و ناموس‏ها را به باد داد؟!.

دسته دیگرى كه تهمت فوق را به اسلام زده‏اند، مدعیان تمدن و آزادى در قرن اخیرند، همان كسانى كه آتش جنگ‏هاى جهانى را شعله‏ور ساخته و دنیا را زیر و رو كردند و باز هم هر گاه غریزه مادیگریشان ندایشان دهد كه خطرى مختصر مطامعشان را تهدید مى‏كند، قیصریه دنیا را براى یك دستمال به آتش مى‏كشند (اینها هستند كه مى‏گویند اسلام دین زور و شمشیر است، زهى بى شرمى!) كسى نیست كه از اینان بپرسد آیا ضرر ریشه دار شدن شرك در دنیا و انحطاط یافتن اخلاق فاضله بشر و مردن فضائل نفسانى و احاطه یافتن فساد بر زمین و بر اهل زمین، زیاد است یا كوتاه شدن دست جنایتكار شما از چند وجب زمین، و یا چند در هم مختصر خسارت دیدنتان؟ و چه خوب معرفى كرده است قرآن كریم این جنس دو پا را كه فرموده:" إِنَّ الْإِنْسانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ" .

در این جا بسیار میل دارم گفتار بعضى از بزرگان یعنى مرحوم شیخ محمد حسین كاشف الغطا در كتاب" المثل العلیا فى الاسلام لا فى بحمدون" را نقل كنم كه در این زمینه بسیار جالب فرموده است:

" وسایلى كه تا كنون براى اصلاح جامعه و محقق ساختن عدالت و از بین بردن ستم و مقاومت در برابر شر و فساد به كار رفته، منحصر در سه نوع است:

اول وسایل دعوت و ارشاد، یعنى ایراد خطبه‏ها و مواعظ و نوشتن مقالات و تالیفات و جرائد كه خود روش بسیار پسندیده و شریف است و خداى تعالى به این روش اشاره نموده و فرمود:" ادْعُ إِلى‏ سَبِیلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ".

و نیز فرمود:" ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِی بَیْنَكَ وَ بَیْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِیٌّ حَمِیمٌ"، (ترجمه این دو آیه در چند سطر قبل گذشت)، و این طریقه‏اى است كه اسلام آن را در اول بعثت انتخاب نموده و به كار گرفته است ...

دوم وسایل مقاومت مسالمت‏آمیز و سلبى، نظیر متحد شدن علیه فساد و دورى جستن از مفسدین و قطع روابط اقتصادى با آنان و همكارى نكردن با ستمكاران و شركت ننمودن در اعمال و حكومت آنان طرفداران این نظریه توسل به زور و انتخاب جنگ و قتال را جایز نمى‏دانند، قرآن كریم هم (در برهه‏اى از زمان این طریقه را پیموده است)، آیات:

" وَ لا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِینَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ" و" لا تَتَّخِذُوا الْیَهُودَ وَ النَّصارى‏ أَوْلِیاءَ"، به این طریقه اشاره دارد كه البته در قرآن كریم از این نوع آیات بسیار است و در میان غیر مسلمانان كسانى كه معروف به طرفدارى از این رویه شده‏اند یكى پیامبر هندى، یعنى بودا است و دیگر حضرت مسیح ع است و سوم ادیب روسى یعنى تولستوى و همچنین زعیم و رهبر روحى هند، گاندى است.

سوم قیام مسلحانه و جنگ است كه اسلام این را نیز پیشنهاد كرده و در مواردى دستورش را صادر فرموده است.

پس اسلام هر سه روش را (هر كدام را در جاى خود و به موقع خودش) صحیح دانسته و بتدریج بكار بسته است، روش اول موعظه حسنه و دعوت سالم است، اگر دشمن از این راه تسلیم نشد و دست از ستمكارى خود بر نداشت و هم چنان به فساد انگیزى و استبداد خود ادامه‏ داد طریقه دوم را به كار مى‏گیرد، یعنى قطع رابطه، آن هم به دو روش 1- یا بطور مسالمت‏آمیز 2- و یا به نحو قهر و همكارى نكردن با دشمن، و دشمن را به رفتار خود واگذار نمودن، اگر از این راه به زانو در آمد و حاضر شد دست از ظلم و خیره سرى خود بردارد كه هیچ و اگر حاضر نشد، نوبت به طریق سوم مى‏رسد كه عبارت است از قیام مسلحانه، چرا كه خداوند به هیچ وجه به ظلم ظالم رضایت نمى‏دهد، و كسانى كه در برابر ظلم او ساكت مى‏نشینند شریك ظلم او هستند.

آرى اسلام عقیده است و این اشتباه بزرگ و غلط آشكار است كه بعضى مرتكب شده و گفته‏اند:" اسلام دعوت خود را با شمشیر گسترش داده"!!، زیرا عقیده و ایمان چیزى نیست كه با زور و شمشیر در دلها جایگیر شود، دلها تنها در برابر حجت و برهان خاضع مى‏شوند و قرآن كریم در آیات بسیارى به این حقیقت اشاره مى‏كند، از آن جمله مى‏فرماید:" لا إِكْراهَ فِی الدِّینِ قَدْ تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ" «1» (همانا راه هدایت از ضلالت و گمراهى بر همگان روشن و واضح گردید).

آرى اگر اسلام دست به شمشیر زده است، تنها در برابر كسانى بوده است كه در خوددارى از ظلم و فسادشان به آیات و براهین قانع نشده‏اند و پیوسته خواسته‏اند سنگ در سر راه دعوت به حق بیندازند، اسلام در اینگونه موارد شمشیر نمى‏كشید كه آنان را به سوى دین بخواند بلكه مى‏خواست شر آنان را دفع كند.

این قرآن كریم است كه با بانگ رسا اعلام مى‏دارد:" قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ"، (با كفار قتال كنید تا از فتنه آنان جلوگیرى كرده باشید)، پس قتال با كفار براى دفع فتنه آنان بود، نه به خاطر آنكه آنان به دین خدا معتقد شوند.

بنا بر این اگر اسلام را به حال خود گذاشته بودند، هرگز فرمان جنگى را صادر نمى‏كرد، و این همه جنگ‏هایى كه در اسلام واقع شد همه‏اش تحمیل به اسلام بود و او را به این وا داشتند. و به همین جهت است كه اسلام حتى در حال جنگ نیز شریف‏ترین روش را طى كرد، از تخریب خانه‏ها شدیدا جلوگیرى نمود، همانطور كه در حال صلح جلوگیرى كرده بود و همچنین از اعمال ناشایستى چون آتش‏سوزى راه انداختن و زهر در آب دشمن ریختن و آب را به روى دشمن بستن و زنان و اطفال و اسیران جنگى را كشتن و ... جلوگیرى نموده و دستور اكید صادر فرمود كه مسلمانان با اسراى جنگى به نرمى و ملاطفت رفتار كنند و به ایشان‏ احسان نمایند حتى به هر درجه‏اى از دشمنى و كینه كه رسیده باشند.

و نیز ترور كردن دشمن را ممنوع كرد، چه در حال جنگ و چه در حال صلح، و كشتن پیر مردان و عاجزان و كسانى را كه به جنگ آغاز نكردند و هجوم شبانه بر دشمن را تحریم نموده و فرمود:" فَانْبِذْ إِلَیْهِمْ عَلى‏ سَواءٍ" «1» و نیز اجازه نداد كه مسلمانان كافرى را به صرف احتمال و تهمت، بكشند و یا قبل از آنكه جرمى را مرتكب شود كیفر دهند و از هر كار دیگرى كه از قساوت و پستى و وحشى‏گرى انسان سرچشمه گرفته باشد و شرف انسانیت و جوانمردى آن را نپذیرد منع نمود.

شرف اسلام اجازه نمى‏دهد كه هیچیك از این اعمال را در باره دشمن روا بدارند، چنانچه دیدیم در هیچیك از معركه‏هاى جنگ (هر قدر هم كه سخت و هول انگیز بود) اجازه ارتكاب به چنین اعمالى را نداد ولى مردمى كه امروز خود را متمدن مى‏دانند به همه این جنایات دست مى‏زنند، هول‏انگیزترین و وحشت‏زاترین رفتار را با دشمن خود مى‏كنند، آنهم در روزگارى كه خودشان" عصر نور" ش مى‏نامند.

آرى عصر نور! كشتن زنان و اطفال و پیر مردان و بیماران و شبیخون زدن و بمباران كردن شهرها و مردم بى سلاح و قتل عام دشمن را مباح كرده است!!.

مگر این آلمان نبود كه در جنگ بین المللى دوم بمب‏هاى خوشه‏اى خود را بر سر مردم لندن ریخت و ساختمانها را ویران و زنان و اطفال و ساكنان شهر را نابود كرد؟ و مگر این آلمان نبود كه هزاران اسیر را به قتل رسانید؟! و مگر این دول متفق (آمریكا و انگلستان و شوروى) نبودند كه هزاران هواپیماى جنگى را براى تخریب شهرهاى آلمان به پرواز در آوردند و آیا این آمریكاى متمدن! نبود كه بمب اتمى خود را بر سر مردم ژاپن ریخت (و هیروشیما را با ساكنانش خاكستر كرد؟!).

و این اعمال در روزگارى بود كه تمدن آقایان! به اختراع وسایل تخریبى خطرناكتر نرسیده بود، حال كه دولتهاى متمدن! مجهز به سلاحهاى جدید ویران كننده مانند: موشكها (ى مختلف)، بمبهاى اتمى و ئیدروژنى و ... شده‏اند، خدا مى‏داند كه هنگام شروع جنگ جهانى سوم چه بر سر كره زمین خواهند آورد و چه عذابها و خرابیها و مصیبتها و دردها به بار خواهد آمد.

خداى تعالى بشریت را به سوى راه صواب و صراط مستقیم هدایت فرماید.

1- ابتدا باید توجه كنیم كه معناى ترس از خدا چیست؟ ترس از خدا به معناى ترس از مسؤولیت‏هایى است كه انسان در برابر او دارد. ترس از این كه در اداى رسالت و وظیفه خویش كوتاهى كند و به خوبى انجام وظیفه نكند و به عبارتى ترس از گناهان خود است. حضرت على (ع) در این زمینه مى‏فرماید: «ولا یخافنّ الا ذنبه هیچ یك از شماترس نداشته باشد مگر از گناه خویش»

2- سرچشمه‏هاى ترس از خدا چیست؟ ترس از خدا سرچشمه‏هاى مختلفى دارد به قرار ذیل:

الف) همان اعمال ناپاك و افكار آلوده سبب ترس مى‏گردد.

ب) مقربان به خاطر قرب به ذات پاكش كمترین ترك اولى و غفلت مایه وحشت آنها مى‏شود

ج) گاه مقربان هنگامى كه به تصور آن ذات نامحدود و بى‏پایان را مى‏كنند و در مقابل به قصور ذاتى خود نظر كرده و حالت خوف به آنها دست مى‏دهد (خوف از قصور) خداوند در این زمینه مى‏فرماید: «الذین اذا ذكراللّه وجلت قلوبهم آنها كسانى هستند كه وقتى نام خدا برده مى‏شود دلهایشان مملو از خوف پروردگار مى‏گردد»،

بنا بر آنچه بیان شد مى توان به برخى از راه هاى افزایش «ترس از خدا» را چنین بیان كرد:

1- هر روز پس از اتمام فعالیت هاى عادى و قبل از رفتن به بستر و خوابیدن، افكار و اعمال روزانه خودرا محاسبه كنیم و اعمال ناصحیح و گناه آلود و لغزش هاى خود را بررسى كرده و به خود متذكر شویم و زشتى آن را براى خود مجسم نماییم.

2- هر چه بیشتر درباره انواع گناهانى كه از انسان مى تواند صادر شود، مطالعه نماییم و پیامدهاى منفى، عوارض سوء دنیوى و عقاب هاى اخروى آن را از نگاه روایات و آیات قرآن مورد توجه قرار دهیم تا زشتى و قبح گناه و لغزش ها در ذهنمان بیشتر جایگزین شود.

3- درباره عظمت و بزرگى خداوند بیش از گذشته مطالعه و تفكر كنیم. زیرا هر چه بیشتر درباره عظمت خداوند و علم گسترده و فراگیر او و نیز قدرت وصف ناشدنى اش آگاهى داشته باشیم كمتر از انسان لغزش و گناه سر خواهد زد. معمولا انسان ها در حال غفلت از مقام و عظمت و اوصاف علم و قدرت خداوند مرتكب خلاف مى شوند اگر كسى شناخت كافى از خداوند و اوصاف جلال و جمال خداوند داشته باشد و از آن شناخت غفلتى نداشته باشد، احتمال سرپیچى اش بسیار كم است به همین جهت است كه وقتى مى دانیم كسى ما را مشاهده مى كند مرتكب خلافى نمى شویم.

4- نشست و برخاست و مجالست با افرادى كه دیدار و نگاه به آنها شما را به یاد خداوند متعال مى اندازد.

5- انتخاب دوستان و هم اتاقى ها و هم درسى هایى كه متدین و پاى بند اصول اخلاقى و ارزشى هستند و از گناه كردن واهمه دارند و گناه و لغزش هر چند كوچك و اندك باشد برایشان بسیار زشت و ناپسند است و در صدد انجام واجبات و ترك محرمات هستند.

6- مطالعه آیاتى كه در مورد عذاب و عقاب گناهكاران در قرآن آمده.

7- آیاتى كه در توصیف جهنم و اهل جهنم آمده.

8- آیات مربوط به معاد و روز حساب رسى دقیق از همه اعمال و رفتار.

9- توجه به ضعف و ناتوانى خود در مقابل بلایا و مصیبت ها و مشكلات دنیوى و مقایسه عذاب دنیوى با عذاب اخروى.

10- مطالعه حالات ائمه (ع) و اولیاء و بزرگان دین در زمینه خوف از خدا و نگرانى آنها از عذاب روز قیامت، عذاب قبر و عالم برزخ.

گرچه حرمت رقص مرد بر مرد و زن براى زن اگر مستلزم و توأم با مفسده دیگرى نباشد ( که به نظر می آید این غیر ممکن باشد)، امرى اتفاقى بین همه فقها نیست، بلكه به فتواى مقام معظم رهبرى و آیه الله تبریزى هر دو مورد فوق جائز است،

اگر مستلزم مفسده نباشد؛ البته بقیه فقها آن را حرام دانسته اند .

اما  مسئله حرمت رقص از باب لهو بودن آن است كه بر اساس روایات، یكى از مصادیق آن رقص است‏.

انسان اگر کمی در آیات و روایات تامل بکند در می یابد که هدف از زندگی چیست و از بایدها و نبایدها برای نیل به هدف مقدس آگاه می شود.

اینکه در روایات کار لهو مذموم شناخته شده و حکم بر حرمت آن  شده  ، برای این است که امر لهو ؛ انسان را از هدف مقدس دور می سازد و او را از مسیر الهی منحرف می سازد . ائمه اطهار علیهم السلام برای همین مبعوث شده اند که انسانها را از کار لهو بازدارند تا به اصل خویش بازگردند . تا از وهم به در آیند و به عقل رجوع کنند . اگر چنین چیزی خوب و پسندیده بود چرا ائمه این کار را نکردند و بر عکس مذموم دانستند و از طرف دیگر کسانی مثل یزید و امثالهم کارشان رقص و آواز با زنان و دختران بود. معلوم می شود حکمتی در کار بوده که ائمه از این کار نهی کرده اند .

برای روشن شدن مطلب به این جریان توجه نمایید:

سلیمان بن بلال گوید: حضرت رضا علیه السلام از پدرانش روایت میكرد كه ابلیس از هنگام آدم علیه السلام تا بعثت مسیح علیه السلام نزد پیامبران مى‏آمد و با آنها سخن میگفت، و در میان آنها بیش از همه با یحیى بن زكریا انس و رفت و آمد داشت.

روزى یحیى گفت: از تو سؤالى دارم، شیطان گفت: تو بزرگتر از این هستى كه پاسخ سؤال تو را ندهم، اینك هر چه میخواهى بپرس و من حقیقت را به تو خواهم گفت.

یحیى گفت دوست دارم دام‏هاى تو را كه بوسیله آن مردم را به دام میاندازى مشاهده كنم، شیطان گفت بسیار خوب خواسته‏هاى تو را اجابت میكنم، وعده داد فردا صبح بار دیگر با تو ملاقات خواهم كرد و دامها را به تو نشان خواهم داد.

روز بعد بامداد كه حضرت یحیى علیه السلام در منزلش نشسته و در انتظار شیطان بود ناگهان مشاهده كرد از یك سوراخى وارد اطاق شد! در این هنگام شیطان صورتش مانند بوزینه و بدنش مانند خوك و چشمانش از هم شكافته بود، دندانها و دهانش یك تكه استخوان بود، و چانه نداشت دو دست در سینه و دو دست در شانه‏اش قرار داشت، رگهاى درشت پشتش در

جلو بود، انگشتانش در پشت سرش قرار داشت. قبائى در بر كرده كه وسط آن را با یك رشته بسته بود، و در آن رشته نخهاى متعددى سبز و قرمز آویزان كرده بود.

زنگ بزرگى در دست گرفته و یك سپر بر آن آویخته بود، و یك قلاب آهنى نیز در میان سپر گذاشته بود، پس از اینكه در نزد یحیى نشست، یحیى گفت این كمربند چیست كه در وسط كمر بسته‏اى؟

گفت: این مجوسیت است كه من براى آنها تأسیس كردم و آراستم، سپس گفت: این نخهاى رنگارنگ چیست؟ گفت اینها رنگهائى است كه بوسیله آنها زنها را زینت میدهم تا مردم را فریب دهند.

حضرت یحیى گفت: پس این زنگ چیست كه در دست خود گرفته‏اى؟

گفت این ساز و آواز است كه مردم را هنگامى كه در مجالس گرد هم آمده‏اند و شراب میخورند این زنگ را بصدا مى‏آورم و آنها به رقص و پایكوبى میپردازند، و شادمانى میكنند.

در اثر رقص و پایكوبى گروهى بیهوش میگردند و بعضى پیراهن پاره میكنند و عده‏اى از فرط مستى و بیخودى انگشتهاى خود را گاز میگیرند.

یحیى گفت: از كدام طبقات بیشتر خوشت مى‏آید، گفت: از زنان، آنها وسیله شكار كردن من هستند و توسط زنان نقشه‏هاى خود را انجام میدهم، هر گاه مردان صالح مرا نفرین میكنند من از آنها فرار میكنم و به اجتماعات زنها میروم، و از سخنان آنها بسیار خوشم مى‏آید و لذت میبرم.

حضرت یحیى گفت پس این سپر چیست كه بالاى سرت گذاشته‏اى، گفت بوسیله آن دعاهاى مردان شایسته را از خود دفع میكنم، گفت پس این آهن كه بالاى آن هست براى چیست؟.

گفت بوسیله این آهن دلهاى افراد شایسته را بطرف خود متمایل میكنم، یحیى گفت آیا تاكنون بر من پیروزشده‏اى؟.

گفت تاكنون نتوانسته‏ام بر تو پیروز شوم، و لیكن یك خصلت در تو هست كه مرا به تعجب آورده است.

یحیى گفت آن چیست؟ گفت: تو مرد پرخورى هستى! هر گاه افطار میكنى و زیاد میخورى پرخورى تو مانع مى‏شود كه بتوانى در شب برخیزى و نماز بگذارى، گفت: اینك با خداى خود پیمان بستم كه بعد از این از طعام سیر نگردم تا آنگاه كه به جوار رحمتش شتابم.

شیطان هم گفت من نیز متعهد شدم كه دیگر مسلمانى را نصیحت نكنم، شیطان از نزد یحیى بیرون شد و دیگر بطرف او برنگشت.

 ( اخبار و آثار حضرت امام رضا علیه السلام  صفحه 882)

با توجه به این روایت معلوم می شود شیطان راهکارهای بسیار زیادی برای منحرف ساختن بندگان از مسیر الهی دارد که یکی از آنها کار لهو است و یکی از مصادیق کار لهو رقص و آواز می باشد.

برای اینکه کاملا این مطلب جا بیافتد نمونه دیگر را از کتاب شریف نهج البلاغه می آوریم تا حقیقت امر روشن بشود:

حضرت امیر بیان در نهج البلاغه حکمت 367 چنین می فرماید:

ای مردم کالای دنیای حرام چون برگ های خشکیده وبا خیز است ، پس از چراگاه آن دوری کنید ، که دل کندن از آن لذت بخش تر از اطمینان داشتن به آن است ، و به قدر ضرورت از دنیا برداشتن بهتر از جمع آوری سرمایۀ فراوان است.

آن کس که از دنیا زیا برداشت به فقر محروم است ، و آن کس که خود را از آن بی نیاز انگاشت ر آسایش است ، و آن کس که زیور دنیا دیدگانش را خیره سازد دچار ور دلی گردد ، و آنکس که به نیای حرام عشق ورزید ، درونش پر از اندوه شد ، و غم و اندوه ها در خانۀ دلش رقصان گشت، که از سویی سرگرمش سازند ، و از سویی دیگر رهایش نمایند، تا آنجا که گلویش را گرفته در گوشه ای بمیرد ، رگ های حیات او قطع شده ، و نابود ساختن او بر خدا آسان ، و به گور انداختن او به دست دوستان است.

اما مومن با چشم عبرت به دنیا می نگرد، و از دنیا به اندازۀ ضرورت بر می دارد ، و سخن دنیا را از روی دشمنی می شنود ، چرا که تا گویند سرمایه دار شد، گویند تهیست گردید ، و تا در زندگی شاد می شوند با فرا رسیدن مرگ غمگین می گردند ، و این اندوه چیزی نیست که روز پریشانی و نومیدی هنوز نیامده است.

در مورد نقص ارزش شهادت و گواهى زنان نسبت به مردان خوب است توجه داشته باشید كه در آیین دادرسى اسلام، شهادت زن همچون شهادت مرد، به عنوان یك اصل پذیرفته شده است، اگر چه در برخى موارد قدرت اثبات شهادت مرد و زن متفاوت است. گاه فقط گواهى زن پذیرفته است چه به طور مستقل و چه به طور مستقل و چه به طور مركب و آمیخته. در این موارد است كه معمولا شهادت دو زن، برابر با شهادت یك مرد دانسته شده است «واستشهدوا شهیدین من رجالكم فان لم یكونا رجلین، فرجل و امرائتان ممن ترضون من الشهداء ان تضل احداهما فتذكر احداهما الاخرى»،(1) و همین موجب برخى انتقادها و اعتراض ها شده است، غافل از آن كه: اولا، اسلام در زمانى كه اصولا براى زن چندان ارزشى قائل نبودند، شائن انسانى قائل شده و شهادت و گواهى زن عادل را پذیرفته است. بنابراین اختلاف درجه تائثیر و قدرت اثبات شهادت مرد و زن، همچون اختلاف دیه وارث آنان، جنبه ارزشى نداشته، بلكه مبتنى بر واقعیات و حكمت هایى دیگر است كه غفلت از آنها و تساوى گرایى افراطى در زمینه آنها، خود عواقبى وخیم را به دنبال خواهد داشت. ثانیا، اصولا شهادت «حق» نیست تا آن جا كه به طور خیلى استثنایى شهادت زن پذیرفته نیست و یا آن جا كه شهادت دو زن برابر شهادت یك مرد محسوب شده است، او را محروم از حق تلقى كنیم بلكه شهادت «تكلیف» است. بنابراین در مواردى كه شهادت زن مسموع نیست، او «معاف» از تكلیف است و در نتیجه وظیفه اش نسبت به مرد سبك تر. ثالثا، عدم استماع و ارزش شهادت، در موارد بسیار محدود، اختصاص به زنان نداشته، بلكه متقابلا در مواردى شهادت مردان مسموع نیست. به عنوان مثال، در اثبات زنا، شهادت مستقل زنان به تنهایى كافى نیست (اگر چه شهادت آنان به ضمیمه مردان پذیرفته است)

 و متقابلا در مورد اثبات زنده متولد شدن طفل، شهادت مرد چیزى از ارث را براى طفل ثابت نمى كند ولى با شهادت هر زن «یك چهارم» از ارث ثابت مى شود و در این مورد فقط شهادت زنان مسموع است. شهادت بر بكارت و یا عیوب جنسى نیز موارد دیگرى است كه در آن تنها شهادت زنان پذیرفته است. رابعا، اما نسبت به مواردى هم كه شهادت دو زن برابر شهادت یك مرد اعتبار شده است باید دانست كه اصولا شهادت ابزارى است براى اثبات یك واقعه یا مدعا و از این جهت هیچ یك از كلام و یا متكلم به تنهایى كافى نیست؛ بلكه مجموعه اى از این دو مى تواند براى اثبات مطلوب به كار گرفته شود، كلامى روشن از گوینده اى صادق وعادل. بنابراین نه كلامى مبهم از عادل و نه كلامى روشن از غیر عادل، هیچ كدام به كار نمى آید. حال با توجه به این نكته و نیز با توجه به این كه اصولا حكمت آفرینش چنان بودهاست كه بعد احساسى و عاطفى را در زن شدیدتر از مرد قرار داده و در نتیجه او را تأثیرپذیر ساخته است، لازم مى آید كه از جهت احتیاط در حفظ حقوق مردم، شهادت دو زن مساوى شهادت یك مرد قرار گیرد، زیرا از یك سو چه بسا زن در تحمل شهادت، یعنى احساس و ادراك موضوع شهادت، در نتیجه فشار عاطفى و احساسى دچار خطا در حسن و ادراك شده و واقعه را آن گونه كه هست احساس و ادراك نكند و شاید این كه خداوند فرموده: «ان تضل احداهما فتذكر احداهما الاخرى» اشاره به همین نكته باشد كه در صورت خطاى یكى از آنها، دیگرى او را متوجه سازد. و از سوى دیگر، در اداى شهادت نیز ممكن است تحت تائثیر فشار عاطفه مثبت و یا منفى و یا ارعاب خارجى قرار گرفته، آن گونه كه باید شهادت ندهد و یا شهادت برخلاف دهد. درست است كه در عالم فرض و اعتبار حقوقى، وجود ملكه عدالت در شاهد، احتمال خلاف گویى را نفى مى كند، اما اولا این ملكه مانع خلاف در تحمل شهادت نمى شود و چه بسا ممكن است انسان عادل هم، واقعیت را آن طور كه باید احساس و ادراك نكند و ثانیا، نسبت به اداى شهادت هم ملكه عدالت آن موقع مانع خلاف گویى است كه شاهد بخواهد طبق هواى نفس خویش عمل كند. در حالى كه در عالم واقعیت ممكن است شاهدى نه به دلیل خوف بر

دنیاى خود، بلكه به دلیل خوف بر نفس خویش- كه حفظ آن هم واجب است- از گفتن حقیقت سر باز زند. اسلام به عنوان یك مكتب حقوقى رئالیست و واقع بین به این حقیقت توجه كرده و از آن جهت كه این احتمال- احتمال خطاى در تحمل شهادت و خطاى در اداى شهادت- نسبت به زنان بیش از مردان است شهادت دو زن را برابر با شهادت یك مرد دانسته است‏

     بسمه تعالی

مرگ سرانجام نیست بلکه سرآغاز است، مرگ از ابتدای زندگی ما را همراهی می کند ، اگر انسان در آخرین لحظات حیات طبیعی ، متوجه باشد و بتواند مرگ را با مشاهده عینی درک کند، خواهد دید مرگ از آغاز شروع شدن حیات طبیعی به طور تدریجی شروع شده و پیوسته ادامه داشته ، و عمال عزرائیلیه از روز نخست ، در صدد گرفتن نفس از طبیعت بوده اند تا اینکه سرانجام در آخرین لحظۀ حیات طبیعی ، مختصر پیوندی هم که با عالم طبیعت باقی مانده است قطع می کنند و انسان به عالم برزخ منتقل خواهد شد. اینطور نیست که مرگ دفعتا برای انسان حاصل شود بلکه از آغاز زندگی، انسان در حال مرگ است در حالی که متوجه نیست. مثل آنکه رابطۀ میوه با درخت به تدریج کم شود و فقط رابطۀ ضعیفی با ساقه داشته باشد، تا اینکه سرانجام با یک حرکت مختصر ، آن اتصال و رابطه هم بریده شود. مرگ همان حرکت مختصر است که به وسیلۀ آن رابطۀ باقی مانده با عالم طبیعت به طور کلی قطع می شود .

توضیح اینکه انسان یک حرکتی به نام حرکت جوهری دارد که از آغاز زندگی طبیعی شروع می شود و به تدریج پیش می رود، انسان با حرکت جوهری، پیوسته رو کمال می رود و قصد رها شدن تدریجی از طبیعت را دارد وقتی آخرین علقۀ طبیعی که همان حال احتضار است به انسان رخ داد از ماده و مادیات منقطع شده و این انقطاع کمالی است برای انسان اگر به ظاهر مرگ پایان زندگی است اما در واقع کمال است.

            انسان حرکت جوهری خود را از عالم ماده شروع می کند و بعد از مرگ وارد عالم برزخ می شود عالم برزخ« یا عالم مثال» ما واری عالم ماده است و مادون عالم آخرت« عالم عقول» بنابر، حرکت جوهری انسان در عالم برزخ نیز می تواند برای خود کمال کسب کند و آن کمال چیزی نیست جز ورود به عالم عقول که کمتر کسی می تواند به این کمال برسد . البته پیشرفت روحی در عالم برزخ غیر از پیشرفت روحی در عالم ماده است .

            پیشرفت در عالم برزخ بستگی به چگونگی اعمال انسانها در عالم ماده دارد خود  تعلق به دنیا و محبت به آن اسباب گرفتاری است ؛ بلکه میزان در طول کشیدن عالم برزخ همین تعلقات است ، لذا برای اولیای خدا بیشتر از سه روز طول نمی کشد اما برای افراد عادی شاید میلیونها سال طول بکشد .

البته جواب به این س