کلوب دات کام پس از 12 سال فعالیت خاموش می شود بخوانید ...
یافث صحرائی , hanjan

یافث صحرائی

 خانه ام را گر فرو ریزند                 من دوباره خشت خواهم زد
یافث صحرائی , hanjan

یافث صحرائی

مطالب تصاویر 43
یافث صحرائی , hanjan
تصاویر آلبوم از یافث 5 ماه پیش
99
یافث صحرائی , hanjan
تورنتو – پژوهشگر د. خ. اونق:

با توجه به دوره تحقیاتی اینجانب که مربوط به اعصار XIX-XX/م. «تاریخ معاصر» می شود، در جوار کارهای علمی فوق تخصصی در انستیتو پژوهشی تاریخ در آکادمی علوم ترکمنستان، بخشی از اوقاتم را برای مصور کردن شخصیّت های مربوط به آن دوره صرف نموده بودیم. در این رابطه تعدادی تصاویر قدیمی به دستم رسید که ضمن کار بر روی این تصاویر آن ها را در یک تابلوی نقاشی ضمن بازسازی، به حوادث مربوط به آن دوره نیز پرداختیم. همچنین در این روند پژوهش هایی صورت گرفت که آن را طی کتابچه ای که به وقت خود به صورت کتاب منتشر خواهیم کرد، بانجام رسانیدیم. ذیلاً اهم آنها را در این پست ارائه و فایل پی دی اف آن را می توانید از اینجا دریافت دارید!

رویدادهای این نوشته مربوط به اوایل قرن XX/م. است و آن شامل صفحاتی از تاریخ ترکمن صحراست که در آن اتفاقات سرنوشت ساز و مهمّی روی داده است. در این پژوهش تلاش بر این است که گوشه های تاریک تاریخ ترکمن را با فاکت های زنده همچون تصاویر یافته شده از قهرمانان واقعی آن رویدادها بیان گردد. …
جلد کتاب

نگاهی کوتاه به تاریخ تورکمنصحرا در اوایل قرن بیستم

¨ مأخذشناسی – اسناد سخن می گویند!
¨چهره های به یادگار مانده در آرشیو خلق—آناگلدی سردار (کلته) معروف به آناگلدی آج
¨ بازسازی تصاویر چهره های ماندگار در تاریخ

¨ معرفی کتاب و مقالات مربوط به تلاقی دو دوره قاجاریان و پهلوی ها

¨ مختصری در مورد عثمان آخون

¨ ببلوگرافی کرنولوژیکی رساله د. منصور گرگانی …

جنبش رهایی بخش در بین ترکمنهای ایران در سال های 1924-1925/م.:

قیام ترکمن های ایران در ماه مه سال 1924 تا یک سال بطول انجامید و در نهایت می توان گفت این جنبش تا ماه مه سال 1925 ادامه داشت. جنبش آزادی بخش ترکمن های ایران تحت لوای استقلال ترکمنستان پیش برده شد. در این رابطه اقدامات دولت ایران بجای حل و فصل این مسئله، با انتقال ایلات و عشایر غیر ترکمن به ترکمنصحرا به سرکوب این جنبش می پردازند.
رئیس شورای بزرگان و سران قبایل به عنوان رئیس جمهور منتخب ترکمن «جمهورباشلئق عثمان آخون» را بر می گزینند (وضعیّت نظامی). عملیات آزادسازی مناطق ترکمن نشین شمال ایران تحت رهبریّت افسران ترکیه: قادیر افندی، مصطفی بیگ، خدایار افندی، مراد بیگ، سلطان پاشا و «خان یمودسکی (لألی خان)» پیش برده می شود.

Исторический словарь от д-р Кадиров Шохрат Ходжакович

Освободительная движение у туркмены Ирана в 1924-1925: восстание Туркмен в Иране (май 1924- май 1925). Освободительная движение под лозунгом туркменской автономии. Был вызван мероприятиями правительства Ирана по переводу кочевых племён к оседлости. ادامهٔ مطلب »
ادامه
یافث صحرائی , hanjan
تورنتو – پژوهشگر د. خ. اونق:

با توجه به دوره تحقیاتی اینجانب که مربوط به اعصار XIX-XX/م. «تاریخ معاصر» می شود، در جوار کارهای علمی فوق تخصصی در انستیتو پژوهشی تاریخ در آکادمی علوم ترکمنستان، بخشی از اوقاتم را برای مصور کردن شخصیّت های مربوط به آن دوره صرف نموده بودیم. در این رابطه تعدادی تصاویر قدیمی به دستم رسید که ضمن کار بر روی این تصاویر آن ها را در یک تابلوی نقاشی ضمن بازسازی، به حوادث مربوط به آن دوره نیز پرداختیم. همچنین در این روند پژوهش هایی صورت گرفت که آن را طی کتابچه ای که به وقت خود به صورت کتاب منتشر خواهیم کرد، بانجام رسانیدیم. ذیلاً اهم آنها را در این پست ارائه و فایل پی دی اف آن را می توانید از اینجا دریافت دارید!

رویدادهای این نوشته مربوط به اوایل قرن XX/م. است و آن شامل صفحاتی از تاریخ ترکمن صحراست که در آن اتفاقات سرنوشت ساز و مهمّی روی داده است. در این پژوهش تلاش بر این است که گوشه های تاریک تاریخ ترکمن را با فاکت های زنده همچون تصاویر یافته شده از قهرمانان واقعی آن رویدادها بیان گردد. …
جلد کتاب

نگاهی کوتاه به تاریخ تورکمنصحرا در اوایل قرن بیستم

¨ مأخذشناسی – اسناد سخن می گویند!
¨چهره های به یادگار مانده در آرشیو خلق—آناگلدی سردار (کلته) معروف به آناگلدی آج
¨ بازسازی تصاویر چهره های ماندگار در تاریخ

¨ معرفی کتاب و مقالات مربوط به تلاقی دو دوره قاجاریان و پهلوی ها

¨ مختصری در مورد عثمان آخون

¨ ببلوگرافی کرنولوژیکی رساله د. منصور گرگانی …

جنبش رهایی بخش در بین ترکمنهای ایران در سال های 1924-1925/م.:

قیام ترکمن های ایران در ماه مه سال 1924 تا یک سال بطول انجامید و در نهایت می توان گفت این جنبش تا ماه مه سال 1925 ادامه داشت. جنبش آزادی بخش ترکمن های ایران تحت لوای استقلال ترکمنستان پیش برده شد. در این رابطه اقدامات دولت ایران بجای حل و فصل این مسئله، با انتقال ایلات و عشایر غیر ترکمن به ترکمنصحرا به سرکوب این جنبش می پردازند.
رئیس شورای بزرگان و سران قبایل به عنوان رئیس جمهور منتخب ترکمن «جمهورباشلئق عثمان آخون» را بر می گزینند (وضعیّت نظامی). عملیات آزادسازی مناطق ترکمن نشین شمال ایران تحت رهبریّت افسران ترکیه: قادیر افندی، مصطفی بیگ، خدایار افندی، مراد بیگ، سلطان پاشا و «خان یمودسکی (لألی خان)» پیش برده می شود.

Исторический словарь от д-р Кадиров Шохрат Ходжакович

Освободительная движение у туркмены Ирана в 1924-1925: восстание Туркмен в Иране (май 1924- май 1925). Освободительная движение под лозунгом туркменской автономии. Был вызван мероприятиями правительства Ирана по переводу кочевых племён к оседлости. ادامهٔ مطلب »
ادامه
یافث صحرائی , hanjan
تورنتو – پژوهشگر د. خ. اونق:

با توجه به دوره تحقیاتی اینجانب که مربوط به اعصار XIX-XX/م. «تاریخ معاصر» می شود، در جوار کارهای علمی فوق تخصصی در انستیتو پژوهشی تاریخ در آکادمی علوم ترکمنستان، بخشی از اوقاتم را برای مصور کردن شخصیّت های مربوط به آن دوره صرف نموده بودیم. در این رابطه تعدادی تصاویر قدیمی به دستم رسید که ضمن کار بر روی این تصاویر آن ها را در یک تابلوی نقاشی ضمن بازسازی، به حوادث مربوط به آن دوره نیز پرداختیم. همچنین در این روند پژوهش هایی صورت گرفت که آن را طی کتابچه ای که به وقت خود به صورت کتاب منتشر خواهیم کرد، بانجام رسانیدیم. ذیلاً اهم آنها را در این پست ارائه و فایل پی دی اف آن را می توانید از اینجا دریافت دارید!

رویدادهای این نوشته مربوط به اوایل قرن XX/م. است و آن شامل صفحاتی از تاریخ ترکمن صحراست که در آن اتفاقات سرنوشت ساز و مهمّی روی داده است. در این پژوهش تلاش بر این است که گوشه های تاریک تاریخ ترکمن را با فاکت های زنده همچون تصاویر یافته شده از قهرمانان واقعی آن رویدادها بیان گردد. …
جلد کتاب

نگاهی کوتاه به تاریخ تورکمنصحرا در اوایل قرن بیستم

¨ مأخذشناسی – اسناد سخن می گویند!
¨چهره های به یادگار مانده در آرشیو خلق—آناگلدی سردار (کلته) معروف به آناگلدی آج
¨ بازسازی تصاویر چهره های ماندگار در تاریخ

¨ معرفی کتاب و مقالات مربوط به تلاقی دو دوره قاجاریان و پهلوی ها

¨ مختصری در مورد عثمان آخون

¨ ببلوگرافی کرنولوژیکی رساله د. منصور گرگانی …

جنبش رهایی بخش در بین ترکمنهای ایران در سال های 1924-1925/م.:

قیام ترکمن های ایران در ماه مه سال 1924 تا یک سال بطول انجامید و در نهایت می توان گفت این جنبش تا ماه مه سال 1925 ادامه داشت. جنبش آزادی بخش ترکمن های ایران تحت لوای استقلال ترکمنستان پیش برده شد. در این رابطه اقدامات دولت ایران بجای حل و فصل این مسئله، با انتقال ایلات و عشایر غیر ترکمن به ترکمنصحرا به سرکوب این جنبش می پردازند.
رئیس شورای بزرگان و سران قبایل به عنوان رئیس جمهور منتخب ترکمن «جمهورباشلئق عثمان آخون» را بر می گزینند (وضعیّت نظامی). عملیات آزادسازی مناطق ترکمن نشین شمال ایران تحت رهبریّت افسران ترکیه: قادیر افندی، مصطفی بیگ، خدایار افندی، مراد بیگ، سلطان پاشا و «خان یمودسکی (لألی خان)» پیش برده می شود.

Исторический словарь от д-р Кадиров Шохрат Ходжакович

Освободительная движение у туркмены Ирана в 1924-1925: восстание Туркмен в Иране (май 1924- май 1925). Освободительная движение под лозунгом туркменской автономии. Был вызван мероприятиями правительства Ирана по переводу кочевых племён к оседлости. ادامهٔ مطلب »
ادامه
یافث صحرائی , hanjan
تورنتو – پژوهشگر د. خ. اونق:

با توجه به دوره تحقیاتی اینجانب که مربوط به اعصار XIX-XX/م. «تاریخ معاصر» می شود، در جوار کارهای علمی فوق تخصصی در انستیتو پژوهشی تاریخ در آکادمی علوم ترکمنستان، بخشی از اوقاتم را برای مصور کردن شخصیّت های مربوط به آن دوره صرف نموده بودیم. در این رابطه تعدادی تصاویر قدیمی به دستم رسید که ضمن کار بر روی این تصاویر آن ها را در یک تابلوی نقاشی ضمن بازسازی، به حوادث مربوط به آن دوره نیز پرداختیم. همچنین در این روند پژوهش هایی صورت گرفت که آن را طی کتابچه ای که به وقت خود به صورت کتاب منتشر خواهیم کرد، بانجام رسانیدیم. ذیلاً اهم آنها را در این پست ارائه و فایل پی دی اف آن را می توانید از اینجا دریافت دارید!

رویدادهای این نوشته مربوط به اوایل قرن XX/م. است و آن شامل صفحاتی از تاریخ ترکمن صحراست که در آن اتفاقات سرنوشت ساز و مهمّی روی داده است. در این پژوهش تلاش بر این است که گوشه های تاریک تاریخ ترکمن را با فاکت های زنده همچون تصاویر یافته شده از قهرمانان واقعی آن رویدادها بیان گردد. …
جلد کتاب

نگاهی کوتاه به تاریخ تورکمنصحرا در اوایل قرن بیستم

¨ مأخذشناسی – اسناد سخن می گویند!
¨چهره های به یادگار مانده در آرشیو خلق—آناگلدی سردار (کلته) معروف به آناگلدی آج
¨ بازسازی تصاویر چهره های ماندگار در تاریخ

¨ معرفی کتاب و مقالات مربوط به تلاقی دو دوره قاجاریان و پهلوی ها

¨ مختصری در مورد عثمان آخون

¨ ببلوگرافی کرنولوژیکی رساله د. منصور گرگانی …

جنبش رهایی بخش در بین ترکمنهای ایران در سال های 1924-1925/م.:

قیام ترکمن های ایران در ماه مه سال 1924 تا یک سال بطول انجامید و در نهایت می توان گفت این جنبش تا ماه مه سال 1925 ادامه داشت. جنبش آزادی بخش ترکمن های ایران تحت لوای استقلال ترکمنستان پیش برده شد. در این رابطه اقدامات دولت ایران بجای حل و فصل این مسئله، با انتقال ایلات و عشایر غیر ترکمن به ترکمنصحرا به سرکوب این جنبش می پردازند.
رئیس شورای بزرگان و سران قبایل به عنوان رئیس جمهور منتخب ترکمن «جمهورباشلئق عثمان آخون» را بر می گزینند (وضعیّت نظامی). عملیات آزادسازی مناطق ترکمن نشین شمال ایران تحت رهبریّت افسران ترکیه: قادیر افندی، مصطفی بیگ، خدایار افندی، مراد بیگ، سلطان پاشا و «خان یمودسکی (لألی خان)» پیش برده می شود.

Исторический словарь от д-р Кадиров Шохрат Ходжакович

Освободительная движение у туркмены Ирана в 1924-1925: восстание Туркмен в Иране (май 1924- май 1925). Освободительная движение под лозунгом туркменской автономии. Был вызван мероприятиями правительства Ирана по переводу кочевых племён к оседлости. ادامهٔ مطلب »
ادامه
یافث صحرائی , hanjan
تورنتو – پژوهشگر د. خ. اونق:

با توجه به دوره تحقیاتی اینجانب که مربوط به اعصار XIX-XX/م. «تاریخ معاصر» می شود، در جوار کارهای علمی فوق تخصصی در انستیتو پژوهشی تاریخ در آکادمی علوم ترکمنستان، بخشی از اوقاتم را برای مصور کردن شخصیّت های مربوط به آن دوره صرف نموده بودیم. در این رابطه تعدادی تصاویر قدیمی به دستم رسید که ضمن کار بر روی این تصاویر آن ها را در یک تابلوی نقاشی ضمن بازسازی، به حوادث مربوط به آن دوره نیز پرداختیم. همچنین در این روند پژوهش هایی صورت گرفت که آن را طی کتابچه ای که به وقت خود به صورت کتاب منتشر خواهیم کرد، بانجام رسانیدیم. ذیلاً اهم آنها را در این پست ارائه و فایل پی دی اف آن را می توانید از اینجا دریافت دارید!

رویدادهای این نوشته مربوط به اوایل قرن XX/م. است و آن شامل صفحاتی از تاریخ ترکمن صحراست که در آن اتفاقات سرنوشت ساز و مهمّی روی داده است. در این پژوهش تلاش بر این است که گوشه های تاریک تاریخ ترکمن را با فاکت های زنده همچون تصاویر یافته شده از قهرمانان واقعی آن رویدادها بیان گردد. …
جلد کتاب

نگاهی کوتاه به تاریخ تورکمنصحرا در اوایل قرن بیستم

¨ مأخذشناسی – اسناد سخن می گویند!
¨چهره های به یادگار مانده در آرشیو خلق—آناگلدی سردار (کلته) معروف به آناگلدی آج
¨ بازسازی تصاویر چهره های ماندگار در تاریخ

¨ معرفی کتاب و مقالات مربوط به تلاقی دو دوره قاجاریان و پهلوی ها

¨ مختصری در مورد عثمان آخون

¨ ببلوگرافی کرنولوژیکی رساله د. منصور گرگانی …

جنبش رهایی بخش در بین ترکمنهای ایران در سال های 1924-1925/م.:

قیام ترکمن های ایران در ماه مه سال 1924 تا یک سال بطول انجامید و در نهایت می توان گفت این جنبش تا ماه مه سال 1925 ادامه داشت. جنبش آزادی بخش ترکمن های ایران تحت لوای استقلال ترکمنستان پیش برده شد. در این رابطه اقدامات دولت ایران بجای حل و فصل این مسئله، با انتقال ایلات و عشایر غیر ترکمن به ترکمنصحرا به سرکوب این جنبش می پردازند.
رئیس شورای بزرگان و سران قبایل به عنوان رئیس جمهور منتخب ترکمن «جمهورباشلئق عثمان آخون» را بر می گزینند (وضعیّت نظامی). عملیات آزادسازی مناطق ترکمن نشین شمال ایران تحت رهبریّت افسران ترکیه: قادیر افندی، مصطفی بیگ، خدایار افندی، مراد بیگ، سلطان پاشا و «خان یمودسکی (لألی خان)» پیش برده می شود.

Исторический словарь от д-р Кадиров Шохрат Ходжакович

Освободительная движение у туркмены Ирана в 1924-1925: восстание Туркмен в Иране (май 1924- май 1925). Освободительная движение под лозунгом туркменской автономии. Был вызван мероприятиями правительства Ирана по переводу кочевых племён к оседлости. ادامهٔ مطلب »
ادامه
یافث صحرائی , hanjan
تصاویر آلبوم از یافث 9 ماه پیش
یافث صحرائی , hanjan
تصاویر آلبوم از یافث 9 ماه پیش
یافث صحرائی , hanjan
تصاویر آلبوم از یافث 9 ماه پیش
یافث صحرائی , hanjan
تصاویر آلبوم از یافث 9 ماه پیش
یافث صحرائی , hanjan
تصاویر آلبوم از یافث 10 ماه پیش
یافث صحرائی , hanjan
تورکمنصحرا – درباره توهرا: تاریخ صد سال اخیر ترکمنهای ایران و تجربیات آن بیانگر این واقعیت است که بدون تشکل ارگان های حقوق بشری، تلاش در راه تحقق خواستها، ره به جائی نخواهد برد.
با علم به مسئله فوق ما بخشی از فعالین حقوق بشر ترکمن صحرا صرف نظر از تنوع دیدگاه ها و تعلقات گروهی برای رفع این نقصان و جهت پاسخگوئی به این نیاز تاریخی در جهت ایجاد تشکلی که بتواند بر پراکندگی فعالین ترکمن غلبه نموده و برای نسل های آینده پشتوانه ای معنوی فراهم کند دور هم گرد آمده ایم.
ایران کشوری است کثیر المله با تعلقات اتنیکی، زبانی و دینی گوناگون . اما بعد از/با برآمدن دولت پهلوی ها، سیستم حکومتی متمرکز با سیاست » یک ملت یک زبان » یعنی تنها با زبان فارسی رسمیت یافت. با پیروزی قیام بهمن و روند استقرار جمهوری اسلامی ایران نیز اساسا آن دیدگاه نابرابر دولتی نسبت به ملل غیر فارس و غیر شیعه کماکان ادامه دارد. ازتاب گسترده مطالبات ملیت های ایران در سالهای اخیر، هم در سطح جامعه ایران و هم در عرصه بین المللی ، توانسته است تا حدی حل مسئله ملی و رفع تبعیض را به مبحثی/نیازی/گفتمان جدی تبدیل کرده و افکار عمومی و نظرات کارشناسان اجتماعی و سیاسی را به خود معطوف نماید.بر این اساس، ارائه دقیق تر طرح هایی که منطبق بر خواست های واقعی ملیت ترکمن در ایران باشد، نقش جمعیت را در غنای این اصول و فرهنگ برابر حقوقی ارتقا خواهد داد.حضور گسترده فعالین ترکمن، بویژه در سالهای اخیر، در عرصه های اجتماعی و سیاسی ایران مبین رشد آگاهی آنان درجهت مطالبه حقوق ملتمان است.
قطعا هر ملتی برای پاسداری از ارزش های ملی، مدنی و فرهنگی خود، نیازمند نهادهای متناسب با ویژگیهای جامعه خود می باشد.
با محور قراردادن حقوق ملی ملتمان و با همکاری ارگان های حقوق بشری شرایط امروز می توان به تحرک وتقویت جامعه مدنی مان یاری رساند.

ما جمعی از ترکمنهای ایران با تاکید در پی تدارک و برپایی ارگان فعالان حقوق بشر ترکمن صحرا می باشیم.
تا بدین وسیله بتوانیم هر گونه تلاش خود را برای رفع تبعیض های ملی-نژادی-مذهبی-جنسی و طبقاتی انجام دهیم.

منبع: سایت فعالین حقوق بشر تورکمنصحرا
ادامه
یافث صحرائی , hanjan
دکتر خانگلدی اونق –
وجود رابطه تفکیک ناپذیر رشته های تاریخ و ادبیَات باهمدیگر، ریشه یگانه آن را که از یک منبع سرچشمه می گیرند، بی کم و کاست نشان می دهد.
با تکیه و استناد بر اسناد موجود تاریخی، کشف ابهامات ادبیَات جاری و از طریق نمادها و سر رشته های ادبیَات پی بردن و کشف رخدادهای واقعی حوادث تاریخی، نه تنها تبحر در تاریخ نگاری را طلب می کند، بلکه مستلزم ادیب بودن نیز هست.
دیوان جهانشاه قاراقویونلی در تاریخ و ادبیَاتمان و اجمال سلسله وقایع و حوادثی که در آن مقطع از تاریخ رویداده است، بار دیگر در روشن نمودن ابهامات تاریخی از طریق این دو شاخه، ولی این بار از طریق اسناد تاریخی سرچشمه های ادبیَاتمان را که مربوط به کدام دوره از تاریخ بوده است، معلوم می گردد. همچنین پی بردن به پیش زمینه ها و دست مایه های ادبی، و قهرمانان واقعی آثار در یک دوره مشخص تاریخی، رابطه این رشته ها را نسبت به همدیگر هرچه نمایانتر آشکار می کند.

در مورد رابطه تنگاتنگ داستان تغزَلی «صایاد – همرا» با زندگی واقعی و آثار جهانشاه حقیقی
داستان تغزَلی صایاد و همرا از زمانهای دور گذشته، یعنی از قرون وسطی به این طرف در دبیرخانه های شفاهی و تحریری خلق های ترک و ترکمن بطور رایج تحت مطالعه عموم مردم بوده است. اطلاعات موثقی که بتواند خواننده را در مورد نویسنده و زمان و مکان آن قانع کند وجود ندارد. همچنین دوره تحریر این داستان ها هنوز بر کسی معلوم نیست. البته قید نام مکان این داستان ها که در بععضی از سطور آن بیان شده است، باعث حدس و گمان هایی در رابطه با زمان پیدایش و مکان این داستان ها، همچنین در مورد ژانر محتوای آن ارایه می دهد که باعث تفکر راجع به آن می گردد.

اوَلین دستاورد چاپ و انتشار «دیوان جهانشاه حقیقی»

چنانچه وقایع و حوادث رخ داده در مورد زندگی و ایَام پادشاه فرهیخته و عارف ترکمنان قاراقویونلی سلطان میرزا جهانشاه حقیقی را از کتاب چاپ شده وی، از جانب انتشارات «بهجت» با عنوان «دیوان جهانشاه حقیقی»، چاپ سال ۱۳۹۲ مطابق با ۲۰۱۴ را دنبال کنیم، همگونی خاصی با وقایع و حوادث مشخص اتفاق افتاده در مورد قهرمانان محوری داستان تغزَلی «صایاد – همرا» مواجهه می شویم و متوجه یک ژانر یگانه در این دو مجموعه میشویم که باعث آشکار شدن یک حادثه واحد تاریخی می گردد.

تصاحب سلطنت و قدرت یابی سلسله های ترکمنان در محدوده فلات ایران بعداز هجوم پی در پی مغول ها در قرون وسطی یعنی در سالهای (۱۲۰۰-۱۴۰۰)، مقاومت و مقابله در برابر حملات آنها، در پی آن یورشهای سرنوشت ساز و ظفرمند سردار ترکمن های قاراقویونلی با عنوان الحاقی «ابونصر (پدر پیروزی)» سلطان قره یوسف تؤره میش خان بهادر بر علیه تیموریان و انتخاب شهر تبریز (تؤوریز) به عنوان پایتخت ترکمنان در آن دوره از تاریخ، همچنین رشد فزاینده موقعیَت استراتژیکی و مرکزیَت این شهر در خاورمیانه، باعث بوجود آمدن یک سری از وقایع و رخدادهای تاریخی مهمی در سرنوشت این ملت شده است. افزایش تردد علنی و مخفی کارگزاران سیاسی اروپایی در لباس تجَار ونیزی از جانب پادشاهان آن و پاپ های واتیکان و حضور آنها در دربار پادشاهان و شاهزادگان قاراقویونلی و آق قویونلی در رابطه تنگاتنگ بوده است و آنها را با حوادث و رخدادهای کشورهای غربی از جمله ایتالیای تازه شکل گرفته در دوره رنسانس، از نزدیک آشنا می کرده اند.
تسخیر کنستانتینوپل یا بیزانس (قسطنطنیَه که بعدها آن را به نام «اسلامبول» نامیده اند) از جانب پادشاه امپراتوری عثمانی، سلطان محمَد فاتح و افتادن بزرگترین پایگاه استراتژیکی کشورهای غربی بدست ترکمن های مسلمان، سبب نگرانی و جنب و جوش بیشتر پادشاهان اروپا و دیپلمات های ونیزی شده بود و آنها را وادار می کرد بر علیه عثمانی ها دست به تلاش و اتخاذ سیاست های گوناگونی بزنند.

در این میان تنها قلعه باقیمانده اروپاییان، دولت فرتوت امپراتوری روم قدیم، طرابوزان بود که آن هم در محاصره دول تورکمن واقع شده بود. پادشاهان غرب و دیپلمات های واتیکان، پادشاه طرابوزان آلکسیس IV را وادار میکردند تا با این دولت های توانمند ترکمن قرابتهای سببی ایجاد نمایند. (دیوان جهانشاه حقیقی، نکـ. ص. ۲۹).

عده ای از اروپا که با عنوان تجَار ونیزی به حضور سلطان قارایوسف تؤره میش خان قاراقویونلی در تبریز شرفیاب می شدند، به حضور سلطان میرزای جوان جهانشاه قاراقویونلی نیز در سلطانیَه زنجان می آمدند و اطلاعات مختلفی از پادشاهان و اوضاع سیاسی اجتماعی کشورهای غربی به وی می رساندند.
در بین آنها سفراء و ایلچیانی که با ماموریَت ویژه از جانب آخرین پادشاه طرابوزان آلکسی ۴ /م فرستاده می شدند، جهت پیاده کردن سیاست ها و مناسبات غرب در حضور مورزه جهانشاه جوان شاعرمنش ۲۱ ساله که طبق آداب و رسوم و سنن تورکمنی در سن ۱۶ سالگی ازدواج کرده بود، در مورد دختران آلکسی چهارم بویژه در باره شاهزاده جان بیگم (ملکه ژوان) صحبت های دلنشین و توصیف های زیبا و شاعرپسندی را ارایه می داده اند.
در طول همین ایَام بود که تصاویر زیبای شاهزاده جان بیگم که اوصاف شکوه و آوازه زیبایی آن دنیا را فرا گرفته بود، از جلوی چشمان میرزای رمانتیک و عارف با طبع ظریف و جوان محو نمی شده و به تصویر در می آمده است. توصیفنامه هایی که در نزد وی می شده است، از ذهن شاعرانه میرزا نمی توانسته بیرون برود! میرزا جهانشاه دختر پادشاه طرابوزان آلکسی چهارم، ملکه جان بیگیم را در خواب و رؤیا هم می دیده است! …
این واقعه در دیوان جهانشاه قاراقویونلی در سطوری چند بیان خود را باز می یابد. وی در شعر “سنده دیر” چنین می سراید:
ای مَلـَک سیما! نه جان سن؟ وجهه رحمان سنده دیر.
مصحف حق دیرجمالینگ، شرح برهان سنده دیر.
نا فضول جاوید از آن صد امر تورار عالی،
جمله عالم سنینگ ظنّینگ، چه فرمان سنده دیر؟ [دیوان حقیقی، نکـ. صص. ۵۳- ۷۶].
ترجمه:
ای مَلَک سیما! چه جان هستی؟ وجهه رحمان نزدِ توست.
مصحف حقّ است جمالت، شرح برهان نزدِ توست.
نا فضول جاوید از آن صد امر برخیزد عالی،
جمله عالم مظنون توست، چه فرمانی نزدِ توست؟
همچنین در نمونه ابیات زیر در شعری با عنوان «ادر» از جهانشاه مثالی دیگر می آوریم:
خواب ایچینده گؤورمیشم بیر یار گل رخساری کیم،
یوسف مصری اونی یوز وجه بیلن تعبیر ادر.
چون حقیقینینگ ایکی عألمده سن سینگ دلبری،
جانینی یولیندا قوربان قیلماسا تقصیر ادر. … [دیوان حقیقی، نکـ. ص. ۱۵۷].
ترجمه:
به رؤیا دیدم آن یار گلرخی را که،
یوسف مصری آنرا با صد وجه تعبیر می کند.
چون حقیقی را تویی در دو عالم دلبری،
گر ندهد جان در رهش تقصیر می کند.
و یا در نمونه شعر زیر:
ای حقیقی گؤرمیشم در خواب من بیر وجهی من،
یوسف مصری اونی یوز وجه بیلن تعبیر ادر. [دیوان جهانشاه حقیقی، نکـ. ص. ۷۸].
ترجمه:
ای حقیقی دیده ام من در خواب چهره ای ناز،
یوسف مصری آن را با صد وجه تعبیر می کند.
این حادثه صبر و طاقت جهانشاه جوان فهم و رمانتیک را به پایان می رساند. وی در مورد این واقعه با پدر بزرگ خود قارامأمد تورکمن به مشاورت می نشیند. هنگامی که جهانشاه ۲۰ ساله بود، پدرش سلطان قارایوسف بدرود حیات می گوید. ولیکن میرزا جهانشاه ۲۱ ساله ای که در آتش عشق ملکه ژوان می سوخت، در فصول این حادثه همراه با پدر بزرگ خود قارا مأمد تورکمن، به حضور ملکه امپرتوری روم قدیم «ژوان بیگم» که در شهر کوچک «قیزل آلما» در نزدیکی پایتخت پدر وی «آلکسی چهارم» واقع شده است، عزم عزیمت می بندند.
… هم این چنین است که در داستان تغزَلی صایاد و همرا، میرزا همرا پسر حکمروان تبریز احمد پادشاه نیز بر اساس تعریف و توصیف هایی که از جانب این سیاحان از ملکه یکی از پادشاهان سرزمین غربی می شده، عاشق آن ملکه که به نام «صایاد خان» که در شهر «قیزل آلما» سکونت داشت، می شود. حتَی وی را در خواب هم می بیند و با پدرش احمد پادشاه به حضور آن ملکه هم می روند. این رویداد عشقی در همان زمان جهانشاه در تبریز هم رخ داده است!! …(جهت روشنتر شدن مسیله خود این آثار را باید مطالعه نمود!) در این دو واقعه عشقی با یک ژانر واحد و انکار ناپذیر مواجه می شویم که جانمایه های آن دو اثر را تشکیل می دهند. این شباهت های ماهوی و واحد، ما را رهنمود می کند که این دو مجموعه نه تنها یک حادثه تصادفی نیست بلکه، مبین آبشخور واحد ریشه های آن که از یک منبع سرچشمه می گیرند، است. در اینجا تنها بعضی از نام های اصلی قهرمانان با همدیگر فرق می کند.

به این فرآیند توجه کنید:
احمد پادشاه (قارا مأمد تورکمن) که بر حال زار نوه اش میرزا همرا (در واقع همان میرزا جهانشاه) دلش می سوخت، طاقت نمی آورد ولیکن، وی را به همراه خود به حضور صایاد خان (جان بیگم) دختر پادشاه کشور دیگری برای خواستگاری می برد. (ژانر واحد). …

در مضامین مواد تاریخی ایکه به ما رسیده است به چنین معلوماتی دست می یابیم:
« … در مورد ایّام جوانی جهانشاه نیز اطّلاعات بسیار دقیقی در دست نیست. امّا بر اساس اطلاعات منابع موجود تاریخی، او در سن ۱۶ سالگی ازدواج و حاکمیّت را در شهرسلطانیّه زنجان شروع می کند که پایتخت الجایتو (خدابنده) بود. جهانشاه در سن ۲۱ سالگی، درسال ۱۴۲۰/م. دوباره ازدواج می کند ولی این بار با دختر امپراطور طرابوزان آلکسی چهارم بنام شاهزاده جان بیگیم خاتین ازدواج میکند.* البتّه وی در آن ایاّم همسری بنام “سروناز” نیز داشته است. در این میان هنوز بطور دقیق آشکار نیست که آیا دختر امپراطور طرابوزان جان بیگیم همان «سروناز» بوده، یا اینکه او همسر دیگر (تورکمن) جهانشاه می باشد؟ چرا که وی چندین بار از اختلافات بین جهانشاه و پسرش حسنعلی ممانعت کرده بود.» (دیوان جهانشاه حقیقی، نکـ. ص. ۲۱ ).

در داستان «صایاد – همرا» با چنین سطرهایی مواجه می شویم:
“… اوندان سونگ، صایادخان عاشیق احمدی چاغیردیپ گتیردی، و آیتدی: “ای بابا ایندی اوغلینگی بیزه تابشیریپ اؤزینگیز گیدیپ مال و ملک لرینگیزه سرانجام برینگ! – دییدی.
اوندا عاشیق احمد ناچار بولوپ بیر سؤز آیتدی:
ایندی من گیدر بولدوم آذربایجانا،
صایادخان همرانی سانگا تابشیردیم.
سیزلری تابشیردیم قادر سبحانا،
صایادخان همرانی سانگا تابشیردیم. …

ترجمه:
پس از اینکه عشق همرا در دل صایاد خان شکوفه می دواند، وی پدر همرا را صدا زده و می گوید: ((پدرجان حالا پسرت را به من بسپار، خودت برو و به مال و ملک و کشورداری ات رسیدگی کن)). آنگاه احمد از روی ناچاری می گوید:
حال من به آذربایجان خواهم رفت،
ای صایادخان، همرا را به تو می سپارم.
هر دو تایتان را می سپارم در قید حقّ،
ای صایادخان، همرا را به تو می سپارم.
چنانچه در اینجا مشاهده می کنید، در داستان تغزَلی صایاد و همرا در باره «مکان» و «زمان» قهرمانان اثر به روشنی بیان می شود. این مثال ها نمونه های بارزی در این اثر هستند که در مورد محل و به دوره خلق این اثر اشاره دارد. یا اینکه، در ابیات زیر به نام های شهر تبریز‌(تؤوریز) و هم نشانی سراینده آن برخورد می کنیم:
آصلی عرب آتلی گنجه محلّه م،
تؤوریزینگ بگلری صونام گلدی می؟

ترجمه:
عرب نام و اصلش از محلّه گنجه،
مگر مشرّف شد بیگ زاده زیبای تبریزی من؟ … (دیوان جهانشاه حقیقی، نکـ. صص. ۳۳-۳۴) …
در سطر اوَل نشانی سراینده این اثر (صایاد – همرا) مطابق با نشانی که در ادبیَات کلاسیک مرجع داده می شود، «آصلی عرب آتلی» که نام عربی داشته است و شهرت مکانی وی نیز از محلَه «گنجه» بوده است.
بند «… بیک زاده زیبای تبریزی من» نیز منظور همان جهانشاه است که از قول «سروناز» سروده شده است! …
قارامأمد(محمَد) تورکمن در ایَام حکمروایی خود فرزند شجاع اش قارایوسف باطر را به دلیل پیروزی های ظفرمند در دو جنگ مهم علیه تیموریان (این جنگ ها به عنوان “جنگ آثروپاته کان” در تاریخ مشهورند.)، در دوره حیات خویش وی را به جانشینی خود انتخاب و سلطنت را به وی می سپارد.
چنانچه فوقاْ به آن اشاره کردیم، وقتی که سلطان قارایوسف تؤره میش خان بدرود حیات گفت، جهانشاه ۲۰ ساله بوده است. قارامأمد تورکمن به جانشینی او پسر بزرگ قارایوسف (برادر بزرگتر از خود جهانشاه) را که «قارااسگندر» نام داشت، به حکمروایی کشور انتخاب می کند.
وقتی که جهانشاه در ۲۱ سالگی با جان بیگم خاتون دختر پادشاه طرابوزان آلکسی چهارم، ازدواج می کند، مدت ها در قصر وی اقامت می گزیند. او با شنیدن خبر وخامت حال پدر بزرگش قارامأمد، همراه با ملکه جان بیگیم به شهر تبریز باز می گردند.
قارااسگندر در سرزمین ارمنی ها خودرا بعنوان پادشاه «ارمن پادشاسی» برسمیت می شناسد. وی با اینکه در جهت آبادانی ارمنستان تلاش می ورزید، ولیکن به سایر ممالک محروسه تحت تسلط قاراقویونلی ها توجه نمی کرده است. در نتیجه این رفتارهای مکرر بین او و جهانشاه اختلاف ایجاد می شود.
از سوی دیگر شاهرخ تیموری (فراموش نشود که همسر شاهرخ تیموری، دختر قارایوسف، خواهر جهانشاه، به نام «گؤوهرشاد بیگیم»، بوده است.) میخواست از اختلافات بین دو برادر جهت حفظ خود از رسوایی و مصون ماندن از خطر از هم پاشیدگی و یکپارچگی دولت خویش بهره برداری کند. او در ماه ژوین از جهانشاه دعوت بعمل می آورد که آذربایجان را از قید اسگندر آزاد کرده و به تصرّف خودشان در آورند. بر اساس روایات تاریخ، عاقبت این اختلافات به جنگی که درسال ۱۴۳۶/م. مطابق با ۸۴۰/ق. در محلّی بنام “صوفیان” در نزدیکی تبریز می انجامد. در این جنگ اسگندر شکست می خورد و پیروزی نصیب “جهانشاه حقیقی” میگردد. جهانشاه با شاهرخ این سیاستمدار ظریف نسل تیموری اما، به توافق رسیده بود.
هنگامی که امپراتوری خوارزمشاهیان در نیمه اوَل قرن دوازدهم (اولین حمله درسپتامبر سال ۱۲۱۹ میلادی (پاییز ۶۱۶ ه ق) صورت می گیرد.)، مورد هجوم مغول ها واقع شده بود، تاج – تخت و طاموغا – نشانهای دؤولت تورکمن بدست مغول ها افتاده بود، همه آنها از جانب شاهرخ تیموری به سلطان جهانشاه قاراقویونلی مسترد می گردد و دولت قانونی تورکمنان نیز برسمیَت شناخته می شود. این واقعه بعداز حمله مغول ها باری دیگر در رسمیَت یافتن دولت تورکمنی و هم به عنوان پیروزی بزرگ تاریخی در صفحات درخشان تاریخ از اهمیَت بزرگی برخوردار است!.
بر اساس اسناد استخراج شده، جهانشاه در سن ۳۶ سالگی تمام سرزمین های مربوط به تورکمنان و ایران کنونی و ارمنستان را متصرف و باری دیگر در تاریخ بزرگترین «دولت سلطانی تورکمنان» را تشکیل می دهد.

دستمایه (ژانر):
دستمایه یا پیش فرض این دو وضعیَت، مجموعاْ در این فرم می گنجد که: « میرزا جهانشاه (مورزه همرا) که در سن ۱۶ سالگی با خویشاوند ملی خویش “سروناز” ازدواج کرده بود، در ۲۱ سالگی شیفته ملکه جان بیگم (صایادخان) دختر پادشاه طرابوزان آلکسی چهارم (باز مانده از روم قدیم) می شود. وی با پدر بزرگ خود قارا مأمد تورکمن (احمد پادشا) جهت دیدار و ملاقات با ملکه طرابوزان، شاهزاده جان بیگم (صایادخان) و خواستگاری از وی به قصر او در شهر «قیزل آلما» که در نزدیکی طرابوزان پایتخت آلکسی چهارم واقع شده است، می روند. بعداز اتمام موفقیت آمیز واقعه عشقی، پدر بزرگ (قارامأمد تورکمن) به آذربایجان بر می گردد. ولیکن، جهانشاه بعداز مدت ها اقامت در قصر جان بیگم با شنیدن خبر وخامت حال پدر بزرگ، وی با ملکه جان بیگیم به شهر تؤوریز (تبریز) باز می گردد.».

نتیجه (کشف ادبی):
دستمایه های ژانری داستان تغزَلی «غزاللاشیق دستان (لیریکی دستان)» «صاید – همرا»، در رابطه با زندگی واقعی جهانشاه حقیقی، در بین خیلی از حوادثی که در طول حیات حقیقی جهانشاه اتفاق افتاده، بشکل وقایع کوتاه عشقی وی در فرم (چهارچوب) یک داستان تغزلَی نمود پیدا می کند که آن با حوادث گوناگون عشقی روبرو شده و در یک ایَام مشخص تاریخی بوقوع پیوسته است. آن «عشقنامه»ی زندگی واقعی میرزای جوان و رمانتیک «جهانشاه قاراقویونلی حقیقی تورکمن» در سالهای ۱۴۲۰- ۱۴۲۵ بوده است. ...
ادامه
یافث صحرائی , hanjan