وصیت نامه کوروش بزرگ:

فرزندان من، دوستان من! من اكنون به پایان زندگی نزدیك گشته‌ام. من آن را با نشانه‌های آشكار دریافته‌ام. وقتی درگذشتم مرا خوشبخت بپندارید و كام من این است كه این احساس در کردار و رفتار شما نمایانگر باشد، زیرا من به هنگام كودكی، جوانی و پیری بخت‌یار بوده‌ام. همیشه نیروی من افزون گشته است، آن چنان كه هم امروز نیز احساس نمی‌كنم كه از هنگام جوانی ناتوان‌ترم. من دوستان را به خاطر نیكویی‌های خود خوشبخت و دشمنانم را فرمان‌بردار خویش دیده‌ام. زادگاه من بخش كوچكی از آسیا بود. من آنرا اكنون سربلند و بلندپایه باز می‌گذارم. اما از آنجا كه از شكست در هراس بودم ، خود را از خودپسندی و غرور بر حذر داشتم. حتی در پیروزی های بزرگ خود ، پا از اعتدال بیرون ننهادم. در این هنگام كه به سرای دیگر می‌گذرم، شما و میهنم را خوشبخت می‌بینم و از این رو می‌خواهم كه آیندگان مرا مردی خوشبخت بدانند. مرگ چیزی است شبیه به خواب . در مرگ است كه روح انسان به ابدیت می پیوندد و چون از قید و علایق آزاد می گردد به آتیه تسلط پیدا می كند و همیشه ناظر اعمال ما خواهد بود پس اگر چنین بود كه من اندیشیدم به آنچه كه گفتم عمل كنید و بدانید كه من همیشه ناظر شما خواهم بود ، اما اگر این چنین نبود آنگاه ازخدای بزرگ بترسید كه در بقای او هیچ تردیدی نیست و پیوسته شاهد و ناظر اعمال ماست. باید آشكارا جانشین خود را اعلام كنم تا پس از من پریشانی و نابسامانی روی ندهد. من شما هر دو فرزندانم را یكسان دوست می‌دارم ولی فرزند بزرگترم كه آزموده‌تر است كشور را سامان خواهد داد. فرزندانم! من شما را از كودكی چنان پرورده‌ام كه پیران را آزرم دارید و كوشش كنید تا جوان‌تران از شما آزرم بدارند. تو كمبوجیه، مپندار كه عصای زرین پادشاهی، تخت و تاجت را نگاه خواهد داشت. دوستان یک رنگ برای پادشاه عصای مطمئن‌تری هستند. همواره حامی كیش یزدان پرستی باش، اما هیچ قومی را مجبور نكن كه از كیش تو پیروی نماید و پیوسته و همیشه به خاطر داشته باش كه هر كسی باید آزاد باشد تا از هر كیشی كه میل دارد پیروی كند . هر كس باید برای خویشتن دوستان یك دل فراهم آورد و این دوستان را جز به نیكوكاری به دست نتوان آورد. از كژی و ناروایی بترسید .اگر اعمال شما پاك و منطبق بر عدالت بود قدرت شما رونق خواهد یافت ، ولی اگر ظلم و ستم روا دارید و در اجرای عدالت تسامح ورزید ، دیری نمی انجامد كه ارزش شما در نظر دیگران از بین خواهد رفت و خوار و ذلیل و زبون خواهید شد . من عمر خود را در یاری به مردم سپری كردم . نیكی به دیگران در من خوشدلی و آسایش فراهم می ساخت و از همه شادی های عالم برایم لذت بخش تر بود. به نام خدا و نیاکان درگذشته‌ی ما، ای فرزندان اگر می خواهید مرا شاد كنید نسبت به یكدیگر آزرم بدارید. پیكر بی‌جان مرا هنگامی كه دیگر در این گیتی نیستم در میان سیم و زر مگذارید و هر چه زودتر آن را به خاك باز دهید. چه بهتر از این كه انسان به خاك كه این‌همه چیزهای نغز و زیبا می‌پرورد آمیخته گردد. من همواره مردم را دوست داشته‌ام و اكنون نیز شادمان خواهم بود كه با خاكی كه به مردمان نعمت می‌بخشد آمیخته گردم. هم‌اكنون درمی یابم که جان از پیكرم می‌گسلد ... اگر از میان شما كسی می‌خواهد دست مرا بگیرد یا به چشمانم بنگرد، تا هنوز جان دارم نزدیك شود و هنگامی كه روی خود را پوشاندم، از شما خواستارم كه پیكرم را كسی نبیند، حتی شما فرزندانم. پس از مرگ بدنم را مومیای نكنید و در طلا و زیور آلات و یا امثال آن نپوشانید . زودتر آنرا در آغوش خاك پاك ایران قرار دهید تا ذره ذره های بدنم خاك ایران را تشكیل دهد . چه افتخاری برای انسان بالاتراز اینكه بدنش در خاكی مثل ایران دفن شود. از همه پارسیان و هم‌ پیمانان بخواهید تا بر آرامگاه من حاضر گردند و مرا از اینكه دیگر از هیچگونه بدی رنج نخواهم برد شادباش گویند. به واپسین پند من گوش فرا دارید. اگر می‌خواهید دشمنان خود را تنبیه كنید، به دوستان خود نیكی كنید.

موج می آمد،
چون کوه و به ساحل می خورد !
از دل تیره امواج بلند آوا،
که غریقی را در خویش فرو می برد،
و غریوش را با مشت فرو می کشت،
نعره ای خسته و خونین،
بشریت را،
به کمک می طلبید:
آی آدم ها...
آی آدم ها...
ما شنیدیم و به یاری نشتابیدیم !
به خیالی که قضا،
به گمانی که قدر،
بر سر آن خسته،
گذاری بکند !
دستی از غیب برون آید و کاری بکند !
هیچ یک حتی از جای نجنبیدیم !
آستین ها را بالا نزدیم دست آن غرقه در امواج بلا را نگرفتیم،
تا از آن مهلکه،
شاید،
برهانیمش،
به کناری برسانیمش...
موج می آمد و چون کوه به ساحل می ریخت.
با غریوی، که به خاموشی می پیوست.
با غریقی که در آن ورطه،
به کف ها،
به هوا چنگ می زد،
می آویخت...
ما نمیدانستیم این که در چنبر گرداب، گرفتار شده ست،
این نگون بخت که این گونه نگونسار شده ست،
این منم،
این تو،
آن همسایه،
آن انسان !
این ماییم !
ما، همان جمع پراکنده،
همان تنها،
آن تنهاهاییم !
همه خاموش نشستیم و تماشا کردیم.
آن صدا،
اما خاموش نشد.
آی آدم ها...
آی آدم ها...
آن صدا،
هرگز خاموش نخواهد شد،
آن صدا،
در همه جا دایم،
در پرواز است !
تا به دنیا دلی از هول ستم می لرزد،
خاطری آشفته ست،
دیده ای گریان است،
هر کجا دست نیاز بشری هست دراز،
آن صدا در همه آفاق طنین انداز است.
آه اگر با دل و جان گوش کنیم،
آه اگر وسوسه نان را،
یک لحظه فراموش کنیم،
آی آدم ها را در همه جا می شنویم.
در پی آن همه خون،
که بر این خاک چکید،
ننگ مان با این جان !
شرم مان باد این نان !
ما نشستیم و تماشا کردیم !؟؟؟
در شب تار جهان در گذرگاهی،
تا این حد ظلمانی و طوفانی !
در دل این همه آشوب و پریشانی این که از پای فرو می افتد، این که بر دار نگونسار شده ست،
این که با مرگ در افتاده ست،
این هزاران و هزاران که فرو افتادند،
این منم،
این تو،
آن همسایه،
آن انسان !
این ماییم !
ما، همان جمع پراکنده،
همان تنها،
آن تنهاهاییم !
این همه موج بلا در همه جا می بینیم،
آی آدم ها، را می شنویم،
نیک می دانیم،
دستی از غیب نخواهد آمد
هیچ یک حتی یکبار نمی گوییم
با ستمکاری نادانی، این گونه مدارا نکنیم
آستین ها را بالا بزنیم
دست در دست هم
از پهنه آفاق برانیمش
مهربانی را،
دانایی را،
بر بلندی جهان،
بنشانیمش...!
آی آدم ها...
موج می آید ...

وصیت نامه داریوش بزرگ:

اینك كه من از دنیا می روم، 25 كشور جزو امپراتوری ایران است و در تمام آن كشورها پول ایران رواج دارد و ایرانیان در آن كشورها نیز دارای احترام می باشند. جانشین من خشایار باید مثل من در حفظ این كشورها بكوشد و راه نگهداری این كشورها این است كه در امور داخلی آنها مداخله نكند و مذهب و شعائر آنها را محترم بشمارد. اكنون كه من از این جهان می روم تو دوازده كرور در یك زر در خزانه سلطنتی داری و این زر، یكی از اركان قدرت تو می باشد زیرا قدرت پادشاه فقط به شمشیر نیست بلكه به ثروت نیز هست. پیوسته به خاطر داشته باش كه تو باید به این ذخیره بیفزایی نه اینكه از آن بكاهی. من نمی گویم كه در مواقع ضروری از این ذخیره برداشت نكن زیرا قاعده این زر در خزانه، آن است كه هنگام ضروری از آن برداشت كنند اما در اولین فرصت، آنچه برداشتی به خزانه برگردان. مادرت آتوسا ( دختر كورش ) بر من حق دارد و پیوسته وسایل رضایت خاطرش را فراهم كن. ده سال است كه من مشغول ساختن انبارهای غله در نقاط مختلف كشور هستم. من روش ساختن این انبارها را كه با سنگ ساخته می شود و به شكل استوانه است در مصر آموختم و چون انبارها پیوسته تهبه می شوند، حشرات در آن به وجود نمی آیند و غله در این انبارها چند سال می ماند، بدون اینكه فاسد شود، و تو باید بعد از من به ساختن انبارهای غله ادامه بدهی تا اینكه همواره آذوقه دو یا سه سال كشور در انبارها موجود باشد و هر ساله بعد از اینكه غله جدید به دست آمد، از غله موجود در انبارها برای تأمین كسر خوار و بار استفاده كن، و غله جدید را بعد از اینكه بو جاری شد به انبار منتقل بنما و به این ترتیب تو هرگز برای آذوقه این مملكت دغدغه نخواهی داشت ولو دو یا سه سالی پیاپی، خشكسالی شود. هرگز دوستان و ندیمان خود را به كارهای مهم مملكتی نگمار و برای آنها همان مزیت دوست بودن كافی است چون اگر دوستان و ندیمان خود را به كارهای مهم مملكتی بگماری و آنها به مردم ظلم كنند و استفاده نامشروع نمایند، نخواهی توانست آنها را به مجازات برسانی چون با تو دوست هستند و تو ناچاری كه رعایت دوستی را بنمایی. كانالی كه من می خواستم بین شط نیل و دریای سرخ به وجود بیاورم هنوز به اتمام نرسیده و تمام كردن این كانال ( كانال سوئز ) از نظر بازرگانی و جنگی خیلی اهمیت دارد و تو باید آن را به اتمام برسانی و عوارش عبور كشتی ها از آن كانال نباید آنقدر سنگین باشد كه ناخدایان كشتی ها ترجیح بدهند از آن عبور نكنند. اكنون من قشونی به طرف مصر فرستادم تا اینكه در این قلمرو ایران، نظم ایران، نظم و امنیت را برقرار كند، ولی فرصت نكردم كه قشونی به یونان بفرستم و تو باید این كار را به انجام برسانی و با یك ارتش نیرومند به یونان حمله كن و به یونانیان بفهمان كه پادشاه ایران قادر است مرتكبین فجایع را تنبیه نماید. توصیه من به تو این است كه هرگز دروغگو و متملق را به خود راه نده، چون هر دوی آنها آفت سلطنت هستند و بدون ترحم، دروغگو و متملق را از خود دور نما. هرگز عمال دیوان را بر مردم مسلط نكن و برای اینكه عمال دیوان به مردم مسلط نشوند برای مالیات، قانونی وضع كردم كه تماس عمال دیوان را با مردم خیلی كم كرده است و اگر این قانون را حفظ كنی، عمال حكومت با مردم، زیاد تماس نخواهند داشت. افسران و سربازان ارتش را راضی نگه دار و با آنها بد رفتاری نكن. اگر با آنها بد رفتاری كنی، آنها نخواهند توانست معامله متقابل كنند اما در میدان جنگ تلافی خواهند كرد، ولو به قیمت كشته شدن خودشان باشد و تلافی آنها این طور خواهد بود كه دست روی دست می گذارند و تسلیم می شوند تا ایتكه وسیله شكست خوردن تو را فراهم نمایند. امر آموزش را كه من شروع كردم ادامه بده و بگذار اتباع تو بتوانند بخوانند و بنویسند تا فهم و عقل آنها بیشتر شود و هر قدر كه فهم و عقل آنها زیادتر شود، تو با اطمینان بیشتر می توانی سلطنت كنی. بعد از اینكه من زندگی را بدرود گفتم، بدن من را بشوی و آنگاه كفنی را كه خودم فراهم كردم بر من بپیچان و در تابوت سنگی قرار بده و در قبر بگذار، اما قبرم را كه موجود است مسدود نكن تا هر زمان كه می توانی وارد قبر بشوی و تابوت سنگی مرا در آنجا ببینی و بفهمی، من كه پدر و پادشاهی مقتدر بودم و بر بیست و پنج كشور سلطنت می كردم، مردم و تو نیز مثل من خواهی مرد زیرا سرنوشت آدمی این است كه بمیرد، خواه پادشاه بیست و پنج كشور باشد یا یك خاركن و هیچ در این جهان باقی نمی ماند و اگر تو هر زمان كه فرصت به دست می آوری وارد قبر من بشوی و تابوت مرا ببینی، غرور خودخواهی بر تو غلبه نخواهد كرد. اما وقتی مرگ خود را نزدیك دیدی، بگو كه قبر مرا مسدود نمایند و وصیت كن كه پسرت قبر تو را باز نگه دارد تا اینكه بتواند تابوت حاوی جسد تو را ببیند. زنهار، زنهار، هرگز مدعی و هم قاضی نشو و اگر از كسی ادعا داری موافقت كن یك قاضی بی طرف آن ادعا را مورد رسیدگی قرار بدهد و رأی صادر نماید، زیرا كسی كه مدعی است اگر قاضی هم باشد ظلم خواهد كرد. هرگز از آباد كردن دست برندار، زیرا اگر دست از آباد كردن برداری، كشور تو رو به ویرانی خواهد گذاشت زیرا قاعده این است، وقتی كشور آباد نمی شود به طرف ویرانی می رود و در آباد كردن، حفر قنات و احداث جاده و شهرسازی را در درجه اول قرار بده. عفو و سخاوت را فراموش نكن و بدان كه بعد از عدالت، برجسته ترین صفت پادشاهان، عفو است و سخاوت، ولی عفو فقط موقعی باید به كار بیفتد كه كسی نسبت به تو خطایی كرده باشد و اگر به دیگری خطا كرده باشی و تو خطا را عفو كنی ظلم كرده ای زیرا حق دیگر را پایمال نموده ای. بیش از این چیزی نمی گویم و این اظهارات را با حضور كسانی كه غیر از تو در اینجا حاضر هستند مستند كردم تا اینكه بدانند قبل از مرگ، من این توصیه ها را كرده ام و اینك بروید و مرا تنها بگذارید زیرا احساس می كنم كه مرگم نزدیك شده است.

ديگر

افتضاح !