محققین و مدرسین و پژوهشگران كشور پژوهش اسم مصدر از فعل پَژوهیدَن است. این فعل (کارواژه) از دیرباز در متنهای گوناگون پارسی مانند شاهنامه و کیمیای سعادت به معنی «جستجو کردن» بکار رفته است. بن آینده این کارواژه پژوه- و بن گذشته آن پژوهید- است.
بن آینده (مضارع) این فعل برگرفته از فارسی میانهی: -wcwd-) wizōh) «پژوهیدن، رسیدگی کردن، جستوجو کردن» است؛ واژه یادشدهٔ فارسی میانه احتمالاً مشتق است از ایرانی باستان: -vi-čaud* از ریشهٔ -kaud- / čaud (نک. MacKenzie BSOAS XXXI 2 1968 252) قس سانسکریت: -códati) cud) «برانگیختن، تحریک کردن، به هیجان درآوردن، مشتاق کردن»؛ نیز قس فارسی میانه: wizōstan «پژوهیدن» (< -vi-čaud-ta*) فارسی یهودی: -bzwb «پژوهیدن» (MacKenzie CPD 93)؛ در مورد اشتقاق واژه پژوهیدن از اوستایی: -paitiš-vaēd* از ریشهٔ -vaēd «یافتن»، نک. Horn GNE 314؛ فارسی: پِژولیدن (با تبدیل l < δ < d)ا(Eilers Kult 482)؛ پژوهیدن ظاهراً از ایرانی شمال غربی گرفته شده است (نک. Lentz ZII 4 1926 299).
