آیا در ایران برده داری وجود داشته است؟!
چنانچه از شواهد و قراین بر می آید وجود برده داری در ایران ، بعید و دور از ذهن به نظر می رسد
نخست با بررسی کهن ترین قسمت های اوستا که شامل یشت های کهن و یسنا ( گاتاها ) می باشد می توان به این نتیجه رسید که در آن زمان همچین پدیده ای وجود نداشته است
در زمانی که شاخه ی ایرانیه نژاد آریا وارد سرزمین های غرب و جنوب غربی ایران ( ماد و پارس و خوزستان و غیره ) شدند با توجه به شواهد موجود بدون هیچگونه جنگ یا ستیز ( بر خلاف شاخه ی هندی ) با بومیان اولیه در آمیختند
و پس از چندی در پی این اتحاد شاهنشاهی ماد پا به عرصه ظهور گذاشت
در تاریخ ایران ، دیااکو یا دهیوک خود را به عنوان نخستین کسی که مردم را با هم متحد می کند معرفی کرد
واژه ی دهیو در ایران معنای مردم و مردم دار را پیدا می کند
درست بر خلاف شاخه ی هندی که در بین آنها دهیو ( دسیو ) به ساکنان اولیه سرزمین های هند ( آریا ورته ) که از دید شاخه ی هندی مردمانی وحشی بودند اطلاق می شده است
بر خلاف یونانی های لخت و پتی که به غیر از خود همه را بربر و وحشی می دانستند
باری بعد از حکومت مادها ، شاهنشاهی هخامنشی به وجود آمد
و کوروش خود را به عنوان شاهی آزادی بخش و دوست دار همه ی نژادها به جهانیان معرفی کرد
بر خلاف آشوری ها و بابلی ها که قتل و غارت و ویرانی و اسارت اقوام دیگر را افتخار خود می دانستند
بر خلاف رومی ها که مردمان سرزمین های دیگر را به عنوان برده در بازار می فروختند و آنها را در قفس به جان همدیگر می انداختند
بر خلاف اعراب که پس ورودشان به سرزمین های اشغالی ، کتاب ها را سوزانده و مردمان به اسارات گرفته و از آنها به خاطر اعتقاداتشان جزیه می ستاندند
پاسارگاد ، کاخ های آپادنا ( شوش )، تخت جمشید و دیگر بناهای با شکوه آن زمان بتوسط شاهنشاهان هخامنشی ساخته شدند
اما نکته قابل تامل در این مورد
وجود الواح خشتی یافته شده ای ست که نشان می دهد
کارگران و مهندسان و معماران آن دوره با دریافت دستمزد در ساخت بناها مشغول به کار بوده اند
نه مجانی !
درست بر خلاف دیوار چین و اهرام مصر و غیره که توسط برده ها و بدون پرداخت هیچگونه دستمزدی ساخته شدند
اسناد تاریخی ( فارغ از سفسطه گویی ها و حسادتها و غرض ورزی های یونانی ها ) گواه این ادعاست که در آن دوران هیچ نشانی از برده داری در ایران نبوده است
به هر حال با آمدن اسکندر مقدونی ، راه هجوم فلسفه ی هلنیسمی به ایران باز شد
فلسفه ای که به مذاق ایرانیان چندان خوشایند نبوده
و با روی کار آمدن اشکانیان ، مبارزه با یونانی گری و احیای ایرانگرایی دوباره زنده شد
( امروزه ثابت گشته که عنوان فیل هلن که تا زمان بلاش یکم بر روی سکه ها درج می شده نوعی از سیاست اشکانی ها بوده است نه چیز دیگر)
اشکانیان پس از فتح سلوکیه و بابل ، یونانیان ساکن آن شهرها را به مردمان سرزمین ماد به عنوان برده فروخته اند
آیا این موضوع نشان دهنده وجود برده داری در ایران است ؟!!!
آنچه پیداست اشکانیان این اسیران به عنوان برده به مهاجرنشین های سرزمین ماد فروخته اند نه به ایرانیان آنجا
نکته ی قابل تامل درباره ی اشکانیان و سپس ساسانیان این است که
هر دو شاهنشاهی هیچگاه اسیران جنگی خود را به عنوان برده استفاده نمی کرده یا آنها را نمی فروخته اند بلکه آنان را در قسمتی از ایران اسکان می دادند و برای شان شهر می ساختند و با پرداخت دستمزد آنها را در لشکر یا قسمتهای عمرانی به کار گیری می کردند
ساخت شهرهای دزفول و وه انتیوک خسرو نمونه های بارزی ست بر اثبات این ادعا
اما اثبات برده داری با استدلال به واژه ی بندک و حتی ریتک بسیار مضحکانه و خنده آور است
همان طور که عدم درک از واژه ی خویدوده و انواع زن در ازدواج باعث پیدایش طرز تفکر ازدواج با محارم در ایران باستان شده ، برداشت و تفاسیر نادرست از این واژه ها باعث خلق چنین عقیده ای شده است ( کاری که در سرزمین مصر و سرزمین های میان رودان رواج داشته و مقدس نیز بوده است )
برای فهم راحت تر واژه ی هزار بندک را مثال می زنیم
واژه ی هزار بندک اگرچه در ظاهر معنی کسی را می دهد که صاحب هزار بنده می باشد اما در واقع چنین نیست و این شخص به هیچ وجه صاحب مطلق این افراد نیست ، بلکه این شخص مسئولیت و ریاست این عده را بر عهده دارد
مثل رئیس کارخانه یا شرکتی که صاحب هزار کارمند یا کارگر باشد
و این عده در قبال دریافت دستمزد و مقرری برای آن شخص مشغول به کار هستند
و همان طور که صاحب کارخانه ملزم به پرداخت دستمزد است ، فرمانده یا مسئول آن هزار نفر نیز مجبور به پرداخت مقرری می باشد
عنوان بنده یا بندک در واقع به معنی زیر دست کسی قرار گرفتن یا تحت نظارت کسی کار کردن است
مثل رابطه ی کارگر و کارفرما
در ایران باستان ، برادر شاه یا بزرگ فرماندار ، خود را به عنوان بنده ی شاه معرفی می کنند
آیا این برادر یا آن بزرگ فرماندار حکم برده های شاه را دارند ؟!
اگر پنداریم که چنین باشد سخت در اشتباه هستیم و درک نادرستی از این واژه داشته ایم
اما عنوان ریتک که امروز معنی غلام می دهد در واقع همان خدمتکار امروزی می باشد ( البته از نوع شخصی و خانگی ) که او هم همانند امروزه در قبال دریافت دستمزدی مشغول به خدمت بوده است
چیزی که مسلم است در کشور ایران برخلاف دیگر کشورها چه بندک یا ریتک در ازای دستمزد به دیگران خدمت می کرده اند
رعیت !
به هر حال رعیت هم در قبال گرفتن دستمزد و
مقرری برای صاحبان املاک و زمین ها کار می کرده
و در جنگها نیز به فارخور حال خود شرکت می نموده است ،
نه مجانی !
حتی در تقسیم بندی نظام طبقاتی ایران باستان ( بر خلاف شاخه ی هندی نژاد آریا ) خبری از برده و برده داری نیست (سه طبقه شامل : آثرونان و ارتشاران و واستریوشان ) ( البته چندی بعد طبقه ی هوتخشان نیز به جمع این طبقات افزوده شده است )
و اینکه ما با توجه به تفسیرهای غلط از کتابهای ( پهلوی ) که بعد از ورود اسلام باز نویسی شده یا کتابهایی که بتوسط علمای مغرض مسلمان در مورد ایران باستان نوشته شده یا حتی نوشته های حسودانه ی یونانیان که غلط بودن خیلی از نوشته های شان دیگر اثبات شده
بخواهیم در این مورد قضاوت کنیم
چندان منصفانه به نظر نمی آید
و نیز قیاس نظام های حاکم پیش از اسلام در ایران با کشورهای اروپایی ، قیاسی ست اشتباه
برای قضاوت هر چه بهتر در این مورد ، ما باید با اصول اخلاقی و منش ایرانی آشنا باشیم و بدانیم که نگرش ایرانی ها نسبت به اقوام دیگر چگونه بوده است
و اینکه حوادث نادر و رفتارهای نادرست برخی از شاهان و بزرگان یک کشور را کل تاریخ آن کشور محسوب نکنیم
زیرا هیچ وقت جز را نمی توان کل پنداشت و بالعکس
