دلایل هشت گانه برای انتخاب "تومان" به عنوان واحد پول ملی
4 مرداد 90 - 17:18
محمدصادق نائبی- با گذشت 82 سال از رسمیت "ریال" به عنوان واحد پول ملی، هنوز عموم مردم و حتی مسئولان از به کارگیری واژه نامأنوس و اروپایی "رئال" یا "ریال" امتناع و در مراودات مالی خود از واحد غیررسمی ولی متداول "تومان" استفاده می کنند که همین دوگانگی باعث اشتباه، سوءتفاهم و سردرگمی مردم می شود. آن ها هر گاه قیمتی را به ریال میشنوند باید به تومان تبدیلش کنند.
گردشگران خارجی از دوگانگی واحد پولی گیج می شوند. این دوگانگی، یک تلاش ذهنی بیفایده را بر ایرانیان تحمیل میکند که گاهی با خطا همراه است. قرن حاضر نشان داد، واحد پولی 80 ساله "ریال" هیچ گاه نمی تواند جایگزین واحد پولی 800 ساله "تومان" شود و نباید مجددا اشتباه دیگری در این موضوع بکنیم."تومان" یک واژه ایرانی ترکی به معنای عدد "10.000" است که علاوه بر واحد پولی ایران در 800 سال گذشته، در فرهنگ و ادب و تاریخ ما نیز همواره به جای عدد ده هزار استفاده شده است. در واحد پولی نیز به خاطر برابری آن با 10.000 دینار چنین نامی را نهاده اند. واحد پولی تومان پس از 7 قرن در سال 1308 توسط رضاشاه منسوخ و واحد نامأنوس پرتغالی اسپانیایی "رئال" یا "ریال" به عنوان واحد پول ملی تعریف شد! اما در این 82 سال همچنان "تومان" در افواه و اقوال عامه مردم به عنوان واحد اصلی پول کاربرد داشته است. حتی مسئولان نیز که به اجبار و اکراه باید از واژه فرنگی "ریال" استفاده کنند، بارها در اثر فراموشی یا عادت، از واحد مردمی تومان استفاده کرده اند. در مورد تاریخچه ضرب سکه و واحد پول در ایران، اولین واحد پول ایرانی "سکه صد دینار" یا همان "صنار" بود که سلطان محمود غزنوی آن را ضرب کرد و بعدها به "محمودی" معروف شد. دینار واحد پول روم و برگرفته از نام امپراتور روم دیناریوس بود. هم زمان شاهان سامانی ماوراءالنهر سکه های نقره ای معروف به "شاهی" را ضرب کردند که ارزش آن نصف محمودی بود. بعدا هزار دینار را "قران" و 10هزار دینار را "تومان" گفتند. شاه عباس سکه 200 دیناری را به نام "عباسی" ضرب کرد اما همان زمان سکه های پرتغالی اسپانیایی در ایران به نام "رئال" یا "ریال" متداول شدند که برابر 1175 دینار بود. "رئال" در اسپانیا و پرتغال همان "رویال" در انگلیس است که به معنای سلطنتی و شاهی است. نادرشاه نیز سکه "نادری" به ارزش 500 دینار ضرب کرد. رضا شاه ارزش 1175 دیناری را به 1000 کاهش داده و نام واحد پول ملی را "ریال" گذاشت. حال با افزایش تورم و افزایش تعداد صفرها در معاملات روزمره، جا دارد پس از 82 سال مجددا چهار صفر دیگر از واحد پول ملی ریال برداشته و به دلایل هشت گانه ای که در ادامه می آید، عنوان "تومان" را روی واحد پول ملی برگزینیم:
1 از نظر بین المللی : برخلاف "ریال" که واژه اروپایی بوده و غیر از ایران در چندین کشور مانند عربستان، عمان، قطر، یمن، برزیل به عنوان واحد ملی پول استفاده می شود، هیچ کشوری دارای واحد پولی "تومان" نیست.
2 از نظر عددی: تومان به معنای 10هزار است. برای همین 10.000 دینار را تومان می گفتند. اکنون نیز با حذف چهار صفر از پول ملی ریال، می توان 10.000 ریال را "تومان" نامید.
3 از نظر عرفی و عامی : قرن حاضر نشان داد ایرانیان واحد پول 800 ساله "تومان" را فدای واحد پول فرنگی "ریال" نمی کنند. حتی کشورهای همسایه نیز واحد پول ما را تومان می دانند. باید به باورها و عادت های مردم احترام گذاشت. هرگز مردم ایران مانند فرنگی ها ساعت یک نصف شب را یک بامداد نمی گویند. مردم ایران 800 سال است با واحد پولی "تومان" یا "تومن" عجین شده است و آن را فدای واحد 80 ساله نکرده و نمی کنند.
4 از نظر تاریخی: واحد پولی تومان یا عدد تومان در تاریخ ما سابقه 8 قرنی دارد. ما باید تاریخ و فرهنگ خود را حفظ کنیم. برای نمونه 730 سال پیش رشیدالدین فضل ا... در جامع التواریخ در قسمت داستان غازان خان آورده است: "خواجه شمسالدین صاحب دیوان گفت...از هر ده تومان که پادشاه اطلاق فرمود هشت تومان توفیر میکنم و به دو تومان بر ولایت برات میکنم".
5 از نظر ادبی: "تومان" غیر از واحد پولی در معنای 10.000 جزیی از شعر و ادبیات ما نیز بوده است. برای نمونه امیرخسرو دهلوی که در آستانه هشتصدمین سال تولدش قرار داریم، در مصرعی می گوید: "به فوجی ده «تومن» زیر و زبر کرد" که منظور از 10 تومن، ده تا 10.000 نفر است که همان لشکر 100 هزار نفری است نه واحد پولی.
6 از نظر سیاسی نظامی: اصطلاح "تومان" در مسائل نظامی ایران به یک قشون 10 هزار نفری اطلاق می شد. لذا فرمانده قشون 10 هزار نفری را هم "امیرتومان" یا "تومان باشی"می گفتند که رجال نظامی و سیاسی زیادی در سده های گذشته دارای رتبه نظامی "امیر تومان" یا "تومان باشی" بوده اند مانند مظفرالسلطنه امیرتومان.
7 از نظر روانی: طبیعی است که با تغییر واحد پولی و رایج شدن اصطلاحی جدید، مردم دچار شوک روحی می شوند. این شوک ممکن است به خاطر نگرانی از وضعیت مالی و ارزش پول جدید باشد، ممکن است به خاطر خلط با اعداد و ارقام یا اصطلاح های سابق (ریال و تومان) باشد یا به هر دلیل دیگر. انتخاب پول رایج "تومان" مانند 800 سال گذشته می تواند آرامش خوبی به جامعه و مردم بدهد.
8 از نظر تجربه : اشتباه رضاشاه در کنار گذاشتن عرف و عادت مردم نباید تکرار شود. هنوز بعد از هشتاد و اندی سال روزنامه های کشور، اقوال وزیران و مدیران را اصلاح می کنند که منظور مسئول تومان بوده است نه ریال! درحالی که این خطای 10 برابری یعنی 1000درصد خطا! بهتر است به همین عادت 800 ساله مردم تمکین کنیم و تجربه و بن بستی دیگر را نیازماییم.
منبع مقاله:
http://tinyurl.com/3zz3d77
