__
عنوان بحث
معنی بعضی از لغات ترکی به فارسی
21 بهمن 86 - 19:46
آدداش:همنام
 آرخایین:مطمئن،خاطرجمع
 آرخالی:دارای دوست ویاور
آرخاداش:دوست،رفیق
آرخاداشلیق:رفاقت
آرخالیق:كُت،بالاپوش
آرخ:نهر،جوی
 آرقیش:كاروان،هئیت سیاسی،گروهی بازرگان
 آسلان:شیر
 آلپاقوت:قهرمان
 آلتین:طلا،زر(سكه طلا)
 آلان:میدان
 آیاق:كاسه،قدح،پیمانه
 آیدین:روشن،واضع،برّاق،شفاف
 آلیشمیش:مُعتاد
 آغچا:سكه نقره،پول،سفیدفام
 آغچا-آلتین:درهم ودینار
 آغیرآیاق:حامله،باردار
 آغیز:گویش
 آغی:سمّ،زهر
 آنایاسا:قانون اساسی
 اَردم:هنر،ادب،فضیلت
 اَكینجی:كشاورز،زارع
 اَمكداش:همكار
 اَوَت:بلی،آری
 اوس:عقل وخرد
 اولو(اولوق):بزرگ،متعال
 اولوس:ملت،مردم،خلق(اولوسلارآراسی:بین الملل)
 اوغور:وقت،زمان
 اومماق:توقّع داشتن،انتظارداشتن
 اوموت›اومود›اومید:توقع،آرزو(اُمیددرفارسی كلمه دخیل ازتركی است)
اونوتماق:فراموش كردن
 اؤپكه:شُش،ریه
 اؤد1:زمان اؤد2:كیسه صفرا
اؤدول:جایزه
 اؤیْرَنجی:دانش آموز
 اؤیَرتْمن:معلّم
 اؤرنَك:مثال،نمونه،سرمشق
اؤگ1:فكر،شعور،اندیشه،عقل وخرد اؤگ2:مادر
اؤگوت(اؤگود):پندونصیحت
اؤیكو:داستان،سرگذشت،حكایت
اؤلكه:كشور
اؤزگه:بیگانه
 اؤیْله:ظُهر
اوْران:حدّوحدود
اوْرتا:مركز،میانه،وَسط(اوْرتاآسیا:آسیای مركزی)
اوْرتا چاغلار:قرون وسطی
اوْرتاق:شریك
اوْرتام:محیط،فضا،جوّ
اوْخول:مدرسه
اوْن باشی:گروهبان
اوْیونچو:بازیگر،بازیكن
اوره ك :قلب،دل
ائل بگی:رئیس قوم،راهبرمردم
ائل باشی:رهبرمردم،رئیس ملّت
ائل مالی:بیت المال
ائلچی:رسول،سَفیر
ایم:اشاره
ایْر:آواز،ترانه
ایشیم/ایْشیق:نور،پرتو
ایلدیریم:آذرخش،تندر،صاعقه
ایرماق:رود(قیزیل ایرماق:رودی درتوركییه)
باتی:غرب(گون باتان:مغرب)
باش باخان:نخست وزیر،صدراعظم
باشجی:راهبر،دلیل وراهنما
باشجیلیق:رهبری،فرماندهی،مدیریت،سرپرستی
باشلانیش/باشلانغیج:سرآغاز،شروع
باش داشی:سنگ قبر
باشقا:جدا،غیر،بیگانه
باشقان:رئیس جمهور،مدیر،رئیس
باش یازی:سرمقاله،سرنوشت باشلیق:عنوان،سرخط
باش یازار:سردبیر
بالتا:تبر
 بالیق:شهر،ولایت
 باغیر:جگر،كبد
 بایات:خداوند
 بره:كمین گاه
 بلگه:نشان،علامت،آرم،سند،مدرك
 بَنَك:نقطه،خال
 بَنیز:رخسار،چهره
 بئیین:مغز
 بیتیك:كتاب،نوشته،كاغذدعا
بیتی:كتاب آسمانی
بیرگه:متحد
بیلیك/بیلیم:علم ودانش
بیلیك یوردی:دانشگاه
بیلگین/بیلیجی:دانا،عالم،دانشمند
بیلگی:دانش،اطلاعات علمی
بیلگی سایار:كامپیوتر
بیلگه:حكیم،فیلسوف
 تات:بیگانه
تارلا:زمین
تانری/تاری:خدا،الله
تؤره:سنّت،آداب و رسوم،عادات اجتماعی
تونقا:ببر
جووه:جیوه(این كلمه ازتركی واردفارسی شده است)
چاغ/چاق:زمان،وقت،قرن
چاغداش:معاصر،هم عصر
چاغداش یازار:نویسنده معاصر
چاقّال:شغال
چای:رود(آرازچایی:رودآراز)
چای بالیغی:ماهی آزاد
دان:صبح،سحر،قبل از طلوع آفتاب
دَگیرمان:آسیاب
دَگیرمانجی:آسیابان
ذَنیز:دریا
دوْغو:شرق(گون دوْغان:مشرق)
زوْل:خط
زوغ:ریشه
ساغلام:تندرست،سالم،بی نقض
ساغلیق اوجاقی:مركزبهداشت،درمانگاه
ساغیش:حساب،شماره،قیامت(ساغیش گونو:روزقیامت)
ساغ:درست،راست
ساقّال:ریش
ساقّیز:آدامس و…
سان:عدد،شماره
ساو:سخن،حرف،كلام
ساوجی1:پیامبر،نبی
ساوجی2:دادستان
سَكْسَن/سَكسان:هشتاد
سوْل:چپ
سوْن:پایان،انتها،آخر
سوْی:اصل ونسب،سلاله،نژاد
سوْیداش:هم نژاد
سوْی آغاجی:شجره نامه
سوْی قیْریمی:نسل كشی
سؤزجوك:كلمه
سؤزلوك:فرهنگ،قاموس نامه
سؤزلوسیْناو:امتحان شفاهی
سؤزمن:سخنگو(سخنگوی دولت)
سیْتما:تب
سیْرا:نظم،ترتیب،ردیف
كاوارچی:سبزی فروش
كرتیك:بریده،قطعه،كوتاه
كؤپك بالیغی:كوسه
گوز:پاییز
گؤرنجی:تماشاگر،بیننده
گؤروم:هدیه،سوغاتی
گؤرونوش/گؤرونوم:شكل،ظاهر،قیافه
گؤزَتمن:ناظم مدرسه
گؤزه تچی:نگهبان
گؤرگو:تجربه اجتماعی،تربیت
گؤزلوك:عینك
گونئی:شمال
گوموش:نقره
گوزگو:آیینه
قادین:بانو،زن
قافلان:پلنگ
قوزئی:جنوب
قورولتای:مجلس
 قوْندارما:مصنوعی،غیرواقعی،جعلی
 قیرنا:شیر آب
 قیزیل:طلا،رنگ سرخ
 قیلاووز:رهبر
 قیلیچ:شمشیر
مان:جرم،گناه،خطا،عیب
مین باشی:سرتیب،سرلشگر
وازگئچمَك:گذشتن،رهاكردن
وارسیل:دارا وارلی:ثروتمند
وارلیق:هستی،وجود
 وارلیق بیرلیگی:وحدت وجود
 وارلیلیق:ثروتمندی
 یوردداش/وطنداش:هموطن
 یاپیشقان:چسبناك،چسبان،چسب
یاپیم:تولید
یاپیمجی:تولیدكننده،تهیه كننده
یاپی:ساختمان،بنا
یاد:اجنبی،بیگانه،غریبه
یادلار:بیگانگان
یاز:بهار
یازقی:قَلم ـ به معنی ‹سرنوشت› نیز آمده
یازیلی:كتبی
 یاسا:قانون
 یاشیل:رنگ سبز
 یورد:سرزمین،وطن
 یوْخسول:ندار،فقیر
یوْخلوق:عدم،نیستی
یوْغورت:ماست(این واژه ازتركی واردزبانهای اروپایی نیزبه صورتyogurt(= قاتیق)گردیده است)
یوزباشی:سرهنگ
 یؤنَتْمن:كارگردان
 ییْلماز:شجاع،نترس،دلیر
 یئرآلتی سولار:آبهای زیرزمینی
 یئرچكیمی:نیروی جاذبه زمین
 یئردَش(بالیق داش):همشهری
 یئركؤكو:هویج
یئریوزو:كره خاكی،جهان
یئشیك:صندوق،قوطی،جعبه
یوكونْج:نماز،عبادت
یوكوندَج:عابد،نمازگزار واژه های پیشنهادی ازاسماعیل هادی
آیسال:ماهواره
سوْیچو:نژادپرست

قایناق:منبع:سرچشمه http://farhangotamaddon.blogfa.com

پاسخ ها
ترتیب پاسخ ها : از اولین پاسخ
2
6 فروردین 1387 ساعت 22:54
        چاغ (زامان ،وقت)     

ساناق(Sanaq)  = ثانیه

چاغلا(Çağla)=ساعت،زمان سنج

گوندوز(Gündüz)   =روز

یئدیلیYedilik) (   =هفته

گون(Gün )=عمر

گئجه یاریسی(Gecə yarısı)=نصف شب

دان(Dan)=صبح سحر

دان(Dan)=شرق سپیده

گون اؤرتا(Gün orta)=ظهر

آخشام اوستو(Axşam üstü)=بعد از ظهر

گئجه نین بیرینجی یاریسی(Gecnin birinci yarısı)=نیمه اول شب

گونش دؤغان(Günəş doğan)=مشرق

دؤغو(Doğu)=شرق

باتی(Batı)=غرب،مغرب

بوگون(Bugün)=امروز

یارین(Yarın)=فردا

دونه ن(Dünən)=دیروز

اؤته ن گون(Ötan gün)=روزگذشته

گه لن گون(Gələn gün)=روزآینده

بو گئجه(Bugacə)=امشب

دون گئجه(Dün gecə)=دیشب

سیراغا گئجه(Sırağa geçə)=پریروز

بئش گون اؤنجه(Beşgün önçə)=پنج روز پیش

اؤته ن ایل(Ötən il)=سال گذشته

کئچه ن ایل،آی(Keçən il – ay)=سال،ماه گذشته

بوتون گوندوزو(Bütün gündüzü)=تمام روزرا

گوندوزو باشاباش(Gündüzü başabaş)=سراسرروزرا

بوگون نه گونودور؟(Bugün nə gündür)=امروز چه روزی

چاغ نه دیر(Çağ nədir)=وقت چیه

اوچه ایشله ییر(üçə işləir)=به سه مانده

چاغلا دؤرددیر(Çağ dürddür)=ساعت 4 است

نه چاغ گلیم؟(Nəçağ galim)= چه وقت بیایم؟

اؤن بیری کئچیر(Onbiri keçir)=از یازده گذشته

اؤن ایکی نین یاریسی(Onikinin yarısı)=یازده ونیم

ایکی چاغلا ایچینده(İki çağla içində)=در مدت دو ساعت

ییرمی ده یقه دن بیر(Yirmidəyzqədən bir)=از هر بیست دیقه

چاغقاجیم یاتیب(Çağqaçım yatib)=ساعتم کار نمی کنی

دؤنه ر(Dönər)=دوره ،روزگار

دؤنه رین نئجه دیر؟(Dönərin naçədir)=روزگارت چطر است؟

دؤنه رگه م دؤنوب(Dönərgam dönüb)= بد آورده ام

آخشام چاغی(Axşam çağı)=هنگام عصر

گون اؤرتا چاغی(Gün ortaçağı)=هنگام ظهر

گئجه چاغی(Gecəcağı)= هنگام شب

چاغ آشیری(Çağ aşır)ı=به مرور زمان

بیر گونلوک(Birgünlük)=یک روزه

گونده لیک(Gündəlik)=روزانه

گون آشیری(Gün aşırı)= یک روز درمیان

ایلده ن ایله(İldən ilə)=سال به سال

بوتون گونومو(Bütün günümü)=تمام عمرم را

اؤباشدان(Obaşdan)=سپیده صبح،اول صبح

__