Snook:
این ماشین که Snook نام دارد، محصول شرکت Audi آلمان است که در نمایشگاه Detroit Autoshow 2008 معرفی شد. طرح های اولیه آن توسط این شرکت بزرگ خودرو سازی آلمان به نمایش گذاشته شد. این محصول خارق العاده از نوع فضایی که قبل از این بیشتر در فیلم های تخیلی دیده شده بود، قرار است توسط این شرکت به تولید رسیده و در بازار عرضه شود. این خودرو بر روی یک گوی یا کره حرکت می کند و موتور آن این امکان را به راننده می دهد تا به هر جهتی که می خواهد حرکت کند. این محصول توسط Tilmann Schlootz آلمانی طراحی شده است. این ماشین بی شک تحولی در صنعت خودرو سازی جهان محسوب می شود و گونه ای جدید و متفاوت از خودرو را به نمایش می گذارد.
CTC:
این ماشین زیبا و البته بامزه ایده و طرحی است برای تاکسی های درون شهری سال 2020 که برای شرکت Volkswagen آلمان طراحی شده است، این خودرو بسیار تغییر پذیر و انعطاف پذیر می باشد و تمامی بخش های خارجی آن که مانند یک پازل به هم متصل شده اند قابل حذف و اضافه هستند. به صورتی که می تواند به خودرویی برای حمل و نقل مسافر و یا خودروی خانواده تبدیل شود، این خودروی سبز با نیروی باطری کار می کند و سرعت، اندازه و تمامی آیتم های دیگرش برای تردد درون شهر طراحی شده است، این ماشین که CTC نامیده شده است توسط آقای Stefan Mathys و در یک تیم چهار نفره طراحی شده است.
Moville:
نام این ایده زیبا Moville می باشد و طراح خوش ذوق آن Woo-Ram Lee می باشد. این خودرو، وسیله نقلیه یک نفره ایست که با حمایت و پشتیبانی پژو طراحی شده است. خودرو بروی سه کره قرار گرفته است و به وسیله نیروی الکتریکی مغناطیسی کار می کند. اتاق Moville به سمت بالا و پایین حرکت می کند و می توان اتاق را در زاویه دلخواه نگاه داشت. این امر باعث کم و زیاد شدن ارتفاع خودرو و نیز سهولت سوار و پیاده شدن راننده می شود، طراحی این خودرو به آن این قابلیت را می دهد که درجا بچرخد و نیز راننده به راحتی خودرو را پارک کند، درب ورودی همان شیشه جلوی خودرو است که دوتکه می باشد، از امکانات جانبی می توان به سنسورهای موقعیت یاب، GPS، دوربین ها، اندازه کوچک و …. اشاره نمود.
Freewill Urban:
این وسیله نقلیه زیبا توسط Jinn Wong طراحی شده و Freewill Urban نام داره، همان طور که از ظاهرش پیداست سه چرخ دارد و تک سرنشین است. این خودرو یا موتور برای سفرهای کوتاه شهری مثلا برای دانشجویان، کارمندان و …. طراحی شده و دارای دو موتور است که با باطری قابل شارژ کار می کنند. دو دسته هدایت کننده که به چرخ عقب متصل شده ات که وظیفه هدایت آن را بر عهده دارند. این وسیله به راحتی قابل جمع شدن است و می توان آن را بعد از استفاده به داخل کلاس یا اتاق و یا هر جای دیگر برد. البته جیب مخصوص کیف را هم فراموش نکنیم که در کنار آن تعبیه شده است.
همان گونه که می بینیم سیر تحول جهان از خودروهای امروزی در حال گذار به چنین خودروهایی برای استفاده در شهرها و رهایی از مشکلات آلودگی هوا و ترافیک و ….. می باشد.
آشنایی با شرایط تحصیل در کشور آلمان و رشته طراحی صنعتی در آن
برای تحصیل در کشوری دیگر، داشتن آگاهی از شرایط تحصیل در آن کشور، هزینه های تحصیل، نحوه ی اقدام، چگونگی ثبت نام و بسیاری موارد دیگر، ضروری است. با مراجعه و کمی جستجو در سایت های مختلف اینترنتی، مانند سایت دانشگاه های گوناگون جهان، سایت وزارت علوم کشور، سایت سفارت کشور مورد نظر و ارگان های وابسته، اطلاعات مورد نظر به راحتی دست یافتنی می شوند.
در اینجا دیدگاهی کلی جهت تحصیل در کشور آلمان ارائه خواهد شد. بدیهی است برای کسب اطلاعات کاملاً دقیق، برای اقدام به تحصیل در این کشور، انجام تحقیقات موردی ضروری است و متقاضیان را به نتیجه خواهد رساند.
معرفی آلمان:
آلمان
در قلب اروپا قرار دارد و با کشورهای دانمارک، هلند، بلژیک، فرانسه،
سوییس، اتریش، جمهوری چک و لهستان همسایه است. زبان رسمی این کشور آلمانی
است و اکثر مردم به زبان انگلیسی آشنایی دارند. کد این کشور 0049 و واحد
پول آن یورو است.
کشور آلمان از نظر صنعتی بعد از آمریکا و ژاپن در مقام سوم قرار دارد. مهم ترین صنایع این کشور کارخانه های اتومبیل، ماشین آلات سنگین، الکترونیک و کارخانه های صنایع شیمی و کامپیوتر است.
تحصیلات دانشگاهی:
تحصیلات
دانشگاهی در آلمان در دانشگاه ها، مجتمع های آموزش عالی، دانشگاه های عالی
آموزش هنر، مدارس عالی فنی و غیره امکان پذیر است. شرط ورود به دانشگاه ها
و مدارس عالی هنر داشتن دیپلم دبیرستانی سیزده ساله(Abitur) است. دارندگان
دیپلم های دبیرستانی 12 ساله ی خارج از کشور آلمان، پس از گذراندن آزمون
تشخیص علمی (Feststellungsprüfung) به تقاضای داوطلب یا پس از طی دوره های
یک ساله ی Studienkolleg در کالج های مقدماتی، می توانند به دانشگاه راه
یابند.
انتخاب رشته ی دانشگاهی نیز بر اساس نوع تحصیل در این کالج ها و نمرات اخذ شده، صورت می گیرد. البته در دانشگاه امکان تغییر رشته میسر است. شرط ورود به مدارس عالی فنی (Fachhochschule) برای دانش آموزانی که در نظام آموزشی آلمان تحصیل کرده اند، داشتن گواهینامه ی پایان تحصیلات 12 ساله دیپلم (Fachhochschulreife) است.
در
آلمان حدود 300 دانشگاه و به همین تعداد دانشکده های فنی، مدارس عالی
تخصصی و آکادمی های هنر وجود دارد. دانشگاه های آلمان به چند دسته تقسیم
می شوند:
1) مؤسسه ی آموزش عالی فنی با تأکید بیشتر بر فعالیت علمی (Fachhochschule)
2) دانشگاه با تأکید بیشتر بر علوم نظری (Universitaet)
3) دانشکده یا آکادمی موسیقی و هنر (Musik und Kunsthochschule)
4) دانشکده ی تربیت بدنی (Sporthochschule)
در دانشگاه های آلمان تدریس به زبان آلمانی است. بنابراین قبل از اقدام برای اخذ پذیرش باید زبان آلمانی فراگرفته شود.
شروع ترم زمستانی از ماه سپتامبر/ اکتبر و ترم تابستانی از ماه مارس/ آوریل می باشد. به طور کلی آخرین مهلت جهت ارائه ی مدارک برای ترم تابستانی تا 15 ژانویه و ترم زمستانی تا 15 جولای است که البته استثنائاتی نیز وجود دارد.
دانشجو
موظف است تا هزینه های زندگی خود اعم از اجاره ی منزل، پوشاک، مواد غذایی
و بیمه ی درمانی را پرداخت کند. اتاق ها و آپارتمان هایی وجود دارند که با
قیمت مناسب فقط به دانشجویان اجاره داده می شود.
حدود هزینه ی زندگی
دانشجو در آلمان به انضمام خوراک، پوشاک، رفت و آمد و کلیه ی هزینه های
جانبی، حدوداً 800-700 یورو می باشد. البته این هزینه در شهرهای مختلف
آلمان متفاوت است. دانشجویان خارجی مقیم آلمان تعداد ساعات محدودی در
هفته، اجازه ی کار دارد.
در آلمان حدود 83 دانشگاه انگلیسی زبان وجود دارد که بعضی از این دانشگاه ها بعد از 4 تا 6 ترم، به دانشگاه های کشورهای آمریکا، استرالیا، کانادا و نیوزلند ترانسفر می کنند. اکثر این دانشگاه ها رایگان هستند و تحصیل در آنها هزینه ای ندارد. در 90% این دانشگاه ها شرط ورود، داشتن مدرک تافل 550 می باشد، اما دانشگاه هایی هم وجود دارند که می توان دوره ی زبان را آنجا گذراند و نیاز به مدرک نیست. با آنکه این دانشگاه ها انگلیسی زبان هستند، ولی متقاضیان باید با زبان آلمانی جهت مصاحبه ی سفارت آشنا باشند و به دانشگاه نیز مدرک دانش آلمانی ارائه دهند. به عبارتی کامل تر: برای ورود به دانشگاه ها متقاضیان حتماً باید دانش حداقل 800 ساعت زبان آلمانی داشته باشند تا بتوانند در امتحان ورودی زبان DSH و یا TestDaF شرکت نمایند. برای ورود به دانشگاه های انگلیسی زبان، متقاضی به غیر از دانش ابتدایی زبان آلمانی باید نمره IELTS آنها 5 تا 6 یا مدرکTOFEL با نمره 550 داشته باشند.
در هر دانشگاه در آلمان اداره ی کمک به امور دانشجویان خارجی وجود دارد که کلیه ی مراتب انجام کار مانند: خوابگاه، بیمه ی درمانی و... توسط این اداره انجام می شود. حتی قبل از ورود به آلمان می توان با کمک این اداره در مورد رزرو خوابگاه اقدام نمود.
چندین سازمان و بنیاد در آلمان به دانشجویان و اساتید ایرانی بورس های تحصیلی می دهند. این بورس ها، دوره های مختلف تحصیلات و کار دانشگاهی را شامل می شوند. (تحصیلات دوره ی دکترا، فعالیت های آموزشی و تحقیقاتی). در اینجا به معرفی یکی از این سازمان ها، یعنی مؤسسه ی تبادلات آکادمیک آلمان (DAAD) پرداخته خواهد شد.
معرفی DAAD:
مؤسسه ی تبادلات آکادمیک آلمان امکانات زیر را در اختیار محققان، فارغ التحصیلان و دانشجویان ایرانی قرار می دهد:
1. بورس تحصیلی دوره ی دکترا:
بورس
های دوره ی دکترا برای فارغ التحصیلان جوان دوره های کارشناسی ارشد در نظر
گرفته شده است. دوره ی بورس کامل برای آلمان سه سال و در موارد استثنایی
چهار سال می باشد. علاوه بر این امکان استفاده از دوره های تحقیقاتی طی
نوشتن رساله ی تحصیلات دکترا به مدت یک تا ده ماه وجود دارد.
2. بورس های تحصیلی رفت و برگشت (ساندویچ):
این
نوع بورس تحصیلی امکان نوشتن بخشی از رساله ی دکترا در یکی از دانشگاه های
آلمان و بخشی دیگر را در یکی از دانشگاه های ایران به وجود می آورد.
دانشجویان دکترا در این برنامه تحت نظر یک استاد ایرانی و یک استاد آلمانی
کار می کند.
3. بورس های تحقیقاتی برای محققان ایرانی و دعوت مجدد از دارندگان قبلی بورس های تحصیلی (DAAD):
در این برنامه دوره های تحقیقاتی یک تا سه ماهه برای محققان ایرانی و دارندگان قبلی بورس های DAAD در نظر گرفته شده است.
تحصیل رشته ی طراحی صنعتی در کشور آلمان:
موارد زیر اهمیت و ارزش تحصیل رشته ی طراحی صنعتی در کشور آلمان را بیان می دارند:
- آلمان کشوری صنعتی است و بسیاری از کارخانه های بزرگ جهان در این کشور قرار دارند که شرایط کاری را برای فارغ التحصیلان این رشته فراهم می سازد. مانند کارخانه های مرسدس بنز، بوش، براون، فولکس واگن و بسیاری دیگر...
- اولین مدرسه ی دیزاین (Bauhaus) در کشور آلمان تأسیس گردید و هم اکنون نیز به فعالیت خود ادامه دارد. این امر قدمت این رشته را در کشور آلمان بیان می دارد.
- سالانه مسابقه های طراحی بزرگی در سطح جهانی و کشوری توسط مؤسسه های مختلف کشور آلمان برگزار می گردد، مانند مسابقه ی reddot و IF.
- مؤسسه های بسیار مشهور و مهم مرتبط با رشته ی طراحی صنعتی در این کشور واقع شده اند. مانند انستیتو ارگونومی و تحقیقات طراحی آلمان Institut fuer Ergonomie und Designforschung یا IED و انستیتو هنر و دانش طراحی آلمان Institut fuer Kunst- und Designwissenschaften یا IKUD و بسیاری دیگر.
تمامی موارد فوق و بسیاری دلایل دیگر، دانشگاه های کشور آلمان و به طور کلی کشور آلمان را برای تحصیل در رشته ی طراحی صنعتی، معتبر می نمایند.
با مطالعه ی فهرست دانشگاه های کشور آلمان که در آنها امکان تحصیل در رشته ی طراحی صنعتی و گرایش های وابسته وجود دارد، مشاهده می شود که تعدادشان زیاد بوده و در شهرهای مختلف و با گرایش های متعددی که دارند، بدون شک گزینه ای مناسب برای متقاضیان و علاقه مندان پیدا خواهد شد.
در ادامه تعدادی از این دانشگاه هایی که رشته ی طراحی صنعتی دارند معرفی خواهند شد. بدیهی است پرداختن به تمامی آنها از حوصله ی این بخش خارج بوده و علاقه مندان با مراجعه به سایت اینترنتی مربوطه می توانند اطلاعات کامل و مورد نظر خود را کسب نمایند. این جدول، نتیجه ی جمع آوری اطلاعاتی از تعداد زیادی سایت های دانشگاه های آلمان است:
| نام دانشگاه | شهر | رشته/گرایش/مقطع |
| 1 | Fachhochschule Aachen | Aachen | Product Design (B.A.) / Integrated Design (M.A.) |
| 2 | Hochschule fuer Gestaltung | Berlin | Product Design (B.A.) |
| 3 | Universitaet der Kuenste Berlin | Berlin | Industrial Design (B.A) |
| 4 | Braunschweig University of Art | Braunschweig | Industrial Design (B.A) |
| 5 | University of the arts | Bremen | Interaction Design (B.A.) |
| 6 | University of Applied Sciences (FH) | Coburg | Interactive Product Design (B.A.) |
| 7 | University of Applied Sciences | Darmstadt | Industrial Design (B.A) |
| 8 | University of Applied Sciences (FH) | Dresden | Product Design (B.A.) |
| 9 | University of Applied Sciences (FH) | Duesseldorf | Product Design (Jewellery Design) (B.A.) |
| 10 | Universitaet Duisburg-Essen | Essen | Industrial Design (B.A.) (M.A.) |
| 11 | Fachhochschule Frankfurt am Main | Frankfurt a.M. | (MAP) Material and Product Design (B.Eng.) |
| 12 | Hochschule fuer Gestaltung Schwaebisch Gmuend | Gmuend | Product Design (B.A.) / Communication Planning & Design (M.A.) |
| 13 | University of Art and Design Halle | Halle | Industrial Design (Play & Learning Tools Design،Glas & Ceramic Design) (B.A.) |
| 14 | Hochschule fuer Bildende Kuenste | Hamburg | Product Design (B.A.) / Textile Design (B.A.) |
| 15 | University of Applied Sciences and Arts (FH) | Hannover | Product Design (B.A.) |
| 16 | HWAK- Hochschule fuer angewandte Wissenschaft und Kunst | Hildesheim | Product Design (B.A.) / Lighting Design (B.A.) / Metal Design (B.A.) |
| 17 | Staatliche Hochschule fuer Gestaltung Karlsruhe | Karlsruhe | Product Design (B.A.) |
| 18 | Kunsthochschule Kassel | Kassel | Product Design (Industrial Design، Furniture Design، System Design، Textile Design) (B.A.) |
| 19 | Muthesius Kunsthochschule | Kiel | Industrial Design (B.A) / Interface Design (B.A.) |
| 20 | University of Applied Sciences (FH) | Koblenz | Product Development and Design (B.Eng.) |
| 21 | Munich University of Applied Sciences (FH) | Muenchen | Industrial Design (B.A.) / Sustainable Design (M.A.) |
| 22 | Hochschule Niederrhein | Niederrhein | Communication Design (B.A.)/Product Design (B.A.)/Environmental Design (B.A.)/Design Projects (M.A.) |
| 23 | Hochschule fuer Gestaltung | Offenbach | Product Design (B.A.) |
| 24 | Hochschule Pforzheim | Pforzheim | Industrial Design (B.A.) |
| 25 | Fachhochschule Potsdam | Potsdam | Product Design (B.A.) (M.A.) / Interface Design (B.A.) (M.A.) |
| 26 | Hochschule fuer Bildende Kuenste Saar (HBK Saar) | Saar | Procuct Design (B.A.) |
| 27 | University of Applied Sciences (FH) | Soest | Design and Projectmanagement |
| 28 | Staatliche Akademie der Bildende Kuenste Stuttgart | Stuttgart | Industrial Design (B.A.) |
| 29 | University of Applied Sciences (FH) | Trier | Jewellery Design (B.A.) |
| 30 | Bauhaus Universitaet Weimar | Weimar | Procuct Design (B.A.) |
| 31 | University of Technology، Business and Design | Wismar | Procuct Design (B.A.) / Jewellery Design (B.A.) |
| 32 | Bergliche Universitaet Wuppertal | Wuppertal | Industrial Design (B.A.) (M.A.) |
برای مشاهده لیست مدارک و دانشگاه های مورد تایید آلمان از طرف وزارت علوم ایران، اینجا کلیک کنید.
منابع:
لباس
های مُد روز دوخت آلمان در سالن های مد جهان مفهومی آشنا است. از دهه های
پیش به این سو اسکادا و ولفگانگ یوپنام هایی هم چون جیل ساندر و ولفگانگ
یوپ «بازیگران جهانی» این عرصه اند. ولفگانگ یوپ اخیراً با برچسب فریبنده
ی «نابغه ی مُد» موفقیت خود را جشن می گیرد. جشن ها و ضیافت های بزرگ در
برلین، فرانکفورت یا مونیخ اغلب صحنه ی عرض اندام طراحان مُد در آلمان
اند: شرکت کنندگان در این میهمانی ها یا اسکادا به تن دارند یا اونرات و
استرانو، تالبوت رونهوف و آنا فون گریسهایم. این ها از پر طرفدارترین
طراحان مُد در آلمان هستند، اما نه فقط در میان شخصیت های سرشناس آلمان.
گرچه در زندگی روزمره مردم آلمان ساده پوشی را ترجیح می دهند. برای این
منظور در کنار لباس های ساده برای محل کار، لباس های راحت اسپرت، ساخت بوس
یا اشترنسه ترجیح داده می شوند. مرکز تولید این دو در جنوب آلمان قرار
دارد، ولی مدت هاست که در بازارهای جهانی نیز حضوری شاخص دارند.
اغلب در شهرهای بزرگ فرصت کافی برای بروز خلاقیت در عرصه ی مُد وجود دارد. در این شهرها شمار زیادی طراحان مُد فعالیت می کنند، که با نوآوری های شوخ طبعانه ی خود رقیبی جدی برای پایتخت های مُد در لندن و پاریس به حساب می آیند. هفته ی مد برلین در تابستان با نمایش آثار طراحان جوان و نام آور اتفاق اصلی در عرصه ی مد در پایتخت است. خبرگان مدت هاست نام آوران عرصه ی مُد در آلمان را می شناسند: تاچر، کوریشن، سابوتاژ، کوستاس مورکودیس یا اَس دیلر در برلین در کنار بلوت گشویستر در اشتوتگارت، آنیا گوکل در ماینس یا سوزانه بومر در مونیخ. طراحان جوان مُد آلمانی مانند مارکوس لوفر، برنهارد ویلهلم و دیرک شون برگر حتا لندن، پاریس و شهر مُد آنتورپن را فتح کرده اند. با این همه هنوز کارل لاگرفلد، متولد هامبورگ و مغز متفکر مزون لباس نام آور فرانسوی، شانل، بلند آوازه ترین طراح مُد آلمانی در خارج به شمار می رود.
ویژگی طراحی صنعتی آلمان سادگی و کاربردی و فکورانه بودن است. طراحی های صنعتی آلمانی از آشپزخانه ی بولت هاوپ گرفته تا ماشین ریش تراشی براون از معروفیتی جهانی برخوردار است. شرکت هایی هم چون ویلک هان و ویترا (مبلمان) و یا لامی (نوشت افزار) و اِرکو (آباژور و پروژکتور) در عرصه ی طراحی صنعتی صاحب سبک اند.
نورپردازی قصر زائد بن خلیفه آل نهیان در امارات توسط شرکت آلمانی Erco
سنت های باوهاوس در دهه ی بیست و دانشکده ی اولم در دهه ی پنجاه هنوز جایگاه خود را حفظ کرده اند. ولی اکنون مدت هاست که در کنار این نام های آشنا نسل جدید نیز جای خود را باز کرده است: از جمله نام آوران این نسل کنستانتین گرسیک، متولد 1965 و یکی از نو آورترین طراحان جوان است. این هنرمند مونیخی به اشیاء ساده ی زندگی روزمره چهره یی شاعرانه و غیر معمول می بخشد. طراحان «استودیو ورتیژه» در شهر هاله، اشتفن کرول و کیرستن هوپرت، که تازه پا در این عرصه گذاشته اند، عناصر طراحی را بازی گوشانه و تحلیل گرانه به هم پیوند می زنند.
سایه ها و بازتاب ها در طراحی بدنه خودرو
هر
جسم سه بعدی و حجم داری توسط نور و رنگ قابل دیدن می شود. همچنین انعکاس
نور و انعکاس محیط اطراف و یا به عبارتی دیگر سایه ها و بازتاب های نوری
در بدنه، حجم های جسم مورد نظر را مشخص خواهند کرد. امروزه همین بازتاب ها
و انعکاس ها به وسیله طراحان به صورت هوشمندانه کنترل شده و باعث خلق
خودروهای زیباتر می شود.
در این تصویر، شما می توانید اثر یک منبع
نوری را با جهت مشخص، بر سه حجم کره، استوانه و مکعب را ببینید که در سه
حالت شماره های یک تا سه، قسمت هایی از اجسام به صورت نورانی یا Lightest،
نور میانه، یا Mid Tone و نور کم یا Dark مشخص شده است.
در فرم کلی یک خودرو، که ترکیبی از عناصر مختلف به حساب می آید، باز هم همین انعکاسات و بازتاب ها را از منبع نوری داریم. اضافه بر آن، به خاطر براق بودن رنگ بدنه و شیشه ها، غالباً انعکاس و بازتاب های محیط اطراف را در بدنه مشاهده می کنیم.
اگر نوری به سطحی صاف و صیغلی بتابد، زاویه بازتاب همان نور که در اینجا با حرف B نشان داده شده، برابر است با زاویه تابش نور که با حرف A نشان داده شده است. با استفاده از همین قانون، می توان عمودهای مختلفی را از نقاط یک جسم در نظر گرفت و سپس درک صحیحی از انعکاس محیط اطراف در آن جسم به دست آورد.
ازاین تصاویر به سادگی می توان دریافت که در فرم های مختلف، انعکاس محیط اطراف به چه حالت هایی خواهد بود.
ضمناً باید این قانون را در نظر داشت که فاصله بصری انعکاس تصویر یک جسم بر یک سطح براق تخت، برابر است با دوبرابر فاصله واقعی آن جسم با سطح مورد نظرمان.
در فرم های مقعر و محدب، این فاصله به دلیل تغییر کانون، تغییر می کند که با رعایت آن می توان درک صحیحی از انعکاس محیط اطراف، با در نظر گرفتن حجم و برجستگی اجسام به دست آورد.
در این مثال می توانید انعکاس یک میله و یک توپ معلق را در یک آینه محدب ببینید.
همچنین در این تصاویر هم شما می توانید تأثیر انعکاس اجسام مختلف را بر یک سطح خاص، همچنین بر خود اجسام را ملاحظه کنید که می توانند مثال های خوبی جهت درک انعکاس و بازتاب ها باشند.
در نهایت شما می توانید به خوبی تفاوت انعکاس محیط اطراف را در این دو گوی ملاحظه کنید. گوی سمت راست به دلیل استفاده از انعکاسات منطقی، طبیعی تر از گوی سمت چپ دیده می شود.
اگر بدنه یک خودرو را در یک محیط باز در نظر بگیریم، معمولاً انعکاس هایی را از آن محیط، شامل انعکاس اتمسفر یا آسمان، انعکاس منبع نوری، و انعکاس از زمین خواهد داشت.
معمولاً طراحان ساده ترین و گویا ترین انعکاسی را که در بدنه طرح خود نشان می دهند، انعکاس ساده ای از یک کویر با کوه هایی در دوردست می باشد. آسمان به رنگ آبی ترسیم می شود. و هرچه به سمت افق حرکت می کنیم، رنگ آبی آن به سفید گرایش پیدا می کند. همچنین زمین هم به رنگ قهوه ای یا خاکستری گرم ترسیم می شود. در این تصویر به سادگی می توان انعکاس های آسمان، زمین و افق را در یک تانکر استوانه ای شکل مشاهده کرد.
حال اگر یک کره براق را در نظر بگیریم، انعکاس های مورد بحث به این صورت دیده می شود. توجه داشته باشید که انعکاس افق در گوشه های کره، به دلیل حجم و فرم خاص کره، پهن تر می شود. حال همان کره را در نظر بگیرید، اما این بار انعکاس ها از سطح نیمه براق به چشم می آید. همچنین اگر رنگ کره تغییر کند، کلیه انعکاس ها از آسمان، زمین و افق نیز، تابعی از همان رنگ مورد نظر ما خواهند بود. معمولاً رنگ های تیره نسبت به رنگ های روشن، بازتاب بیشتری را از محیط اطراف نشان می دهند.
اکنون به سراغ بدنه خودرو بر می گردیم. شما می توانید مقدار انعکاس افق در این مقاطع از برش های عرضی یک خودرو را ببینید که از سمت چپ در حالت تخت، بیشترین سطح مورد بازتاب را خواهد داشت و هرچه به سمت راست نزدیک تر می شویم، با تغییر کمان و بیشتر شدن قوس کنار بدنه، سطح کمتری را از افق نشان خواهد داد، تا حالت گوه ای که افق در این حالت، بازتاب یک نوار باریک در بدنه خودرو خواهد بود.
همچنین اگر سطح مقطع بدنه خودرو ترکیبی از کمان ها و قوس های مختلف باشد، توجه به این نکته حائز اهمیت است که، به همان نسبت تعداد انعکاسات از محیط اطراف هم بیشتر می شود.
این دقت را داشته باشید که هر فرمی، فراخور حرکت جسمی خود، انعکاس های خاصی را در پیکره خود دارد و رعایت همین موضوع، رمز طبیعی تر شدن کار شما در طراحی خواهد بود.
حال با این دانش شما می توانید برای درک صحیح انعکاسات محیط اطراف در یک خودرو، اقدام به آنالیز و بررسی سایه های درون بدنه، مانند این خودروی آئودی و یا خودرو های دیگر بکنید و با این تمرین به مرور زمان، انعکاس ها و قوانین آن در هر فرم، ملکه ذهن شما خواهد شد. و دیگر در ترسیم یک اسکچ مانند این فرم، شما به راحتی می توانید حجم های برجسته و فرو رفته بدنه خودرو و یا محصولتان را نشان بدهید.
این مثال بدون رنگ را در نظر بگیرید؛ ابتدا محل انعکاس و برخورد آسمان و زمین را با خطوطی کمرنگ مشخص می کنیم. بعد از رنگ آمیزی، با رعایت موارد ذکر شده قبلی، سعی می کنیم که غروب آسمان را در بدنه این خودرو نشان بدهیم.
در شماره یک، اثر بازتاب رنگ آسمان را می بینید و در شماره دو، اثر بازتاب زمین را می بینید. اثر انعکاس افق را در شماره سه، و همچنین بازتاب منبع نوری بر جسم را نیز به صورت لکه های سفید با شماره چهار می توانید ببینید.
این تصویر هم اثر بازتاب نور، بر روی شیشه های خودرو، و اثر انعکاس صندلی های داخل خودرو را در زیر شیشه ها به خوبی نشان می دهد. همچنین در رینگ ها و چرخ های خودرو، بسته به حالت مقعر و یا محدب بودن آن و مقدار براقیت و صیغلی بودن آنها، انعکاس هایی را از محیط اطراف خواهیم داشت.
این را به خاطر داشته باشید که تمرین زیاد و پی در پی، درک صحیح تر شما را بالاتر خواهد برد و مهارت و چیره دستی شما را در ترسیم ایده هایتان، ارتقاء خواهد داد. البته خوب دیدن محیط اطراف، و درک انعکاسات و سایه ها در اجسام مختلف، شما را برای ترسیم صحیح تر آماده کرده و اسکچ هایی این چنینی را با سایه ها و انعکاسات محیط، طبیعی تر خواهید کشید.
طراحی خودرو را از کجا و چگونه آغاز کنیم؟
همیشه انسان در هر دوره و مکانی، در جستجوی راهی برای زندگی بهتر بوده و همین خصوصت کمال گرایی و آرمانی فکر کردن انسان ها، باعث به وجود آمدن پدیده های اکتسابی مانند علم، هنر، فرهنگ و تمدن شده است. امروزه پررنگ شدن نقش و ارتباط تنگاتنگ آن با اقتصاد و سطح رفاه اجتماعی، باعث به وجود آمدن انقلابی در ارتباطات و جابه جایی انسان ها شده است.
امروزه بشر، به نقش پر اهمیت صنعت ساخت خودرو، در تمامی مراحل زندگی واقف شده و این صنعت تا جایی پیشرفت کرده است که دیگر به وسیله نقلیه نه تنها به عنوان ابزاری برای جابه جایی، بلکه فراخور سطح اجتماعی، به آن به عنوان یک عامل سازنده پرستیژ و یک اثر هنری نگاه می کنند.
نقش طراحی صنعتی به عنوان یک هنر خط دهنده به صنعت، و پل ارتباط دهنده میان صنعت و هنر، از ابتدای انقلاب صنعتی تا به امروز، به صورت واضح و اثر گذاری در زندگی مدرن امروز نمایان است. و در این میان خودرو سازی، به عنوان یک صنعت مهم مادر و استراتژیک، در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه، روز به روز در حال ارتقاء است و طراحان زیادی از سراسر دنیا، دیدگاه ها و نقطه نظرهای خاص خود را در فرم و زیبایی این محصول ارائه می کنند؛ تا جایی که شرکت های بزرگ خودرو ساز، برای نزدیک تر شدن به دیدگاه های افراد یک کشور و به دست آوردن بازارهای بالقوه و بالفعل جهان، اقدام به تأسیس دفاتر طراحی در جای جای جهان می کنند.
در صنعت خودرو سازی تمامی رشته های صنعتی و همچنین تعداد زیادی از رشته های هنری دخالت دارند، تا جایی که اهمیت خودرو سازی آن را تبدیل به یک صنعت استراتژیک و اثرگذار در اقتصاد و سطح رفاه یک کشور کرده است.
اگر در سالیان دور، طراحان خودرو انگشت شمار بوده و تعداد کمی مشغول به این کار بوده اند، امروزه تعداد متخصصین و علاقه مندان به این رشته به هزاران نفر رسیده و هر روز هم به تعداد این علاقه مندان اضافه می شود.
مردم به اتومبیل و خودرو، نه تنهای به عنوان وسیله ای برای جابه جایی، بلکه به عنوان یک وسیله تفریحی، دارای شخصیت و پرستیژ به آن نگریسته، و تقریبا هر انسانی آرزوی داشتن یک خودروی خوب در حد ایده آل های ذهنی خود دارد.
تعبیری که من از یک اتومبیل خوب می توانم داشته باشم به این صورت است که مجموعه است از کاربرد جدیدترین فنون و تکنولوژی های حال حاضر در تمام عرصه ها، در قالب تعادل و تناسبات انسانی و فیزیکی در کاربرد آن، به علاوه زیباترین تناسبات بصری و هنری در جای جای آن از کل تا جزء، تا حدی که خودرو را مجسمه ای کاربردی و زیبا می دانم که در بین محصولات دیگر، بهترین و بالاترین فناوری ها را در خود جای داده است.
چگونه طراح خودرو شویم و از کجا آغاز کنیم؟
این سؤالی است که ذهن نوجوانان و جوانان زیادی را به خود مشغول کرده و علاقه مندان زیادی از من و دیگر طراحان می پرسند که همیشه ساعت های زیادی را برای توضیح دادن در این مورد می طلبد. امیدوارم مطالب پیش رو و مطالب بعدی در شماره های آینده کمکی هرچند کوچک برای این دسته علاقه مندان به رشته طراحی خودرو باشد.
چه سنی برای شروع کار طراحی اتومبیل مناسب است؟
اگر
به صورت تفننی و از روی علاقه صرف به طراحی خودرو به این مقوله نگاه کنیم،
باید گفت که شروع و آغاز این کار هیچ محدوده سنی خاصی ندارد و از کودکی تا
میانه سالی می توان این هنر را فرا گرفت و نظرات و ایده های خود را از
تصور به تصویر و واقعیت درآورد و از این کار لذت برد.
گاهی، کارخانه های بزرگ هم در قالب مسابقه در سنین مختلف، اقدام به نظرخواهی مردمی مثل مسابقات نقاشی و نظرسنجی کتبی از خودروی مورد علاقه مردم می کنند تا الگوهایی را برای تولیدات آینده به دست بیاورند. استفاده از همین نظرات، چه در بین بزرگسالان که خریداران امروز هستند و چه در بین کودکان که خریداران و مشتریان فردا هستند متداول است.
اما اگر بخواهیم از این محدوده کمی جلوتر برویم و به دنیای حرفه ای طراحی خودرو نزدیک شویم، شاید بهترین موقع برای کشف استعداد و آغاز کسب مهارت در تمرین های ترسیمی، بهترین نقطه آغاز، انتهای دوره راهنمایی و شروع سال های دوره دبیرستان باشد که در سال های بالاتر می تواند راه گشای بهتری برای ورود به دانشگاه در رشته طراحی صنعتی برای جوانان باشد.
البته اولین فاکتور مهم در این کار "خواستن"، خودباوری و تلاش است که در مسیر درست و با کمک از راهنمایان آگاه تر این امر امکان پذیر می باشد.
خود من تا زمانی که یاد دارم علاقه به طراحی و نقاشی داشتم و تصاویر هواپیما، تانک، ماشین و... بسیار می کشیدم. اما اولین جرقه ها و عشق و علاقه ام به طراحی حرفه خودرو، از سال دوم راهنمایی ظهور کرد. زمانی که در مجله ماشین آن زمان، مصاحبه جوان طراحی به نام "عباس دست پُر" را دیدم، که ایشان طرح هایی را برای کارخانه مرسدس بنز رائه کرده بودند.
گام نخست:
شاید
گفتن این مطلب که کپی کردن از خودروهای موجود در بازار، یکی از بهترین راه
های درک صحیح از تناسبات و فرم های خودرو است نا معقول به نظر بیاید و به
مذاق کسانی که طرف دار نوآوری و خلاقیت هستند خوش نیاید. اما بهترین
نصیحتی که می توان برای افراد آماتور و مبتدی در این راه کرد این است که
در ابتدای امر، بهترین روش، کپی کردن به صورت Over Layer با گذاشتن کاغذ
بر روی عکس های موجود در مجلات و در مراحل بالاتر با در نظر گرفتن تمامی
زاویه ها و نسبت های عناصر در تمام قسمت های خودرو است. سپس عکس ماشین را
بالای دستتان بگذارید و سعی کنید که ترسیمی دقیق و همانند از خودروی مورد
نظرتان بر روی کاغذ داشته باشید.
بهترین مواد در این کار هم تنها مداد است و کاغذ سفید. می توانید از دفترچه های مخصوص نقاشی که در اندازه های مختلف موجود است و کاغذهای آن هم به وسیله فنر به هم متصل شده اند استفاده کنید.
زیر هر ترسیم هم تاریخ و مشخصات را بنویسید تا در گذر زمان و در دراز مدت، بتوانید به راحتی روند و مقدار پیشرفت کارهایتان را بررسی کنید.
هروقت که قدرت دستتان بیشتر شود، می توانید در ترسیمات در این دفتر، از خودکار استفاده کنید و از هاشورهای خودرکاری هم برای سایه زدن کارها استفاده کنید.
در همین جا این مطلب را می گویم که هرچه بر تمرین کردن به صورت کپی کردن از ماشین های موجود ممارست ورزید، در مرحله بعدی که استفاده از نوآورری های خودتان در طراحی است، نتیجه بهتر و طراحی معقول تری را خواهید داشت. پس گام نخست را دست کم نگیرید...
شما به مرور زمان تمام تناسبات بین عناصر خودرو را با تمرین فرا خواهید گرفت که در مطالب آینده در مورد این تناسبات هم بیشتر صحبت خواهد شد. اما به طور مختصر همین جا یادآوری می کنم که اگر ما طرحمان رو در یک مکعب محاطی یا به عبارت لاتین Bounding Box صحیح ترسیم کنیم، و با استفاده از تناسبات صحیح، ابتدا جای 4 چرخ خودرو و محل قرار گیری آنها را در دید پرسپکتیو درست ترسیم کنیم، می توانیم اطمینان داشته باشیم که خشت اول کارمان رادرست گذاشته ایم.
ترسیم پرسپکتیو را می توان به دو نوع طراحی سریع و طراحی دقیق پرسپکتیوی تقسیم کرد که در گونه اول ما ایده های مختلفی را به صورت Tomb Nail Sketch یا اسکچ های بند انگشتی، بر روی کاغذ ترسیم می کنیم. در این مرحله ما می توانیم به مدد دقت های اولیه و رعایت تناسبات کلی، شکل مورد نظر را در صفحه کاغذ و یا کتابچه طراحی ترسیم کنیم که در اینجا ما سعی می کنیم که افکارمان، آزادانه به پرواز درآیند و ترسیم های خلاقانه ای داشته باشیم.
در اینجا برای اینکه به نتیجه بهتری در خلق فرم برسیم، سعی می کنیم که در حالت های مختلف، خودروی مورد نظر را تغییر بدهیم و به شکل های متفاوتی برسیم.
این حالت از پرسپکتیو به دقت کمتری نیاز دارد و به راف اسکچ Rough Sketch معروف است، ولی برای ترسیم هایی دقیق تر از کار طراحی، می توانیم یک پرسپکتیو دقیق تر داشته باشیم؛ به اسن صورت که قسمت های مختلف از نقاط طرحمان را به صورتی دقیق در فضا نقطه یابی کنیم و ترسیمی کاملاُ دقیق داشته باشیم.
در ترسیم بالا می تو نید نهایت دقت را در ترسیم یک خودروی اسپورت ملاحظه کنید که طراح آن Scott Robertson با در نظر گرفتن مختصات هر نقطه از جای جای طرح در محور های X،Y،Z بر روی کاغذ، به یک پیش طرح دقیق برای ترسیم های رندرینگ دستی رسیده است.
اما باید دقت داشته که این مرحله از کار، مستلزم داشتن یک سه نما و یا 4 نمای دقیق Blue Print از طرح اولیه است و طراح می بایستی ابتدا طرح مورد نظر خودش را از نمای جانب ترسیم کند، که در اینجا تناسبات دقیق و قرار دادن هر عنصر در جای خود به نحوی که طرح شما بر روی جاده به حد کافی راحتی و ایمنی داشته باشد، احتیاج به تحقیق کامل در خصوص همان رده خودروی مورد نظر در ساخته های مشابه دارد.
دیدن بلوپرینت خودروهای موجود، و تلاش برای درک صحیح تناسبات آنها بهترین راه گشا در این کار است.
تصویر بالا، نمونه ای از 4 نمای فنی و یا بلوپرینت Blueprint یک خودروی بی ام و است که بیان گر دقیق ابعاد و اندازه های یک خودرو در دید فنی و مستقیم به یک جسم مانند خودرو است.
رندرینگ:
رندرینگ
در کار طراحی از آنجا آغاز خواهد شد که یک طراح پا را از تجسم یک طرح و
ایده از حالت خطی فراتر گذاشته و با تکنیک های مختلف، عناصری مانند حجم،
سایه و رنگ را نیز به کارش اضافه می کند تا تجسمی بهتر و دقیق تر از ایده
اش و کار نهایی برای مخاطبین و دیگران داشته باشد.
در دو تصویر پیشین، به راحتی می توانید تأثیر رنگ و سایه را در یک طرح سیاه و سفید ببینید. این کار طی مدت زمانی معادل 2 ساعت به وسیله گچ پاستل و مارکر (ماژیک) ترسیم شده است. آشنایی با روش های ترسیمی و تکنیک های رندرینگ نیازمند توضیحات مفصلی است که در آینده شرح داده خواهد شد.
البته امروزه با پیشرفت علوم رایانه ای، دسترسی به نرم افزارهای ترسمی و سه بعدی آسان تر شده، اما این نکته همیشه قابل توجه است که در هیچ زمانی استفاده از کاغذ و قلم برای به ترسیم درآوردن تجسمات آزاد اولیه در بین طراحان از بین نرفته، بلکه در این خصوص هم هر روز پیشرفت های روز افزونی مشاهده می شود. به طوری که ایده پردازی های اولیه در هر کارخانه ای ابتدا توسط دست انجام گرفته و توسط ابزارهای طراحی اولیه به ظهور می رسد.
باید
این حقیقت را قبول کرد که یک طراح خلاق و نوآور، با وسایل و ابزارهای ساده
و سنتی ترسیمی، می تواند تصور و تجسم خود را با سرعت بیشتری به مخاطبین
ارائه کند.
من پیشنهاد می کنم که شما پیش از فراگیری یک نرم افزار 3 بعدی رایانه ای، از ایده پردازی اولیه به وسیله دست بر روی کاغذ غافل نشوید و فراگیری تکنیک های اسکچ زدن و ترسیم رندرینگ را دست کم نگیرید.
بزرگ ترین سئوالی که برای مبتدیان پیش می آید این است که چرا در تجسم و تخیل خودمان خیلی خوب ایده پردازی می کنیم، اما به محض اینکه می خواهیم این ایده را بر روی کاغذ انتقال بدهیم، آن چنان خوب نمی شود و غالبا هم بد از آب درمی آید؟
البته جواب این سئوال هم می تواند شامل لیست طولانی ای از علت های مختلف باشد که به صورت مختصر به گوشه هایی از آنها اشاره می کنم:
همان گونه که کودکان برای خواندن و نوشتن، ابتدا می بایستی به فراگیری الفبا و کاربرد هر حرف در کلمه و جمله در ساده ترین جملات بپردازند، طراحی هم از این قاعده کلی مستثنی نیست و الفبای طراحی هم از عناصری جزئی تا کلی مانند: نقطه، خط، سطح و حجم تشکیل می شود که با موضوعاتی مانند بعد، نور، رنگ، هارمونی، کنتراست و... تکمیل شده و باعث به وجود آمدن یک اثر هنری و تمایز آن از کارهای دیگر می شود.
گاهی اوقات توجه افراد و سابقه و تجربه قبلی، باعث درک بهتر و فراگیری سریع تر از مطالب نسبت به افراد دیگر می شود، اما بر مبنای تجربه ای که من داشتم، قدرت درک و فراگیری تکنیک ها و مسائل طراحی در افراد مختلف برابر است و تنها چیزی که باعث مختل شدن فرآیند درک و یادگیری در افراد می شود، ریشه در عوامل روحی و روانی قبلی و عدم خودباوری، همچنین دستپاچگی و عدم تمرکز دارد. این را بدانید که در هر سن و رده ای از یادگیری هستید، سعی کنید که توانایی های خود را در معرض مقایسه ای با حرفه ای تر ها نگذارید و این باور را داشته باشید که با تمرین بیشتر و شناخت اشتباهات طراحی و فراگیری تکنیک های ترسیمی، شما هم روزی یک طراح حرفه ای می شوید.
چرا ترسیم های ما درست از آب در نمی آید؟
در
جواب این سئوال هم باید توضیح داد که تجسم و تخیل انسان در مرحله فکر
کردن، مانند اسب سرکشی است که فارغ از محدودیت هایی مانند زمان، مکان و
امکان انجام آن کار، آزادانه به هر گوشه که می خواهد سر می زند و تغییر می
کند. این در حالیست که در دنیای واقعیت، به ترسیم در آوردن یک ذهنیت می
بایستی در چارچوب های خاص علمی و فنی خود بگنجد تا طبیعی دیده شود. مواردی
مانند رعایت تناسبات، زیبایی شناسی، عامه پسند بودن، رعایت موازین
پرسپکتیوی، سایه ها، انعکاسات و صدها چیز دیگر در ترسیم های ما دخیل هستند
و عدم رعایت یک و یا چند آیتم از موارد بالا می تواند کار ما را ضعیف تر
نشان بدهد.
همچنین، مغز ما علاقه دارد که بر روی کاغذ راحت ترین راه و سریع ترین روش را برای رسیدن به هدف نهایی طی کند، که غالبا لجام گذاشتن و رام کردن این اسب سرکش احتیاج به تمرین و ممارست بسیار دارد و خواهد داشت.
باز هم تکرار می کنم که هر کس که بیشتر تمرین کند و سریع تر به اشتباهات ترسیمی خود پی ببرد، سریع تر به نتیجه مطلوبش می رسد. همچنین این باور را داشته باشید که انسان در طول زندگی دائما در حال آزمون و خطاست و حتی بزرگ ترین طراحان هم از این قاعده کلی ساده مستثنی نیستند و اشتباه، جزو لاینفک زندگی انسان هاست. تنها درک صحیح اشتباه و جلوگیری از تکرار آن اشتباه برای انسان هاست که باعث پیشرفت آنان می شود.
گفتن این نکته هم خالی از لطف نیست که مغز ما معمولا از نیم کره سمت چپ، که نیم کره تفکر و منطق است استفاده می کند. این نیم کره تابع تجسم و درک 2 بعدی است و معمولا تجسم و درک 3 بعدی برای آن مشکل تر است. تمرین های عملی زیادی هست که به صورت کتاب هم به چاپ رسیده و می توانید توسط آن، از نیم کره سمت راست مغز برای تجسم بهتر در طراحی های خود استفاده کنید.
غالبا طراحان برای ارائه ایده های خود از 3 نما و 4 نمای یک خودرو به یک پرسپکتیو دقیق می رسند، اما یک طراح خبره استایلیست، با تجسم قوی از بایدها و نبایدهای طرحش، می تواند به صورت آزادانه قلم را بر روی کاغذ حرکت دهد و تجسم خود را به ترسیم درآورد.
برای ترسیم دقیق تر چه کاری باید بکنیم؟
1
- سعی کنید از خودرو و یا محصول مورد نظرتان، به حد کافی اتود بزنید و طرح
های کوچک بند انگشتی از زوایای مختلف ترسیم کنید تا به فرم ایده آل بیشتر
نزدیک شوید.
2- گاهی اوقات هم چند حرکت رنگی بر روی اتود و اسکچ اولیه شما، می تواند جذابیت بصری معادل یک رندرینگ به وجود بیاورد.
3 - بررسی ارتباطات و روابط انسان و ماشین در نحوه استفاده در کارتان، می تواند کار نهایی شما را پخته تر و کاربردی تر بکند.
4- اقتباس گرفتن از طبیعت و بالا بردن جنبه های کاربردی و زیست محیطی محصولتان، می تواند ارزش کالای شما را بالاتر ببرد و بازارهای جدیدی را به وجود بیاورد.
5- برای ارائه و توجیه کردن عملکرد محصول، از ارائه طرح های توجیهی و کاربردی غافل نشده و هرچه در این مورد بیشتر تلاش کنید، کار شما جذاب تر و گیراتر خواهد شد و مورد تایید مخاطبین قرار خواهد گرفت.
7- همچنین کادر بندی و صفحه آرایی در هنگام ارائه ایده و طرح، می تواند زبان گویای تصویری از کار شما باشد.
8- توجه داشته باشید که رعایت قوانین پرسپکتیوی در کارهای شما، جذابیت بصری آن را برای مخاطبین چندین برابر می کند.
9- یک کار شاخص و چشم گیر، کاریست که در آن مواردی مثل پرسپکتیو صحیح، دقت در تناسبات، رعایت نورپردازی و رنگ آمیزی درست با خلاقیت در فرم و نوآوری در کاربرد ادغام شده و حرف تازه ای برای گفتن داشته باشد.
10- برای به دست آوردن خلاقیت بالا، توصیه می کنم که از روش های مختلف، نوین ترین کارهای طراحی را ببینید و با دوستان خود در خصوص نکات مثبت و منفی آنها بحث کنید.
چگونه ببینیم؟
برای
به دست آوردن مهارتی درست در طراحی بیش از همه کافیست خوب ببینید. درست
است که آموزش تکنیک های طراحی می توانند تا حد قابل توجهی به شما در ارائه
ی طرحی جذاب یاری رسانند، اما در نهایت ذهن شماست که طراحی می کند. اغلب
افراد هنگام طراحی از یک گلدان، آنچه که از آن گلدان در ذهن تصور می کنند
را طراحی می کنند. در حقیقت، هر تصویر حقیقی برای طراحی شدن اول باید از
فیلتر ذهن عبور کند و بینش و درک ما از هر شکل، بسته به این است که ما آن
را از طریق حواس خود چگونه دریافت کرده ایم. "چشم" دریچه ی درک ما از جهان
هستی است. تربیت چشم، اصلی است که شما را قادر می سازد هر چیزی را برای
اولین بار درست بکشید، بدون آن که نیازی به تمرین از پیش یا شناخت متریال
آن داشته باشید.
ما معمولا از هر شیء تصویری در ذهن خود ساخته ایم. چگونگی این تصویر به ویژگی های فردی و تجربیات ما در گذشته مربوط می شود. هنگامی که قصد طراحی یک گلدان را می کنید، ذهن شما پیش از هر چیز درگیر تصورات پیشین خود می شود. شاهد عینی این مطلب در نقاشی های کودکان بیش تر مشهود است.
اگر می خواهید گلدانی را طراحی کنید، آن را "گلدان" نبینید، بلکه توجه کنید شما می خواهید شیئی را طراحی کنید که مجموعه ای از خط، نقطه، رنگ و سطح است. حجم سه بعدی گلدان تنها در صورتی در کاغذ دو بعدی شما درست نمایش داده می شود که بتوانید این عناصر بصری را در ذهن خود از یکدیگر تفکیک کرده و به یکدیگر تبدیل کنید. بنابراین، عنصر حجم را به شکل ترکیبی از خطوط و سطوح درک خواهید کرد و عینا همان را بر روی کاغذ ترسیم می کنید. به این ترتیب، تفاوت میان اشیا در هنگام طراحی، در ذهن شما از بین می رود و شما طراحی یک موتورسیکلت با تمام جزئیاتش را به راحتی همانند طراحی یک خودکار، صندلی و یا هر چیز دیگر انجام خواهید داد. فرقی نمی کند آن چه مقابل شماست چیست. فقط به سرعت آن را با چشمان خود به عناصر بصری اش تجزیه کنید. به جزییات دقت کنید و از آن ها ساده عبور نکنید. سگک یک کیف، به اندازه ی بقیه قسمت های آن با اهمیت است. به آن دقیق نگاه کنید و آن را مانند خودش طراحی کنید.
طراحی از کفش، مداد B2 و B6 روی کاغذ سفید A3، با مدل طبیعی، آلاله بلالی مقدم
تمرین کنید و از اشیاء مختلف به همین شیوه طراحی کنید. با افزایش قدرت طراحی تان، کم کم به سراغ رنگ ها بروید. به انعکاسات فلزات توجه کنید، این انعکاس ها تنها سفید رنگ نیستند، از رنگ های اطراف و خود شئ در انعکاس دادن استفاده کنید، اما نه آن قدر که رنگ اصلی را تحت الشعاع قرار دهد. از شیشه، پارچه، چرم، پلاستیک، چوب و غیره طراحی کنید. به زودی خاصیت هر کدام از آن ها را در طراحی درک خواهید کرد. حالا ذهن شما این اصول را به خاطر سپرده است. تنها با تمرین زیاد و درک ویژگی های بصری اشیا قادر خواهید بود تا آنچه را که در ذهن تصور می کنید به روی کاغذ بیاورید.
در زیر نمونه کارهایی آورده شده که به همین شیوه از ذهن طراح به روی کاغذ ترسیم شده است:
چاقوی جیبی، ماژیک و مداد رنگی روی کاغذ A4، ایده و طراحی از آلاله بلالی مقدم
موتورسیکلت تخیلی، ماژیک و مدادرنگی روی مقوا اشتنباخ، ایده و طراحی از آلاله بلالی مقدم
تقلید عین به عین:
یکی
از بهترین راه ها برای تقویت دید و شناخت عناصر بصری، تقلید عین به عین
است. تقلید دقیق و عین به عین از یک طراحی دقیقا همان قدرتی را دارد که
تمرین یک قطعه ی موسیقی برای نوازنده. اما در همین ابتدا باید بدانید: این
تقلید تنها یک مرحله ی گذار و برای یادگیری زیر و بم های تکنیکی کار است و
نه کشتن خلاقیت های شما. همواره به یاد داشته باشید که روزی باید خودتان
طراحی کنید، بسیاری از طراحانی که در مرحله ی تقلید بسیار توانا می شوند،
در معرض خطر کاهش خلاقیت قرار می گیرند. پس به کار تقلیدی خود همواره به
عنوان یک مرحله ی گذار نگاه کنید.
در هر حال، این مرحله نیز کمک بسیار زیادی در افزایش قدرت طراحی شما خواهد داشت، پس از آن ساده عبور نکنید.
هر چیزی را که می خواهید طراحی از آن را یاد بگیرید، در عالم واقع بیابید (یا مشابه آن را بیابید). مدل شما می تواند یک موجود زنده، یک مجسمه، یک تصویر و یا هر چیز دیگری باشد. اما دو نکته را باید رعایت کنید، اول این که مطمئن شوید مدل شما خودش دارای خطا و اشتباه نیست!، ثانیا این که اصول حقیقی کپی را رعایت کنید، یعنی حتی از یک نقطه هم سرسری نگذرید و طرح را عینا مانند مدل خود طراحی کنید. این اصل مهم همان نکته ای است که باعث پیشرفت کار شما می شود.
نمونه ای از کار کپی و مدل اولیه را در تصویر زیر می بینید:
موتورسیکلت رویایی، طراحی سه بعدی در کامپیوتر، اثر "تیم کامرون" طراح موتورسیکلت
کپی دو بعدی از اثر بالا، ماژیک و خودکار سیاه روی مقوای کرم روشن، آلاله بلالی مقدم
پس از اتمام کار، ذهن شما بسیاری از ویژگی های مدل را به خاطر سپرده است. کم کم خواهید توانست بدون استفاده از مدل، اشیایی مشابه را با خلاقیت خود طراحی کنید.
فراموش نکنید، طرح خودتان را در ذهن درست همان گونه که در عالم واقعی اشیا را می دیدید ببینید. برایش جزییات خلق کنید، به جنس آن فکر کنید و بافت آن را به خاطر بیاورید، انعکاس ها و تابش نور را فراموش نکنید.
تصویر زیر، یک سرویس جواهر زمرد است که دقیقا به همین شیوه از ذهن طراح به روی کاغذ آورده شده است.
سرویس جواهر، ماژیک و مداد مشکی روی کاغذ A4، ایده و طراحی از آلاله بلالی مقدم
در انتها باید گفت که هیچ کس مانند چشمان شما نمی توند طراحی را به شما بیاموزد. طرح زیاد ببینید. از طراحی های خوب تقلید کنید تا کیفیات و نکته های هر طرح را درک کنید. تمرین و گرم نگه داشتن دست برای ترسیم درست خطوط را نیز فراموش نکنید.
تهیه شده در:بیست تمرین برای تقویت دست در طراحی
تمرین 1:
در
کاغذ A3 یک کادر به فاصله چند Cm از دور کاغذ می کشیم. خطوط عمودی، افقی و
مایل (صعودی نزولی) را در دو جهت متفاوت، از بالا به پائین و بر عکس و از
راست به چپ و بر عکس، رسم می کنیم.
خطوط نباید از کادر بیرون بزند.
برای تسلط بیشتر در کشیدن خط باید سعی شود خطوط با فاصله میلیمتری از هم
کشیده شود. در هنگام کشیدن خط، مچ دست و انگشت ها نباید حرکت کند و فقط
آرنج و کتف حرکت می کند. مهم ترین مسئله آن است که ذهن به دست فرمان دهد.
تمرین 2:
نقاطی
در مکان های مختلف کاغذ رسم می کنیم و نقاط را با خط راست به هم وصل می
کنیم. نقطه گذاری ها هیچ ترتیب خاصی نباید داشته باشد. برای کشیدن خط از
یک نقطه به نقطه ی دیگر چشم باید به نقطه ای که خط می خواهد به آن برسد
نگاه کند. هدف از تمرین آن است که خط بدون خطا به نقطه ی دوم برسد.
تمرین 3:
ابتدا یک خط افقی کشیده و در وسط آن یک نقطه می گذاریم سپس خطوط راستی کی کشیم که بدون خطا از نقطه عبور کنند
تمرین 4:
روی
کاغذ سه و چهار نقطه می گذاریم و با خط راست به هم وصل می کنیم. دست نباید
از روی کاغذ برداشته شود. اشکال نباید مشخصاً مثلث و مربع شوند.
تمرین 5:
روی
کاغذ پنج و شش نقطه گذاشته با خط راست به هم وصل می کنیم. دست نباید از
روی کاغذ برداشته شود.چند ضلعی ها را یک بار از دور به داخل و بار دیگر
برعکس می کشیم.
تمرین6
رسم دایره)
ابتدا
کشیدن دایره را چند بار بروی کاغذ نشان می دهیم به طوری که صدای سائیده
شدن انگشت ها بروی کاغذ شنیده شود سپس دایره را می کشیم. چرخش دست برای
رسم دایره می تواند در جهت دلخواه باشد.
تمرین7رسم بیضی)
بیضی ها را در جهات عمودی، افقی و اریب می کشیم. مهارت در رسم بیضی بسیار مهم است.
تمرین8:
رسم بیضی های متحدالمرکز.
تمرین 9:
یک
مکعب ایزومتریک کشیده و در وجوه آن بیضی ها را رسم می کنیم. برای رسم مکعب
نباید خطوط را پیوسته کشید. همچنین می توان برای تمرین اولیه بیضی ها را
توسط نقاط کمکی رسم کرد. برای این کار ابتدا قطرها و خطوط عمودی افقی را
در وجوه مکعب می کشیم، نقاط را مشخص می کنیم و با کمک آنها بیضی را رسم می
کنیم. بیضی ها باید مماس بر خطوط وجوه مکعب باشند. مهارت در این تمرین
بسیار مهم است. باید سعی شود. مکعب رسم شده کاملاً مکب مربع باشد.
تمرین 10تمرین نسبت)
یک
پاره خط که از دو طرف بسته شده رسم می کنیم سپس دو برابر، سه برابر و...
آن را رسم می کنیم. پاره خط باید در جهات مختلف کشیده شود. برای تمرین
اولیه می توانیم نسبت های بزرگ شونده ی پاره خط را در زیر و کنار آن رسم
کنیم، اما در مرحله ی بعد باید به طور پراکنده و نا مرتب رسم شود. به
عنوان مثال اگر پاره خط اول را عمودی و در بالای صفحه گوشه ی راست می کشیم
دو برابر آن را اریب و در پائین گوشه ی چپ می کشیم. همین تمرین را برای
نسبت های کوچک شونده انجام می دهیم.
تمرین 11تمرین ترمز دست)
یک مربع را به صورت پیوسته رسم می کنیم. هدف تمرین آن است که خط را آنجا که می خواهیم نگه داریم.
تمرین12مربع های متحدالمرکز)
شکل
تمرین مربوطه را رسم می کنیم. گوشه های مربع ها همگی باید در راستای هم
بوده و از اتصال آنها به هم خط اریب صافی رسم شود. در واقع باید در هنگام
رسم دست را در گوشه ی مربع قبلی ترمز دهیم. تمرکز مربع ها نیز باید یک بار
در سمت راست،یک بار چپ و...باشد.
تمرین 13:
یک
مکعب مستطیل مانند شکل رسم می کنیم، سپس مکعب های کوچک را مانند دکمه های
صفحه ی کیبورد داخل آن در می آوریم. برای رسم مکعب های کوچک ابتدا خطوط
موازی نزدیک به هم را در طول و عرض رسم می کنیم. همین تمرین را با مکعب
ایزومتریک انجام می دهیم.
تمرینA: رسم مکعب های کم شده و زیاد شده.
تمرینB: رسم نمای جانبی اشیاء منزل(محصول) و ماشین
تمرین14ارزش خطی)
یک
خط پررنگ روی کاغذ می کشیم (فشار خودکار روی کاغذ باید تا حدی باشد که
کاغذ نزدیک به پاره شدن باشد) با مقداری فاصله از خط پررنگ و در زیر آن یک
خط با فشار متوسط (به اندازه ی فشاری که هنگام نوشتن به خودکار می دهیم)
رسم می کنیم و در آخر در زیر خط متوسط با فاصله خطی بسیار کم رنگ (نزدیک
به محو شدن) می کشیم. در بین این سه خط باید شش خط با ارزش خطی متغیر رسم
کنیم (از بالا به پائین خطوط کم رنگ تر می شود. باید سعی شود فشار خودکار
را به روی کاغذ تنظیم کنیم.)
تمرین 15قرینه سازی)
یک
خط به شکل دلخواه کشیده و یک خط عمودی در کنار آن می کشیم و در طرف دیگر
قرینه ی آن را می کشیم. خطی که می خواهیم قرینه ی آن را رسم کنیم باید با
تامل انتخاب شود و شکل مشخصی داشته باشد. قرینه را باید نسبت به خط دلخواه
سریع تر رسم کنیم. در این تمرین به دو عامل باید دقت شود: دقت و سرعت
تمرین16Extrude: در لغت به معنی از قالب در آوردن، بیرون آمدن)
یک
مکعب ایزومتریک رسم می کنیم روی وجه بالایی آن یک شکل به دلخواه رسم می
کنیم. شکل رسم شده را به پائین انتقال می دهیم. برای انتقال دادن ابتدا
نقاط متناظر را مشخص می کنیم سپس آنها را به هم وصل می کنیم. این تمرین را
می توانیم با حروف الفبای انگلیسی انجام دهیم.
اکسترود را می توان
اینگونه تعریف کرد: حرکت یا انتقال یک شکل ثابت در مسیر مستقیم. ساده ترین
نمونه ی اکسترود استوانه است که در آن شکل بیضی در مسیر عمودی انتقال
یافته است استوانه را در مسیرش از هرجا برش بزنیم شکل حاصله بیضی است
تمرین17Loft در لغت به معنی اتاق زیر شیروانی است)
یک
مکعب ایزومتریک که در جهت عمودی کشیده شده باشد (مکعب مستطیل عمودی) رسم
می کنیم. در داخل آن صفحاتی موازی با سطح بالایی مکعب رسم می کنیم. حرکت
روی این صفحات اشکال متفاوتی را رسم می کنیم سپس کناره های شکل ها را به
هم وصل می کنیم. برای سم دقیق باید هم خطوط عمودی مکعب و هم صفحات کاملاً
موازی رسم شوند.
لافت را اینگونه می توان تعریف کرد: حرکت یا انتقال یک
شکل ثابت یا متغیر در مسیر غیر مستقیم و حرکت یا انتقال یک شکل متغیر در
مسیر مستقیم.
تمرین: لیستی از محصولاتی که با روش اکسترود تولید شده اند تهیه کنید. ممکن است بخشی از محصول
اکسترود شده باشد؛ آن را مشخص کنید. لیستی از محصولاتی که با روش لافت تولید شده اند تهیه کنید. نمای آنها را رسم کنید
تمرین: محصولاتی با روش اکسترود و لافت رسم کنید.
تمرین18Filet
زدن) یک مکعب ایزومتریک رسم کرده در گوشه های وجوه آن بیضی های مایل را
رسم کرده سپس به جای گوشه های تیز مربع خط منحنی بیضی ها را پررنگ می
کنیم. برای فیلت زدن گوشه ی روبروی مکعب ایزومتریک، یک مکعب کوچک تر در
گوشه ی مکعب ایزومتریک در می آوریم. روی وجوه مکعب فرورفته بیضی ها را رسم
کرده سپس از محل بر خورد خطوط داخلی بیضی ها، سه خط منحنی موازی با خطوط
بیرونی بیضی ها رسم می کنیم.
تمرین19:(رسم کره)
یک
مکعب ایزومتریک رسم می کنیم (باید دقت شود مکعب رسم شده کاملاً مکعب مربع
باشد تا شکل کره دقیق باشد.) مکعب را توسط صفحه هایی به دو نیمه چپ و
راست، دو نیمه بالا و پایین و دو نیمه عقب و جلو تقسیم می کنیم. هر سه ی
این صفحه ها همدیگر را قطع می کنند. سپس روی هر سه صفحه بیضی رسم می کنیم.
در آخر نوک هر سه ی این صفحه ها همدیگر را قطع می کنند. سپس روی هر سه
صفحه بیضی رسم می کنیم.در آخر نوک بیضی ها را با خط منحنی به هم وصل می
کنیم.
تمرین های هاشورزدن 20
تمرین 20-1:
دو
خط عمودی موازی می کشیم. خط را از بالا به پائین به سه قسمت: 25،10،30
تقسیم می کنیم و سعی می کنیم. به تعداد اعداد خط در این قسمت ها جای دهیم
(با ارزش خطی یکسان). با تمرین بیشتر باید سرعت افزایش یابد و سعی شود
خطوط از دو خط عمودی بیرون نزند.
تمرین 20-2:
دو خط موازی منحنی می کشیم و در بین آنها خطوط مایل می کشیم.
تمرین 20-3:
یک خط منحنی کشیده و خطوط را در جهت منحنی عمود بر مسیر حرکت رسم می کنیم، همین تمرین را با دو خط منحنی موازی انجام می دهیم.
نکته:در
هاشور زدن احجام باید دقت شود هاشور زدن متناسب با فرم و ساختار حجم مور
نظر باشد. در هاشور زدن ارزش خطی خطوط هاشور باید یکسان باشد در عوض باید
ترکم خطوط هاشور متغیر باشد.همچنین در تمرین های هاشور زدن باید منبع نور
را در جهت های مختلف در نظر گرفت. مسیر حرکت هاشور نیز مهم است.
تمرین 20-4:
هاشور
زدن استوانه: برای هاشور زدن استوانه خطوط هاشور باید عمودی باشد، هر چه
از طرفین استوانه دور می شویم فاصله ی خطوط بیشتر می شود.
تمرین 20-:5 (هاشور زدن کره)
کره
را از هر زاویه ای که نگاه کنیم دایره است. در نتیجه ابتدا یک دایره رسم
می کنیم. هاشور زدن کره دارای سایه و نیم سایه است. ابتدا مسیر حرکت هاشور
را مشخص کرده سپس سایه و نیم سایه را در دو جهت متفاوت هاشور می زنیم.
تمرین 20-6: (هاشور زدن مخروط)
هاشور
زدن مخروط دو مسیر دارد؛ یکی مسیر عمودی(شبیه استوانه) دیگری مسیر منحنی
(شبیه کره). تذکر: برای رسم مخروط ابتدا یک بیضی رسم کرده و یک خط عمود بر
مرکز بیضی رسم می کنیم و از نوک خط عمود دو خط به طرفین بیضی رسم می کنیم.
تمرین 20-7: (هاشور زدن گنبد)
هاشور
زدن گنبد یک مسیر دارد اما شکل مسیر ترکیبی از فرم مخروط و دایره است.
خطوط هاشور همچون مخروط از نوک بالا به پائین است (همچون مخروط) اما شکل
خطوط منحنی است. در واقع شکل خطوط هاشور گنبد شبیه مسیر هاشور دایره و
مخروط است.
تمرین:20-8: (هاشور زدن مکعب)
برای
هاشور زدن مکعب جهت مایل خطوط هاشور مناسب است.در واقع باید جهتی را
انتخاب کنیم که طول خطوط هاشور کوتاه تر باشد. در هاشور زدن مکعب
ایزومتریک باید هر سه وجه به شکلی متفاوت هاشور زده شود (جهت هاشور زدن
تغییر کند) تا تفاوت وجه ها مشخص شود. سعی شود در هاشور زدن مکعب تراکم
خطوط هاشور تغییر کند.
ابزارهای متفرقه مورد استفاده در طراحی
برای محو کردن جاهایی از کار مدادی، شما می توانید از قلمی با نام محو کن استفاده کنید که چیزی شبیه مداد است، البته ساخته شده از الیاف بهم فشرده شده کاغذ می باشد. همچنین خرید یک یا چند مداد و مداد های مکانیکی، تحت نام اتود، جزو لوازم کاربردی در طراحی های اولیه است.
برای خلق نقاط نورانی منعکسه از منبع نوری در بدنه اتومبیل که به نام Highlights شناخته می شود، احتیاج به تهیه یک قوطی کوچک رنگ پاستل سفید دارید. این رنگ، در صورت استفاده درست، و بسته نگاه داشتن درب آن هنگامی که استفاده نمی شود، تا سال ها عمر خواهد کرد.
همچنین
خرید دو قلم مو، یکی با شماره دو صفر 00 و دیگری با شماره چهارده برای
ترسیم لکه های نورانی بر روی کاغذ و همچنین در کارهای تکنیک Hidden Sketch
با ابعاد بزرگ لازم است.
خرید یک برس مخصوص پاک کردن براده های
مداد پاک کن، و همچنین خود مداد پاک کن، ترجیحا از نوع قلمی و مکانیکی در
تمیز کردن کارهای شما کاربرد فراوان دارد.
کاغذ و مقوا:
برای
خرید کاغذ و مقوا، شما با طیف وسیعی از آنها روبرو هستید که هر یک اثر خاص
خود را دارند. برای اسکچ زدن های کوچک و طراحی های اولیه، می توان از
کاغذهای مخصوص فتوکپی که به کاغذ های A4 معروف هستند استفاده کرد. البته
در نوع بهتر آن هم می توانید از کاغذ کوتد مات (Coated) مخصوص پرینتر های
جوهر افشان بهره ببرید، که البته تأثیر کار بر روی آنها هم کمی متفاوت است
و شما باید به مهارت کافی در کار با مارکر رسیده باشید.
و
برای تکنیک Hidden Sketch هم شما می توانید از مقواهای رنگی بافت دار
مخصوص این کار، موجود در ابعاد A4 تا 100 در 70 سانتیمتر برای کارهای بزرگ
استفاده کنید.
انواع این مقوا ها تحت نام های فابریانو Fabriano
ساخت ایتالیا، کانسون Canson ساخت فرانسه و اشتنباخ Steinbach ساخت آلمان
در بازار، با تنوع رنگی بالا موجود می باشد.
همچنین لوازم ترسیمی تکمیلی، مثل شابلن های دایره، بیضی و خط کش معمولی و پیستوله برای ترسیم قوس ها و کمان ها هم می تواند مکمل کار باشد.
برای اینکه کار نهایی شما عمر بیشتری بکند، و در مقابل عوامل طبیعی مثل نور و فرسایش، دوام بیشتری داشته باشه، پیشنهاد می شود که کارها را، مخصوصا آن دسته ای که در آنها از گچ پاستل استفاده شده، بعد از اتمام ترسیم، توسط اسپری ثابت کننده یا Fixative محافظت کنید و کار های هنری خودتان رو در کیف ها و آلبوم های مناسب، مخصوص کارهای هنری نگهداری و آرشیو کنید.
طی سه مرحله حقیقت یابی، ایده یابی و راه حل یابی می توان به خلق یک ایده ناب پرداخت:
1.حقیقت یابی
الف) تعریف مساله: انتخاب و هدف دادن به مساله.
آلبرت انیشتن: "فرموله نمودن یک مساله بسیار اساسی تر از حل آن است."
تعریف
مساله مهم ترین مرحله در فرآیند حل خلاق مسائل می باشد. تنها گاه گاهی، با
یک ایده مهم جدید به طور تصادفی برخورد می شود و معمولا در چنین مواردی
شخص سخت مشغول جستجوی ایده بوده است. پس تنها با کوششی آگاهانه می توانیم
خالق ایده های بیشتری باشیم و برای این کار ارزش دارد که هدف خود را روشن
نموده و بر روی آن تمرکز کنیم.
گاهی باید مسائل را خودمان ابداع کنیم. در مواقع دیگر مسائل را جبر بر سرمان فرود می آورد. در سازمان های علمی و پیشه ای، مسائل غالبا به صورت مسائلی که دقیقا تعریف شده اند، برای یافتن راه حل به افراد محول می گردد. در موارد عدیده ای ممکن است اشارات کمک کننده ای وجود داشته باشد، مانند وقتی که در طی جنگ جهانی دوم شورای ملی مخترعین آمریکا فهرستی از "اختراعات مورد نیاز" را منتشر می نمود.
ب) آماده سازی: جمع آوری وتجزیه و تحلیل داده های مربوطه.
آماده
سازی نیاز به دو نوع دانش دارد، دانشی که قبلا وجود داشته و ما جمع آوری و
ذخیره نموده ایم و دانشی که جدیدا جمع آوری می کنیم و با مساله خلاق ما
ارتباط دارد.
باید این نکته را در نظر گرفت که غرق شدن در سیل حقایق
اضافی قبل از موعد مناسب، قدر ت تصورمان را خفه خواهد کرد. لذا بهتر است
قبل از شروع کار خلاق، فقط حقایق اساسی مربوطه را جمع آوری و شروع به
تدبیر تمام فرضیات ممکن کنیم.
(پس از تهیه صورتی از ایده های اولیه می توانیم سراغ اطلاعات جامع تر برویم.)
2.ایده یابی
ایده سازی: تدبیر ایده های موقت به عنوان سرنخ های ممکن.
تقریبا
در تمامی فعالیت های ایده یابی، آنچه نقش اساسی ایفا می کند، استعدادی
موسوم به تداعی ایده هاست. این پدیده سبب می شود که یک تفکر به تفکر دیگر
منجر شود. تداعی معانی نقش مهمی در عامل تصادفی خلاقیت ایفا می کند. سه
قانون تداعی معانی ارسطو عبارتند از: مجاورت، تشابه و تباین.
منظور از
مجاورت آن است که در برخورد با موضوعی، مثلا محصول یا محیطی که رابطه ای
با مساله ما دارد، ایده ای در ذهن ما به وجود بیاید.
منظور از تشابه
صرفا آن است که تصویر چیزی ما را به یاد موضوع مورد نظرمان بیاندازد. آن
چیز ممکن است عنصری طبیعی باشد، (که در طراحی صنعتی با عنوان های:
organic design bionic design، biophormic design، biomimetic design
و..... وجود دارد) یا اینکه یک محصول، محیط و حتی یک اتفاق باشد.
تباین
یعنی اینکه با دیدن یک چیز به یاد معکوس یا متضاد آن بیافتیم. با استفاده
از این روش مسیر های متعدد جدیدی در برابر ما قرار می گیرد.
استفاده از
تکنیک جانشینی نیز یکی از موتورهای خلاقیت می باشد که ممکن است با سوال
هایی چون "چه چیزی را می توانیم جانشین کنیم؟" و یا "به جای این، چه چیز
دیگر؟" به کار بیافتد.
نمک و فلفل پاش Switch Me نیز با استفاده از همین تکنیک به وجود آمده است.
طرح از Chetan Sorab
لایتینگی که با استفاده از تکنیک جانشینی طراحی شده است
طراحی و ساخت: پریسا کاتوزیان
ایده پروری: انتخاب از بین ایده های حاصله، افزودن ایده های دیگر و به جریان انداختن مجدد از طریق تغییر، ترکیب و غیره.
ممکن
است یک یا تعداد بیشتری از ایده های موقت، درست همان کلید هایی باشند که
در جستجوی آنها هستیم. احتمال زیادی وجود دارد که ایده های ایجاد شده به
ایده های دیگری منجر گردد، که آنها نیز به نوبه خود سرنخ های بهتری به راه
حل را آشکار نمایند. همچنین غالبا هر ایده جدیدی ممکن است باعث شود که
زمینه ای برای تحقیق بیشتر به فکرمان خطور کند و ثابت شودکه راه حل جدیدی
برای مساله وجود دارد.
3.راه حل یابی
ارزیابی: وارسی ایده های موقت به وسیله آزمایش و غیره.
برای ارزیابی آسان تر لازم است یک سری پارامتر برای ایده های منتخب در نظر گرفت که ممکن است به صورت تعدادی سوال مطرح شوند:
1.آیا ایده به اندازه کافی ساده هست؟
2.آیا با طبیعت و انسان سازگار است؟
3.آیا به موقع است؟
4.آیا شدنی است؟
5.آیا ایمنی را بهبود می بخشد؟
6.آیا هزینه ها را کاهش می دهد؟
7.آیا شرایط کار رابهبود می بخشد؟
و......
گزینش: تصمیم گیری درباره راه حل نهائی و پیاده سازی آن.
در
نهایت به وسیله ارزش گذاری ایده ها می توانیم بهترین گزینه را انتخاب
کنیم، فراموش نکنید که آزمایش عملی ایده بهترین روش در تایید یا رد ارزش
ایده است.
اقتباس و تلخیص از: کتاب "پرورش استعداد همگانی ابداع و خلاقیت"
نوشته الکس اس.اسبورن و ترجمه حسن قاسم زاده
تقویم فشرده طراحی صنعتی در قرن بیستم
- دهه 1900 پیش از آمیزش هنر و صنعت:
بیان
قواعد ویلیام موریس درباره هنر و صنعت و پذیرش آن از طرف عموم / جایگزینی
پیشینه گرایی با جنبش (Art Nouvav) توسط (Jugen destijl) و شکوفایی و ظهور
چهره هایی چون آنتونی / هنری وندلو / اتوواردنر / فرانک لویدرایت که همگی
محصولات و آثاری تمام عیار از خود در تاریخ به جای گذاشتند، و در رأس همه
آنها "پیتر برنس" قرار داشت که بنیان گذار جنبش کارگری آلمان بود و اولین
بار در سال 1907 اولین نمونه پنکه را برای شرکت AEG طراحی کرد.
اتفاقات سال های 1900 به طور کلی:
1901: بیان نظریه هنر / صنعت / ماشین، توسط فرانک لوید رایت.
1902: طراحی ظروف و لیوان توسط هنری واندالو برای شرکت میسن.
1903: طراحی و ساخت اولین عروسک اسباب بازی (Teddy bear)، توسط مارگارت استیف.
1905: نظریه نسبیت انشتین / اولین قطار استریم لاین در فرانسه.
1907: طراحی محصولات مدرن برقی (کتری و پله برقی)، توسط پیتربرنس برای شرکت AEG / برنامه ریزی برای شکل گیری اولین هویت سازمانی.
1908: آغاز حمل و نقل عمومی، توسط فورد مودلتی / ظهور فیلم شفاف (سلوفن).
1909: اختراع توستر برقی در امریکا / انتشار نظریه آینده گرایی / تولید اولین فیلم توسط فیلیپو توماسورینی در کالیفرنیا.
- دهه 1910:
به
وجود آمدن آوانگارد (پیشرو): طراحان پیشرو کسانی هستند که مرزهای زمان و
مکان را به هم می ریزند و خارج از قالب های کلیشه ای به کار می پردازند.
در پاریس اولین نمایشگاه مکتب کوبیسم (پایتخت هنرمندان آوانگارد)، در هلند
ظهور اولین مکتب دستیل (Destiyl)، تأسیس مدرسه هنری باهاوس.
1911: اولین نمایشگاه کوبیسم در پاریس / طراحی کارخانه فاگوس توسط والتر گروپیوس.
1912: غرق شدن کشتی تایتانیک در اقیانوس اطلس. (مظهر صنعت آن دوران)
1913: ساخت پرتوتایپ دوربین "LEICA "، توسط اسکار بارنک / افتتاح اولین خط تولید اتومبیل، توسط هنری فورد / تأسیس سیتروان.
1914: اولین ظرف نشکن PIREX / انجمن های گرافیکی در آمریکا / آغاز جنگ جهانی اول / برگزاری جنبش کارگری آلمان.
1915: تشکیل انجمن طراحی در صنعت در انگلستان به تقلید از جنبش کارگری.
1916: انتشار بیانیه دادائیست ها در زوریخ / ساخت اولین دست مصنوعی برای سربازان جنگ.
1917: شکل گیری مکتب Destijl، توسط پیت موندریان / تئو وندنسبرگ / انقلاب روسیه / اولین سوپر مارکت آمریکا.
1919: تأسیس مدرسه باهاوس در وایمار / ریموند لوئی به آمریکا رفت و باعث آغاز جنبش های زیادی در آمریکا شد.
- دهه 1920:
ظهور
مکاتبی چون مدرنیسم (در فاصله 2 جنگ جهانی) و فانکشتالیسم (عملکردگرایی)؛
در این مکتب معتقد بودند فرم از عملکرد تبعیت می کند. فرانک لوید رایت هم
دنباله رو آن بود. طراحی صندلی با استفاده از لوله سمبل این گرایش شد. در
فرانسه نیز مکتب " آرت دکو" شکل گرفت.
1921: عطرNO.5 chanel وارد بازار شد توسط coco chanel / شکل گیری لوازم خانگی (Alessi) السی در ایتالیا.
1923: تولید اولین یخچال برای استفاده شخصی.
1925: صندلی واسیلی، توسط مارسل برور (لوله ای) / انتقال باهاوس به دسو.
1926: تأسیس بخش هنرو رنگ در شرکت General motors / هنری ارال به عنوان اولین طراح اتومبیل در دنیا به ثبت رسید.
1928: پلکسی گلاس به بازار آمد.
1929: طراحی و ساخت دستگاه کپی شرکت جستدنر توسط ریموند لوئی.
- دهه 1930: "دهه استریم لاینینگ"
فرم ها شبیه به قطره آب شد تا حالتی سیال در فضا داشته باشند.
هنری
دریفوس، ریموند لوئی، والتردورنیگ تیگ، راسل رایت برای بحران آمریکا نسخه
شفا بخش (طراحی مواج پویا = استریم لاینینگ) را ارائه دادند و فروش و حیات
را به آمریکا باز گرداندند و آن را از ورطه نابودی نجات دادند.
والتر گروپیوس، هنری بایر، لازلوموهولی نگی به آمریکا رفتند دستاوردشان " Function a lism " یا عملکرد گرایی بود.
1930: تأسیس " Art centre collegeof design " در کالیفرنیا (بزرگ ترین و بهترین مدرسه طراحی صنعتی دنیا).
1931: طراحی مبل "پیامیو" توسط آرو آلتو.
1933: به قدرت رسیدن هیتلر و تعطیلی باهاوس.
1934:
طراحی یخچال معروف colds paisuper 6 توسط ریموند، تأسیس شرکت Bertone یکی
از 4 شرکت غول طراحی خودرو (طراحان برجسته ایتالیایی در طراحی خودرو اول
هستند، ماشین های آلفلرومئو، لامبورگینی، اپل آسترا، اسپرو، زانتیا).
1935: هواپیمای استریم لاین Dc3 (جنگی، باری، مسافری) توسط شرکت Macdonald daglas / اولین ضبط صوت مغناطیسی توسط شرکت AEG.
1936: دوربین Kodak توسط Dorwin.
1937: اولین دستگاه فتوکپیث زیراکس / تأسیس نیوباهاوس در شیکاگو.
1938: ساخت Prototype فولکس واگن توسط فردینال پورشه (رکورددار تولید اتومبیل در دنیا) / مهاجرت طراحان اروپایی به آمریکا.
1939: حرکت قطار Lux قرن بیستم بین شیکاگو و نیویورک Henry Dreyfos / پرتوتایپ 2cv (ژیان).
- دهه 1940: "جنگ جهانی دوم"
به
خاطر جنگ جهانی دوم رکود طراحی بود، Organic Design؛ طراحی با فرم های
منحنی توسط طراحان بزرگی از جمله آلتو / برگزاری نمایشگاه ارگانیک مبلمان
در نیویورک / اسکچ های اولیه اتومبیل جیپ.
1941: طراحی بسته سیگار لاکی استراک Lucky str توسط ریموند.
1943: تأسیس انجمن طراحی صنعتی آمریکا IDSA / افتتاح اولین راکتور اتمی در اورک ریج.
1944: شورای صنعتی.
1945: ساخت اولین ابر کامپیوتر / پایان جنگ جهانی دوم.
1946: موتور سیکلت افسانه ای "وسپا" طراحی شد، توسط Coradi noda
1947: اولین اسپریک بکر چمپیون توسط ریموند لوئی.
1948: ساخت پرتوتایپ دوربین Hasel Blod توسط سیکستین ساسون.
- دهه 1950: نقطه عطف در طراحی اتومبیل / تأسیس مدرسه الم در آلمان.
ماکس
بیل، هانس گاجلوت، هتل آیخه تأثیر بزرگی در این دوران داشتند. در واقع
دوران جنگ سرد شاهد رونقی بی پایان در اروپا و آمریکا بود. دهه 50 شاهد
طراحی اتومبیل هایی برای عموم مردم بود. مثل سیترون 2cv و موریس مینی
(مینی ماینر) توسط Alec eassigonis" الک ایزی گونیس " / فیات 500 که این
رونق توسط مثلثی متشکل از ایتالیا، اسکاندیناوی و آمریکا به وجود آمده
بود، و نمایشگاه سه سالانه میلان عرصه قدرت نمایی آن بود.
1950: پورشه Speed ster 356 توسط فردینال پورشه.
1951: اولین کنفرانس طراحی صنعتی در آمریکا / اولین تلوزیون رنگی در آمریکا.
1952: اختراع P.P (پلی پروپیلن)
1953: تولید انبوه اولین شورلت کوروت / شروع تدریس مدرسه ULM.
1954: اسباب بازی LEGO.
1955: سیترون DS19 توسط Bertone.
1956: آلفا رومئو توسط Pinin Farina / موسیقی Rock & Roll در آمریکا مورد استقبال قرار گرفت.
1957: Saint louran توسط Alec Issigonis.
1959: طراحی موریس مینی توسط الکسی / تیوپ پلاستیکی Holahop.
- دهه 1970:
دهه
بحران نفت / احتیاج به خلاقیت طراحان / طراحی اتومبیل با موتور کم حجم
برای صرفه جویی در مصرف بنزین / جنبش ضد آیندوپانکسیم /Fashion راحت
طلبانه آمریکا (شلوار جین و تی شرت توسط کوین کلین).
1970: ماشین تایپ valentiae توسط Ettore sotsass.
1971: بوتیک Let it Rak توسط وست وودومک لارن.
1972: کتاب تاریخی "Design for the real world" توسط "victor papanek".
1973: پایان جنگ ویتنام.
1974: VWGOLF توسط جرجتو جیارو "Giorge the Giogiaro" / اولین مد برای مردان توسط جرجیو آرمانی.
1975: چارلز جیمز رواج واژه پست مدرنیسم / موسسه مدیران طراحی "DMI".
1976: گروه طراحان آلچیمینا "Sub Service or Alchymina" (یکی از موسسانش Ettore sotsass بود). فستیوال Punk در آلمان.
1977: افتتاح ساختمان هنری ژرژ پنلید و به سبک هایتک.
1978: اولین قهوه جوش " ریچارد شپر " توسط شرکت Alessi.
1979: معرفی Walk man توسط Sony / اختراع CD مشترکا توسط فلیپس و سونی / ساخت اولین پرینتر لیزری توسط IBM.
- دهه 1980:
دهه طغیان / به وجود آمدن جنبش ممفیس با آرزوی رواج Good Design.
1981: شروع به کار شبکه MTv در آمریکا.
1982: تشکیل گروه Memphis توسط Sotsass.
1983: تشکیل آکادمی Damoss در میلان.
1984: تأسیس شرکت Swatch.
1985: کامپیوتر مکینتاچ توسط Apple (اولین کامپیوتر با mouse).
1986: تأسیس استودیو در لندن توسط جسپر موریسون.
1988: ساعت جلی فیش توسط Swatch.
1989: فروریزی دیوار برلین.
- دهه 1990:
تضاد در دیزاین / جنبش بی طرفی توسط جسپر موریسون / داستان تشکیل دهکده جهانی.
1990: آب میوه گیری جوسی سلیف توسط philipstarck.
1991: تلفن موبایل دیجیتال توسط اریکسون.
1994: کتابخانه Book warm توسط Ron Arad.
1997: جیانی ورساچی (Versace) به قتل رسید.
1998: Newbitel در آمریکا طراحی شد.
1999: تلفیق مرسدس بنز و کرایسلر.
طوفان فکری تکنیک قدرتمندی است برای حل مشکلات گروه طراحی. این روش بیشتر در مرحله ی اندیشه پردازی و خلق ایده پروسه ی طراحی انجام می شود. برای آنکه جلسه سیال سازی ذهن موفقی داشته باشیم، پیشنهاد می شود که محیطی آرام، پر اطمینان و نشاط آوری برای این کار در نظر گرفته شود.
همکاران باید احساس کنند که عقاید و نظرات آنان به طور مساوی مورد محاسبه و بررسی قرار می گیرد. هدف اصلی جلسه ی سیال سازی ذهن آفریدن و خلق ایده های فراوان است.
وجود یک رهبر و سرپرست برای این جلسات لازم است. سرپرست تیم باید قادر به نگهداری مباحث متمرکز شده روی موضوع اصلی باشد که این کار از طریق سوال و پرسش انجام می شود؛ سوالاتی که به شناسایی محدوده ی یک مشکل و تحریک کردن ایده ها منجر می شود.
به هر فردی باید زمانی داده شود تا افکار و ایده ها ی خویش را ثبت کند. سپس تیم شروع به اعلام کردن ایده ها و نظریات و ثبت تمام آنها می کند و از آنها به عنوان کلکسیونی برای بحث ها و ارزبابی های بیشتر استفاده می کند.
دو مرحله ی مهم و اساسی در پروسه ی برین استورمینگ وجود دارد:
1-
مرحله ی خلق ایده: هدف از مرحله ی خلق ایده، تولید یک گروه بزرگ و انبوه
از ایده هاست. در طی این مرحله، مهم ترین چیز پرهیز از انتقاد از ایده
هاست. تمام ارزیابی ها باید تا زمانی نگهداری شوند که تیم قبول کند که
دیگر ایده ای برای خلق و ارائه وجود نخواهد داشت.
2- مرحله ی ارزیابی ایده: هدف از مرحله ی ارزیابی ایده ترکیب کردن و انتخاب تعدادی از ایده های مفهومی از لیست تولید است که در مرحله ی خلق ایده انجام می شود.
برای هریک از دو پروسه ی برین استورمینگ واقعی قواعدی که در زیر آمده است به شما برای دست یافتن نتیجه ی بهتر کمک خواهد کرد.
در مرحله ی خلق ایده:
- انتقادات شخصی شما باید نادیده گرفته شود.
- هیچ ایده ای نباید در ذهن شما زمان زیادی باقی بماند.
- قبل از آن که نظرایت را جمع کرده و ثبت کنید، نظریات شخصی خود را کارشناسی نکنید.
- هیچ
نظریه ای نباید مورد انتقاد قرار گیرد یا رد شود یا نادیده گرفته شود یا
به مفهوم ایده ای احمقانه به آن نگریسته شود، حتی نظریات احمقانه نیز قابل
پذیرش اند.
- تمامی نظریه ها باید فورا در جملات کوتاه و بدون سر مقاله ثبت شوند.
- هیچ نظریه ای نباید اصلاح شود. نظریات شبیه به هم نیز باید به عنوان نظریه ای مستقل و مجزا بررسی شوند.
- مرحله ی خلق ایده زمانی به پایان خواهد رسید که دیگر هیچ یک از افراد تیم نظریه ای شبیه به آن ارائه ندهند.
کشور ایران از لحاظ جغرافیایی بر روی کمربند معدنی جهان قرار دارد و از ذخائر عظیم فلزات و کانی های با ارزش برخوردار است. همین موضوع ار نظر تاریخی موجبات گسترش دانش و صنعت فلز کاری از ایران به سایر مناطق جهان را فراهم ساخته، به طوری که ساکنین مصر، بابل، هند و جیحون با تمام پیشرفت هایی که در عصر خود داشتند نتوانستند در این زمینه بر ایرانیان پیشی بگیرند. صنعت طلا و جواهر و ساخت و تولید زیور آلات و مصنوعات فلزات قیمتی ایران در این رابطه سرآمد کشورهای جهان است.
آثار هنری بسیار ارزشمند و گرانبهائی که امروزه موزه های معتبر داخلی و خارجی و مجموعه های خصوصی کلکسیونر های معروف دنیا را در سراسر جهان زینت بخشیده است، بیان گر این حقیقت می باشد که طلاسازان و جواهرسازان ایرانی در ادوار مختلف تاریخی چه پیش از اسلام و چه بعد از آن در ساختن اشیاء تزئینی و زیور آلات گرانبها، از مهارت خارق العاده ای برخوردار بوده اند و امروزه هر بیننده ای که آنها را در موزه های معروف بین المللی مشاهده می نماید، خلاقیت و توانمندی حیرت برانگیز سازندگان ایرانی این اشیاء را تحسین می کند. مجسمه مشهور بز بال دار، جام طلای افسانه زندگی، جام طلای مارلیک و ده ها اثر تاریخی دیگر اصیل ترین اسناد تاریخ فرهنگی و هنری صنعت گران ایرانی در گذرگاه زمان و کارنامه درخشان پیشینیان ما به شمار می روند.
جام طلای مارلیک
فرهنگ و تمدن ماد را می توان پیشگام سبک های هنری دانست، با تشکیل امپراطوری عظیم هخامنشی، روند نزدیکی فرهنگ ها و تمدن های شرق باستان به نقطه عطف خود رسید. هنر فلزکاری ماد و هخامنشی، به دلیل پیوستگی فرهنگی، به صورت دقیق قابل تفکیک نیست. شکوفایی و توسعه اقتصادی، سیاسی به خصوص در دوران هخامنشی، به خلق آثار بسیار با ارزش هنری در تمامی زمینه ها به خصوص در فلزکاری انجامید که نمونه های شاخص آن، از تخت جمشید، پاسارگاد، شوش و همدان، به دست آمده است.
دستبند طلای هخامنشی
همچنین باید اشاره کرد که در دوره هخامنشیان برای اولین بار در جهان سکه طلا توسط داریوش کبیر در ایران ضرب گردید که به آن داریک گفته می شود. تا آن دوره در دنیای آن روز هنوز سکه های طلا ضرب نشده بود. سکه های رایج از مس، مفرغ و نقره بود و پس از داریوش در کشورهای دیگر هم سکه ی طلا ضرب شده است.
سکه هخامنشی داریک
در عصر ساسانیان نیز مصرف طلا در ایران فراوان بود. براساس نوشته های مورخین سرشناسی نظیر ویل دورانت، گیرشمن، شاردن و دیگران، در ادوار مختلف تاریخی فعالیت های تولیدی وبازرگانی مصنوعات طلا و جواهر و سنگ ها و مواد طبیعی قیمتی رونق فراوانی داشته است و طبقه اشراف و ثروت مندان جامعه عموما از وسایل و اشیاء زینتی گرانبهائی که از طلا وجواهرات ساخته شده بود استفاده می کردند. از شکوه و عظمت دست ساخته های هنری ایرانیان در روزگاران هخامنشی و ساسانی هرچه گفته شود کم است. پادشاهان این سلسله نظیر هرمز اول، خسرو دوم چنان به ساخت زیور آلات اشرافی و به ویژه تاج و تخت پادشاهی توجه داشتند که حیرت مورخین را برانگیخته است. تئوفیلاکتوس مورخ بیزانسی و ثعالبی مورخ عرب در وصف تاج و تخت پادشاهان مذکور مطالبی نگاشته اند و اعتراف کرده اند که طلا و جواهر سازان ایرانی در عصر خود همواره شهره آفاق بوده اند.
گوشواره دوره ساسانی
با گام نهادن به قرن بیستم صنعت طلا جواهر سازی ایران وارد عصر جدیدی شد. زیرا به تدریج لباس های ایرانیان از حالت سنتی گذشته خارج گردید و در اثر افزایش رفت و آمد های مردم ایران به ویژه با اروپائیان تاحدود زیادی صنعت طلا وجواهر سازی هم تحت تأثیر قرار گرفت و سبک های جدیدی در تولید مصنوعات مردم پسند به کار گرفته شد از جمله جورجیایی، ویکتوریایی و ادواردی. البته در تاریخ ایران پس از استقرار سلسله پهلوی نیز تزئینات شاهی نظیر تاج جدید، چوگان جدید، جامه های جدید و غیره ساخته شد که هم اکنون در موزه جواهرات بانک مرکزی نگهداری می شود.
تاج کیانی (قاجاریه) تاج پهلوی
به هر صورت تاریخ طلا و جواهرات ایران سرشار از غرور و افتخارات فراوان برای سازندگان و هنرمندان این صنف و صنعت است و نشان می دهد که همواره در طول تاریخ این کشور طلا و جواهر سازان هنرمند ایرانی باخلق آفرینش های بی نظیر و بی همتا، توانسته اند توجه جهانیان را به خود جلب کنند.
به امید آنکه صنعت جواهرسازی ایران همیشه بتواند در سطح بین المللی مطرح باشد و کارنامه این صنعت و هنر اصیل ایرانی در خشان تر از گذشته باقی بماند.
طراحی احساس گرا Emotional Design
طراحی
احساس گرا، هم عنوان کتابی از Donald Norman است و هم به مفهومی اطلاق می
شود که در آن ارائه می کند. اساسی ترین موضوع در این بحث این است که
احساسات نقش مهمی را در توانایی انسان برای درک جهان و یادگیری چیزهای
جدید، بازی می کند. برای مثال اشیائی که از لحاظ بصری دلپذیرترند به نظر
استفاده کننده بهتر کار می کنند. و این امر به دلیل نردیکی احساسات فرد در
مورد شیئی است که برای او جذاب است، به خاطر شکل گیری یک ارتباط احساسی با
محصول.
از نظر نورمن، سه بعد اساسی برای طراحی محصول، غریزی، رفتاری و انعکاسی می باشند و یک طرح خوب باید هر سه بعد را در نظر بگیرد.
اکنون طراحان مستقیماً به این نکته دست یافته اند که محصولات می توانند واکنش های احساسی قوی ای را برانگیزند. وقتی که نقش مهم تجاری احساسات در هنر به عنوان یک کانسپت پذیرفته شد، پیدا کردن مکان دقیق شکل گیری واکنش ها در مغز هنوز یک معما بود؛ تا این اواخر که تحقیقات علمی نشان می دهند که مکان هایی در مغز که راحتی و آسودگی و خرسندی را ثبت می کنند، هنگامی که به آنها یک محصول یا یک برند آشنا و زیبا نشان داده می شود هم واکنش نشان می دهند.
اکنون احساس نقش اصلی را در طراحی محصولات بازی می کند و برتری کاربرد بر فرم ظاهری سریعاً در حال تعویض است. در طراحی احساس گرا، پتانسیل عظیمی از ترکیب علم و هنر نهفته است. اسکن های مغزی نشان می دهند که هیچ چیز نمی تواند جای تاًثیر یک طرح ممتاز و خلاق را در مغز بگیرد.
تحقیقات علمی نشان می دهند که شرایط مختلف باعث برانگیخته شدن احساسات مختلف در انسان می شوند، برخی شرایط که باعث برانگیختن احساسات خوب در افراد می شوند عبارتند از:
- محیط های گرم و صمیمی با نور مناسب
- آب و هوای معتدل (نه خیلی سرد یا گرم و نه خیلی خشک یا مرطوب)
- طعم ها و بوهای شیرین
- رنگ های روشن و با اشباع بالا
- موسیقی و صداهای خوش آهنگ
- نوازش و در آغوش کشیدن
- چهره های خندان
- ضرب های ریتمیک
- اشیاء منحنی، نرم و هموار
- احساسات، صداها و اشکال وابسته به لذات جسمانی
اعتبارات:
بخش
بسته بندی در کشور ایران از جمله بخش هایی از صنعت و خدمات است که هیچ
اداره و بخش خاصی در دولت به طور مستقیم به امور آن نمی پردازد. از این
جهت همواره نوعی جفا در حق این بخش روا می شود. در دعوای بودجه و یا هنگام
تبیین استراتژی های خاص توسعه کشور، سهم مشخصی برای بخش بسته بندی کنار
گذاشته نمی شود. اگر بودجه یا کمکی نیز برای توسعه بخش بسته بندی اختصاص
یابد کسی نمی داند این بودجه را چگونه باید توزیع یا خرج کرد. زیرا بخش
بسته بندی در کشور ما پراکنده و متنوع است.
تشکل های صنفی:
فقدان
تشکل های صنفی مربوط به بسته بندی باعث غیر قابل دفاع شدن درخواست های بخش
بسته بندی است. در واقع به دلیل نبود یک صدای رسا مانند یک انجمن یا
اتحادیه صدای بخش بسته بندی آن طور که باید به گوش مسئولان نمی رسد. در
روزگاری که گوش مسئولان برای شنیدن صدای غریبه ها سنگین است و فقط نجواهای
آشنا را می شنود، برای رساندن صدایی که پیش از این شنیده نشده باید با
صدای بلند صحبت کرد و این صدای بلند صدای یک تشکل صنفی آگاه و منسجم است.
با توجه به پراکندگی موضوعی بخش بسته بندی امکان ظهور یک تشکل کلی برای بسته بندی که هر یک از اعضای آن نماینده یک واحد صنعتی یا خدماتی باشند و در ضمن با یکدیگر نیز منافع مشترک داشته باشند به صفر نزدیک است. زیرا منافع صنفی بعضی از صنایع زیر مجموعه بخش بسته بندی اصلا در تضاد با یکدیگر است و یا حرف مشترکی با یکدیگر ندارند. برای مثال دغدغه ها و ایده آل های صنف کارتن نه تنها هیچ شباهتی به تمایلات بخش پلاستیک ندارد، بلکه در بعضی مسائل نیز در تضاد و رقابت با یکدیگر هستند. بهترین کار ایجاد تشکل های صنفی در صنوف و صنایع جزء است. مانند صنعت کارتن، صنعت تولید لفاف بسته بندی، صنایع چاپ لفاف بسته بندی، ماشین سازان بسته بندی، جعبه سازان، سازندگان ظروف پلاستیکی، فلزی یا شیشه ای و...
با تشکیل چنین تشکل هایی زمینه برای ایجاد یک کنفدراسیون یا تشکلی که اعضای آن نمایندگان تشکل های صنفی مربوط به بسته بندی باشند عملی تر خواهد بود. آن گاه چنین تشکلی به مسائلی کلی چون جذب اعتبارات کشوری، تقسیم منابع و امکانات، توسعه ارزش های افزوده و مسائلی شبیه آن خواهد پرداخت.
مدیریت:
در
حال حاضر و با ساختارهای دولتی و صنفی کنونی امکان مدیریت بخش بسته بندی
در کشور ایران وجود ندارد. بسته بندی در ایران هنوز در حد موج است و با آن
که ضرورت آن کم و بیش در میان مدیران و عامه مردم جا افتاده، اما استراتژی
مشخص و هدفمند برای آن تبیین نشده است. دولت به تنهایی و با ابزار و عوامل
کنونی خود هرگز قادر نخواهد بود این موج را تحت کنترل درآورد. در حال حاضر
بار این مسئولیت ناخواسته بر دوش مطبوعات تخصصی، چند موسسه و سازمان محدود
دولتی و غیر دولتی و بعضی مدیران متخصص در چند واحد صنعتی مربوط به بسته
بندی قرار دارد. مطبوعات تخصصی پتانسیل خوبی برای منظم کردن و تثبیت موج
کنونی دارند که اگر دولت از آن استفاده کند می تواند از بسته بندی که در
حال حاضر تنها به صورت یک موج است به عنوان عاملی درآمدزا و ارزآور بهره
برداری کند. نباید از نظر دور داشت که بسته بندی به تدریج سهم بیشتری را
در سبد هزینه خانوارهای ایرانی به خود اختصاص خواهد داد. البته این سهم به
طور ناخواسته به وجود خواهد آمد. بنا بر این بخش بسته بندی نیازمند توسعه
ای است که به کاهش هزینه های بسته بندی منجر شود. این مهم به دست نخواهد
آمد مگر در دیدگاه برنامه ریزان توسعه بخش بسته بندی حداقل در وسعت منطقه
ای مد نظر قرار گیرد تا هزینه تولید کاهش یافته و کیفیت آن نیز مورد قبول
مصرف کننده قرار گیرد.
تنوع و پراکندگی:
از
آن جا که بسته بندی یک پدیده نسبی است و موجودیت آن وابسته به وجود کالا
می باشد، انتظار می رود تجمع واحدهای تولیدی در یک مکان منجر به ایجاد
واحدهای مربوط به بسته بندی در آن مکان شود. بدین صورت به طور طبیعی استان
هایی که بیشترین سهم تولید را دارند خود به خود سهم بیشتری از صنایع بسته
بندی را به خود اختصاص داده اند. در این میان تولیدات غذایی به دلیل حجم
بالای تولید و شرایط خاص حمل و نگهداری بخش زیادی از صنعت بسته بندی کشور
را به خود مشغول کرده اند. صنایع کارتن سازی از جمله پراکنده ترین بخش
بسته بندی است. از آن جا تولید کارتن کاری نسبتا ساده است و از طرفی حمل و
نقل آن در مسیرهای دور چندان به صرفه نیست به طور عمومی واحدهای کارتن
سازی تمرکز نداشته و در مناطقی احداث می شوند که به صنایع همان منطقه
سرویس بدهند. گفته می شود بیش از چهار هزار واحد تبدیل ورق به کارتن در
سراسر ایران پراکنده هستند که البته هنوز هیچ مرکزی حتی ماهنامه صنعت بسته
بندی تاکنون قادر به جمع آوری آمار و مشخصات همه آنها نشده است. بسیاری از
این واحدها بومی و محلی هستند و بعضی از آنها را حتی می توان در روستاها
پیدا کرد.
تولید کیسه پلاستیکی یعنی آن چه که نزد عوام به سلفون، نایلون و نایلکس معروف است از دیگر مشاغل بخش بسته بندی است که بعد از کارتن دارای تنوع و پراکندگی زیادی است. مصرف روزافزون کیسه های پلاستیکی و رقابت آن با مصنوعات مشابه کاغذی و مقوایی این پراکندگی را در آینده بسیار بیشتر خواهد کرد.
هر چه ماشین آلات و روش های مورد استفاده برای تولید ملزومات بسته بندی پیچیده تر یا گران تر باشند به طور طبیعی گستردگی سرمایه گذاری و تعدد واحدهای تولیدی آنها کمتر است. از این رو واحدهای که به تولید ظروف پلاستیکی می پردازند نسبت به واحدهایی که ظروف مقوایی تولید می کنند محدودتر هستند.
میزان تولید، میزان مصرف، سرمایه اولیه و دانش فنی مورد نیاز باعث شده که کارتن سازی و تولید کیسه پلاستیکی بیشترین تعداد واحد مربوط به بسته بندی را به خود اختصاص دهد و در نقطه مقابل آن تولید لفاف های خاص چون BOPP یا CPP و ظروفی از جنس فلز و شیشه کمترین تعداد واحدهای تولیدی را در کشور داشته باشند. در این میان نمودار مصرف و کیفیت ظروف فلزی و شیشه ای به دلیل مقتضیات حمل و نقل از یکنواختی در سطح کشور برخوردار نیست.
این موضوع گاهی حتی به طور معکوس عمل کرده و نقش تعیین کننده در تولید دارد. یعنی تولیدکننده ای که از سازنده قوطی فلزی بسیار دور باشد هرگز به فکر تولید کالایی که باید در قوطی فلزی بسته بندی شود نمی افتد. این معضل اگر جلوی تولید را نگیرد به طور قطع تولیدکننده را مجبور به فله فروشی می کند. ابتدایی ترین دستورالعمل در خصوص برنامه ریزی برای بسته بندی کشور بررسی وضعیت تقسیم امکانات بسته بندی در سطح کشور است. در حال حاضر به دلیل مرکزنشینی بسیاری از سرمایه داران ایرانی بسیاری از صنایع از جمله صنایع بسته بندی در منطقه استان تهران قرار دارند. مسیر تهران تا قزوین در ادامه آن رشت و تبریز، محل فعالیت تعداد زیادی از واحدهای تولیدی مهم صنعت بسته بندی کشور است.
مناطق جنوب کشور با وجود برخورداری از تولید قابل توجه در بخش کشاورزی سهمی درخور از توزیع امکانات و سرمایه گذاری بسته بندی ندارند. البته نوع سرمایه گذاری بخش بسته بندی برای این منطقه با نیمه شمالی کشور تفاوت هایی دارد که همین امر باید مدیریت شود.
برخی ملزومات بسته بندی همچون فیلم BOPP به طور کلی در نیمه جنوبی کشور تولید نمی شوند این در حالی است که بخش عمده ای از مواد مصرفی آنها از جنوب کشور حمل می شود و در مقابل بخش اصلی بازار مصرف آنها نیز تنها در نیمه شمالی کشور است.
پرنام و نشان ترین منطقه کشور از نظر صنایع بسته بندی یک چهارم شمالی کشور است که شمال خراسان، استان های شمالی، تهران و شمال آذربایجان را شامل می شود. در مقابل کم نام و نشان ترین منطقه، جنوب شرقی کشور است که گویی به طور کلی فراموش شده و به حال خود رها شده است. منطقه شمال غرب کشور به دلیل همسایگی با کشور ترکیه از شتاب خوبی در پیشرفت بسته بندی برخوردار است. در مقابل منطقه شمال شرق کشور با توجه به داشتن امکانات تحقیقاتی وسیع تر، جذب سرمایه بیشتر و آب و هوای معتدل تر از روند کندی در توسعه بسته بندی برخوردار است. وضعیت کمی و کیفی بسته بندی در شمال شرقی کشور با قطبیت زعفران و امکانات کشاورزی در این منطقه همخوانی ندارد و به نظر می آید این منطقه از مزیت های نسبی خود که در بالا گفته شد به قدر کافی استفاده نکرده است. وجود برخی واحدهای صنعتی بزرگ مربوط به بسته بندی با مالکیت های غیرخصوصی یا مدیران غیرمالک در این منطقه تا حدی در توقف و یا کندی پیشرفت صنعت بسته بندی آن تأثیر داشته و دارد.
نکته مهم دیگر درباره کیفیت پراکندگی بخش بسته بندی در کشور مربوط به پایگاه های بسته بندی است. در خصوص کمیت و کیفیت پایگاه های بسته بندی به دلیل آمیخته بودن آنها با واحدهای تولیدی نمی توان اظهار نظر خاصی کرد. منظور از پایگاه های بسته بندی واحدهای خدماتی یا صنعتی است که تنها به عملیات بسته بندی می پردازند. چنین واحدهایی اگر تنها به قصد ارائه خدمات به تولیدکنندگان تأسیس شده باشند در مناطقی نزدیک به واحدهای تولیدی یا کشاورزی احداث می شوند و اگر محصولات را گرفته و پس از بسته بندی به نام خودشان به بازار عرضه کنند ممکن است کارگاه خود را در منطقه مصرف احداث کنند. البته این امر قطعی نیست. کیفیت و کمیت پراکندگی پایگاه های خدمات بسته بندی از جمله موارد بسیار مهم در توسعه بخش های تولیدی از جمله بخش کشاورزی است. در این مورد باید روی دولت حساب کرد. به عبارتی برنامه ریزی و راهبری این حوزه از صنعت بسته بندی تنها از نهادی عمومی بر می ا~ید. این نهاد می تواند دولت یا یک تشکل صنفی قوی باشد. در کشور هنوز سازماندهی برای توزیع خدمات بسته بندی صورت نگرفته و البته این کار نیازمند همگرایی بین طرف های ذی نفع است.
چاپ بسته بندی در ایران:
چاپ
بسته بندی از جمله رشته هایی در صنف چاپ است که طی سال های اخیر توسعه کمی
و کیفی خوبی داشته است. با این حال با وجود به خدمت گرفته شدن ماشین آلات
پیشرفته هنوز درصد قابل توجهی از آثار چاپی بسته بندی قابل رقابت با نمونه
های غربی خود نیستند. مطالعات ماهنامه صنعت بسته بندی نشان داده توسعه چاپ
بسته بندی در سطح، بیشتر از عمق بوده است. به این معنی که بسیاری از
سرمایه گذاران و به طور کلی نسل جدید صنعت چاپ کشور (چه از نظر سنی و چه
سابقه در صنف) بیشتر به تهیه فن آوری جدید و توانایی های اسمی آن پرداخته
اند. در حالی که ارکانی چون دانش، تجربه، اخلاق و وجدان صنفی، بازارشناسی
و بسیاری عوامل مهم و تأثیر گذار که با اسکناس قابل معامله نیستند و با خط
کش قابل اندازه گیری نمی باشند مورد توجه قرار نگرفته اند. این معضل اگر
حل نشود عامل باخت سنگین صنعت چاپ ایران در آینده خواهد شد.
تعداد ماشین آلات چاپ فلکسو و روتوگراورهای مطابق با تکنولوژی روز در ایران آن قدر هست که بازار توقع داشته باشد حتی در بخش صادرات نیز رقابت با غرب با موانع مهمی برخورد نکند. همچنین نرخ و شتاب ورود تجهیزات چاپ لیبل و شرینک اسلیو در حدی است که می توان در طول یک سال شاهد تفاوت های قابل ملاحظه ای در بازار لیبل بود. با این حال نسبت پیشرفت های کیفی چاپ به میزان ماشین آلات و فن آوری های وارد شده به کشور نسبتی منطقی نیست.
چاپ شرینک اسلیو بارزترین مثال این عدم توازن است. بسیاری از دارندگان تجهیزات چاپ شرینک اسلیو به دلیل نداشتن اطلاعات کافی از مواد و سطوح چاپی مورد استفاده در این روش با مشکلات زیادی مواجه شده اند. بعضی خسارات زیادی به خود و بعضی به مشتریان خود زده اند. تمام اینها تنها به دلیل عدم درک صحیح از موضوعی به نام فن آوری است. یعنی این که بعضی فکر کرده اند با خرید یک سیستم پیشرفته کار تمام شده و سیستم خود همه کارها را انجام می دهد. درست مانند دورانی که اسکنرها تازه وارد حرفه لیتوگرافی ایران شده بودند و عده ای تصور می کردند ابزاری به نام اسکنر یا کامپیوتر به خودی خود می تواند برتری مطلق ایجاد کند. حدود یک دهه طول کشید تا این تفکر غلط به طور کامل از بین رفت و اکنون توانایی اپراتورها و کیفیت برخورد با مشتری در مراکز پیش از چاپ نقش تعیین کننده تری در بازار دارد.
اولین عامل عدم درک کافی از فن آوری های جدید احساس بی نیازی به مطالعه کتاب ها و مقالات تخصصی است که نزد مدیران بخش چاپ و بسته بندی کشور وجود دارد. عامل دوم در این مشکل نوع اطلاعاتی است که فروشندگان تجهیزات و فن آوری ها در اختیار خریداران می گذارند. ایشان عموما درباره خروجی سیستم صحبت می کنند و از بیان الزامات رسیدن به این خروجی اطلاعاتی نمی دهند و یا اصولا از آن اطلاعی ندارند. به خصوص در مواردی که طرح این مطالب هیچ سودی برای ایشان نداشته باشد.
در این میان آن چه که همچنان باعث عقب ماندگی و نرسیدن به توقعات کیفی مشتریان از چاپ است دوری از فرهنگ مشتری مداری، خودبزرگ بینی و کوچک انگاری عملی امر تحقیقات است. بازار برخوردهای بزن و دررو در بازار چاپ ایران به اندازه رشد تکنولوژیک آن رشد کرده است. بعضی از دست اندرکاران چاپ به توانایی های عجیبی در توجیه بی دقتی ها و کم کاری های خود دست یافته اند و مسائل حقوقی آن قدر پیچیده شده اند که توقف برای پیگیری دعوا ممکن است باعث بحران های سخت برای یکی از طرفین یا هر دو در بازار کار شود. بدین سان بسیاری از سفارشات آن طور که باید مورد مطالعه قرار نمی گیرند.
سازمان های ناظر یا موثر در چاپ در طول زمان گذشته هرگز آن طور که باید نتوانسته اند نظام موثر و پایداری که امنیت بازار چاپ را برای سفارش دهنده و مجری تامین کند پایه ریزی کنند. معدود دست اندرکاران چاپ که با وسواس و علاقه کار خود را انجام می دهند نیز اوضاع فعلی ناشناخته می مانند و متضرر می شوند زیرا مشتری دانش کافی برای تفکیک بد و خوب را ندارد.
سفارشات چاپی حوزه بسته بندی از حساسیت بسیار زیادی برخوردارند. چاپ از نظر سرمایه گذاری و هزینه تمام شده و یا پروسه تحقیقات و تولید برای بسیاری از تولیدکنندگان، موضوعی فرعی است و به آن به عنوان تکمیل کننده نگاه می کنند. با این حال بسیاری از اوقات سرنوشت تمام فعالیت های بخش تولید و فروش یک واحد تولیدی به میزان دقت و دلسوزی چاپخانه وابسته است. در این میان صنعت چاپ کشور دارای درجه بندی اعلام شده ای نیست تا سفارش دهنده بتواند به راحتی مجری پروژه چاپ خود را ارزیابی کند. در چنین وضعی همه چیز به هوش و تجربه و وجدان دوطرف باز می گردد که کم و زیاد هر کدام آن در هر یک از طرفین نتایج متفاوتی خواهد داشت. از طرفی مطالعات کارشناسی ماهنامه صنعت بسته بندی حکایت از این نکته دارد که درصد بسیار زیادی از کانون های تبلیغات و انتشارات که مدیریت یا اجرای پروژه های چاپی تولیدکنندگان را بر عهده می گیرند از فنون کار بی اطلاع هستند. متاسفانه دیده شده بعضی از طراحان یا مجریان پروژه های چاپی بسته بندی به طور کلی از الزامات طراحی یک جعبه در رابطه با امکانات برش و خط تا بی اطلاع هستند. در مواردی دیده شده که مجری پروژه حتی از تفاوت خروجی فایل آر جی بی با سی ام وای کی بی اطلاع است. آمار این معضل را به راحتی می توان از هر واحد فعال پیش از چاپ (لیتوگرافی) گرفت. زیرا واحدهای پیش از چاپ به خصوص نوع دیجیتالی آن مدت هاست که با معضلی به نام اصلاح فایل های مشتریان روبرو هستند. اصلاحاتی که اگر انجام نشود میلیون ها تومان خسارت ببار می آورد و لیتوگرافی را در عین بی گناهی درگیر خود می کند.
با این حال تفکرات مدیران شرکتهای سفارش دهنده مبین آن است که علاج این مشکل آن طور که چاپخانه داران می گویند در حذف واسطه ها یا ناظران چاپ نیست زیرا بسیاری از صاحبان اصلی سفارشات به هر دلیلی کانون تبلیغاتی یا ناظر چاپ منتخب خود را وکیل خود دانسته و برای انجام کارهای چاپی متفاوت خود علاقه ای به تماس مستقیم با چاپخانه ها یا سایر مراکز مربوطه دیگر ندارند. از طرفی اصولا واسطه گری در پروژه های چاپ امری پذیرفته شده و رو به توسعه در جهان است که ایران هم از همین سیر پیروی می کند. در این میان بحران های موجود در بازار صنف چاپ باعث شده در حال حاضر بعضی چاپخانه داران برای گرفتن سهم خود از بازار و اثبات توانایی خود در مدیریت پروژه های چاپی سفارش دهندگان به جای توسعه عمقی کارگاه خود، اقدام به سرمایه گذاری در خطوط پیش و پس خود کنند و به عبارتی توسعه در سطح را مد نظر قرار دهند. معدودی نیز اصولا واسطه های پروژه های چاپی هستند که با راه اندازی کارگاه کوچکی برای انجام بخشی از پروژه در کارگاه خود بقیه کار را نیز در کارگاه های دیگران به انجام می رسانند. این نوع آخر عموما در حوزه چاپ افست روی داده است.
در مجموع صنعت چاپ بسته بندی در ایران با داشتن امکانات مناسب که مطابق با تکنولوژی روز است هنوز اعتماد کافی جامعه تولیدی کشور را در رابطه با دقت، توانایی و به خصوص مشتری مداری به دست نیاورده است. از این رو است که واحدهای تولیدی کشور مدام در میان چاپخانه ها سرگردانند و بعضی دلالان نیز در این میان با دادن وعده های آنچنانی از این وضع سود می برند. بازنده اصلی این اوضاع خود چاپخانه داران هستند. زیرا صاحبان سفارش با وجود تکنولوژی پیشرفته موجود در کشور همواره به انجام سفارش خود در خارج از کشور فکر می کنند. با اندکی تغییر در قوانین و یا جهانی شدن، این افکار به سرعت تجسم می یابد و آن روز، روز خوبی برای صنعت چاپ کشور نخواهد بود.
بازرگانی مواد و ماشین آلات بسته بندی در ایران:
تهیه آمار از بخش های بازرگانی همواره کاری دشوار است. زیرا این بخش بر خلاف بخش های تولیدی استعداد زیادی برای تغییرات دارد.
هر ماه تعدادی واحد بازرگانی کار خود را در موضوعی آغاز می کنند و تعدادی دیگر دست از موضوع قبلی بازرگانی خود کشیده و به موضوعی دیگر روی می آورند. البته نمایندگان شرکت های بزرگ جهانی از این قاعده جدا هستند و پایداری و قدمت بیشتری دارند. از آن جا که بسته بندی نهالی نوپا در کشور ایران است و باز از آن جا که نرخ رشد و توسعه سریعی نیز دارد مورد توجه بسیاری از بازرگانان مواد و ماشین آلات قرار گرفته است. اکنون تهیه و عرضه مواد و تجهیزات بسته بندی بستری سودآور برای عده ای از تجار به نظر می آید.
اشتیاق تولیدکنندگان ایرانی برای به روز کردن تجهیزات تولید و به کارگیری مواد بهتر روز به روز بر آمار خرید و فروش در بخش بسته بندی می افزاید که سهم قابل توجهی از آن نیز متعلق به مواد و تجهیزات خارجی است. در این میان باید بین عرضه کنندگان محصولات خارجی تفاوت هایی قایل شد.
عده ای تنها به کار تجارت می پردازند و کسب و کار آنها فقط فروش و خدمات پس از فروش است. ایشان تمام تبلیغات و سیستم اداری خود را در جهت فروش کالای شرکت دیگری به کار می گیرند و اغلب نیز به نام شرکت های مرجع شناخته می شوند.
عده ای دیگر خود تولیدکننده مواد، ماشین آلات و لوازم بسته بندی هستند اما بنا به دلایلی خاص چون کنترل بازار مصرف یا سودآوری بیشتر اقدام به واردات کالاهای مشابه یا مکمل خود از خارج می کنند. در این دسته از واردکنندگان امکان انحراف از مسیر اصلی یعنی تولید داخلی وجود داشته و در صورتی که قدرت کنترل بازار مصرف را نداشته باشند بازار را به نفع کالای وارداتی از دست خواهند داد. ضمن آن که مرجع اصلی کالا نیز ممکن است پس از مدتی عهد و پیمان خود با این شرکت ها را با دلایلی ساختگی یا واقعی نقض کرده و خود به شکلی مستقل در داخل کشور به فعالیت ادامه دهد.
دسته سوم واحدهای تولیدی هستند که برای تامین نیازهای خود به طور مستقیم از خارج خرید می کنند. اما میزان خرید آنها به حدی است که به هر دلیل بخشی از کالای وارداتی را در داخل به فروش می رسانند. برای مثال می توان به یک شرکت نوشابه سازی داخلی اشاره کرد که چند سال پیش برای تامین نیاز خود مقداری درب بطری وارد کرد اما بخشی از آنها را در بازار مصرف به فروش رساند. بعضی از شرکت هایی که در این دسته قرار دارند اقدام به گرفتن نمایندگی شرکت مرجع می کنند و بدین سان ضمن آن که خیال خود را از تامین کالای مورد نیاز با قیمت مناسب راحت می کنند کنترل فروش و آمار مصرف آن کالای خاص در داخل کشور را نیز به دست می آورند
موج مخرب در بازرگانی مواد و ماشین آلات:
عطش
دسترسی به فن آوری پیشرفته نزد تولیدکنندگان داخلی عرصه ای را برای برخی
اشخاص منفعت طلب نیز فراهم کرده تا به لطف برخی جاذبه های کاذب نظیر دفتر
و تشکیلات و ظاهر آراسته و نفوذ کلام یا بعضی سوابق کم اهمیت و یا بعضی
روابط، دست خود را در تجارت وارد کرده و صنعت بسته بندی و چاپ کشور را به
کلاسی برای تجربه کردن خود تبدیل کنند. بعضی از شرکت هایی که در ایران
ادعای نمایندگی تولیدکنندگان اروپایی یا آسیایی را دارند نه تنها هیچ نوع
نمایندگی رسمی در این رابطه ندارند بلکه حتی بخوبی شرکت مذکور را نمی
شناسند. ایشان مانند بعضی آژانس های معاملات مسکن حتی موردی را که پیشنهاد
می دهند ندیده اند و همپای خریدار با آن آشنا می شوند اما با انواع روش ها
این موضوع را از خریدار پنهان نگه می دارند. در همین راستا به تدریج ورود
نام های تجاری ناشناخته به صنایع کشور در حال افزایش است و از برخی نام
های تجاری تنها یک محصول (دستگاه) در کشور یافت می شود.
نقش احساسات در طراحی بسته بندی
مقوله
بسته بندی در بازاریابی محصولات مصرفی نقش کلیدی را ایفا می کند. از این
رو می توان بسته بندی را از نظر تأثیرات احساسی که در مصرف کننده ایجاد می
کند از سه دیدگاه بررسی کرد:
1- زیبایی شناسی
2- قابلیت استفاده
3- واکنش هایی که ایجاد می کند
همچنین
در ادامه به بررسی بسته بندی های آن -لاین (on-line) می پردازیم که نمی
توان آنها را با تمام حواس پنج گانه خود تجربه کرد. بسته بندی باید بتواند
علاوه بر برآوردن نیازهای بازاریابی و تبلیغاتی انتظارات زیر را نیز تأمین
کند:
1- گنجاندن و محافظت کردن از محصول
2- قابلیت استفاده (کارکرد مناسب)
3- متمایز جلوه دادن محصول در قفسه فروش
4- برانگیختن احساسات خریداران
همان
طور که ذکر شد تأثیرات احساسی بسته بندی از سه دیدگاه قابل بررسی است (که
می توان آنها را با نظر دونالد نورمن در مورد پردازش سه مرحله ای محصول
نزدیک دانست)
1- زیبایی شناسی ظاهری (روند ناخودآگاه)
2- قابلیت استفاده مناسب و ایجاد لذت در استفاده (روند ناخود آگاه)
3- بازتاب های اجتماعی، تداعی تجربیات قبلی و تأثیرات شخصی (روند خودآگاه)
زیبایی شناسی:
روش
باز کردن یک بسته بندی باید از ظاهر آن قابل درک باشد، از طرف دیگر بسته
بندی باید دارای ظاهری مشخص و بدون ابهام باشد. به طور مثال برای برجسته
کردن یک بسته در بین بسته های دیگر، می توان از رنگ های روشن استفاده کرد
و اگر این انتخاب رنگ به اندازه کافی تحریک کننده باشد می تواند سبب ایجاد
واکنشی قوی در خریدار شود.
در این زمینه باید در انتخاب رنگ ها دقت کافی داشت. به طور مثال استفاده از رنگ صورتی در هر نوع بسته بندی مطلوب نیست. همچنین طراحی شلوغ بسته بندی ها، ارائه اطلاعات بیش از حد بر روی بسته و استفاده زیاد از نمادهای طراحی، از اشتباهاتی است که می توان در طراحی بسته ها به آن اشاره کرد. بسته بندی های شرکت اپل به علت ظاهر ساده و تمیز آن نمونه ای قابل توجه در این زمینه محسوب می شوند.
قابلیت استفاده:
اگر
یک بسته بندی نتواند کارکرد مناسبی را ارائه دهد و به شیوه مناسب خود باز
شود، می توان آن طرح را شکست خورده دانست. مانند بسته های وکیوم شده قهوه
یا سلفون های پیچیده شده به دور جعبه های سی دی که همه ما با آنها اشنا
هستیم.
شنیدن داستان جالبی در این زمینه، خالی از لطف نیست. شخصی مسابقه ای را ترتیب داده بود که در آن شرکت کنندگان می بایست در زمانی که به آنها داده شده بود، لایه های سلفون کشیده شده بر روی تعداد زیادی از جعبه های سی دی را باز می کردند. با این که می توان نتیجه نهایی را حدس زد، باید به شما بگویم که نتیجه حاصل بسیار بدتر از آن چیزی است که تصورش را کنید. اکثر شرکت کنندگان تنها توانستند تعداد بسیار کمی از بسته ها را در زمان مسابقه که درحدود 5 دقیقه بود، باز کنند. نتایج نشان داده است، مشکلاتی که در باز کردن بعضی از بسته ها با آنها مواجهیم هم از نوع روانی است و هم از نوع فیزیکی.
پروفسور Bryce grutter موسس شرکت Metaphase Design Group ریشه این مشکلات را که بیشتر در بسته های مبهم و پیچیده وجود دارند، بر اساس موارد زیر تشریح کرده است:
1- نیاز به نیروی خارج از توان انسان (برای باز کردن بسته ها) نیروی مورد نیاز برای جدا کردن بسته ها از لایه نازک رویی، معمولا بیش از توان ما است. از طرفی سن بالای کاربر می تواند این مشکل را وخیم تر سازد. در سنینی که قوای بدنی کاهش یافته است، استفاده از قیچی یا سایر ابزار برای باز کردن بسته بندی ها می تواند مشکل دیگری محسوب شود.
2- فقدان دستورالعمل های تصویری بر روی بسته بندی ها در بعضی از بسته بندی ها با فقدان نشانه های بصری که شیوه و محل باز کردن بسته را نشان می دهد، روبرو هستیم. طراحان بسته بندی خود نازک ترین بخش بسته را می شناسند و در نتیجه می دانند که چطور می توان آن را به شیوه مناسب باز کرد اما مشکل اینجاست که آنها این اطلاعات را بر روی بسته بندی به نمایش نمی گذارند.
3- بسته بندی های پیچیده روش باز کردن یک بسته باید از ظاهر آن قابل درک باشد. به طوری که خریدار بتواند با نگاه اولیه به آن، طریقه و چگونگی باز کردن بسته را به راحتی متوجه شود.
4- نداشتن دستگیره پوسته بسته ها طوری طراحی شده اند که بتوان با گرفتن از یک طرف و کشیدن به سمت دیگر، آن را پاره کرد و به طور معمول این بسته ها فاقد دستگیره و محل مناسب برای گرفتن در دست هستند.
5- ظاهر نا مشخص برای 40 در صد از مردم اغلب بسته بندی ها به علت استفاده از رنگ های روشن و نداشتن کنتراست رنگی در طراحی جلد، ظاهری ناخوانا و نا مشخص دارند. همچنین توضیحاتی که روی بسته ها در مورد نحوه باز کردن بسته ها ارائه می شود، اگر ریز و نا خوانا باشد، این مشکل را مضاعف می کند.
6- صدمه زدن به خریدار به کاربردن قیچی، چاقو، درب بازکن یا کاتر برای باز کردن بسته ها اگر به خودی خود سبب صدمه رسانی به فرد نشود، باعث ایجاد لبه های تیز در جعبه ها و پلاستیک های بسته بندی می شود که موجب آسیب رساندن به خریداران است.
7- صدمه زدن به محصول بعد از پاره کردن و باز کردن بسته بندی، در نهایت محصول را از بسته خارج می کنیم. اما اگر مجبور باشیم این کار را با اعمال زور و توسط ابزار تیز انجام دهیم، در این صورت ممکن است به محصول درون بسته آسیب برسانیم.
8- دور ریختن برخی از بسته بندی ها با مشکلات و سختی هایی همراه است. این مشکلات اغلب در ارتباط با ابعاد بزرگ بسته بندی ها (مثل بسته بندی یک جاروبرقی) و مقاومت آنها در مقابل پارگی و ضربه است. از طرفی بسته بندی های پلاستیکی که غیر قابل بازیافت باشند، بعد از دور ریزی برای تمام ساکنین زمین مشکلی اساسی محسوب می شوند.
بازتاب و واکنش ها:
1-
به طور کلی طراحی یک بسته بندی باید بتواند در ذهن خریدار تداعی کننده
برند آن محصول باشد. هم چنین یک بسته بندی می تواند سبب تداعی برندهای
دیگر در ذهن ما شود. هم چنین بعضی از برندها برای برانگیختن احساسات مشابه
در خریداران، از بسته های برندهای معروف کپی برداری می کنند. می توان به
بسته بندی های کوکاکولا به عنوان نمونه بارزی از این برندهای معروف اشاره
کرد.
کوکا کولا نه تنها به عنوان معروف ترین برند برای نوشابه های کولا شناخته شده است، بلکه به عنوان یکی از مطرح ترین برندها در بین تمام محصولات به حساب می آید. در طراحی این برند از یک رنگ قرمز خاص در ترکیب با حروف سفید رنگ استفاده شده است که در تمام تبلیغات و بازاریابی هایش بارز و مشخص است. برخی از برندهای ارزان نوشابه ها برای ایجاد واکنش های مشابهی که برند کوکاکولا در خریداران برمی انگیزند، از آن کپی برداری کرده اند. این تأثیر گذاری تا جایی است که پس از گذشت ده ها سال از طراحی آن، این ترکیب خاص (ترکیب رنگ قرمز و حروف سفید) به نمادی برای معرفی و شناسایی انواع نوشابه های کولا تبدیل شده است.
همان طور که رنگ نارنجی برای نوشابه های sisi و فانتا رنگی منطقی و موجه به حساب می آید (طعم پرتقالی باید نارنجی باشد) کوکاکولا هم توانست رنگ قرمز را به عنوان نمادی برای شناسایی نوشابه های کولا در اذهان جا بیاندازد. بر این اساس برندهای ارزان قیمت دیگر هم می توانند با تقلید و اقتباس از عناصر طراحی برند معروف کوکا کولا از تأثیر آن برای جذب مشتریان بیشتری برای خود استفاده کنند.
2- طراحی بسته بندی می تواند احساسات خریداران را در دو جهت متفاوت هدایت کند: ایجاد حس لوکس بودن محصول و در مقابل آن، ایجاد حس کم ارزش بودن یک محصول.
به عنوان مثال بسته بندی های لوکس که ظاهر گران قیمتی دارند، می توانند تأثیر خوبی در خریداران داشته باشند و احساس خرید محصولی برتر و استثنایی را در آنان به وجود آورند. خریداران اغلب تمایل دارند که این بسته های لوکس را به دیگران نشان دهند و یا حتی آنها را به عنوان یادگاری نزد خود نگه دارند. ممکن است در اداره یا محل کار، بسته بندی یکی از محصولات شرکت اپل را روی میز در کنار وسایل خود قرار دهیم، فقط به این منظور که به دیگران نشان دهیم که صاحب یکی از محصولات این شرکت معتبر هستیم. احتمالا نمونه های بسیاری از این قبیل دیده اید. از طرف دیگر بسته بندی های نازیبا و ارزان نما می توانند به عنوان نقطه ضعف محسوب شوند.
اما قضیه تنها این نیست. محصولات ارزان قیمت که اغلب ظاهر نامرغوب و کم ارزشی دارند، در فروشگاه های بزرگ در قفسه ای پائین تر چیده می شوند که این کار به تصور منفی ما نسبت به این محصولات دامن می زند. گویا این کالا ها باید کم ارزش جلوه کنند.
بسته بندی مجازی، بسته بندی واقعی:
از
موضوعات جالب دیگری که می توان در این زمینه به آن اشاره کرد اختلاف های
موجود بین بسته بندی های مجازی و واقعی است. چه می شود اگر نتوانیم یک
بسته بندی را با تمام حواس خود در ک کنیم؟
Randal frost در مقاله جالبی که در این زمینه منتشر کرده است، از حقیقتی صحبت می کند که آن را پذیرفته ایم. او عقیده دارد که جستجو در فروشگاه های واقعی (محیط های واقعی) و تماس نزدیک و چند حسی با محصول، از عوامل تأثیر گذار در خرید مشتریان از این مراکز محسوب می شود.
از طرف دیگر تصور می شود که با افزایش خریدهای اینترنتی، عقلانیت ما از احساسات ما پیشی گیرد. چرا که جستجو در اینترنت امکان بیشتری برای مقایسه محصولات با یکدیگر در اختیار ما قرار می دهد. گرچه در این نوع خرید امکان تماس نزدیک با محصول وجود ندارد. با این وجود آخرین تحقیقات در این زمینه حاکی از این است که خریداران اینترنتی نسبت به خریداران عادی بیشتر تحت تأثیر احساسات خود قرار می گیرند. آنها در خریدهایشان بیشتر اهل ریسک کردن هستند و کمتر به مارک و قیمت کالا توجه می کنند.
دکتر Colin Huang از دانشگاه شفیلد هالم انگلستان بر این عقیده است که می توان در بسته بندی هایی که شبیه نمونه های واقعی طراحی شده اند، هم انتظارات عقلانی خریداران را برآورده کرد و هم با تحریک احساسات مشتریان، در خرید آنها تأثیر گذاشت. او عقیده دارد که بسته بندی های اینترنتی هم می توانند به پای بسته بندی های واقعی برسند، برای این کار باید از طرفی اطلاعات مربوط به محصول و بسته را به طور مستقیم به خریدار منتقل کنیم و از طرف دیگر احساسات مشتری را به شیوه ای غیر مستقیم تحت تأثیر قرار دهیم.
او دریافته است که واکنش خریداران در این بازی تعامل گرا (خرید آنلاین) نسبت به خرید از فروشگاه هایی که محصولات مثل آجر روی هم چیده شده اند، بسیار قوی تر است. بر این اساس تأثیر ویژگی های ظاهری کالا در افراد بیشتر از زمانی است که خریدار محصول را به دست می گیرد و امتحان می کند. هوآنگ می گوید: من به طور شخصی ابتدا در فروشگاه های واقعی محصول را از نزدیک امتحان می کنم، سپس پشت میز کامپیوترم می نشینم و به مقایسه نمونه های اینترنتی آن، توضیحات و قیمت آن می پردازم. بیشترمردم و نه همه آنها به همین روش عمل می کنند.
بر این اساس هماهنگی نزدیکی بین خرید اینترنتی و آن لاین به وجود آمده است. همان طور که در فروشگاه های اینترنتی امروزه، تجربه کردن محصول و بسته بندی توسط خریداران، قبل از خرید اهمیت بسزایی پیدا کرده است، بسته بندی های اینترنتی هم در فروش های آن لاین نقش مهم تر و اساسی تری را ایفا می کنند. گر چه محصولاتی که نیازی به امتحان کردن و یا تست بسته بندی آن قبل از خرید حس نمی شود، بسیارند. خرید کتاب با تجربه موفق سایت آمازون از این گونه است.
