•  آقای صادق زیباکلام، استاد دانشگاه و تحلیل‏‌گر سیاسی چه نگاهی به ترکیب ستاد انتخاباتی آقای خاتمی دارند؟

مسئولیت اصلی ستاد انتخاباتی آقای خاتمی به آقای دکتر محمد‌رضا عارف واگذار شده است. آقای دکتر عارف یکی از بهترین و فرهیخته ترین مدیران دوران آقای هاشمی رفسنجانی و آقای خاتمی است. ایشان در دوران آقای هاشمی رفسنجانی، رییس دانشگاه تهران و استاد دانشکده‏‌ی فنی این دانشگاه بود و یکی از بهترین مدیران نظام است.

به گمان من، آقای عارف بهترین یا یکی از بهترین گزینه‏‌هایی بود که آقای خاتمی می‏‌توانست برای ستاد انتخاباتی تعیین کند. آقای عطریانفر هم ید بسیار طولایی در مطبوعات دارد و از مدیران نظام است. ایشان عهده‌‏دار مطبوعات مهم کشور بود و ایشان هم یکی از بهترین انتخاب‌‏هایی بود که آقای خاتمی ‏می‏توانست داشته باشد.

آقای دکتر محسن امین‏‌زاده، در دولت اصلاحات معاون وزارت خارجه بود. ایشان هم مدیر تحصیل‏کرده و خوش‏فکری است.

آقای مبلغ هم تجربه‏‌ی بسیار خوبی در وزارت کشور دارد. به نظر من، آقای خاتمی در مجموع، شماری از بهترین مدیران و تحصیل‌‏کرده‏‌ترین افرادی را که می‏‌توانست برای حلقه‏ی اولیه انتخاب کند، انتخاب کرده است.

در عین حال، روی برخی از همکاران و نزدیکان آقای خاتمی حساسیت‌‏هایی وجود دارد و نکته‏‌ی جالب این است که در مجموع افرادی را که آقای خاتمی انتخاب کرده، افرادی هستند که جناح راست، اصول‏‌گرایان و مخالفین اصلاحات نسبت به آن‏‌ها خیلی حساسیت ندارند.

دكتر محمدرضا عارف، معاون اول دولت اصلاحات و استاد مخابرات دانشگاه صنعتی شریف، در دیدار با اعضای هسته مركزی «پویش (كمپین) دعوت از خاتمی» به طرح دلایل خود در ضرورت نامزدی سیدمحمد خاتمی پرداخت.

به گزارش «موج سوم» (پایگاه اطلاع‌رسانی پویش دعوت از خاتمی)، محمدرضا عارف ضمن برشمردن امتیازات خاتمی، با ارائه تحلیلی از شرایط ویژه داخلی و خارجی كشور بر لزوم نامزدی هرچه زودتر او تأكید كرد و به پیامدهای مثبت نامزدی او پرداخت.

در ابتدای این دیدار اعضای هسته مرکزی «پویش دعوت از خاتمی» به نمایندگی از قریب به 5 هزار عضو «پویش» و بیش از چهل هزار نفری که تاکنون با امضای طومارهای «پویش» به این جریان پیوسته‌اند، گزارشی از فعالیت‌های خود از جمله رایزنی‌ها، دیدارها و مصاحبه‌ها، سایت «موج سوم»، طومار الكترونیك و كاغذی دعوت از خاتمی و نشست‌ها و همایش‌های پیش رو ارائه كردند و از دکتر محمدرضا عارف خواستند به فعالیت‌های خود در تشویق خاتمی برای حضور در انتخابات با انگیزه و توان بیشتری ادامه دهد.

گزارش تفصیلی مهم‌ترین نكات مطرح‌شده توسط دکتر محمدرضا عارف در این دیدار در پی می‌آید:

«در فضایی كه متاسفانه روند مسائل سیاسی در كشور ما به سمت بی‌تفاوت كردن جوان‌ها و اگر بخواهیم به صورت بدبینانه قضاوت كنیم بدبینی جوان‌ها نسبت به آرمان‌های انقلاب پیش می‌رود، هر حركتی كه به نوعی جوان‌ها را در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به صحنه وارد كند، واقعاً ارزشمند است و اقدامات «پویش دعوت از خاتمی» نیز بسیار ارزنده است و ان‌شاءالله اثرگذار خواهد بود، آن‌هم در شرایط خاصی كه احساس سكون، خمودگی، بی‌تفاوتی و زدگی را در جوان‌ها، دانشجویان و محصلان و... مشاهده می‌كنیم.

برای هرگونه فعالیت موثر باید درك روشنی از شرایط كشور داشته باشیم. ما در نظامی فعالیت می‌كنیم كه بنیان‌گذار آن در كنار تلاش برای پیاده كردن اسلام، محور همه فعالیت‌ها و حركت انقلاب و جمهوری اسلامی را «مردم» می‌دانستند. اصلاحات نیز تداوم طبیعی اندیشه حضرت امام بود تا مردم را در صحنه نگه دارد؛ اندیشه و جریانی كه از یك سو بر جمهوریت نظام تأكید داشت و از طرف دیگر باور داشت اسلام با مردم‌سالاری كاملاً سازگار است. خوشبختانه در سال 76 هم مشخص شد كه مردم با این تفكر سر سازگاری دارند. به هر حال هشت سال این تفكر حاكم شد و به‌رغم همه بی‌مهری‌ها و مشكلات و ضعف‌ها، دستاوردهای بسیار مهمی داشت. بذر دستاوردهای دولت نهم كه در برابر ناكامی‌های آن ناچیز است نیز در دولت اصلاحات كاشته شده‌ و حاصل بسترسازی اصلاح‌طلبان در همه حوزه‌ها بود. برای نمونه فاز 6، 7 و 8 عسلویه و پارس جنوبی كه چند هفته پیش افتتاح شد طبق برنامه دولت اصلاحات قرار بود در سال 85 افتتاح شود ولی الان افتتاح می‌شود و آن هم به صورت ناقص.

به اعتقاد من، توانایی دولت خاتمی ناشی از دید وسیع رئیس دولت، یعنی شخص آقای خاتمی بود. من به هیچ‌وجه قبول ندارم كه آقای خاتمی در زمینه‌های اقتصادی از فرهنگی ضعیف‌تر است. رئیس جمهور نباید و نمی‌تواند در همه زمینه‌ها متخصص باشد؛ آنچه مورد نیاز است داشتن بصیرت، دید عمیق و جامع و موثر است تا بتواند نظرات دقیق و كارشناسی را هضم و جمع‌بندی كند و تصمیم بگیرد و من حقیقتاً این ویژگی را در آقای خاتمی سراغ دارم.

در شرایط كنونی نیز ما به عنوان كسانی كه معتقدیم اصلاحات، استمرار انقلاب اسلامی است و اگر اصلاحات حاكم شود هم پاسخگوی دغدغه دین‌مداران و متدینین است و هم مطالبات طرفداران مردم‌سالاری، توسعه و اعتلای كشور را تأمین می‌کند و به معیشت و نیاز مردم پاسخ می‌دهد، باید بكوشیم بار دیگر در انتخابات پیروز شویم و این پیروزی با حضور آقای خاتمی قطعی‌تر می‌شود. البته من هم موافقم كه قبل از فرد باید در مورد تفكر سخن بگوییم، اما روشن است كه تفكر اصلاحات با آمدن آقای خاتمی احتمال پیروزی بیشتری دارد. به نظر من دلسوزان انقلاب باید بر روی این مساله كار كنند و برای مردم این مساله را جا بیندازند كه اگر می‌خواهند خواسته‌های آنها تامین گردد و از خون شهدا و آرمان‌های انقلاب پاسداری شود و مردم‌سالاری دینی حاکم شود، راهی جز پیروزی تفكر اصلاحات وجود ندارد. اگر این مساله جا بیفتد كار ما ساده‌تر می‌شود و مشاركت مردم در انتخابات و احتمال پیروزی اصلاح‌طلبان افزایش می‌یابد.

همچنین روشن است كه اگر در شرایط عادی قرار داشتیم، به دنبال آقای خاتمی كه مهمترین سرمایه اصلاح‌طلبان هستند و پیش از این نیز دو دوره ریاست جمهوری را بر عهده داشتند نمی‌رفتیم و می‌كوشیدیم كه آقای خاتمی به عنوان رهبر اصلاحات، رئیس‌جمهورساز باشند نه این‌كه خود رئیس‌جمهور شوند. اما همه می‌دانیم مجموعه شرایط و عوامل موجود موجب شده‌است كه باز از آقای خاتمی بخواهیم كه برای ایران و اصلاحات بیایند. البته امیدواریم كه این بار آقای خاتمی هم رئیس جمهور شوند و هم رهبری اصلاحات را بپذیرند. چراكه یكی از نقدهای وارد به آقای خاتمی این بود كه ایشان از پذیرش رهبری اصلاحات امتناع كردند و به این مسئولیت تمكین ننمودند و همین باعث شد در جبهه‌ای كه تفكری مترقی و منبعث از انقلاب دارد، به نوعی بلاتکلیفی حاکم شود.

مسأله نامزدی من هم تنها در شرایطی مطرح است كه آقای خاتمی نیایند. من تا به حال برای هیچ پستی كاندیدا نبوده‌ام و همیشه هم آرزو داشته‌ام كه مسوولیت از سر من رفع شود ولی هر وقت پیشنهادی شده و احساس كرده‌ام با توان ناچیزم می‌توانم در راستای اهداف نیكوی انقلاب و مردم گام بردارم ابایی از پذیرش آن نداشته‌ام. امروز نیز تنها به این دلیل برای نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری ابراز آمادگی كرده‌ام كه اصلاح‌طلبان فعال‌تر شوند و زودتر به یك اجماع و تصمیم برسند و البته تاكید كرده‌ام تنها در شرایطی شاید بیایم كه آقای خاتمی نیاید. من معاون اول و وزیر و رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ایشان بوده‌ام و همیشه به همكاری با ایشان افتخاركرده‌ام.
 
نگرانی اصلی من این است كه اتفاق سال 84 تكرار شود. همه دم از اجماع می‌زنند و همگی هم بر این باور هستند كه اگر اجماع نكنیم شكست می‌خوریم، اما در عمل آنچنان كه باید اقدامات لازم را انجام نمی‌دهند. اصلاح‌طلبان عموماً از اجماع سخن می‌گویند اما برخی اجماع را تا زمانی قبول دارند كه به آن‌ها ختم شود. من نگرانم و فكر می‌كنم كه برای حل این نگرانی و پیروز شدن تفكر اصلاحات باید به سمتی حركت كنیم كه به راه‌حلی منطقی دست یابیم. نظر صریح من این است كه راه‌حل ما آقای خاتمی است. بهترین راه برای تسریع اجماع و پیروزی اصلاح‌طلبان نامزدی آقای خاتمی در انتخابات است و خوشبختانه احساسم این است كه احتمال آمدن آقای خاتمی بیش از نیامدن ایشان است و هرچه پیش می‌رویم احتمال نامزدی ایشان افزایش می‌یابد.

البته به‌عنوان دوست آقای خاتمی و كسی كه به ایشان ارادت دارد اگر می‌خواستم مصالح شخصی ایشان را لحاظ كنم به ایشان می‌گفتم كه نباید بیاید و به فعالیت‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی خود ادامه دهد و خود را به دردسر نیندازد، اما ما وقتی محور یك جریان شدیم و سرنوشت دیگران به تصمیم ما گره خورد دیگر نمی‌توانیم بر مبنای نظرات و مسائل شخصی خود تصمیم بگیریم و حق نداریم مسائل شخصی خود را در اولویت قرار دهیم. قطعاً نظر آقای خاتمی هم همین است و ایشان اگر احساس كنند كه مسئولیت و تكلیفی دارند، حتماً به آن عمل خواهند كرد و به نظر من این مسئولیت ایجاب می‌كند كه ایشان بیایند و به طور طبیعی نیز روی ایشان اجماع حاصل می‌شود.

شرایط حساس و شكننده كشور ایجاب می‌كند كه تفكر اصلاحات بر صدر بنشیند، اما اصلاح روندهای نامناسب فعلی كار مشكلی است و ظرف یك دوره چهارساله ممكن نیست. یعنی در دولت بعد هر كس روی كار بیاید كارنامه‌ درخشانی برای ارائه در پایان دوره نخواهد داشت، البته متوقف كردن روند نگران‌كننده‌‌ی فعلی خود دستاورد بسیار مهمی است و اصلاح‌طلبان باید برای دستیابی به آن بكوشند در انتخابات پیروز شوند. توسعه كشور و اصلاح‌ زیرساخت‌ها مثل گندم نیست كه امروز بكاریم و شش ماه بعد برداشت كنیم. اگر امروز تصمیمی گرفته ‌شود آثار مثبت آن چند سال بعد مشاهده خواهد شد و آثار عملكرد این دوره كه متاسفانه در اكثر بخش‌ها منفی بوده است، در دولت بعد خود را نشان خواهد داد. ولی به‌رغم این‌ها، برای این‌كه روند اصلاح شود و دولت پاسخگوی نیازها باشد معتقدیم باید اصلاحات بیاید و اتفاقاً ضرورت اصلاح بیشتر شده است و آقای خاتمی هم به خاطر مصالح كلان كشور باید بیایند.

البته نمی‌خواهم مطرح كنم كه اگر آقای خاتمی به هر دلیل نیایند كس دیگری وجود ندارد، اما تردیدی نیست كه آقای خاتمی از هر گزینه دیگری انتخاب بهتری است. شاید اگر چند ماه قبل روی یك نامزد اجماع می‌كردیم می‌توانستیم در انتخابات پیروز شویم ولی اكنون كه فرصت از دست رفته چاره‌ای جز اجماع بر سر خاتمی نداریم. اكنون باید تصمیم‌گیری كنیم و زمان زیادی هم نداریم، زیرا رقبای ما به شدت كار می‌كنند. برای این‌كه این بحث‌ها سریع‌تر جمع شود باید آقای خاتمی راضی شود كه بیاید.

یكی از محسنات آمدن آقای خاتمی بهبود موقعیت فعلی بین‌المللی ایران است. امروز متاسفانه یك اجماع نسبی بین‌المللی علیه ایران را احساس می‌كنیم و حتی كشورهای دوست ما و دولت‌هایی كه مدعی رابطه راهبردی با ما بودند، اكنون در رای‌گیری‌ها بر علیه ما رأی می‌دهند. برای نمونه اخیراً بحث عضویت ما در شورای امنیت بود و دیدیم با چه وضعیت و با چه رأیی انتخاب نشدیم. توجه به سیاست خارجی بر پایه عزت، حکمت و مصلحت در اولویت قرار دارد و برای حل این مشكل هیچ درمانی بهتر از نامزدی آقای خاتمی نیست. همین اجلاس اخیر "دین در دنیای معاصر" در تهران هم نشانگر منزلت ویژه خاتمی در عرصه جهانی بود و جز ایشان كسی نمی‌توانست بیش از بیست چهره شاخص بین‌المللی را برای یك نشست غیرسیاسی و غیردولتی به ایران بیاورد. به اعتقاد من با آمدن ایشان به‌طور طبیعی و بدون آن‌كه تلاشی كنیم بخش مهمی از مشكلات ما با دنیا حل می‌شود، البته رفع بخش دیگری از مشكلات احتیاج به پیگیری دارد.

نكته دیگری كه مایلم به آن اشاره كنم این است آقای خاتمی همان خاتمی 76 نیست. ایشان علاوه بر تجربه ارزشمند هشت‌ساله در دولت، در طول سه سال گذشته به بازخوانی و بازاندیشی تجربه اصلاحات پرداخته‌اند و با همكاری نخبگان فكری و سیاسی كشور به نقد عملكرد دولت خود در جلسات هفتگی و ماهیانه متعدد نشسته‌اند و اكنون با خاتمی سه یا چهار سال پیش هم فرق دارند و در طول سه سال گذشته با فراغ بال بیشتری به اصلاحات و آسیب‌های آن اندیشیده‌اند. امروز آقای خاتمی بر روی عملكرد هشت‌ساله دولت اصلاحات و نقاط قوت و ضعف آن تحلیل دقیقی دارند و اگر با این تفكر بیایند قطعاً برای رفع نقاط ضعف، برنامه‌ریزی بهتری خواهند كرد. البته این بدان معنا نیست كه منش خاتمی تغییر كرده‌است. آقای خاتمی با همین منش نرم و روادارانه خود خاتمی شده است و اتفاقاً حسن آقای خاتمی هم همین است و اگر بخواهد این مشی را تغییر دهد دیگر خاتمی‌ای كه اینچنین محبوب است نخواهد بود. البته به نظرم می‌توان با حفظ این مشی معتدل و نرم،‌ در مواردی نیز برخوردهایی كرد و اگر آقای خاتمی بیاید باید در برخی موارد قاطع‌تر عمل كند. به هر حال حكومت است و رئیس‌جمهوری شوخی ندارد.

همچنین باید توجه كرد كه موانع پیش روی نامزدی آقای خاتمی فقط توسط مخالفان اصلاحات ایجاد نمی‌شود، بلكه در داخل جبهه اصلاحات هم موانعی وجود دارد. چندصدایی بودن و طرح پاره‌ای سخنان تفرقه‌زا كه حمل بر تفرق در جبهه اصلاحات می‌شود، به‌طور طبیعی روی آقای خاتمی اثر می‌گذارد. آقای خاتمی فردی عاطفی و فرهنگی است و نمی‌خواهد به‌عنوان رقیب در كنار شخص دیگری در داخل جبهه اصلاحات قرار بگیرد. بنابراین باید تلاش شود كه انسجام، وحدت و تفاهم اصلاح‌طلبان تقویت گردد.
 
آقای خاتمی فردی است كه به هر حال دو دوره رئیس جمهور ایران بوده است و امروز هم در مقام ریاست مركز گفتگوی تمدن‌ها و بنیاد باران فعالیت‌های موثری دارد و اگر بیاید فقط برای تامین مصالح كشور و نظام و مردم خواهد بود. اگر نگاهی فرابخشی و فراملی داشته باشیم می‌توانیم بگوییم كه آمدن آقای خاتمی نه‌تنها برای كشور خودمان بلكه برای تشیع و دنیای اسلام هم لازم است و مفید.

مزیت دیگر آمدن آقای خاتمی، افزایش مشاركت مردم است. مردم الان انگیزه شركت بالایی ندارند و در انتخابات گذشته مجلس شورای اسلامی در تهران تنها حدود 30 درصد مردم شركت كردند كه بسیار نگران‌كننده است. آقای خاتمی به دلایل متعدد می‌تواند درصد قابل توجهی از 70 درصد دیگر را به صحنه بیاورد. فعال كردن مردم دو نتیجه دارد؛ یكی این‌كه مشروعیت نظام افزایش می‌یابد؛ رئیس‌جمهوری که در انتخاباتی پیروز می‌شود كه مثلاً 70 درصد مردم در آن شركت كرده‌اند در مقایسه با رئیس‌جمهوری كه در انتخاباتی 40 درصدی رای آورده، هم در داخل و  هم در خارج كشور مشروعیت بالاتری خواهد داشت. دوم این‌كه با حضور مردم احتمال پیروزی اصلاح‌طلبان افزایش می‌یابد چراكه جمعیت خاموش به اصلاح‌طلبان اقبال بیشتری دارد.

اگر آقای خاتمی بیایند، باید تلاش كرد كه اختلاف رای ایشان با رقیبشان افزایش یابد و معنی‌دار باشد. بنابراین من اقدامات «پویش دعوت از خاتمی» را از این جهت نیز تایید می‌كنم و برای موفقیت شما دعا می‌كنم، ان‌شاءالله كه با انگیزه خیرخواهانه و مثبتی كه برای حل مشکلات كشور و اعتلای اسلام و كشور دارید خدا به شما توفیق ‌بدهد. كار «پویش» سنگین اما شدنی است. من خوش‌بین هستم و یكی از دلایل این خوش‌بینی این است كه تعدادی از دوستان نزدیك ما و افرادی كه به دلایل مختلف مخالف آمدن آقای خاتمی بودند به تدریج به جمع حامیان نامزدی ایشان پیوسته‌اند.

نكته دیگری كه باید مورد توجه قرار گیرد این است كه اگر آقای خاتمی بیاید، خیلی از كسانی كه می‌توانند كاندیدا باشند و ظرفیت هم دارند در دولت آقای خاتمی میتوانند حضور داشته باشند و از خدماتشان استفاده شود. من خود می‌توانم هزار نفر را نام ببرم كه مدیران متدین و كاردانی هستند كه نه كندرو بوده‌اند و نه تندرو و همه آماده همكاری با دولت خاتمی هستند. اما جناح رقیب این شرایط را ندارد و این ظرفیت تنها در خدمت آقای خاتمی است و به نظر من هیچ كاندیدای دیگری این ظرفیت را در اختیار ندارد و این یك واقعیت است.

به نظرم «پویش دعوت از خاتمی» هم بهتر است بیشتر روی قشر جوان كار كند كه آقای خاتمی به آنها علاقه ویژه‌ای دارد و سخن آن‌ها را بیشتر و بهتر می‌شنود. «پویش» از طریق فعالیت‌های متنوع و سایت‌اش می‌تواند ارتباط جوانان با آقای خاتمی را نیز مدیریت كند، البته به‌طور طبیعی، ما نمی‌خواهیم اگر آقای خاتمی به هر دلیلی نیامد توقعات تا حدی بالا رفته باشد كه جوانان گمان كنند دیگر امیدی نیست. خیر، اگر آقای خاتمی نباشد شخص دیگری می‌آید و این یك واقعیت است. اما به هر حال تمام تلاش خود را برای راضی كردن آقای خاتمی خواهیم كرد. باید ضمن كوشش برای آمدن خاتمی و پیروزی او، به گونه‌ای رفتار كنیم كه اگر خاتمی نیامد جوانان سرد نشوند. چه اصلاحات پیروز شود و چه پیروز نشود،‌ كشور برای ماست. مانند همین دوره چند ساله كه به هر تقدیر گذشت. باید جوانان با نگاه مثبت و امید به آینده فعال شوند و به صورتی عمل شود كه اگر خدای نكرده آقای خاتمی نیامد یا در انتخابات شكست خوردیم جوانان سرخورده نشوند. به هر حال حركت «پویش» بسیار خوب است و خواهش من این است كه از افراط و تفریط پرهیز شود. ضربه‌ای كه در جبهه اصلاحات بر ما وارد آمد به دلیل افراط و تفریط بود.

در پایان مایلم تاكید كنم كه حامیان نامزدی آقای خاتمی باید بدانند كه ریسك رأی نیاوردن هم همیشه وجود دارد و آقای خاتمی با این سابقه و جایگاه باید با حساب و كتاب دقیق جلو برود و بكوشد با ورود زودتر به میدان رای خود را افزایش دهد. ما نامزدی بهتر از آقای خاتمی نداریم و باید هرچه در توان داریم برای آوردن و پیروزی چشمگیرتر ایشان به كار بگیریم. به اعتقاد من آقای خاتمی تمام شرایط كاندیداتوری ریاست‌جمهوری را دارا است و در مجموع از هر گزینه‌ دیگری بهتر است. البته توانایی بقیه را نفی نمی‌كنم ولی تاكید دارم كه آقای خاتمی در مجموع قوی‌تر است.»