شوک جدید مالی در جهان با اعلام ورشکستگی دو موسسه آمریکایی

با اعلام ورشکستگی بانک «لمان برادرز» در روز دوشنبه و همچنین رقیب آن، موسسه مریل لینچ، شوک اقتصادی جدید در بازارهای جهانی روی داده است.

این شوک پس از آن رخ داد که بانک فدرال رزرو آمریکا، بانک مرکزی اروپا و بانک انگلیس از واریز کردن ده ها میلیارد دلار به بازارهای مالی به دنبال اعلام ورشکستگی غول های اقتصادی خودداری کردند.

لمان برادرز به عنوان یکی از بزرگترین بانک های سرمایه گذاری در آمریکا به دلیل ناتوانی در پرداخت بدهی های خود اعلام ورشکستگی کرده است. 

بر اساس گزارش ها، لمان برادرز در نظر دارد بر اساس ماده ۱۱ قانون ورشکستگی، در خصوص ورشکستگی داوطلبانه، دادخواستی را تسلیم دادگاهی در نیویورک کند.

در این شرایط، دارایی های لمان برادرز تحت نظر دادگاه قرار می گیرند تا در صورت لزوم، برای پرداخت بدهی های آن موسسه به فروش برسند. این در حالی است که بر اساس ورشکستگی داوطلبانه، این بانک امکان فعالیت خواهد داشت.

 پیشتر اعلام شده بود که این بانک در سه ماهه دوم سال جاری میلادی متحمل سه میلیارد دلار زیان شده است.

در این میان، بانک آمریکا، موسسه مریل لینچ را در ازای توافقی ۵۰ میلیارد دلاری خریداری کرد.

این در حالی است که شرکت بزرگ بیمه «آی ای جی» خواستار دریافت وامی اضطراری به ارزش ۴۰ میلیارد دلار از بانک آمریکا برای مقابله با مشکلات داخلی خود شده است.

مارکوس دروگا، مدیر موسسه بیمه خصوصی « ماسکوئر» در نیویورک در ارتباط با بروز بحران جدید در بازارهای مالی به شبکه خبری داوجونز گفت که پس از بحران بزرگ سال ۱۹۲۹ میلادی، این گسترده ترین تحولات منفی ای است که در تاریخ اقتصاد جهان روی داده است.

در این میان، به رغم اطمینان خاطر بانک های مرکزی کشورهای بزرگ، سهام در بازارهای بورس در اروپا و آسیا بین ۳۰ تا پنج درصد کاهش ارزش داشته اند.

همچنین ارزش دلار سقوط کرد و هر بشکه نفت نیز به حدود ۹۳ دلار کاهش یافت.

در این زمینه، بانک فدرال رزرو آمریکا اعلام کرد که اقداماتی را برای بهبود شرایط انجام خواهد داد.

در همین حال، روزنامه وال استریت جورنال در سر مقاله روز دوشنبه خود نوشت که آمریکاییان روز  دشواری را در پیش رو دارند و خواستار اقدامات دولت آمریکا برای حمایت از بازار وال استریت شده بود.

در این زمینه، مقام های آمریکایی دست به اقداماتی برای حفظ موجودی مشتریان لمان برادرز زده اند.

همچنین مارکو آنونزیا، اقتصاددان بانک «یونی کردیت» در فرانکفورت گفت که روزها و هفته های آتی، به راستی برای چشم انداز اقتصاد جهانی دشوار خواهد بود.

این در حالی است که تحلیلگران انتظار دارند که اعلام ورشکستگی لمان برادرز بر روی شرکت هایی که با آن معامله می کردند  ضربه بزند و اقتصاد جهان را با مشکلات بیشتری مواجه کند.

با این همه، وزارت اقتصاد آلمان اعلام کرد که روابط بانک های این کشور با لمان برادرز تحت کنترل است.

همچنین وزارت اقتصاد ژاپن به شعبه لمان برادرز در این کشور دستور داد که دارایی هایش را در ژاپن نگه دارد.

درآمد نفتی پنج ماهه ایران به ۴۳ میلیارد دلار رسید
شرکت ملی نفت جمهوری اسلامی درآمد نفتی ایران در پنج ماهه اول سال جاری را ۴۳ میلیارد دلار اعلام کرد و همزمان یک نماینده مجلس از موجودی هفت میلیارد دلاری حساب ذخیره ارزی خبر داد.

علی اصغر عرشی، مدیر امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران، روز دوشنبه ۲۵ شهریور ماه، درآمد نفتی ایران در پنج ماه اول سال جاری را حدود ۴۳ میلیارد دلار اعلام کرد و گفت که در این مدت میانگین قیمت فروش نفت ایران ۱۰۰ دلار بوده است.

درآمد نفتی ایران از سال گذشته و با عبور قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار به طور ناگهانی افزایش یافت. سازمان اوپک قیمت نفت ایران در تیر ماه گذشته را ۱۲۷ دلار در هر بشکه اعلام کرده و شرکت ملی نفت ایران از افزایش بی سابقه حجم تولید نفت ایران در سه دهه گذشته خبر داده که حجم تولید روزانه نفت ایران را به چهار میلیون و ۲۳۰ هزار بشکه رسانده است.

محمد علی خطیبی، نماینده ایران در اوپک، افزایش درآمد نفت ایران در سال جاری نسبت به سال گذشته را تا حدود ۳۰ درصد اعلام کرده است. وزارت نفت ایران درآمد نفتی ایران در سال گذشته را در مجموع حدود ۷۰ میلیارد دلار اعلام کرده بود.

پس انداز «هفت میلیارد دلاری» ایران

در همین حال، موسی الرضا ثروتی، نماینده مجلس شورای اسلامی ایران و عضو کمیسیون برنامه و بودجه در گفت و گو با خبرگزاری «فارس» اعلام کرد که طهماسب مظاهری، رییس بانک مرکزی هفته گذشته موجودی حساب ذخیره ارزی ایران را هفت میلیارد دلار اعلام کرده است.

آقای ثروتی همچنین گفته است: «دولت از زمان آغاز به کار مجلس هشتم در خرداد ماه گذشته تا کنون هیچ گزارش مکتوبی از موجودی حساب ذخیره ارزی به نمایندگان مجلس ارائه نکره است.»

این نماینده مجلس افزوده است: «بر اساس محاسبات می بایست تا کنون رقمی حدود ۳۰ میلیارد دلار به این حساب واریز شده باشد.»

طی ماه های گذشته، برخی نمایندگان مجلس و برخی کارگزاران سابق دولت از جمله ابراهیم شیبانی، رییس سابق بانک مرکزی ایران، نسبت به «برداشت بی رویه» دولت از حساب ذخیره ارزی هشدار داده اند.

همچنین مرکز پژوهش های مجلس خرداد ماه گذشته درباره «برداشت های هنگفت» از حساب ذخیره ارزی هشدار داد و اعلام کرد که این اقدام علاوه بر هدر دادن سرمایه ملی باعث افزایش تورم می شود.

حسن روحانی، رییس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام  هم در تاریخ ۱۸ شهریور ماه، در جریان یک سخنرانی از سیاست های اقتصادی دولت محمود احمدی نژاد انتقاد کرد و با اشاره به آنچه «جاروکردن هر ماهه حساب ذخیره ارزی» خوانده، گفته است: «در این مدت به جز برخی خریدهای جزئی از خارج و واردات آن به داخل چه پروژه بزرگ و کار سرنوشت سازی انجام شده است؟ ما در این مدت یک فرصت طلایی بزرگ و باورنکردنی، یعنی فرصت نفت ۱۲۰ دلاری را به سادگی از دست دادیم.»

بر اساس آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران، ارزش واردات ایران در پنج ماهه اول سال جاری، با رسیدن به مرز ۲۴ هزار میلیون دلار، حدود ۲۷ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است.

کسری بودجه ۳۰ میلیارد دلاری

در همین حال با افزایش درآمدهای نفتی ایران، تقاضای دولت برای برداشت از حساب ذخیره ارزی برای جبران کسری بودجه خود افزایش یافته است.

محمد رضا باهنر، نایب رییس مجلس شورای اسلامی، روز ۱۰ شهریور با اعلام اینکه دولت دچار کسری بودجه ۳۰ میلیارد دلاری شده است، گفت که دولت برای برداشت از حساب ذخیره ارزی به منظور تامین کسری بودجه خود، باید یک لایحه به مجلس ارائه کند.

دولت در ماه های اخیر بدون ارائه لایحه به دنبال برداشت حدود ۲۰ میلیارد دلار از حساب ذخیره ارزی برای پرداخت بدهی های خود به دستگاه های دولتی است اما تاکنون مجلس با این درخواست موافقت نکرده است.

نایب رییس مجلس ایران همچنین اعلام کرد که دولت دچار کسری بودجه شش میلیارد دلاری در آموزش و پرورش، هشت میلیارد دلاری برای و.اردات بنزین و فرآورده های نفتی، ۱.۵ میلیارد دلار برای وزارت بهداشت، چهار میلیارد دلار برای جبران بدهی های وزارت نیرو و ۱۵ میلیارد دلار برای افزایش سرمایه بانک ها است.

اما علی لاریجانی، رییس مجلس ایران، اعلام کرده است که با برداشت این میزان کسری بودجه از حساب ذخیره ارزی موافق نیست و دولت باید «درچارچوب همان بودجه ای که دارد کار خود را انجام دهد.»