در میان برگ هاى تقویم، روز هایى هستند كه احساسى خاص را به انسان منتقل مى كنند. 16 آذر ماه نیز  از همین روزهاست. روزى كه از سال 32 تاكنون، رنگ عدالت خواهی و حضور برای دانشجویان در عرصه های سیاست را بر خود گرفته است و با نام «روز دانشجو» مزین گردیده ؛ روزى كه در  آن سه دانشجوی مجاهد به خون نشستند تا جنبش دانشجویى در ایران كه پیش از آن متاثر از فضاى سنتى _ استبدادى چندان بروز و ظهور نیافته بود، ابراز وجود كند.در حالى كه پیش از این تاریخ ، در نهضت ملى و مشروطه و جنبش هاى محلى این سو و آن سوى كشور، روشنفكران اصناف و بازاریان , روزنامه نگاران و علما بودند كه علم اعتراض برمى داشتند، در 16 آذر 32 آشكار شد كه دانشجویان نیز مى توانند از پیشگامان عرصه سیاست باشند.با این حال، گذشت نیم قرن از آن روز و از سر گذراندن تجارب و حوادث مختلف، نشان داده علمى كه دانشجو یان برمى دارند، بیشتر جهت گیری آرمانخواهانه دارد تا جهت گیرى مبتنى بر سیاست و مصلحت. چنین است كه امروز از پس نیم قرن، هر جریانى از اصولگرایان گرفته تا اصلاح طلبان و تحول خواهان همگى صفت «آرمانخواهى» را در وصف جنبش دانشجویى به كار مى برند و با همین عنوان نیز جریان نزدیك به خویش را مى ستایند. جالب تر آنكه بیشترجریان ها از موافق تا مخالف ، كم و بیش جریان هاى دانشجویى را از حرکت های سیاسی نفی کرده و پیشنهاد می دهند که «سیاسى نشوید».برخی مسئولان نهاد هاى مختلف در این میان صریح تر صحبت مى كنند و همه  كار مى كنند تا آسمان دانشگاه را ابر هاى تیره سیاست زدگی نگیرد و دانشگاه، «باشگاه احزاب» نشود. این خواست، البته نه امروز كه از همان زمان شكل گیرى جنبش دانشجویى در ایران مطرح بوده است.پیرامونیان اصحاب قدرت همواره نگران از آنكه دانشگاه و دانشجو ابزارى به دست مخالفان شود، همه كار كرده اند تا چنین اتفاقى نیفتد. این هراس كه اسباب تهدید فضاى دانشگاه را فراهم آورده، ناخواسته آسیبى مهیب تر را به فضاى دانشگاهى وارد ساخته است. آسیبى كه بر اثر آن، نه تنها زمینه هاى مخالفت و اعتراض در دانشگاه ها برچیده نشده، كه اعتراض هاى سیاسى، رنگ و بوى فلسفى و ایدئولوژیك پیدا كرده است. به عبارت روشن تر، بسته شدن فضاى سیاسى در دانشگاه ها سبب نشده كه اعتراض هاى سیاسى از میان برود، بلكه این اعتراض ها از متن حوادث روزمره به مباحث كلان تر كشیده شده است.
دانشجویان، به دلیل آرمان گرایی، آشنایی با متون مدرن و برخورداری از سطح بالای آگاهی های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، همواره در مبارزات ملت ها جایگاه رفیعی را به خود اختصاص داده اند.و به دلیل آنكه از درك فوق العاده ای برای فهم مقولات سیاسی - فرهنگی كلان كشورها برخوردار می باشند و یا اینكه ممكن است در آینده ای نزدیك مصدر مشاغل حساس و تاثیر گذار دولتی (در دانشگاهها، مدارس و یا كارخانجات و...) باشند، همواره مورد توجه طیف ها و جریان های سیاسی فرهنگی بوده و از آن جهت كه حلقه واسط میان روشنفكران، بویژه اساتید دانشگاه از یكسو و مردم عادی از سوی دیگر محسوب می شوند، در فرآیند حركتهای ملی كشورها، از جانب نخبگان این گونه حركتها، نقش تاثیر گذاری بر عهده آنها گذارده شده است.

جنبش های دانشجویی در سراسر جهان، با تكیه به مواردی كه در بالا عنوان نمودیم، آرام آرام شكل یافت و به قدرت بی بدیل در كشورهای در حال توسعه تبدیل شد.

جنبش دانشجویی به روایت ایرانی اش نیز از این امر مستثنی نبوده و این جنبش، سرشار از تجاربی است كه در طی بیش از نیم قرن تكاپوی سیاسی – فرهنگی خود و عبور از مراحل بسیار ویژه تاریخ ایران از جمله جنبش ملی شدن صنعت نفت به رهبری دكتر مصدق، نفوذ و حضور گسترده ای را در بدنه جبهه ملی، نهضت آزادی، سازمان مجاهدین خلق ایران، انقلاب اسلامی ایران، تصرف سفارت آمریكا ( لانه جاسوسی)، جبهه های دفاع مقدس و در نهایت جنبش اصلاحات ایران و جبهه دوم خرداد داشته است.

شایان ذكر است، عده ای برآنند كه جنبش دانشجویی ایران، به لحاظ ذاتی متعلق به نگرش های چپ گرایانه مبتنی بر عدالت اجتماعی بوده و با سپری شدن گفتمان عدالت اجتماعی، نقش و جایگاه و ضرورت وجودی خود را از كف خواهد داد و به ورطه فراموشی خواهد افتاد.

به زعم ایشان، این فترت و انفعالی كه هم اكنون گریبان گیر جنبش دانشجویی ایران شده به دلیل تغییر در همین گفتمان های غالب می باشد.

در مقابل گروهی از نخبگان سیاسی نیز نیز جنبش دانشجویی در ایران را در بعد از انقلاب اسلامی متفاوت با گذشته می دانند و معتقدند امروز گفتمان عدالتخواهی به عنوان گفتمان غالب در بستر دانشگاه ها و تشکلهای دانشجویی در حال شکل گیری و نمو است و به زودی مطالبات آرمان گرایانه دانشجویان با محوریت عدالتخواهی سوالات اساسی را فرا روی نظام قرار خواهد داد و حتی ممکن است چالشهای اساسی را ایجاد نماید .

اینكه این دیدگاه تا چه حدی ممكن است صحیح باشد، امری است كه به امید حق تعالی در آینده ای نزدیك به آن خواهم پرداخت اما باید توجه نمود كه امروزه كشور ما شرایط ویژه ای را در پیش رو دارد و این امر ضرورت حضور جنبش دانشجویی در عرصه سیاسی كشور را اجتناب ناپذیر كرده است.