در قرن حاضر که یکی از عناوین برجسته ی آن «عصر ارتباطات» می باشد , رسانه ها نقش بسیار مهم و عمده ای را در پیشبرد اهداف گروه ها و گرایش های مختلف ایفا می کنند. این ابزار که پس از سال ها جنگ جهانی , دستاوردی نو برای ادامه ی جنگ های روانی به حساب می آمد , در حال حاضر کاربردهای بسیار گوناگون و متنوعی یافته است . در ابتدای امر رسانه ها بیشتر نقش محاوره ای و اطلاع رسانی را بر عهده داشتند , اما کم کم علاقه مندان بسیاری پیدا شدند و دریافتند که این وسیله می تواند کمک خوبی برای پیاده سازی اهداف فکری , اعتقادات و یا سیاست های آنان باشد . همچنین می توان با صرف هزینه ای بسیار کمتر از کار های فیزیکی و بر خوردهای نزدیک , در عین حالی که تولید کنندگان برنامه ها در حاشیه امنیت کامل به سر میبرند , به صورتی خزنده و نامحسوس ذهن مخاطبان را تحت تاثیر قرار داد. از این رو با حمایت و پشتیبانی از صنایع و ارگانهای مربوط و تحت تکلف درآوردن آنها حرکتی جدید در راستای پیشبرد اهداف قدرت طلبانه شکل گرفت.با گذشت زمان و توسعه ی بی حد و حصر رسانه ها ؛کاهش هزینه های اولیه و مطالبات اجتماعی فراوان ؛این صنعت نیز کم کم از سیطره ی حکومتی و اختصاصی خود خارج شد و به کارکردی عمومی دست یافت . امروزه با وجود تمام فشار های موجود از سوی صاحبان قدرت برای کنترل و جهت دهی فعالیت دستگاه های اطلاع رسانی عمومی , جنبه ای ناخواسته از کاربرد آن ها , یعنی افشای حقایق , مشکلات عمده ای را برای سلطه طلبان بوجود آورده است .

مخاطبان در این مبحث به دو دسته ی عمده تقسیم می شوند . اول گروهی که تنها دریافت کننده ی صرف می باشند و کمتر به انتخاب , پیگیری , تفکر و کنکاش در موضوعاتی می پردازند که از طرق گوناگون , به صورت شبانه روزی دریافت می شود . این افراد در قضاوت های خود به اطلاعات سهل الوصول و در دسترس اکتفا کرده و انرژی خاصی را برای دریافت و جستجوی مطالب مصرف نمی کنند .

دسته ی دوم را افرادی تشکیل می دهند که به اطلاعات اولیه ای که به طور روزمره از رسانه های عمومی و اغلب دولتی کسب می شود به دیده ی شک و تردید می نگرند . اینان در مسائلی که برایشان اهمیت ویژه ای داشته باشد ، به یک یا چند منبع قانع نبوده و از راه های مختلف به کسب خبر و جمع آوری اطلاعات می پردازند . سپس با تحلیل ، تفکر و منطق کوشش می کنند تا واقعیت را دریابند .

این دسته همواره در دنیا اقلیتی متفکر را تشکیل می دهند . هر کجا که بر تعداد این افراد افزوده گردد پیشرفتِ سریع تر و یکنواخت تری در تمام زمینه ها حاصل خواهد شد . در اینجاست که نقش ناخواسته ی رسانه ها و فراوانی بی حد و مرز آنها ، جلوه گر می شود . هر مجموعه ای هر چند قدرتمند ، با وجود تمام تدابیر امنیتی خود به سختی می تواند از گزند دستبرد به اخبار و داده هایش به طور صد در صد جلوگیری به عمل آورد .

پس لاجرم حقیقت از جایی درز پیدا می کند و سر چشمه ی خبر اگر نتواند مخاطبان نا آگاه خود را قانع کرده و با خود همراه سازد،قطعا سوالات جدیدی را در ذهن آنها مطرح خواهد کرد که پاسخگویی به این مسائل ارگان یا مجموعه ی مربوط را به چالش خواهد انداخت.

کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست .با پیشرفت و گسترش صنعت چاپ ، رسانه های صوتی و تصویری ، مخابراتی و صد ها راه برقراری ارتباط ،اخبار میتوانند بسیار سریع وگسترده به جامعه انتقال یابند.

اما متاسفانه اتفاق های جدیدی در حال به وقوع پیوستن می باشند که نوید افقی روشن را نمی دهند.

در ادامه ی روند گذشته از سوی رادیو و تلویزیون ابزارهای کاملا دولتی می باشند که ماهواره در راستای اهداف دولت گام بر مدارند و از سوی دیگر عدم وجود رقیبی برای خارج ساختن جامعه از این روند تک صدایی ، انحصاری کامل را برای این رسانه های دولتی ایجاد کرده است .

با در نظر گرفتن اوضاع اقتصادی و سیاست گذاری های موجود ، احتمال تحقق چنین فرضیه ای (تاسیس رسانه های مستقل خصوصی) به صفر میل می کند .

در عرصه ای دیگر که به روزنامه ها و مجلات ارتباط پیدا می کند ، این بار گلوگاهی دیگر پدیدار می گردد که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نامیده می شود . از یک طرف آزاد شدن تعرفه های خرید و واردات ماشین آلات صنعت چاپ ، مواد اولیه آنها و واردات کاغذ ، از طرف دیگر اعمال نظر های سلیقه ای و فردی (بعضا حزبی) ، همچنین نبودن قانونی ثابت , روشن و دقیق برای نظارت بر عملکرد این دستگاه ها ، نمود دیگری برای انحصار اطلاعاتی می باشد .

جالب تر آن که حتی دستگاه قضایی کشور ، با کلیه ی اختیاراتش توانایی مقابله با تیغ های برّنده ی این سازمان را -که عمدتا به قلع و قمع مخالفان و منتقدان دولت می پردازد- ندارد .

با ورود کامپیوتر و وسعت کارایی آن در ساحت های مختلف زندگی انسان ، دریچه ای نو برای تبادل داده های بشری گشوده شد . به علاوه پیشرفت فناوری های وابسته و گسترش شبکه های کامپیوتری ، ظهور اینترنت و زیر سا ختهای مخابراتی ، سرعت جابجایی اطلاعات فوق العاده افزایش یافت و راه های بسیارگوناگونی پیش روی علاقه مندان به تبادل داده ها قرار گرفت .

این بار هم در ایران به روال گذشته برخوردهای ممیزی شروع شد . در ابتدای امر ، راه برای گرفتن سرویس های متنوع از کشورهای مختلف هموار بود وسرویس دهندگان بنابر تشخیص و نوع کاربران خود ، قراردادی با کشوری خاص منعقد کرده و با واسطه ی آنها ، به شبکه ی جهانی اینترنت متصل می گردیدند .

در سالهای اخیر با رویکردی سوال برانگیز ، مخابرات اقدام به جمع آوری سرویس های مختلف برقراری ارتباط گسترده ، و زیرنظر گرفتن تمامی مراکز ارائه دهنده ی خدمات اینترنت ، نموده است .

به طوری که تمامی درخواست کنندگان اینترنت با واسطه و یا به طور مستقیم باید زیر نظر مخابرات قرار بگیرند و هیچ کاربری حق دریافت اطلاعاتی را ندارد ،مگر این که پیشاپیش مهر تایید دولتی خورده باشند .

در این مقام بحث فیلترینگ ،مانند ممیزی های وزارت ارشاد ، بازار داغ و بی حساب و کتابی را تحت سیطره ی خود قرار می دهد .

به تازگی نیز مجوزهای کنکاش و جستجوی محتویات گو شی های مبایل و کامپیوتر های قابل حمل شخصی (نوتبوک ها) برای نیروی انتظامی صادر گردیده است .(فیلترینگ پیام های کوتاه را نیز خودتان به قبلی ها اضافه کنید)و فکر نکنم دیگر هیچ حریم خصوصی وشخصی از خودکامگی های امروزی در امان مانده باشد .

اصولا فیلتر کردن اطلاعات در محیط هایی مانند اینترنت امری غیر ممکن می باشد و کارشناسان فن بر این نکته اذعان خواهند داشت که می توان هر فیلتری را پشت سر گذاشته و به تعبیری دور زد .

در هر حال پس از انقلاب , اعتماد مردم به رسانه های داخلی بسیار افزایش یافت و می توان از این موهبت برای استفاده های مناسب تر و جلب رضایت جامعه بهره جست . نه این که با حذف فیزیکی اطلاعات به دست خودمان و ایجاد تنش و بی اعتمادی , جامعه را به سمت رسانه های خارجی سوق دهیم .

کوتاه سخن آن که چنین انحصارها و محدودیت هایی ، در دولتی که عدالت و آزادی بیان را در صدر شعارهای خود قرار داده است ، شک وشبهه های فراوانی را در مورد صداقت گفتارش بر می انگیزد . از آنجای که دولت نهم کار خود را با موضع گیری علیه فساد ها و تخلفات شروع نمود ، باید متذکر شد که رسانه های گروهی و ارتباط جمعی بهترین ابزار در دنیا ، برای روشنگری و برملا شدن دست خاطیان و مفسدان بوده ، و زیر تیغ سانسور قرار دادن آنها بر روند پاکسازی و شفاف سازی ضربه ی سنگینی خواهد زد . انتظار می رود در آینده با رویکردی منصفانه تر و به دور از برخورد های غیر مسئولانه ، در جهت افزایش آگاهی های ملی ، گامی بلند برای مردم ایران برداشته شود .