باسمه تعالی

با سلام

در خصوص عرف، آنچه که بنده به خاطر دارم این است که از دو جهت می‌شود به آن نظرکرد:

۱- اینکه مدرک اصل حکم باشد.

۲- اینکه تشخیص موضوع یک حکم شرعی موکول به آن باشد.

آنچه که مدرک یک حکم می‌تواند واقع شود در حقیقت عرف نیست و آنچه هم که تحت عنوان بنای عقلا و سیره متشرعه مطرح است به لحاظ کاشفیت از نظر معصوم مد نظر است. سیره متشرعه هم، مقصود آن سیره متصل به زمان حضور معصوم است و نه هر سیره‌ای. در بنای عقلا هم نه هر بنایی، بلکه آن بنایی که از عقلاء بما هم عقلاء صادر شده باشد و معصوم هم متحد المسلک باشد در آن سیره با آنان و یا در مرئی و مسمع او بوده باشد و ردع نفرموده باشد و ..

پس اینگونه نیست که هر چیزی را بشود مدرک حکم گرفت.

اما در آن جایی که ملاک تشخیص موضوع حکمی، عرف باشد قضیه متفاوت است و در اینجا واقعاً باید به آن عرف رجوع شود. با این نگاه جایی برای تعارض نمی‌ماند و می‌بینیم که شریعت حقه، حد و حدود را ترسیم نموده و جایگاه هر چیزی را معلوم نموده است.

و من الله التوفیق

 

 

 نقش عرف در استنباط احكام:   جایگاه عرف در استنباط احكام شرعی در سه جهت است:

 

الف) عرف لفظی در فهم ظهورات نقش اساسی دارد: فهم متون دینی مربوط به فهم ظهورات آن متون است. در واقع فهم مراد شارع، از راه ظهورات كلام او به دست می‏آید. متون فقهی شامل معانی و مفاهیم عرفی بسیاری است كه فهم آنها مبتنی بر تفاهمات عرفی است. ظهوری كه اهل عرف و محاوره از كلام و سخن می‏پذیرند اصالت دارد. آنچه در مقام محاوره مهم است ارتكازات اهل محاوره است.

 

ب ) تنقیح موضوع یا تشخیص مصداق برخی از مفاهیم، بر عهده عرف است. به استثنای عبادات (كه تعیین حد و مرز آن بر عهده شرع و شارع مقدس است) بسیاری از ابواب فقه را موضوعاتی تشكیل می‏دهد كه ماهیت عرفی دارند. مانند بیع، اجاره، نكاح، هبه، صلح و... تشخیص برخی موضوع‏های شرعی بر عهده عرف است. در این موارد اگر عرف تغییر كند حكم نیز به تبع آن تغییر پیدا می‏كند.

 

به بیان دیگر اگر صورت‏ها و شكل‏های عمل بر اثر عرف تغییر پیدا كند حكم هم تغییر پیدا خواهد كرد. برای مثال بازی با شطرنج قبلاً حرام بوده ولی امروز بنا به فتوای امام خمینی بی‏اشكال است چرا كه قبلاً به عنوان آلت قمار مورد استفاده قرار می‏گرفته است اما امروزه كه از آن به عنوان یك ورزش فكری - نه قمار بازی - استفاده می‏شود حلال است. همچنین، غنا و موسیقی از جمله مسایلی است كه در حرمت آن تردید نیست، اما این كه چه چیزی غنا است بر عهده عرف می‏باشد. چنان كه شهید ثانی می‏گوید: {الاولی الرجوع فیه الی العرف، فما یسمّی فیه غناء یحرم لعدم ورود الشرع ما یضبطه فیكون مرجع الی العرف

 

بهتر است كه در تشخیص موضوع غنا به عرف رجوع شود پس هر آنچه كه در عرف غنا نامیده می‏شود حرام است برای این كه در دین چیزی برای تشخیص غنا وارد نشده است (چرا كه فقط حكم آن را بیان كرده كه حرام است . بنابراین تشخیص غنا و موسیقی به عرف واگذار شده است.

 

ج ) كشف حكم شرعی در مواردی كه نصی وارد نشده بر عهده عرف است: به این معنا كه اگر در زمان معصوم(ع) چیزی رواج داشته و تقریر معصوم مؤید آن بوده است مورد پذیرش می‏باشد، مانند عقد فضولی. با توجه به مباحث یاد شده پیرامون عرف، به این نتیجه می‏رسیم كه در واقع «عرف» نشانه پویایی و رمز بالندگی فقه است و موجب می‏شود تا اسلام با مقتضیات معقول زمان سازگار باشد. این كه اسلام به عرفیات و سیره عقلا توجه كرده، زمینه حضور خود را در همه عرصه‏ها و در همه زمان‏ها و مكان‏ها فراهم آورده است.

با سلام
مسلما در جایی که عرف و شرع در تقابل هستند شرع مقدم هست .
هم اکنون در جامعه در خیلی از موارد می بینیم که فرد خود را اینگونه قانع می کند که  : "همه اینکار را می کنند."
آیا صرف اینکه همه کاری را انجام دهند آن کار خوب می شود و باید انجام شود ؟؟
مسلما خیر . و باید دید شرع چه می گوید و طبق آن عمل کرد .
همانطور که گفته شده در آخرالزمان حرام خدا حلال و حلال خدا حرام می شود . این دقیقا به این موضوع اشاره دارد که به این نکته توجه نمی شود. چون اگر به شرع عمل می شد هیچگاه این اتفاق نمی افتاد .

با درود.

عقل از هر دو مقدم تره. چون هم شرع و هم عرف دارای اشتباهاته فراوانیست که همه میدانند .

وای بحال کسیکه بخواهد بر اساس ایندو زندگی کند.

پاینده ایران .  

خدمت برادر بزرگوار آقا ابوذر سلام مخصوص دارم

بحضورتون عرض كنم كه در علم حقوق عرف به عملی گفته می شه كه در جامعه عموم مردم چنان به آن عمل می كنند كه به مثابه یه قانون در می آد . مثلا اینكه در جامعه ما همیشه خانواده داماد به خواستگاری عروس خانم می آن . البته هست خانمی كه از آقایی تقاضای ازدواج كنه اما رسما باید آقا به خواستگاری خانم بیاد . این ربطی به متشرع و غیره نداره عرف در جامعه ملاك عرف به عنوان یك منبع علم حقوقه . بازم تشكر و اگر نظر دیگه ای هم هست خوشحال می شم بدونم