| عناوین بحث ها | ارسال کننده | پاسخها | بازدید | بروز رسانی | اولویت | |
|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
241
|
2118
|
90/5/29 (21:18)
|
|
||
|
|
1128
|
5964
|
90/8/21 (18:32)
|
|
||
|
|
32
|
686
|
89/8/5 (18:48)
|
|
||
|
|
108
|
896
|
90/10/28 (12:06)
|
|
||
|
|
105
|
1625
|
89/12/3 (12:57)
|
|
||
|
|
1
|
103
|
90/9/30 (00:12)
|
|
||
|
|
1
|
38
|
89/12/3 (13:03)
|
|
||
|
|
0
|
26
|
89/6/20 (12:44)
|
|
||
|
|
0
|
32
|
88/12/28 (09:13)
|
|
||
|
|
1
|
25
|
88/12/1 (20:05)
|
|
||
|
|
5
|
494
|
88/11/18 (23:44)
|
|
||
|
|
1
|
73
|
88/7/18 (13:21)
|
|
||
|
|
84
|
596
|
88/6/19 (17:36)
|
|
||
|
|
37
|
436
|
88/5/15 (23:55)
|
|
||
|
|
53
|
210
|
88/5/15 (19:50)
|
|
||
|
|
20
|
154
|
88/3/11 (19:04)
|
|
||
|
|
11
|
176
|
88/2/16 (19:50)
|
|
||
|
|
47
|
402
|
88/2/5 (21:12)
|
|
||
|
|
250
|
1585
|
88/1/26 (20:04)
|
|
||
|
|
0
|
11
|
87/12/28 (10:37)
|
|
این کوه باستانی پردیس است در حومه شهرستان جم از توابع عسلویه استان بوشهر و در نیمه های راه بندر کنگان به فیروز آباد شیراز قرار دارد نکات قابل توجهی در این کوه باستانی وجود دارد
1. قله این کوه نزدیک ترین نقطه زمین به خورشید است چون بالاترین ارتفاع در نزدیکی خط استواست
2. محل تولد و غسل تعبید پدر جمشید جم (احتمالا آتشکده فوق العاده قدیمی است که در قله کوه است) متاسفانه در مسیر صعود به قله ساک حاوی دوربین از طناب باز شد و بازگرداندن دوربین غیر ممکن بود درست 12 ساعت صعود و 12 ساعت پائین آمدن از ارتفاع طول کشید
3. مغناطیس فوق العاده قوی کوه در جهان زبانزد است و اگر در فاصله 50 تا صد متری کوه یعنی تقریبا انتهایی ترین نقطه مشخص اسفالت با ماشین توقف کنی و دستی را بخوابانی ماشین بجای سر پائینی به نرمی به سمت کوه کشیده می شود که البته همین مغناطیس برای رانندگان نا آشنا بسیار دردسر ساز بوده و تا کنون تعداد زیادی خودرو بی اختیار با کوه تصادف کرده اند پوشش گیاهی منطقه نوعی خار بیابانی گرمسیریمنحصر به فرد است که خواص دارویی فراوان دارد و عسل حاصله از منطقه تماما پیشخرید چند کارخانه داروسازی بزرگ جهان است یکی از ترکیبات اصلی مسکن Advil که یکی از بهترین قرصهای شناخته شده برای ناراحتی های اعصاب و دردهای میگرنی است از همین عسل تهیه می شود
این منطقه خرمای ویژه نیز تولید می کند به نام خرمای خصه معروف است و کاملا در شیره خود غرف می شود یعنی یک کاسه آن ظرف سه ساعت پر از شیره می شود و اندازه این خرما اندازه آلبالو بود و به جهت همان خواص دارویی منطقه تماما برای ساخت قندهای رژیمی برای بیماران دیابتی صادر می شود نکته جالب دیگر رویش درخت زیتون در دامنه شمالی کوه حد فاصل شهرستان جم تا روستاهای چاهه و دره پلنگی می باشد که در آب و هوای آن منطقه بسیار بعید می نمود
سندی برای قدمت چاهه و دره پلنگی موجود نیست ولی علائم مشهودی از غار نشینی و فسیل های مختلف در این منطقه به وفور دیده می شود
نکته دیگر اینکه این کوه معدن عظیمی از آب خنک و فوق العاده سالم است آنهم در اطراف عسلویه مردم چاهه و جم کوه پردیس را فوق العاده مقدس و محترم می شمارند و به استناد علائم موجود در آتش کده احتمالا یکی از اولین مکانهایی بوده که نفت در آن سوزانده شده است
با افتتاح جاده فیروز آباد به عسلویه توسط پتروشیمی رفتن به این منطقه خیلی میسر تر و راحت شده استپتروشیمی با تاسیس سه شهرک بزرگ در این منطقه اقدام به تاسیس فرودگاه جم نموده و چهارشنبه هر هفته یک پرواز به مقصد جم انجام می شود که امکان خوبی برای سفر به این منطقه اعجاب انگیز است من فکر می کنم دیدن منطقه خالی از لطف نباشد منرا هم یاد کنید (البته بعد از صعود به قله)
|
جشن هیرومبا - جشن سده در بهار |
|
جشن بزرگ هیرومبا (جشن سده ی بهاره و بومی شریف آباد)
آرش تركی شریف آباد - جشن زیبا و تماشایی هیرومبا یكی از آداب و رسوم كهن و باستانی محله شربف آباد اردكان یزد می باشدكه هر ساله در روز ۲۶ فروردین ماه برگزار می شود و قدمت چند ساله دارد. در اینجا ذکر این نکته قابل توجه می باشد که فلسفه بر گزاری این جشن در اصل بر اساس گاهشماری زرتشتی بدون کبیسه می باشدو این مراسم درسالهای پیش در روز ۲۶ آذرماه از تقویم گاهشماری برگزارمی شدکه برابر با یکی از روزهای هفته آخر فروردین ماه تقویم می باشد. دلیل برگزاری این جشن در ۲۶ آذر ماه از تقـویم گاهشماری قدیم بدان علت بود که این جشن دقیقا" در ۱۰۰ روز مانده به سال جدید برگزار می شد. در واقع این جشن بیانگر جشن سده دیگری بود با این تفاوت که : (۱ این جشن تنها توسط اهالی زرتشتی نشین شریف آباد برگزار می شد در صورتیکه جشن سده توسط تمامی زرتشتیان ایران و در هر محله به صورت مجزا به مرحله اجراء در می آمد.(۲ جشن بزرگ هیرومبا در ۱۰۰روز مانده به سال جدید برگزار می شد(۲۶ آذرماه) در صورتیکه جشن سده در روز 10 بهمن(۵۰ روز و ۵۰ شب مانده به سال جدید که در مجموع برابر با ۱۰۰شبانه روز می باشد) برگزار می گردید. ولی در حدودچند سال پیش به دلیل اینکه روز ۲۶ آذرماه(از تقویم گاهشماری قدیم)دقیقا" برابر باروز 26 فروردین ماه(از تقویم گاهشماری جدید) گردیدبراساس توافق نظری که در بین برگزار کنندگان مراسم هیرومبا و اهالی شریف آباد به عمل آمد قرار بر این شد که این مراسم از این به بعد درروز 26فروردین ماه(از تقویم گاهشماری جدید) برگزار گردد. کما اینکه این مراسم تاکنون نیز به همین صورت ادامه یافته است.و اما در اینجالازم است که به چگونگی مراسم زیبا و به یاد ماندنی هیرومبا نیزاشاره شود. نحوه اجرای مراسم هیرومبا بدین صورت می باشد که اهالی زرتشتی نشین شریف آباد در بعد از ظهر روز پیش از این جشن بزرگ(۲۵ فروردین ماه) به سوی پیر هریشت رهسپار می شوند. پیر هریشت یکی از زیارتگاههای مقدس و مهم زرتشتیان می باشد که در۱۷ کیلومتری شمال شهر اردکان قرار گرفته است.). در اینجا لازم به ذکر است که هر ساله جمع بسیاری از زرتشتیان که نذر و نیاز(آرزو) دارند و یا به آرزوی دلشان رسیده اند با پای پیاده به سوی زیارت پیر مقدس هریشت می شتابند.
اهالی شریف آباد و برگزار کنندگان مراسم بزرگ هیرومبا هنگامیکه وارد پیر هریشت شدند در ابتدا به زیارت پیر پرداخته وسپس به سوی خیله هیرومبا رفته تا به تهیه وتدارک غذای روز جشن بپردازند.البته هنگامیکه پاسی ازشب گذشت جوانان زرتشتی در خیله های پیر هریشت به جشن و رقص و پایکوبی می پردازند.و اما در این هنگام مسوولین برگزار کنندگان هیرومبا درحال تهیه و تدارک دیدن غذا برای روز بعد می باشند. البته ذکر این نکته نیز ضروری می باشد که بسیاری از زنان شریف آبادی و جوانان زرتشتی نیز از این کمک و یاری به همکیشان خود بی نصیب نمی مانند. و اما در سپیده دم روز بعد تعداد زیادی از مردان و جوانان زرتشتی جهت تهیه هیزم جشن هیرومبا ( که در زبان دری زرتشتی< غیزل > نامیده میشود.) به سمت بیابان پیرامون پیر هریشت رهسپار می گردند. در این هنگام تعدادی از زنان زرتشتی در داخل خیله ها به تهیه و تدارک دیدن سیروگ (نوعی نان زرتشتی که در داخل روغن تهیه می شود.) می پردازند و بر روی آن شکر و مغز پسته می پاشند تا همکیشان عزیز زرتشتی که شب را در پیر هریشت سپری کرده اند همراه با شیر و چایی (را که مردان برگزار کننده هیرومبا تهیه نموده اند.) برای صبحانه نوش جان فرمایند. در اینجا لازم به ذکراست که بخشی از این صبحانه که تدارک دیده شده است را برای صرف افرادی را که برای تهیه هیزم به سمت بیابان پیرامون پیرهریشت رهسپار شده اند(در زبان دری زرتشتی شریف آبادی به این افراد <وچگون غیزلی> گفته می شود.) می فرستند. پس از آنکه کارتهیه هیزم آتش جشن بزرگ هیرومبا به پایان رسید وچگون غیزلی به سمت پیر هریشت بر می گردند. در اینجا ذکر این نکته نیزضروری می باشد که همچنین در هنگام سپیده دم تعدادی از مردان برگزار کننده جشن هیرومبا به سمت محل قربانی نمودن گوسفندان (این گوسفندان را تعدادی از همکیشان خیراندیش زرتشتی جهت مراسم هیرومبا نذر نموده اند) رفته و گوسفندان مزبور را در جایگاه ویژه ای سر می برند. سپس تعدادی از برگزار کنندگان جشن اعضای مختلف گوسفندان را به خیله هیرومبا برده ودر نهایت برگزار کنندگان جشن هیرومبا به کمک جوانان زرتشتی ناهار روز جشن را که شامل کلیه وآبگوشت می باشد را تهیه و تدارک می بینند.( کلیه یک غذای خوشمزه و اصیل شریف آبادی می باشد که از پختن اعضای مختلف گوسفند از قبیل: گوشت , جگر , دل , قلوه و سیب زمینی وپیاز بدست می آید.). در اینجا پس از آنکه ناهار(کلیه) آماده شد به همت برگزارکنندگان مراسم هیرومبا و با کمک و یاری جوانان زرتشتی ناهار مزبوردر بین همکیشان توزیع می شود. (در اینجا ذکر این نکته نیز ضروری می باشد که بسیاری از همکیشان زرتشتی در طول مدتی که در زیارتگاه پیر هریشت به سر می برند به صورت مکرر به پابوس وزیارت این پیر مقدس رفته نماز نیایش روزانه خود را به جای می آورند.). مدتی پس از صرف ناهار مراسم چوب زنی آغاز می گردد. در ابتدا تعدادی از برگزار کنندگان مراسم هیرومبا(که یکی از آنها چوبی در دست داشته و دیگری چادر بزرگی به کمر بسته) به همراه تعداد زیادی از زنان شریف آبادی (که یکی از آنها عربونه زنان می باشد) وتعداد بسیاری از دختران و پسران جوان زرتشتی(که همگی یکسره و به صورت مداوم فریاد هابیرو هابیرو شاباش شاباش سر می دهند) به سمت خیله های پیر هریشت روی می آورند تا مراسم چوب زنی انجام شود. فلسفه اجراء مراسم چوب زنی بدین صورت می باشد که زوجهای جوانیکه تازه نامزد شده اند و یا به تازگی ازدواج نموده اند ویا تازه صاحب فرزند شده اند و یا جوانان زرتشتی که برای اولین بار در مراسم غیزل چینی شرکت کرده اند بایستی در مراسم چوب زنی سهیم باشند. بدین صورت که هر یک از خانواده های زرتشتی که دارای شرایط ذکر شده می باشند مر د تازه داماد شده آن خانواده و سپس پدر زن فرد تازه داماد شده توسط تعدادی از برگزار کنندگان مراسم هیرومبا و جوانان زرتشتی بر سر دست برده شده و توسط مرد چوب به دست سه ضربه بر باسن فرد بالا برده شده زده می شود.در اینجا لازم به ذکر است فریاد هابیرو هابیرو شاباش شاباش مرتبا به گوش می رسد.سپس توسط مادر زن فرد تازه داماد شده پیشکشی ازقبیل :کله قند و یا جعبه نقل وشیرینی و یا آبلیمو و گلاب به فرد چادر به کمر بسته(انبار دار) داده می شود تا پس از اتمام مراسم چوب زنی توسط افراد برگزار کننده مراسم هیرومبا شربت خوشمزه ای فراهم شده تا از همکیشان عزیز به همراه شیرینی پذیرایی گردد. در اینجا باید به این نکته نیز اشاره شود که در چند سال اخیر دادن وجه نقد به عنوان پیشکش نیز مرسوم گردیده است.در اینجا ذکر این نکته نیز ضروری می باشد که این مراسم به همین صورت ادامه یافته وهنگامیکه مراسم چوب زنی در یک خیله به اتمام رسید همکیشان عزیز زرتشتی به خیله مجاور رفته واین مراسم تا تمام شدن مراسم چوب زنی دنبال می شود.پس از پایان مراسم چوب زنی همه همکیشان به سمت سالن تازه بنیاد شده (توسط یکی از خیر اندیشان زرتشتی)پیر هریشت رهسپار می شوند. پس از اینکه همه همکیشان در سالن بزرگ و زیبای پیر هریشت گرد آمدند مراسم توسط سخنرانی یکی از افراد برگزار کننده هیرومبا آغاز می شود. در ابتدا فرد سخنران در رابطه با تاریخچه پیدایش جشن بزرگ هیرومبا مطالبی را بیان می کند.سپس اسامی خیر اندیشان وهمکیشانی را که به هر صورت وسایل و لوازم ضروری را به عنوان نذورات تقدیم پیر هریشت نموده اند(از قبیل:گوسفند, اجاق گاز, بشقاب , قاشق , کاسه ,لیوان ,.....)با ذکر نام وسایل پیشکش شده توسط فرد سخنران بیان می گردد. در ادامه از رییس انجمن زرتشتیان شریف آباد دعوت می شود تا در رابطه با فعالیتهای صورت گرفته این انجمن در یک سال گذشته(در زمینه های گوناگون) مطالبی را بیان نمایند.(شایان ذکر است انجمن زرتشتیان شریف آباد یکی از انجمن های بسیار فعال زرتشتیان در داخل ایران بوده و می باشد که مسوولیت تولیت وسرپرستی سه زیاتگاه بزرگ زرتشتیان که شامل پیر سبز, پیر هریشت و پیر پارس بانو می باشدرا دارا می باشد.).در اینجا لازم به ذکر است در حین سخنرانی از همکیشان عزیز با شربت و شیرینی پذیرایی می گردد. در ادامه تعدادی از زنان زرتشتی که دارای آواز خوش و زیبایی می باشند با صدای گرم و دلنشین خود به محفل گرد آمده طراوت و شادابی خاصی می بخشند.مراسم در اینجا کم کم به پایان خود نزدیک شده و همکیشان زرتشتی خود را برای صرف آبگوشت(که شامل شوربا و گوشت می باشد)آماده می سازند.(در اینجا ذکر این نکته لازم و ضروری می باشد که در حدود دو-سه سال پیش مراسم هیرومبا در خیله هیرومبا بر گزار می شد.ولی با همت خیر یکی از خیر اندیشان ونیکوکاران جامعه زرتشتی یک سالن بسیار بزرگ در پیر هریشت ساخته شده و به بهره برداری رسید و اکنون دو-سه سالی است که مراسم هیرومبا در این سالن بزرگ برگزار می گردد.).پس از صرف آبگوشت همکیشان زرتشتی برای آخرین بار به زیارت این پیر مقدس رفته ودر واقع از پیر هریشت اجازه و رخصت می طلبند.
سپس کم کم همکیشان زرتشتی خود را برای رهسپار شدن به شریف آباد(آردکان) آماده می سازند تا در مراسم جشن هیرومبا که در آتشکده شریف اباد برگزار می شود شرکت و همکاری نمایند.در اینجا لازم به ذکر است که چند نفر از همکیشان زرتشتی که دارای وانت می باشند کپه های غیزل جمع شده را بار وانت می نمایند تا به آتشکده شریف آباد منتقل نموده وادامه مراسم جشن هیرومبا را برگزار نمایند. پس از آنکه کپه های غیزل به شریف آباد ودر نهایت به محوطه باز آتشکده منتقل یافتند و همکیشان زرتشتی وارد محوطه شدند مراسم جشن هیرومبا آغاز می شود.در ابتدا مردان وجوانان زرتشتی یک حلقه بزرگ را به صورت ایستاده تشکیل داده وسپس موبد با لباس یکدست سفید برتن و مجمر آتشدان در دست در کنار فردیکه مسوول خدا بیامرز دادن می باشد می ایستد.سپس فرد یکه مسوول خواندن اسامی درگذشتگان زرتشتی شریف آبادی می باشدبا نام و یاد اهورا مزدای پاک شروع به خواندن اسامی درگذشتگان شریف آبادی می کند که در چند دهه اخیر خدا بیامرز شده اند.در اینجا لازم به ذکر است پس از هر بار که اسم یک فرد در گذشته توسط مسوول خدا بیامرز دادن گفته شده دو خدا بیامرزی داده می شود با اشاره دست فردیکه دقیقا در مرکز دایره تشکیل شده از مردان و جوانان زرتشتی قرار گرفته نیمی از مردان وجوانان زرتشتی به نشانه احترام خم شده و با صدای بلند فریاد هیرومبا سر می دهند. باذکر نام یکی دیگر از درگذشتگان و خدا بیامرزی دادن توسط مسوول خدا بیامرزی دادن با اشاره دست فرد قرار گرفته در مرکز حلقه تشکیل شده از مردان وجوانان زرتشتی نیم دیگر مردان و جوانان زرتشتی که به صورت ایستاده قرار گرفته اند به نشانه احترام خم شده و فریاد هیرومبا سر می دهند.در اینجا باید به این نکته اشاره شود هنگامیکه مسوول خدابیامرزی دادن با نام ویاد اهورا مزدای پاک خدا بیامرزی دادن را شروع می کند در ابتدا به روان پاک اشوزرتشت مهر اسپنتمان , زن و فرزندانش وهمچنین پیروان نیکش درود فرستاده وسپس به ترتیب شروع به خدا بیامرزی دادن به شخصیت های بزرگ ایران باستان(که بیشتر این اسامی از شاهنامه فردوسی گرفته شده است) , خیر اندیشان و بزرگان در گذشته زرتشتی و در نهایت درگذشتگان زرتشتی(که اهل شریف آباد می باشند) که در چند دهه اخیر خدا بیامرز شده اند می نماید. در پایان مراسم خدا بیامرزی دادن و هیرومبا گفتن با بیان جملاتی به زبان فارسی دری زرتشتی توسط مسوول خدا بیامرزی دادن وگفتن هیرومبای دسته جمعی پایان می پذیرد.(در اینجا ذکر این نکته نیز جالب توجه می باشد که در سالهای پیشین مسوول خدا بیامرزی دادن شادروان کیخسرو لاوری تقریبا اسامی تما می افرادی را که در چند دهه پیش در شریف آباد خدابیامرز شده بودند را به صورت شفاهی واز بربیان می نمودند که در حدود دو-سه سال پیش به رحمت ایزدی پیوستند. ). سپس موبد با مجمر آتش در دست به سمت کپه غیزل فراهم شده رفته وبا مجمر آتش به دور کپه غیزل گشته و چند نقطه از کپه غیزل را با آتش روشن می نماید. پس از مدتی کل غیزل فراهم شده مشتعل شده وزبانه های بزرگ آتش هیرومبا در هوا زبانه می کشد. در این هنگام نیز همکیشان زرتشتی به تماشای آتش هیرومبا می پردازند و پس از پایان آتش افروزی به منازل خود می روند.(در اینجا ذکر این نکته نیز ضروری می باشد که مراسم خدا بیامرزی دادن و هیرومبا گفتن نیم ساعت قبل از غروب آفتاب صورت گرفته و آتش افروزی در هنگام غروب آفتاب انجام می شود.).واما در بعد از ظهر روز بعد و کمی پس از تاریک شدن هوا مردان وجوانان زرتشتی در روبروی درب مهر شاه مهر ایزد شریف آباد گرد هم آمده وپس از مدتی به دو دسته تقسیم شده تا مراسم خدا بیامرزی دادن وهیرومبا گفتن را در درب منازل شریف آباد اجراءنمایند. هر یک از این دسته ها به سرپرستی یک نفر به سمت محله های بالا و پایین شریف آباد رهسپار می گردند.در ابتدا فردی که مسوول خدا بیامرزی دادن است با یک سری برگه های کاغذ در یک دست (که شامل افراد در گذشته زرتشتی هر خانه به صورت مجزا و جداگانه می باشد)و چراغ قوه در دست دیگر به سمت اولین خانه می رود ودر پی ایشان همکیشان زرتشتی روانه می گردند. هنگامیکه مسوول خدا بیامرزی دادن وهمکیشان زرتشتی به درب اولین منزل رسیدند مسوول خدا بیامرزی دادن با نام و یاد خداوند جان وخرد مراسم را آغاز می نماید. در اینجا نیز در ابتدا اسامی در گذشتگان خانه مزبور به صورت تک به تک توسط مسوول خدا بیامرزی دادن گفته شده وخدا بیامرزی داده می شود و سپس در هر بار فریاد هیرومبا توسط همکیشان شریف آبادی سر داده می شود.در پایان نیز مسوول خدابیامرزی دادن با بیان یک سری جملات که به زبان فارسی دری زرتشتی می باشد و هیرومباگویی مکرر توسط همکیشان زرتشتی مراسم خدابیامرزی دادن وهیرومبا گویی مربوط به اولین خانه پایان می پذیرد. در اینجا هنگامیکه صاحب خانه فریاد هیرومبا را می شنود با ظرف پر از آجیل(که از قبل فراهم نموده است)به سمت درب خانه رفته وپس از تمام شدن خدا بیامرزی دادن وهیرومباگفتن درب را باز نموده و ظرف پر از آجیل را به انباردار(که چادر بزرگی به دور کمر خود بسته است) تحویل داده وانباردار ظرف پر از آجیل را در داخل چادری که به دور کمر بسته است ریخته و ظرف آن را تحویل صاحب خانه می دهد.این مراسم به همین ترتیب ادامه پیدا می کند.هنگامی که مراسم خدابیامرزی دادن وهیرومبا گفتن در درب تمام منازل شریف آباد انجام گردید همه مردان و جوانان شریف آبادی در یک جا جمع شده و آجیل های جمع آوری شده از دو محله بالا و پایین شریف آباد با یکدیگر مخلوط شده و در بین همکیشان تقسیم می گردد.پس از مدتی گفتگو با یکدیگر همکیشان زرتشتی به سمت منازل خود رهسپار می گردند. مراسم هیرومبا در بعد از ظهر روز بعد نیز دقیقا به همین صورت انجام می گیرد.(در اینجا ذکر این نکته نیز ضروری می باشد که ممکن است مراسم پخش آجیل در یکی از خانه های زرتشتی انجام شود که یکی از اعضای خانواده مزبور در مراسم چوب زنی در پیر هریشت سهیم شده باشد.).دراینجا از همکیشان زرتشتی نیز با شربت وشیرینی پذیرایی می گردد.واما در شب سوم مراسم هیرومبا نیز به همین صورت انجام یافته با این تفاوت که پس از پایان مراسم خدا بیامرزی دادن و هیرومبا گویی همه همکیشان شریف آبادی (زن ومرد , دختر و پسر) در سالن آتشکده شریف آباد گرد هم می آیند.در ابتدا مردان و جوانان زرتشتی یک حلقه منسجم و به صورت ایستاده وار را تشکیل داده ومراسم خدا بیامرزی دادن و هیرومباگویی آغاز می گردد.(در اینجا بایستی به این نکته نیز اشاره شود که مراسم هیرومبا اجراءشده در شب سوم دقیقا مانند مراسم خدا بیامرزی دادن و هیرومباگویی در روز آتش افروزی می باشد با این تفاوت که در شب سوم در واقع موبد شریف آباد به روان پاک در گذشتگان درود فرستاده و خدابیامرزی می دهد.). پس از پایان مراسم خدا بیامرزی دادن وهیرومباگویی توسط موبد , مردان و جوانان زرتشتی از همکیشان شریف آبادی با شربت وشیرینی پذیرایی می گردد.سپس یکی از برگزار کنندگان مراسم هیرومبا در رابطه با این جشن بزرگ و ویژگیهای آن و..... مطالبی را بیان می نماید.در ادامه نیز رییس انجمن زرتشتیان شریف آباد در رابطه با فعالیت های انجمن در سال گذشته وهمچنین نکاتی در رابطه با جشن هیرومبا و.... مطالبی را بیان می نمایند.این مراسم با آواز خوانی تعدادی از زنان خوش صدای شریف آبادی و عربونه زنی و برنامه های شاد وجالب دنبال می شود. در انتها نیز آجیل جمع آوری شده در بین همکیشان زرتشتی توزیع میشود .پس از مدتی نیز همکیشان شریف آبادی به سمت خانه های خود رهسپار می گردند.بدین ترتیب مراسم هیرومبا نیز پایان می پذیرد.
بیشتر بدانید :
پیر هریشت از خبرگزاری مهر
از خبرگزاری آفتاب پیر هریشت و جشن بزرگ هیرومبا پیرهریشت و جشن هیرومبا به گفته ی انجمن موبدان تهران پیر هریشت از پایگاه پژوهشی آریابوم http://www.cloob.com/club/article/show/clubname /iran_zamin/articleid/230114/r
edirectkey/a1589a87e23bccd1a76117aaba89b870
باتشکر از دوست عزیزم تیرداد |
این مجموعه مستند از 11 بخش مختلف تشکیل یافته است که به معرفی کامل آن می پردازیم
کوهها (Mountains )
انسان ها با پذیرش ریسک به مرتفع ترین نقاط سیاره ما قدم می گذارند، برخی ممکن است با صعود نمودن از کوهی عظیم در اندیشه فتح آن باشند، این مجموعه از حوضچه های اسید سولفوریک که نشان دهنده جنبش عظیمی زیر زمین هستند و از کم ارتفاع ترین و داغترین نقاط روی زمین می باشند (بیش از 100 متر پایین تر از سطح دریا) گرفته تا آتشفشان ارتااله که پیر ترین آتشفشان فعال زمین است تا کوههای راکی در آمریکا و رشته کوه هیمالیا در نپال با شما همراه خواهد بود.
قطب تا قطب (From Pole to Pole )
اولین بخش از این سفر پرماجرا مربوط به سردترین نقطه زمین است. زمستان قاره جنوبگان، جایی که پنگوئن های امپراطور بیش از 4 ماه از سال را در تاریکی و بدون غذا به سر می برند، آن هم در دمایی تا 70- درجه سانتی گراد! به قارهای که پیرامون قطب جنوب زمین را در بر گرفته قاره جنوبگان میگویند. این قاره سردترین نقطه کره زمین است و کمابیش همه جای آن با یخ پوشیده شده است. و یا خرس های قطبی که بیدار شدن آنها نوید رسیدن بهار را می دهد و فرزندان آنها برای نخستین بار پا به محیطی بیرون از لانه زیرزمینی زمستانی می گذارند.
آبهای شیرین (Fresh Water)
تنها سه در صد از آبهای سیاره ما شیرین هستند با این حال این آبهای ارزشمند سرشار از شگفتی می باشند و حیات همه موجودات زمین به همین مقدار آبهای شیرین بستگی دارد.
غارها (Caves)
غارها سرحد نهایی سیاره ما هستند، جهانی نهفته که تنها ماجراجوترین افراد یارای رفتن به آنجا را دارند. بزرگترین چاه غار جهان، غار پرستوها در مکزیک است که 400 متر عمق دارد یعنی برج 102 طبقه Empire State در نیویورک در آن جای می گیرد. این مکان های ژرف دوسال پیش از آنکه انسان بر ماه فرود آید برای اولین بار مورد کاوش قرار گرفتند. لازم به ذکر است برخی از کم شناخت ترین و شگفت انگیزترین جانوران سیاره زمین در این غارها زندگی می کنند.
بیابان ها (Deserts)
یک سوم سیاره ما را بیابان تشکیل داده است، این آثار به جای مانده از زمین به نظر خالی از زندگی می آیند اما به طور شگفت آوری اینگونه نیست، البته در همه بیابان ها بقای زندگی روندی ناپایدار دارد. هیچ می دانید که همه بیابان ها گرم نیستند از سمت سیبری بادهایی با سرعت 50 کیلومتر بر ساعت می وزند و برف را با خود به صحرای گوبی در مغولستان می آورند! گرمای بیش از 50 درجه سانتیگراد در اوج تابستان و افت دما تا 40 درجه زیر صفر در میانه زمستان اینجا را در زمره خشک ترین بیابان های جهان قرار می دهد. اندک حیواناتی قادرند تا در این تغییرات شدید آب و هوایی دوام بیاورند، یکی از نادرترین و شاید پر طاقت ترین پستانداران زمین شتر باختری میباشد.
سرزمین های یخی (Ice Worlds)
هر دو قطب سیاره ما پوشیده از یخ است، آنها بزرگترین و خشن ترین سرزمین های نا آرام جهان هستند. در هیچ نقطه از زمین تغییر فصل اینقدر مفرط صورت نمی گیرد. این امر موجب پیشروی و عقب نشینی هر ساله یخ ها می شود ؛ کل زندگی در اینجا تابع این قاعده است.
جلگه های وسیع (Great Plains)
جلگه های پهناور مکان هایی بی کران هستند، با وجود خلوتی غریبشان تصور خالی از سکنه بودن آنها توهمی بیش نیست. این جلگه های سیاره ما میزبان بزرگترین تجمعات حیات وحش روی زمین هستند. در بطن تمامی وقایع اینجا یک موجود زنده دارای نقشی اساسی است و آن علف می باشد ؛ این گیاه معجزه آسا، یک چهارم کل سرزمین های کره زمین را پوشانده است.
جنگل ها (Jungles)
جنگل ها گلخانه های سیاره ما هستند، جنگلهای بارانی گرمسیری تنها سه در صد از سیاره زمین را در بر می گیرند با این حال زیستگاه بیش از نیمی از گونه های جانوری جهان هستند اما چگونه این تعداد انواع گیاهان و جانوران در این مساحت محدود جایی برای زندگی در کنار یکدیگر مییابند؟
آبهای کم عمق (Shallow Seas)
دریاهای کم عمق در حواشی قاره های سیاره ما قرار گرفته اند. آنها به ندرت با داشتن بیش از 200 متر عمق و گاهی صدها مایل وسعت قبل از اتصال بستر دریا به آبهای عمیق تر بر روی فلات قاره قرار می گیرند. آنها روی هم رفته تنها هشت درصد از اقیانوس های جهان را تشکیل می دهند، با این وجود این آبها شامل اکثریت وسیعی از زندگی دریایی اقیانوس ها هستند.
جنگل های فصلی (Seasonal Forests)
درختان مسلما در زمره با شکوه ترین موجودات زنده هستند. برخی از آنها بزرگترین جانداران روی زمین می باشند. جنگل های برگریز و همیشه سبزی که در مناطق فصلی سیاره ما می رویند پهناورترین جنگلهای روی زمین را شامل می شوند. خیال از این همه وسعت آنها دچار حیرت می شود!
اعماق اقیانوس (Ocean Deep)
به دور از خشکی ها چیزی جز اقیانوس نمی باشد ؛ بیش از نیمی از سطح سیاره ما پوشیده از آن است و تا به امروز اکثر بخشهای آن به دور از دسترس ما بوده است در واقع بخش های زیادی از اقیانوس خالی از سکنه و کویر آبی است ؛ همه حیات در اقیانوس بی کران به جستجوی دائم برای یافتن غذا و نزاع برای حفاظت از انرژی ارزشمند محدود گردیده است.
●قلعه بابك
قلعه بابك، مشهورترین قلعه آذربایجان در دل كوه های كلیبر و پس جنگل های رنگارنگ ارسباران پنهان شده است. این قلعه در ۶۰ كیلومتری شمال شهرستان اهر و در سه كیلومتری جنوب غربی كلیبر واقع است.
پیشینه این قلعه به قبل از اسلام و دوره های ساسانی بازمی گردد. نوع معماری قلعه به سبك معماری مجموعه تاریخی سلیمان، مربوط به دوره ساسانی هاست و با اینكه به وسیله عوامل طبیعی و انسانی دستخوش تغییرات بسیاری شده است، اما هنوز هم با شكوه، زیبا و پرابهت است.
ساختمان درونی قلعه از یك تالار اصلی، چهار اتاق كه هر یك به تالار راه جداگانه دارند و مدخل ورود به جایگاه و جایگاه سربازان تشكیل شده است. در زیرزمین قلعه نیز بقایایی از اصطبل موجود است. اطراف این قلعه را دره های عمیق ۴۰۰ تا ۶۰۰ متری فرا گرفته است و تنها از یك سوی قلعه راهی باریك برای گذر وجود دارد. راه قلعه دشوار است و برای طی كردن آن باید از گردنه ها گذر كرد. پس از حدود سه ساعت كوهپیمایی می توان به قلعه رسید. دره های اطراف قلعه پوشیده از درختان آلو، انجیر، آلوچه، سیب، فندق، زغال و گردو است.
این دره ها در تابستان محل زندگی ایلات شهسون است. قسمتی از این مسیر پله گذاری شده است. در آغاز پله ها هتل بزرگ بابك واقع شده و ماشین هایی كه تا قسمتی از راه مسافران را حمل می كنند. برای طی كردن این قسمت می توان از ماشین های فور ویل درایو استفاده كرد اما باقی راه صعب العبور است و باید پیاده طی شود. برای طی كردن این مسیر باید كفش مناسب كوهنوردی، مواد قندی و آب به همراه داشت.
● ارسباران
ارسباران با ۱۳۰ هزار هكتار مساحت جزء زیباترین جنگل های كوهستانی ایران است كه به دلیل وجود گونه های مختلف گیاهی هزاررنگ است. كل و بز، گراز، خرس قهوه ای، گرگ، سیاه قوش، روباه، پلنگ و خرگوش از جمله گونه هایی است كه در آنجا زندگی می كنند.۱۰۳ گونه پرنده نیز در این جنگل ها به سر می برند كه مهمترین آنها سیاه خروس است. كبك، دراج، قرقاول، عقاب، انواع پرندگان شكاری و پرندگان مهاجر آبزی و خشكی زی از این جمله اند. ارسباران بین شهرستان های كلیبر، اهر و ورزقان واقع شده است.
● شهر كلیبر
كلیبر یكی از شهرهای زیبای آذربایجان است كه در منطقه ارسباران قرار دارد. گرداگرد شهر پوشیده از كوه های بلند و جنگل های انبوه است. علاوه بر قلعه بابك كه در سه كیلومتری شهر واقع شده، پارك قلعه درسی (دره قلعه بابك) و آبگرم های كلیبر كه در بخش آبش احمد قرار دارند نیز دیدنی اند. پل های رودخانه ارس در شمال شهرستان كلیبر و امارت های آینالو و وینق در جنگل های ارسباران از دیگر دیدنی های كلیبرند.
كاروانسرای دوره صفوی كه در كنار رودخانه كلیبر واقع شده است و برج های یادمان متعلق به دوره ایلخانی، امامزاده كلیبر، حمام و مسجد جامع كلیبر آثار تاریخی این شهرند.
● شهر اهر
اهر یكی دیگر از شهرهای منطقه ارسباران است. آب و هوای اهر مانند كلیبر معتدل است و طبیعتی شبیه این شهر دارد. علاوه بر طبیعت زیبا وجود آثار تاریخی اهمیت اهر را دوچندان كرده است. بازار سرپوشیده اهر كه بنای آن دست نخورده باقی مانده مهمترین مركز دادوستد اهر به شمار می آمده است. بقعه شیخ شهاب الدین اهری مشهورترین بقعه تاریخی اهر است. مجموعه شهر اهر را در گذشته سه محله كوی ساداتلو، كوی نخجوانلو و كوی باغبانلو تشكیل می داده است. حد فاصل این محلات پوشیده از باغ های انبوه بوده است.
اغلب خانه های اهر وسیع بوده و نوع مصالح به كار رفته در دیوارهای آنها خشت خام بوده است. همچنین در تزئین نمای بیرونی ساختمان های ثروتمندان و اربابان آجرهای رسی پخته به كار می رفته است. آثار این خانه های قدیمی هنوز هم در اهر به چشم می خورد. در سراسر تابستان می توان با برنامه ریزی سفری سه تا چهارروزه از این مناطق دیدن كرد. قاعدتاً شهریورماه این مناطق خنك ترند.
موزه كاخ گلستان؛ پذیرایی از میهمانان خارجی
سابقه تاریخی ارگ سلطنتی كه محدوده مكانی تاریخی آن را در شمال خیابان و میدان امام خمینی (سپه) در سمت غرب خیابان خیام،در شرق خیابان ناصر خسرو و در جنوب خیابان پانزده خرداد و میدان ارگ تشكیل میدهد، به روزگار صفویه باز میگردد
مجموعه كاخ گلستان، یادگاری به جای مانده از ارگ تاریخی تهران محل اقامت شاهان سلسله قاجار و از زیباترین و كهنترین بناهای پایتخت دویست ساله است. این بنا روزگاری همانند نگینی در میان این ارگ میدرخشید.
سابقه تاریخی ارگ سلطنتی كه محدوده مكانی تاریخی آن را در شمال خیابان و میدان امام خمینی (سپه) در سمت غرب خیابان خیام،در شرق خیابان ناصر خسرو و در جنوب خیابان پانزده خرداد و میدان ارگ تشكیل میدهد، به روزگار صفویه باز میگردد.
شاه طهماسب اول صفوی (۹۳۰ـ ۹۸۴) نخستین پادشاهی بود كه در سفرهای خود به قصد زیارت مقبره حضرت عبدالعظیم دستور داد بارویی به طول یك فرسخ به دور قصبه تهران احداث شود. پس از او شاه عباس صفوی در قسمت شمالی حصار طهماسبی چهار باغ و چنارستانی احداث نمود كه بعدها دیوار بلندی گرد آن بنا كرده و عمارات مقر سلطنتی را در داخل آن ساخته، ارگ نامیدند.
در اواخر عهد صفوی تهران گاهی مقر موقت در بار شاهان صفوی قرار میگرفت و حتی شاه سلیمان (۱۰۷۷ـ۱۱۰۵) كاخی در این شهر برای خود بنا نهاد. ولی امروز اثری از بناهای دوره صفوی باقی نمانده است.
كهنترین بناهای موجود در مجموعه گلستان، ایوان تخت مرمر و خلوت كریمخانی متعلق به دوران كریمخان زند است. وی در نبردهای خود بر ضد محمد حسن خان قاجار در سال ۱۱۷۲ تهران را مركز اردوكشی خود قرار داد و پس از پیروزی در این جنگ در دیوانخانه قدیم تهران كه در زمان ساه سلیمان ساخته شده بود بار عام داد و با عنوان وكیل الرعایا حكومت ایران را در دست گرفت.
به فرمان او در تابستان همان سال حصار ارگ مجددا احیا شد و یك دست حرمخانه و خلوتخانه و عمارت دارالحكومه در داخل آن بنا شد و در تابستان سال بعد (۱۱۷۳) كه اردوی خود را به چمن سلطانیه (زنجان) منتقل نمود. دستور داد یك دست عمارت خاصه و دیوانخانه بزرگ به سبك ساسانی و باغی در جنب آن بنا كنند.
پس از مرگ كریمخان زند در ۱۱۹۳ آقا محمد خان قاجار در ۱۲۰۰ تهران را به پایتختی برگزید، ولی به دلیل لشكر كشیهای دائمی كمتر در مقر حكومت خود بسر میبرد، و برای عمارت و آبادانی چندان فرصت نداشت . تا آنكه فتحعلی شاه در سال ۱۲۱۱ بر تخت سلطنت ایران جلوس كرد، از آن زمان به بعد با گسترش دستگاه اداری و تشریفات سلطنتی بناهای متعددی در داخل ارگ تهران عمدتا در زمان فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه قاجار احداث شد.
در دوران رضا شاه پهلوی، بخشهای بزرگی از ارگ تهران، از جمله حصار دور آن، سردر باب عالی، ساختمان دفتر استیفا، نگارخانه، تكیه دولت، نارنجستان، باغ گلشن و ساختمانهای اندرونی تخریب شد. محل سكونت شاه به سعدآباد وسپس در دوران محمد رضا شاه پهلوی به نیاوران منتقل و مجموعه گلستان به محل پذیرایی از میهمانان خارجی تبدیل شد.
پس از انقلاب مجموعه گلستان همچون اغلب عمارات سلطنتی دیگر به صورت موزه در آمد تا همگان بتوانند از آن دیدن كرده و از تماشای زیباییهای حاصل فكر و دست هنرمندان و صنعتگران ایرانی بهره برند. بخشهای مختلف این مجموعه در حال حاضر عبارت است از:
ایوان تخت مرمر، خلوت كریمخانی، اتاق موزه (تالار سلام) و حوضخانه آن، تالار آینه، تالار عاج یا سفره خانه تالار برلیان یا سفره خانه، تالاربرلیان یا تشریفات، ساختمان كتابخانه، عمارت شمس العماره، عمارت بادگیر و حوضخانه وسیع آن، تالار الماس، كاخ ابیض، چادر خانه.
●قلعه بابك
قلعه بابك، مشهورترین قلعه آذربایجان در دل كوه های كلیبر و پس جنگل های رنگارنگ ارسباران پنهان شده است. این قلعه در ۶۰كیلومتری شمال شهرستان اهر و در سه كیلومتری جنوب غربی كلیبر واقع است.
پیشینه این قلعه به قبل از اسلام و دوره های ساسانی بازمی گردد. نوع معماری قلعه به سبك معماری مجموعه تاریخی سلیمان، مربوط به دوره ساسانی هاست و با اینكه به وسیله عوامل طبیعی و انسانی دستخوش تغییرات بسیاری شده است، اما هنوز هم با شكوه، زیبا و پرابهت است.
ساختمان درونی قلعه از یك تالار اصلی، چهار اتاق كه هر یك به تالار راه جداگانه دارند و مدخل ورود به جایگاه و جایگاه سربازان تشكیل شده است. در زیرزمین قلعه نیز بقایایی از اصطبل موجود است. اطراف این قلعه را دره های عمیق ۴۰۰تا ۶۰۰ متری فرا گرفته است و تنها از یك سوی قلعه راهی باریك برای گذر وجود دارد. راه قلعه دشوار است و برای طی كردن آن باید از گردنه ها گذر كرد. پس از حدود سه ساعت كوهپیمایی می توان به قلعه رسید. دره های اطراف قلعه پوشیده از درختان آلو، انجیر، آلوچه، سیب، فندق، زغال و گردو است.
این دره ها در تابستان محل زندگی ایلات شهسون است. قسمتی از این مسیر پله گذاری شده است. در آغاز پله ها هتل بزرگ بابك واقع شده و ماشین هایی كه تا قسمتی از راه مسافران را حمل می كنند. برای طی كردن این قسمت می توان از ماشین های فور ویل درایو استفاده كرد اما باقی راه صعب العبور است و باید پیاده طی شود. برای طی كردن این مسیر باید كفش مناسب كوهنوردی، مواد قندی و آب به همراه داشت.
● ارسباران
ارسباران با ۱۳۰هزار هكتار مساحت جزء زیباترین جنگل های كوهستانی ایران است كه به دلیل وجود گونه های مختلف گیاهی هزاررنگ است. كل و بز، گراز، خرس قهوه ای، گرگ، سیاه قوش، روباه، پلنگ و خرگوش از جمله گونه هایی است كه در آنجا زندگی می كنند.۱۰۳ گونه پرنده نیز در این جنگل ها به سر می برند كه مهمترین آنها سیاه خروس است. كبك، دراج، قرقاول، عقاب، انواع پرندگان شكاری و پرندگان مهاجر آبزی و خشكی زی از این جمله اند. ارسباران بین شهرستان های كلیبر، اهر و ورزقان واقع شده است.
● شهر كلیبر
كلیبر یكی از شهرهای زیبای آذربایجان است كه در منطقه ارسباران قرار دارد. گرداگرد شهر پوشیده از كوه های بلند و جنگل های انبوه است. علاوه بر قلعه بابك كه در سه كیلومتری شهر واقع شده، پارك قلعه درسی (دره قلعه بابك) و آبگرم های كلیبر كه در بخش آبش احمد قرار دارند نیز دیدنی اند. پل های رودخانه ارس در شمال شهرستان كلیبر و امارت های آینالو و وینق در جنگل های ارسباران از دیگر دیدنی های كلیبرند.
كاروانسرای دوره صفوی كه در كنار رودخانه كلیبر واقع شده است و برج های یادمان متعلق به دوره ایلخانی، امامزاده كلیبر، حمام و مسجد جامع كلیبر آثار تاریخی این شهرند.
● شهر اهر
اهر یكی دیگر از شهرهای منطقه ارسباران است. آب و هوای اهر مانند كلیبر معتدل است و طبیعتی شبیه این شهر دارد. علاوه بر طبیعت زیبا وجود آثار تاریخی اهمیت اهر را دوچندان كرده است. بازار سرپوشیده اهر كه بنای آن دست نخورده باقی مانده مهمترین مركز دادوستد اهر به شمار می آمده است. بقعه شیخ شهاب الدین اهری مشهورترین بقعه تاریخی اهر است. مجموعه شهر اهر را در گذشته سه محله كوی ساداتلو، كوی نخجوانلو و كوی باغبانلو تشكیل می داده است. حد فاصل این محلات پوشیده از باغ های انبوه بوده است.
اغلب خانه های اهر وسیع بوده و نوع مصالح به كار رفته در دیوارهای آنها خشت خام بوده است. همچنین در تزئین نمای بیرونی ساختمان های ثروتمندان و اربابان آجرهای رسی پخته به كار می رفته است. آثار این خانه های قدیمی هنوز هم در اهر به چشم می خورد. در سراسر تابستان می توان با برنامه ریزی سفری سه تا چهارروزه از این مناطق دیدن كرد. قاعدتاً شهریورماه این مناطق خنك ترند
تالاب بكر گاوخونی در پست ترین ناحیه دشت اصفهان و از نظر جغرافیایی در منطقه وسیع مسطح و یكی از با ارزش ترین اكوسیستمهای كشور در فلات مركزی ایران و در خشك ترین منطقه و با گونه های نادر گیاهی و جانوری خاص خود ، چون گوهری در كویر مركزی ایران می درخشد و از نظر عملی برای محققین زیست محیطی حائز اهمیت فراوان است .
● گاوخونی : چشمه یا چاه بزرگ ، گاوه یا گابه نام قدیم اصفهان بوده و گاوخونی به معنی چاه بزرگ جی یا اصفهان است . همچنین از نامهای قدیم اصفهان گابیان ، گابیدوان بوده كه بعدها به جی ، اسپاهان ، سپاهان و اصفهان رسیده است و برخی می گویند ریشه گاوخونی از آن است ، گاوه در پارسی به معنی بزرگ است و خانی چاه ، گاوخونی یعنی آبگیر بزرگ ، گودال بزرگ ، چاله بزرگ ، خان یعنی چشمه محل آب ، (مثلا خوانسار= چشمه سرا) ، گاوخانی به معنی حوض بزرگ ، بركه بزرگ ، تالاب آبگیر ، جائی كه آب رودخانه یا باران جمع شود .
در اواخر نیمه نخست ، سال جاری فیلمی با نام گاوخونی به مدت ۵ روز در اصفهان اكران شد كه به دلیل عدم استقبال ، برداشته شد ، در همان ۵ روز هم تعدادی پس از آغاز فیلم دقایقی بعد سینما را ترك كردند . شایسته بود حال كه از این نام پر راز و رمز در فیلمی بهره گرفته می شود دقایقی به معرفی تالاب از همان بعد هنری پرداخته شود . فیلم گاوخونی محصول یك سینمای آماتور نبود بلكه فیلمی حرفه ایی بود . این فیلم به كارگردانی بهروز افخمی و بر اساس نوشته جعفر مدرس صادقی ساخته شده بود .
كتاب ارزشمند " زاینده رود از سرچشمه تا مرداب " نوشته آقای دكتر سید حسن حسینی ابری به تفصیل به حوزه گسترده زاینده رود و طومار معروف شیخ بهایی پرداخته است . كه مطالعه آن برای علاقمندان خالی از لطف نیست .
11● موزه خط و كتابت میرعماد
این ساختمان از جمله بناهای متعلق به دوران قاجار بوده كه در زمان پهلوی دوم، فرحناز و علیرضا پهلوی در آن سكونت داشتهاند. ساختمان موزه میرعماد پس از انقلاب با حذف بخشهای اضافی ساختمان و تغییراتی كه در آن به وجود آمد به فضای مناسب موزه تبدیل شد و سرانجام به نام بزرگترین استاد خوشنویسی قرن ۱۱ هجری قمری میرعمادالحسنی سیفی قزوینی افتتاح شد.
12● موزه نظامی
موزه نظامی ارایه كننده تاریخ نظامی ایران بوده و یكی از دریچههای ارتباطی ارتش با مردم است. این موزه، تاریخ نظامی ایران، اسلحه، البسه، عكس، كتاب و سایر اشیا را در معرض دید قرار میدهد.
13● موزه آب
ساختمان موزه دفتر مخصوص پهلوی دوم بود كه در زمان وی ساخته شد. گنجینه آب سعدآباد مقارن با صدمین سالگرد تولد امام خمینی در سال
5● كاخ موزه ملت
موزه ملت كه در گذشته كاخ سفید نامیده میشد، بزرگترین كاخ مجموعه سعدآباد است كه به علت رنگ سفید نمای آن به این نام مشهور است. بنای كاخ به دستور پهلوی اول در سال ۱۲۹۰ آغاز شد و ۵ سال بعد به پایان رسید. گچبریهای ظریف و زیبای درون كاخ در نوع خود بینظیر است. سنگهای مرمر سرسراها از معادن یزد و تربت حیدریه تهیه شدهاند. نمای بیرونی كاخ به سبك معماری كاخهای سلطنتی آلمان و معماری داخلی آن به سبك طرح ایرانی و بیزانسی است. كاخ موزه ملت در زمینی به مساحت ۲۱۶۴ متر مربع در دو طبقه و زیرزمینی به مساحت جمعا با زیربنای حدود ۵۰۰۰ متر مربع بنا شده است. در طبقات این كاخ ۱۰ تالار بزرگ تشریفاتی وجود دارد. وسیعترین تالار این كاخ سفرهخانه است كه ۲۲۰ متر وسعت دارد. در ویترینهای سرسرای طبقه همكف این موزه نیز مجموعههایی از سفالینههای ایران از هزاره چهارم پیش از میلاد تا سده هفتم هجری قمری و اشیای نقاشی لاكی روغنی نگهداری میشود.
6● موزه هنر ملل
در زیرزمین ساختمان كاخ موزه ملت، موزه كوچكی وجود دارد كه موزه هنر ملل نامگذاری و همزمان با اولین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی افتتاح شده است. آثار به نمایش در آمده در این موزه شامل تابلوهای نقاشی و چاپ، آثار حجمی، سفالینهها، ظروف و اشیای فلزی، اشیای چوبی، مجسمهها و ماسكهای آیینی از كشورهای مختلف آفریقا و امریكا نظیر مالی، گینه نو و... است.
7● موزه هنرهای زیبا
یكی از بناهای باشكوه مجموعه سعدآباد، ساختمانی است كه از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ محل وزارت دربار بوده و از سال ۱۳۶۱ به عنوان موزه هنرهای زیبا مورد بهرهبرداری قرار گرفته است.
این موزه در جنوبیترین نقطه سعدآباد واقع شده و دارای ۳۶۰۰ متر مربع زیربنا است. از آنجا كه در بنای آن سنگهای مرمر سیاهرنگ به كار رفته، به كاخ اسود معروف بوده است. موزه هنرهای زیبا از سه طبقه با نگارخانههای متعدد تشكیل میشود كه در طبقه اول آثار ارزندهیی از نامآورترین نقاشان عهد صفوی، زندیه، قاجاریه و دوره معاصر به معرض تماشا گذاشته شده است.
8● موزه فرشچیان
موزه استاد محمود فرشچیان نگارگر پرآوازه معاصر، در یكی از ساختمانهای قاجاری مجموعه سعدآباد قرار گرفته است. در این موزه علاوه بر آثار اهدایی استاد فرشچیان كه شامل سی و دو عدد تابلو است، سایر آثار این استاد كه در موزهها نگهداری میشدند نیز به نمایش گذاشته شدهاند.
9● موزه بهزاد
ساختمان بهزاد از جمله بناهای متعلق به دوران قاجار است كه در زمان پهلوی اول محل سكونت رضاخان بوده و به نام كاخ كرباسی معروف بوده است و در زمان پهلوی دوم نیز محل سكونت رضاپهلوی فرزند پهلوی دوم بوده است. پس از تغییراتی كه در فضای داخلی این كاخ به وجود آمد، در سال ۱۳۷۳ به مناسبت صدمین سالگرد تولد استاد با نام موزه بهزاد گشایش یافت. آثار نقاشی استاد بهزاد در چهار سالن به نمایش گذاشته شده است.
10● موزه مینیاتور آبكار
ساختمان موزه یكی از بناهای مجموعه سعدآباد است كه قبل از انقلاب متعلق به لیلا پهلوی بوده است. این بنا با اندك تغییری در سال ۱۳۷۳ به موزه مینیاتور آبكار تبدیل شد. نقاشیها و آثار كلارا آبكار در سه تالار موزه به نمایش گذاشته شدهاند. در تالار شماره یك، آخرین آثار استاد شامل مینیاتور، تذهیب و نقش گره ارایه شده است. در تالار شماره دو مجموعهیی از نقاشیهای آبرنگ، مستندسازی اشیای موزه مردم شناسی و هنرهای تزیینی به نمایش گذاشته شده و تالار شماره سه به بهترین نمونههای آثار این استاد شامل چند نمونه مینیاتور روی عاج، چند كپی از كار مینیاتوریستهای بنام ایران و نمونههایی از تذهیب اختصاص دارد.
2● موزه برادران امیدوار
كالسكه خانه رضاشاهی از جمله قدیمیترین بناهای ساخته شده در مجموعه سعدآباد است كه در قسمت شمالی مجموعه به عنوان ورودی و مدخلی به فضای باز مقابل كاخ احمدشاهی و كاخ سبز است. این بنا شامل چهار اتاق و یك ورودی مرتفع و مزین به دو ستونچه آجری در دو طرف آن و تزیینات لمبهكوبی زیر سقف ورودی و همچنین آجركاریهای زیبا در سراسر نمای ساختمان است. از این ساختمان در زمان رضاخان تا مدتها به عنوان كالسكه خانه كاخ سبز استفاده میشد كه پس از جایگزین شدن ماشین بدون استفاده و متروك باقی ماند. این بنای قدیمی در سال ۸۱ در دست عملیات مرمتی و استحكامبخشی و همچنین طراحی محوطه بیرونی و درونی قرار گرفت و در ابتدای سال ۸۲ به عنوان موزه ایرانگردی و جهانگردی برادران امیدوار تغییر كاربری یافت و در روز جهانی جهانگردی (۵ مهر ۱۳۸۲) افتتاح شد.
3● ساختمان بهمن
كاخ بهمن از بناهای دوران پهلوی دوم و از جمله زیباترین ساختمانهای مجموعه است كه مجاور ساختمان موزه مردمشناسی و در كنار درب شمالی دربند قرار دارد. این ساختمان منزل مسكونی بهمن، پسر غلامرضا پهلوی بوده كه در سال ۱۳۸۲ به دفتر یونسكو در ایران اختصاص داده شد.
4● كاخ موزه سبز
كاخ شهوند كه اكنون كاخ موزه سبز نامیده میشود، یكی از زیباترین كاخهای موجود در كشور است. معمار این كاخ، میرزاجعفر معمارباشی بوده است. در نمای خارجی آن از سنگهای سبز صدفی كمیاب خمسه زنجان استفاده شده و وجه تسمیه آن نیز به همین سبب است. مساحت زیربنای كاخ در دو طبقه ۱۲۰۲ متر مربع است.
این كاخ موزه دارای گچبریها و آینهكاریهای زیبایی است. ساختمان كاخ از دو طبقه تشكیل شده است. طبقه اول شامل پله ورودی، تالار آیینه، ناهارخوری، اتاق كار، اتاق پذیرایی و اتاق خواب است.
طبقه دیگر، زیرزمین كاخ است كه در سال ۱۳۵۰ بازسازی شده و شامل سالن پذیرایی، دو اتاق خواب با سرویس و سالن ناهارخوری است. زیباترین قسمت كاخ، تالار آینه با قالی هفتادمتری بافت عمواوغلی مشهد است. دستگیرهها تمامی برنز و آب طلا است. در بالای تالار، مبل كوبلن مربوط به بیوتات سلطنتی دوره قاجار قرار دارد و میز وسط متعلق به قرن ۱۸ و ساخت فرانسه است.
از دیگر وسایل موجود كه اغلب از كشورهای اروپایی خریداری شده میتوان به چلچراغها، تابلوهای نقاشی، مجسمهها، مبلهای دوره لویی شانزدهم و دو میز مربوط به دوره ناپلئون و سایر وسایل زینتی اشاره كرد.
از شاه نشین تا موزه مردم شناسی
مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد در پهنه پرطراوت كوهپایههای توچال و دره سرسبز دربند و در بخش دلانگیزی از شمال شهر تهران با مساحتی حدود صدوده هكتار قرار گرفته است.
سعدآباد از شمال با كوههای البرز، از شرق با گلابدره، از غرب با ولنجك و ییلاق شاهان این سلسله بوده و پس از كودتای ۱۲۹۹خورشیدی، در وسعتی تازه و الحاق باغهای مختلف به اقامتگاه تابستانی پهلوی اول اختصاص یافت و كاخ و كوشكهایی به مناسبتهای گوناگون در جایجای این پهنه برتافته از درختان كهن و سپیدار و سرو، به فاصلهیی از بازمانده بناهای قاجار سر برآوردند.
در دوره پهلوی هجده كاخ كوچك و بزرگ در سعدآباد ساخته شد كه هر یك عظمت و زیبایی زایدالوصفی از هنر و ذوق معماری ایرانی را به نمایش میگذارند. تمامی این مجموعه پس از انقلاب اسلامی تبدیل به موزه شده است. برخی از عمارتها به شكل كاخ موزه، همانطور كه بود، به نمایش گذاشته شده و برخی دیگر با توجه به ویژگی بنا، تبدیل به موزه شدند.
موزههای موجود و فعال در این مجموعه عبارتند از:
1. موزه پژوهشی مردمشناسی
2.موزه مینیاتور آبكار، موزه هنرهای زیبا
3.كاخ موزه ملت
3.كاخ موزه سبز
4.موزه نظامی
5.موزه بهزاد
6.موزه ملی آب
7.موزه خط و كتابت میرعماد
8.موزه فرشچیان
9.موزه هنر ملل.
جاهای دیدنی ایــران ( ایرانمان چقدر زیباست )
Asalem - Khalkhal - Northern Iran 
Niasar - Isfahan , Iran 
Mansion in Mazanderan - Northern Iran 
Pear Orchard - Shiraz
Parandegan Park in Isfahan 
A serene Lake in Guilan, Northern Iran 
Latian Lake near Tehran 
Margoon waterfall 
Outskirts of Shiraz - Iran 
Oroumieh Lake - N.W. Iran 
Ramsar - Northern Iran 
Village of Roodbarak - Norhtern Iran 
White Bridge - Ahwaz, South-Western Iran 
Kohgiluyeh & Boyer Ahmad Province - Iran 
Traditional Persian outdoor teahouse 
Saayeh khosh - southern Iran 
Sistan & Baluchestan province 
Sistan & Baluchestan province 
Ferdowsi - toos, Khorasan, Iran
|
بزرگترین حفره های جهان ....... |
|
چوکی کاماتا در شیلی - ۸۵۰ متر عمق این حفره یک معدن روباز فلز مس می باشد که در واقع بیشترین استخراج مس از اینجا صورت می گیرد ولی در عین حال بزرگترین معدن مس دنیا نیست.
اوداچنایا در یاکوتیای روسیه - ۶۰۰ متر عمق
گودال طبیعی در گوآتمالا - عمق ۹۱ متر این گودال در پی بارش شدید باران و رانش زمین در گوآتمالا بوجود آمد که متاسفانه ۱۲ خانه به زیر زمین رفت، ۲ نفر کشته و هزاران نفر بی خانمان شدند.
معدن دیاویک در کانادا - (پهنا = باند فرودگاه) این حفره که یک معدن بزرگ المس است، در سال ۲۰۰۳ شروع به استحصال کرده و در هر سال تقریبا ۱۶۰۰ کیلوگرم الماس ار آن استخراج می گردد. بزرگی این حفره چنان است که برای فرود یک هواپیمای بویینگ ۷۳۷ فضا دارد.
معدن میرنی در سیبری - عمق ۵۲۵ متر این حفره نیز یک معدن الماس می باشد که قطر آن حدود ۱۲۰۰ متر است. این معدن اولین و یکی از بزرگترین معادن الماس در شمال کره زمین می باشد. هم اکنون این معدن تخلیه شده است. جالب اینجاست که مدت زمان رسیدن به نقطه پایینی آن توسط اتومبیلهای معدن، ۲ ساعت بوده است.
حفره بزرگ آبی در بلیز - عمق ۱۲۲ متر این حفره در واقع گودال طبیعی بزرگی است که حدود ۳۰۴ متر عرض دارد. این حفره تشکیل شده از سنگ آهک است که در اواخر عصر یخبندان بوجود آمده.
دره بینگهام در ایالت یوتا در آمریکا - عمق ۱۲۰۰ متر این گودال بزرگ یک معدن مس است که دارای ۴ کیلومتر عرض است. این بزرگترین کاوش انجام شده تاکنون به دست بشر است.
حفره سد مونتی سلو در کالیفرنیا این حفره در جلو سد مونتی سلو در ناپای کالیفرنیا قرار دارد. حرکت بزرگ چرخشی آن باعث خروج ۱۴۷۵۲ مترمکعب آب در هرثانیه از آن می شود.
معدن الماس کیمبرلی در آفریقای جنوبی این گودال نیز بعنوان بزرگترین حفره بشرساز! شناخته می شود. از سال ۱۸۶۶ تا ۱۹۱۴، حدود ۵۰۰۰۰ حفار معدن قریب به ۲۷۲۲ کیلوگرم الماس از این معدن استخراج کردند. جالب اینجاست که فقط با بیل و کلنگ و ابزاری نظیر اینها این مقدار را خارج کرده اند! (میراث زمین نیز نامیده می شود)
دهانه گازی دروازه در ترکمنستان این حفره یک دهانه بزرگ آتشفشان گازی است که در سال ۱۹۷۱ کشف شد. این حفره همیشه در حال سوختن گارهای سمی خروجی است که همین امر موجب عدم نفوذ این گازها به جو می گردد و سوختن ان تا زمانی که گاز کاملا تمام شود ادامه خواهد داشت.
|
منابع مختلف اندازههای گوناگونی برای ارتفاع قلهٔ دماوند از سطح دریا ذکر کردهاند. به نقل از درگاه ملی آمار، ارتفاع این قله ۵٬۶۱۰ متر است [۱۱]؛ منابع دیگر، از جمله پایگاه ملی دادههای علوم زمین ایران و وبگاه رصدخانهٔ زمین ناسا، ارتفاع ۵٬۶۷۰ متر[۱۲][۱] و ۵٬۶۷۱ متر[۶] را نیز برای قلهٔ این کوه ذکر کردهاند. دایرةالمعارف فارسی فهرستی شش موردی از ارتفاعهایی که برای این قله آمدهاست ذکر میکند که از ۵٬۵۴۳ تا ۶٬۴۰۰ متر میرسد.[۲]
این قله در ۶۹ کیلومتری شمال شرقی تهران، ۶۲ کیلومتری غرب آمل و ۲۶ کیلومتری شمال شهر دماوند واقع شدهاست.[۵]
رودخانه تینه در شمال، رودخانه هراز در جنوب و شرق و رودخانه دلیچای در غرب این کوه واقع شدهاند. [۵]
قله دماوند در شرق کوهستان البرز مرکزی (استان مازندران) از رشته کوه البرز قرار دارد. قلههای مجاور آن ورارو، سه سنگ، گل زرد و میانرود است.[نیازمند منبع]
دماوند یک کوه آتشفشانی مطبق[۱۳]* است [۱۴] که عمدتاً در دوران چهارم زمینشناسی موسوم به دوران هولوسین[۱۵]* تشکیل شده و نسبتاً جوان است.[۱۶] فعالیتهای آتشفشانی این کوه محدود به تصعید گازهای گوگردی است.[۱۷] آخرین فعالیتهای آتشفشانی این کوه مربوط به ۳۸۵۰۰ سال قبل بودهاست.[۱۲]
دماوند یک آتشفشان خفتهاست که امکان فعال شدن مجدد آن وجود دارد. [۱۸] در برخی از سالها از جمله در سال ۱۳۸۶، از قله دماوند، دود و بخارهایی خارج شدهاست که برخی از شاهدان آن را گواهی بر فعال شدن این آتشفشان پنداشتهاند. اما در حقیقت در سالهای پربارش، با نفوذ آب به درون قله و مواجه شدن با سنگهای داغ، جریانی از بخار آب از دهانه قله خارج میشود و چنین به نظر میرسد که فعالیتهای آتشفشانی صورت گرفتهاست. [۱۹]
قطر دهانه این آتشفشان در حدود ۴۰۰ متر است [۲۰][۲۱] که دریاچهای از یخ آن را پوشاندهاست. [۱۹] همچنین نشانههایی از وجود دهانههای قدیمی در پهلوهای جنوبی و شمالی کوه ملاحظه میشود.[۱۹]
نام دماوند به دو صورت مشهور دماوند و دنباوند (با زبر یا پیش دال) ضبط شدهاست.[۲۲][۲] حتی در بعضی مآخذ هر دو صورت نام آمدهاست.[۲۳] صورت دیگری که از نام این کوه ضبط شدهاست دباوند است.[۲۴] این کوه را با نامهای کاملاً متفاوت بیکنی و جبل لاجورد نیز ثبت کردهاند.[۲۴] «نام دماوند در تورات آمده و صورت کهن آشوری آن «بیکن» است (ری باستان ۲/۶۴۲)»[۲۵][در کجای تورات]
در مورد دلیل نامگذاری دماوند در فرهنگ معین آمدهاست: «دم (دمه، بخار) + اوند = وند؛ دارای دمه و دود و بخار (آتشفشان)»[۲۶]
احمد کسروی دربارهٔ نامگذاری دماوند یا دنباوند نظر کاملاً متفاوتی دارد.[۲۷]*. وی با استدلالهایی نسبتاً پیچیده نامگذاری «نهاوند» و «دماوند» را مرتبط میداند و مینویسد «در زبانهای باستان «نها» بهمعنی پیش و «دما» بهضم دال بهمعنی پشت و دنبال بوده،...»[۲۸] و در مورد «وند» مینویسد:««وندن» در زبانهای باستان ایران بهمعنای «نهادن» بوده[...] یکی از معناهای «نهادن» واقع شدن و ایستادن برجایی است.[...] و ناچار «وندن» نیز همان معنی را داشته و «وند» که ماضی آن است بهمعنی نهاد، برجایی ایستاد (واقعشد) میآمدهاست»[۲۹] او در ادامه نتیجه میگیرد:«پس «نهاوند» یعنی شهر یا آبادی یا قلعهٔ ایستاده در پیشرو و «دماوند» یعنی شهر یا آبادی یا قلعهٔ ایستاده در دنبال و پشت.[۲۹]
دماوند در اساطیر ایران جایگاه ویژهای دارد. شهرت آن بیش از هر چیز در این است که فریدون ضحاک را در آنجا در غاری به بند کشیدهاست[۳۰]* و ضحاک آنجا زندانیاست تا آخرالزمان[۳۱]* که بند بگسلد و کشتن خلق آغاز کند و سرانجام به دست گرشاسپ کشته شود.[۳۲] هنوز هم بعضی از ساکنین نزدیک این کوه باور دارند که ضحاک در دماوند زندانی است و اعتقاد دارند که بعضی صداهایی که از کوه شنیده میشود، نالههای هموست.[۲]
در تاریخ بلعمی محل زیست کیومرث کوه دماوند دانسته شدهاست[۳۳] و گور فرزند وی هم آنجا دانسته شدهاست. با این تفصیل که چون فرزندش کشته شد خداوند چاهی بر سر کوه برآورد و کیومرث فرزند را در چاه فروهشت. بلعمی سپس از مغان نقل کند که کیومرث بر سر کوه آتش افروخت و آتش به چاه اندر افتاد و از آن روز تا امروز (روزگار بلعمی) ده پانزده بار پرزند و به هوا برشود و از مغان نقل میکند که این آتش دیو را از فرزند او دور دارد.[۳۴] به گفتهٔ تاریخ بلعمی جمشید به طبرستان به دماوند بود که سپاه ضحاک به وی رسید. [۳۵]. بنا به روایتی نبرد لشگر فریدون به سپاهسالاری کاوه با ضحاک در حوالی دماوند بود.[۳۶]دماوند بار دیگر در گاه پادشاهی منوچهر مطرح میشود. آرش از فراز آن تیری انداخت تا مرز میان ایران و توران تعیین کند. [۳۷]
بعدها با پا گرفتن اساطیر سامی در ایران برخی شخصیتهای این اساطیر هم با دماوند ارتباطاتی یافتند. از جمله «عوام [...] معتقدند که سلیمانبن داوود, یکی از دیوان را که «صخر المارد» (سنگ سرکش) نام داشت در آنجا زندانی نمود. گویند، بر قلهٔ دماوند، زمین هموار است و از چاهی که بر فراز آن قرار دارد، روشنی بیرون آید.»[۲۵]
در اشعار ایرانی معمولاً نام دماوند در ارتباط با اسطورهٔ به بند کشیده شدن ضحاک ظاهر میشود. فردوسی در شاهنامه در ابیاتی که داستان به بند کشیده شدن ضحاک توسط فریدون را تصویر میکند، چنین سروده است[۳۸]
| برآن گونه ضحاک را بسته سخت | سوی شیرخوان برد بیدار بخت | |
| همی راند او را به کوه اندرون | همی خواست کارد سرش را نگون | |
| بیامد هم آنگه خجسته سروش | به خوبی یکی راز گفتش به گوش | |
| که این بسته را تا دماوند کوه | بِبَر همچنان تازیان بیگروه |
اسدی طوسی در گرشاسپنامه که به پیروی از شاهنامه سروده شدهاست به این اسطوره اشاره میکند.[۳۹]. در اشعار و منظومههای شاعران دیگر از جمله قصیدهای از ناصرخسرو[۴۰] منظومهٔ ویس و رامین [۴۱] از فخرالدین اسعد گرگانی و قصیدهای از خاقانی [۴۲] تلمیح این اسطوره دیده میشود. همچنین گاه در عظمت به دماوند مثل زدهاند.[۴۳].
قصیده دماوندیه اثر ملک الشعرای بهار تنها یکی از چندین شعری است که در مورد دماوند سروده شدهاست. دماوندیه اول او در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی با این مطلع آغاز گشت:
| ای کوه سپیدسر، درخشان شو | مانند وزو، شراره افشان شو |
قصیدهٔ «دماوندیه دوم» که در سال ۱۳۰۱ توسط همین شاعر سروده شد، از شعرهای معروفی است که دربارهٔ دماوند سروده شدهاست که چند بیت نخستین آن چنین است:
| ای دیو سپید پای دربند | ای گنبد گیتی ای دماوند | |
| از پای به سر یکی کلهخود | ز آهن به میان یکی کمربند | |
| تا چشم بشر نبیندت روی | بنهفته به ابر چهر دلبند |
آشوریان این کوه را کان سنگ لاجورد میانگاشتند. اگرچه به راستی ایشان دچار لغزش شده بودند و سنگ لاجورد از بدخشان میآمدهاست. در زمان تاخت و تاز آشوریها به پشته ایران این کوه بخشی از حدود مادها شمرده میشده و در متنهای آشوری هم بدان اشارهشدهاست. سارگون دوم در لشکرکشی خود سرزمینهای تا کوه دماوند را خراجگزار خود نموده بود. در زمان اسرحدون نیز آشوریها تا پای کوه دماوند لشکرکشیده بودند.[۴۴]اما بهپیشروی ادامه ندادند چون آسوریها دماوند و قدری آنسوترش کویر لوت را پایان دنیا میپنداشتند.[۴۵]
شیوه گذاردن پیکر مردگان را در کوهها را دیاکونوف آیین مغانی میانگارد که در دامنه دماوند میزیستهاند و این آیین را به دیگر جاهای ایران پراکنده نمودهاند.[۴۶] در دامنهٔ دماوند تعداد زیادی گور پیش از تاریخ وجود دارد.[۴۷]
در سده هشتم میلادی در پای کوه دماوند دژی بودهاست که موبدی زرتشتی به نام مَسمُغان و پیروانش در آن میزیستهاند و این دژ به فرمان المهدی خلیفه عباسی ویرانگشته و مسمغان نیز کشته شد.[۴۸] مسمغان (به عربی کبیرالمجوس) لقب بزرگان خاندان قارن بوده که تبار پارتی داشته و دارای سرزمینهایی در پای دماوند بودهاند. [۴۹]
غازان خان ایلخان مغول در ۴ شعبان ۶۹۴ (هجری) در لارِ دماوند به دست شیخ صدرالدین غسلکرد و مسلمان شد. [۵۰]
«در حدودالعالم آمده که ویمه و شلنبه دو شهرست از حدود کوه دنباوند و اندر وی بتابستان و زمستان سخت سرد بود و ازین کوه آهن افتد.(حدودالعالم. ص ۱۴۷)»[۵۱]
گفتنی است که در طی سلطنت دودمان پهلوی بر ایران، از نقش کوه دماوند به عنوان نماد ایران زمین و خورشید در حال تابش در پشت آن سود برده شده بود.[۵۲]
در فروردین ۱۳۸۷، خبرگزاریهای ایران اخباری را در رابطه با ثبت کوه دماوند در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو منتشر کردند. این خبرها که از خبرگزاریهای گوناگون مانند خبرگزاری فارس منتشر شد که در آن، کوه دماوند را به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران که در فهرست میراث طبیعی جهانی یونسکو به ثبت رسیده معرفی کردند.[۵۳][۵۴] اما فریبرز دولت آبادی، معاون سازمان میراث فرهنگی در گفتگو با خبرگزاری میراث فرهنگی این ادعا را رد و آن را سو تفاهم دانست. وی ابراز کرد: «متاسفانه برداشت اشتباهی از موضوع ثبت دماوند صورت گرفته و این خبر اشتباه است.»[۵۵]
در زمانهای قدیم عدهای خود را به قلهٔ دماوند رسانیده بودند. ناصر خسرو در سفرنامهاش نوشتهاست که گویند بر سر دماوند چاهیاست که نوشادر و کبریت (گوگرد) از آن گیرند.[۵۶] صاحب آثار البلاد و اخبار العباد با نقل قولی دست دوم میگوید که عدهای از اهالی آن نواحی میگفتهاند که در طی پنج روز و پنج شب به قلهٔ دماوند رسیدهاند و قلهٔ آن را مسطح با مساحت صد جریب یافتهاند گرچه از دور به مخروط میماند.[۵۷] اولین صعود موفقیتآمیز اروپائیان به قلهٔ دماوند در سال ۱۸۳۷ توسط تیلر تامسن صورت گرفتهاست.[۲] همچنین نخستین صعود مستند ایرانی به این قله، به سال ۱۸۵۷ باز میگردد که تیم سرهنگ محمدصادقخان قاجار ارتفاع آن را ۶۶۱۳ ذرع تعیین نمود. [۱۹]
برای رسیدن به قله مانند تمامی کوهها از هر مسیری میتوان پیش رفت ولی شناختهشدهترین آنها این جبههها هستند:
آسانترین این مسیرها جبهه جنوبی و سختترین آنها جبهه شمالی است[۵۸]. سه جبهه شمالی، جنوبی و شمال شرقی در نزدیکی روستاها قرار گرفتهاند و همچنین همگی دارای جانپناه در میان راه هستند[۵۹].
در نقشه راهنمای صعود به قلههای البرز مرکزی پناهگاههایی به شرح زیر مشخص شده است:[۱۰]
