آنچه در قرآن کریم از طرف خداوند بزرگ به وسیله رسول اکرم صلّی الله علیه و آله به ما رسیده واجب الاطاعه است و کوچکترین تردیدی درباره ی آن نباید داشت ، چرا که از منبع علم خداوندی سر چشمه گرفته است .** از جمله بشارت هایی که در قرآن مجید در صمن آیاتی داده شده مسأله قیام جهانی حضرت بقیة الله ارواحنا له الفداء و سیطره عدل و داد در عالم بعد از پر شدن آن از ظلم و جور است.

اهمیّت استخاره وآداب آن

بسیار می شود که انسان برای انجام کار مهمّی متحیّر و سرگردان می شود و مطالعه درباره جوانب آن، رفع تحیّر از او نمی کند؛ با افراد آگاه مشورت می کند، ولی آنها نیز نظرات مختلفی دارند، و او همچنان در کار خود سرگردان می ماند و اگر این سرگردانی ادامه یابد خسارت های سنگینی دامن گیر او خواهد شد. در این گونه موارد، دستور استخاره داده شده است که انسان طبق آداب ساده ای با خداوند بزرگ - به وسیله قرآن مجید، یا تسبیح و مانند آن - مشورت کند و از ذات پاکش هدایت و راهنمایی به آنچه خیر و صلاح اوست، بطلبد؛ به یقین خداوند نیز او را طبق روایات صریحی که داریم راهنمایی خواهد کرد.

استخاره، نه تنها انسان را از حال تحیّر و سرگردانی - که بدترین حالات است و مایه تلف شدن وقت و نیروی اوست - نجات می بخشد، و او را با اراده و تصمیم قوی و گام های استوار به سوی مقصد به حرکت وا می دارد؛ بلکه واقعاً نیز راهنما و راهگشا به سوی خیرات است و این حقیقتی است که در روایات اسلامی وارد شده، و ما خود بارها و بارها آزموده ایم که استخاره ها گوئی معجزه می کند.

گاه انسان برای کاری استخاره می کند و مطابق آن، به سوی آن کار می رود و ظاهراً نتیجه ای نمی گیرد؛ امّا بعد از ماه ها، یا سال ها، رمز عجیب آن استخاره را درمی یابد. به هر حال، استخاره را با پیشگویی نباید اشتباه گرفت؛ بلکه استخاره خیر و صلاح کار را از طریق درخواست از خداوند، به انسان نشان می دهد.
نکته:

دو چیز را به هنگام استخاره نباید فراموش کرد:

1 استخاره منحصر به جایی است که مثبت یا منفی بودن کار بر انسان روشن نباشد، و با تفکّر و اندیشه، و حتّی با مشورت کردن با افراد خبره و صاحب نظر نیز روشن نشود؛ این جا، جای استخاره است و در غیر این صورت استخاره کردن، اشتباه است.
2 از استخاره های مکرّر در یک چیز باید پرهیز کرد (مگر این که فاصله قابل توجّهی بشود و یا این که شرایط تغییر کند.) در استخاره های مکرّر، همان استخاره اوّل معتبر است و بقیّه اعتباری ندارد.
باید انسان بعد از استخاره  تردید نکند و به دنبال آن به راه بیفتد و از خدا خیر و صلاح خویش را بطلبد و بر ذات پاک او توکّل کند، و مطمئن باشد نتیجه خواهد گرفت.

چرا روزه در سفر حرام است؟(2)
پاسخ سوم
آن چه این استفاده كه «روزه گرفتن در سفر بهتر است» را خدشه‏دار می‏كند، فتوای برخی از علمای اهل سنت مبنی بر این است كه افطار كردن در سفر بهتر از روزه گرفتن است؛ یعنی، این مسئله حتی در میان علمای اهل سنت هم مورد اتفاق نیست كه روزه در سفر بهتر است.

پاسخ چهارم
علمای اهل سنت با استفاده از روایاتی كه در اختیارشان هست، بالاتفاق به  جواز افطار در سفر (با شرایطش) فتوا داده‏اند و اختلاف آنان فقط در این  است كه آیا افطار و عدم افطار مساوی است یا افطار در سفر افضل و برتر است و یا این كه روزه گرفتن در سفر افضل و برتر است. برخی بر افضلیت افطار و گروهی بر افضلیت عدم افطار فتوا داده‏اند.
 از طرف دیگر تمامی فقهای شیعه  ـ با استفاده از روایات اهل بیت عصمت و طهارت علیهم‏السلام ـ بالاتفاق فتوا داده‏اند كه روزه در سفر (با شرایطش) حرام است و افطار عزیمت است؛ نه رخصت؛ یعنی، باید حتما افطار كنند؛ نه این كه می‏توانند افطار كنند و یا روزه بگیرند. در این جا اگر مسلمانی بخواهد روش مطمئنی را در مقام عمل در پیش بگیرد، چه باید بكند؟ آیا غیر از این است كه باید در سفر (با شرایطش) روزه نگیرد و افطار نماید؟ هیچ عالمی نیست كه روزه در سفر را با آن شرایط  خاص، واجب بداند؛ ولی از این طرف، عده‏ای از علمای مسلمان آن را حرام و عده‏ای افطار را بهتر می‏دانند.

پرسمان>شماره 26

چرا روزه در سفر حرام است؟ (1)

گرچه خدای متعال بر اساس آیات 183 و 184 سوره بقره، می‏فرماید: «بر مسافر و مریض واجب نیست، ماه رمضان راروزه بگیرند، بلكه ایام دیگری را روزه بگیرند؛ ولی در ادامه همان آیات می‏فرماید: «روزه گرفتن بهتر است»؛ بنابراین، روزه بر انسان مسافر واجب نیست؛ نه این كه حرام باشد. حال حرام بودن روزه در سفر با آیه شریفه «وَ أَنْ تَصُومُوا خَیْرٌ لَكُمْ» چگونه قابل جمع است؟
قبل از هر جوابی توجه به آیات روزه برای فهمیدن حكم الهی ـ آن گونه كه منظور خدای متعال بوده ـ بسیار سودمند است.

آیات روزه مسافر
«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیامُ كَما كُتِبَ عَلَی الَّذِینَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ أَیّاماً مَعْدُوداتٍ فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِیضاً أَوْ عَلی سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَیّامٍ أُخَرَ وَ عَلَی الَّذِینَ یُطِیقُونَهُ فِدْیَةٌ طَعامُ مِسْكِینٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَیْراً فَهُوَ خَیْرٌ لَهُ وَ أَنْ تَصُومُوا خَیْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدیً لِلنّاسِ وَ بَیِّناتٍ مِنَ الْهُدی وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ وَ مَنْ كانَ مَرِیضاً أَوْ عَلی سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَیّامٍ أُخَرَ یُرِیدُ اللّهُ بِكُمُ الْیُسْرَ وَ لا یُرِیدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُكَبِّرُوا اللّهَ عَلی ما هَداكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛

 ای كسانی كه ایمان آورده‏اید! روزه بر شما نوشته شد؛ همان گونه كه بر كسانی كه قبل از شما بودند، نوشته شد تا پرهیزگار شوید. چند روز معدودی را [باید روزه بدارید] و كسانی از شما كه بیمار یا مسافر باشند، روزهای دیگری را [به جای آن روز بگیرند] و بر كسانی كه قدرتِ انجام آن را ندارند (همچون بیماران مزمن و پیرمردان و پیرزنان) لازم است كفاره بدهند؛ مسكینی را اطعام كنند و كسی كه كار خیر را پذیرا شود، برای او بهتر است و روزه داشتن برای شما بهتر است؛ اگر بدانید. ماه رمضان است كه قرآن برای راهنمایی مردم و نشانه‏های هدایت و فرق میان حق و باطل در آن نازل شده، پس آن كس كه در ماه رمضان در حضر باشد (مسافر نباشد)، روزه بدارد و آن كس كه بیمار یا در سفر باشد، روزهای دیگری را به جای آن روزه بگیرد. خداوند راحتی شما را می‏خواهد؛ نه زحمت شما را. هدف این است كه این روزها را تكمیل كنید و خدا را بر این كه شما را هدایت كرده، به عظمت یاد كنید. باشد كه از این نعمت بزرگ سپاس‏گزار گردید».

پاسخ اول
الف) در این آیات شریفه، دو بار از روزه مریض و مسافر سخن به میان آمده است و در هر دو بار، خداوند متعال فرموده است: «آنان روزهای دیگری را به جای آن، روزه بگیرند». از این صراحت و تكرار دو مرتبه، استفاده می‏شود كه در این دو مورد، نباید روزه گرفت.
ب) معنای جمله «روزه گرفتن بهتر است»، چنین می‏شود: اگر انسان از مسافرت كردن صرف نظر كرده و با میل و رغبت (تطوّع) روزه بگیرد، كار خوبی انجام داده و روزه گرفتن برایش بهتر است. از این رو، فقها فتوا داده‏اند كه مسافرت در ماه رمضان ـ گرچه حرام نیست ـ مكروه است؛ یعنی، باعث می‏شود كه انسان از فیض الهی روزه محروم بماند.
ج) همچنین نسبت به جمله «عَلَی الَّذِینَ یُطِیقُونَهُ» باید گفت می‏دانیم كه یكی از شرایط ثبوت تكالیف الهی وسع (قدرت داشتن) مكلف است و اگر كسی بر انجام دادن تكلیفی وسع (قدرت) نداشته باشد، تكلیف از او ساقط است؛ اما اگر قدرت كمی داشته باشد كه تكلیف را بتواند با سختی و مشقت فراوان انجام دهد، از آن، تعبیر به داشتن «طاقت» می‏شود؛ مانند روزه گرفتن اشخاص پیر و یا كسانی كه بیماری عطش دارند كه در این صورت، اصل تكلیف ساقط نیست؛ بلكه خداوند برای این دسته نیز تخفیف قائل شده و اجازه فرموده است كه آنان نیز افطار كنند؛ ولی به جای روزه هر روز، فدیه بدهند؛ یعنی، ده سیر طعام به فقیر بدهند و اگر دو برابر آن را بدهند، برای آنها بهتر است و در صورت تحمل مشقت، روزه داشتن برایشان بهتر است.

پاسخ دوم
معنای «وَ أَنْ تَصُومُوا خَیْرٌ لَكُمْ»، چنین می‏شود: آن روزه‏ای كه خداوند متعال بر شما واجب كرده و شما را بدان اختصاص داده است [و آن را در حال سفر و مرض از شما برداشته است]، آن روزه به خیرو صلاح شماست؛ اگر بدانید و به عبارت، دیگر جمله «روزه گرفتن برای شما بهتر است»، به اصل دستور روزه بر می‏گردد؛ نه به مواردی كه استثنا شده است.

کلیاتی  در باره قرآن كریم و نام های قرآن كریم

1.      1.قرآن

نام مشهور کتاب آسمانی ما قران است و ۶۶ بار در آن بکار رفته است مانند: لو انزلناه هذا القران علی جبل لرایته خاشعا متصدعا من خشیه الله (حشر:۲۱) اگر این قران را بر کوهی نازل می کردیم می دیدی که در برابر آن خاشع می شود و از خوف خدا می شکافد.
قران از ریشه قراء هم بمعنای قرائت و خواندن است و هم بمعنای جمع کردن. اگر از مفهوم قرائت گرفته شده باشد در این صورت کلمه  اسم خواهد بود برای آنچه خوانده می شود و اگر از مفهوم جمع کردن باشد نام مجموعه ای خواهد بود که حروف- کلمات- آیات و سوره ها در آن گرد آمده یا احکام - حقایق- معارف و تعالیم عالی دینی که در کتابهای پیشین پراکنده بود در آن جمع شده است.

2. كتاب
واژه کتاب بمعنای مکتوب( نوشته شده) پس از واژه قران بیش از دیگر اسم ها بکار رفته است مانند آیه : الحمد لله الذی انزل علی عبده الکتاب و لم یجعل له عوجا (کهف:۱) ستایش مخصوص خدایی است که این کتاب ( آسمانی ) را بر بنده ( برگزیده) اش نازل کرد و هیچ گونه کژی در آن قرار نداد .

3.فرقان
فرقان در اصل بمعنای چیزی است که حق را از باطل جدا می کند و وسیله شناسایی این دو می باشد: تبارک الذی نزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذیرا (فرقان:۱) زوال ناپذیر است کسی که قران را بر بنده اش نازل کرد تا بیم دهتده جهانیان باشد.
توصیف قران به این نام به این دلیل است که قران وسیله شناخت حق از باطل در مسیر زندگی فرد و اجتماع و معیار محکمی در زمینه افکار- عقاید- قوانین- احکام- آداب و اخلاق است. البته باید توجه داشت که فرقان اسم خاص قران نیست و به کتاب آسمانی حضرت موسی ع نیز اطلاق شده است: ولقد آتینا موسی و هارون الفرقان (انبیاء:۴۸) و ما به موسی و هارون فرقان دادیم.

4. ذكر

در بعضی از آیات قران شریف ذکر ( یاد آورنده ) نامیده شده است: انا نحن نزلنا الذکر... (حجر:۹) ما ذکر ( قران ) را نازل کردیم. اطلاق این نام بر قران بدان دلیل است که قران حقایقی را که بشر با فطرت الهی خود دریافته و در مکنون وجودی او قرار دارد متذکر می شود.

از آیات مختلف قرآن استفاده مى‏شود انواع شرابهاى طهور با نامها و كیفیتهاى متنوع (رحیق مختوم، تسنیم، مخلوط با كافور و مخلوط با زنجبیل) در بهشت وجود دارد كه از هر جهت با شرابهاى آلوده دنیا متفاوت است.

جالب این كه، در روایات متعددى این شراب بهشتى پاداش كسانى ذكر شده كه از شراب آلوده‏ى دنیا چشم بپوشند.

پیغمبر(ص) به على(ع) فرمود: «یا على من ترك الخمر للّه سقاه الله من الرحیق المختوم؛
 اى على كسى كه خمر را به خاطر خدا ترك گوید خداوند او را از شراب زلال در بسته‏ى مهر شده بهشتى سیراب مى‏كند»،

منبع:
نورالثقلین، ج 5، ص 534

قرآن مجید یكی از اهداف خود را نجات انسان از غفلت معرفی می‏ كند:
«تنزیل العزیز الرحیم لتنذر قوما ما انذر آباؤهم فهم غافلون‏» (یس:6)
 قرآن فرستاده خدای شكست ‏ناپذیر و مهربان است تا كسانی را كه پدرانشان بیم داده نشده‏ اند بیم دهی; زیرا ایشان غافل‏اند.

 در این آیه، نجات مردم از غفلت، هدف قرآن تلقی شده است و برای تحقق چنین هدفی می ‏فرماید: باید مردم بیم داده شوند تا به هوش آیند و از غفلت رهایی یابند.
انسان برای رسیدن به كمال واقعی خود، باید در چند راهی‏ها، راه صحیح را برگزیند و برای گزینش، باید به راه‏ های گوناگون و سود و زیان هر یك توجه داشته باشد; ولی گاهی انسان در اثر سركشی غرایز، به‏ گونه‏ ای می‏ شود كه تا حد حیوان تنزل می‏ كند و از توجه به راه‏های گوناگون غافل می‏ شود. این غفلت ریشه بسیاری از گمراهی‏ها و انحرافات است. قرآن مجید در توصیف جهنمیان می ‏فرماید: «اولئك كالانعام بل هم اضل اولئك هم الغافلون‏» (اعراف:179); این گروه با آنكه چشم و گوش و عقل دارند از آنها بهره نمی‏ گیرند; همانند چهارپایان، بلكه از آنان نیز گمراه‏ترند; زیرا اینان غافلان‏اند.
انسان در اثر غفلت، اصلا توجه خود را به خدا، معارف حق و راه‏های تكامل از دست می‏ دهد، تا چه رسد به آنكه آنها را برگزیند و بدان‏ها دل بندد و در مسیر آن‏ها حركت كند. قرآن می‏فرماید: برخی انسان‏ها از خدا، آخرت  و آیات الهی،  كه نقش بسزایی در سعادت آنان دارد، غافل شده‏ اند، باید به آن توجه كنند.

در قرآن بیش از 750 آیه وجود دارد كه در آنها به پدیده هاى طبیعى اشاره شده است. این آیات پیامهاى مهمى براى علماى مسلمان در بردارند. به عقیده ما نكات مهم این پیامها به قرار زیر است:
الف) در این قبیل آیات مطالعه تمامى ابعاد طبیعت و كشف اسرار خلقت مورد تاكید قرار گرفته است:
«قل انظروا ماذا فى السموات والارض...» (یونس، 101)
(بگو بنگرید كه چه چیزهایى در آسمانها و زمین است...)

ب) در قرآن آمده كه هر چیزى در این جهان قانونمند و با هدف است و خللى در خلقت وجود ندارد:
«و خلق كل شى ء فقدره تقدیرا» (كافرون، 2)
(و همه چیز را آفرید و آن را به اندازه كرد، اندازه دقیق.)

ج) قرآن از ما دعوت مى كند كه به شناخت قوانین طبیعت و بهره بردارى از آنها در جهت رفاه انسان ها بپردازیم و از حدود الهى تجاوز نكنیم:
«و سخرلكم ما فى السموات و ما فى الارض جمیعا منه » (جاثیه، 13)
(و همه آنچه را كه در آسمانها و زمین است مسخر شما قرار داده.)

د) از نظر قرآن علوم مختلف تجلیات گوناگون جهانى هستند كه بوسیله یك خدا خلق شده و اداره مى شود. بنابراین تركیب آنها باید به یك تصویر واحد از جهان منتهى شود.
ه) یكى از مهمترین چیزهایى كه ما از قرآن در مورد علم مى آموزیم جهان بینى و معرفت شناسى است. قرآن به ما ابزار شناخت طبیعت را مى آموزد و ما را ازموانع و آفات شناخت آگاه مى سازد.

به طور خلاصه مهمترین درسهائى كه ما از «آیات علمى » قرآن مى آموزیم عبارتند از:

1) ما باید با استفاده از حواس و عقل خود به شناخت طبیعت بپردازیم و این را براى سعادت و اعتلاى امت اسلامى یك اولویت بدانیم.

2) قرآن مجید اصول جهان بینى و معرفت شناسى رابه ما مى آموزد.

منابع:
 سیدمحمدحسین طباطبائى، قرآن در اسلام، ص 94

 

عدالت در مورد زنان در قرآن
طبق آیه سوم سوره نساء که می فرماید:

 «اگر می ترسید که نمی توانید عدالت را در حق همسران خویش رعایت کنید، پس یک همسر اختیار کنید»
 مفسران گفته اند منظور از عدالت در این آیه، "رفتار عملی و خارجی است که باید توأم با عدالت" باشد

و این که در آیه 129 همین سوره می فرماید:
«شما هرگز نمی توانید در میان زنان، عدالت کنید، هر چند کوشش نمایید..»
مفسران گفته اند منظور از نفی عدالت در آیه شریفه، به قرینه ادامه آن، "عدالت از نظر محبت قلبی" است

علامه طباطبایی(ره) چه تعداد از آیات قرآن را در تفسیرشان، مربوط به امام زمان(ع) دانسته اند.

 در چندین جا، ایشان در مورد امام زمان(ع) بحث کرده‌اند، اما تعدادش را به شمارش نیاورده اند. آیه ای هست در جلد 5 المیزان در مورد اینکه خداوند می فرماید، باید این ظلم ها رفع بشود و زندگی راحتی را درک کنید. تا این مسائل هست آن ظاهر نمی شود، تا آنجا که می گوید، زمانی این چنین بود و الان هم اینچنین است. بعد آن احادیث خاصی که در ملاحم (نشانه‌ها) و خبرهای آخرالزمان ذکر می شود از سلمان پیامبر اکرم(ص) در مکه ایستاده بودند و آن حدیث را بیان کردند. از همه نزدیک تر به پیامبر اسلام(ص) سلمان بود. بعد سلمان می گوید: آیا این‌چنین خواهد بود؟ (که ـ در آخرالزمان ـ امر به معروف و نهی از منکر نمی‌کنند) حضرت می فرمایند، از این هم بالاتر. نه تنها امر به معروف و نهی از منکر نمی کنند، بلکه امر به منکر و نهی از معروف می کنند. وضع زن‌ها و حکّام و تجارت و ارتباط بین پدر و اولاد و... در آن حدیث آمده است.

تعیین نام سوره ها
هر سوره ای در قرآن كریم، همزمان با حیات رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ دارای نام و عنوان یا نام ها و عناوینی بوده است كه از طریق وحی معین و مشخص گردید و به اصطلاح اسامی سوره ها نیز امری توقیفی و با صلاح دید شخص پیامبر اكرم ـ صلی الله علیه و آله ـ و به فرمان خدا نام گذاری شده است.

 و پس از وفات پیغمبر اكرم ـ صلی الله علیه و آله ـ در طی مرور زمان هر سوره و حتی بسیاری از آیات به خاطر خصوصیات و مزایا و یا اشتمال آن ها بر مسائل و موضوعات خاصی دارای عناوین و اسامی دیگر نیز گردید؛ كه از جانب علماء به آن سور و آیات داده شد.

مثلاً در فقه و اصول اسلامی بسیاری از آیات دارای اسامی وعنوان های خاصی شدند كه می توان به نمونه ای اشاره كرد:
آیة تطهیر، آیة نفی سبیل ، آیة نبأ و ركون و ...

تعیین نام سوره ها
هر سوره ای در قرآن كریم، همزمان با حیات رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ دارای نام و عنوان یا نام ها و عناوینی بوده است كه از طریق وحی معین و مشخص گردید و به اصطلاح اسامی سوره ها نیز امری توقیفی و با صلاح دید شخص پیامبر اكرم ـ صلی الله علیه و آله ـ و به فرمان خدا نام گذاری شده است.

 و پس از وفات پیغمبر اكرم ـ صلی الله علیه و آله ـ در طی مرور زمان هر سوره و حتی بسیاری از آیات به خاطر خصوصیات و مزایا و یا اشتمال آن ها بر مسائل و موضوعات خاصی دارای عناوین و اسامی دیگر نیز گردید؛ كه از جانب علماء به آن سور و آیات داده شد.

مثلاً در فقه و اصول اسلامی بسیاری از آیات دارای اسامی وعنوان های خاصی شدند كه می توان به نمونه ای اشاره كرد:
آیة تطهیر، آیة نفی سبیل ، آیة نبأ و ركون و ...

در مورد نزول قرآن دو نوع لفظ در قرآن به كار برده شده است:
 1ـ انزال «انا انزلناه»
 2ـ تنزیل «ننزّله علی قلبك»

 بعضی از لغویین دربارة تفاوت این دو لفظ گفته‌اند:
تنزیل در مواردی گفته می‌شود كه چیزی تدریجاً نازل شود در حالی كه انزال معنای عامی دارد كه هم شامل نزول تدریجی. می‌گردد و هم نزول یك مرتبه‌ای.
برخی دیگر این دو را در مقابل یكدیگر دانسته‌اند، و معتقدند «تنزیل» فقط نزول تدریجی و «انزال» فقط نزول دفعی و یك مرتبه‌ای می‌باشد.
 در نتیجه قرآن دارای دو نزول می‌باشد 1ـ نزول دفعی، 2ـ تدریجی

خمس طبق آیه 41 سوره انفال واجب شد. (واعلموا انما غنمتم من شیء فان لله خمسه و للرسول و لذی القربى و الیتامى و المساكین و ابن السبیل ان كنتم امنتم بالله و ما انزلنا على عبدنا یوم الفرقان یوم التقى الجمعان و الله على كل شیء قدیر

مراد از "سدرة المنتهی‌َ" در آیة شریفة 14 سورة "نجم‌" چیست‌؟

در تفسیر نمونه در این باره آمده است‌:
 "سدره‌" درخت پر برگ و پر سایه‌ای است كه در اوج آسمان‌ها، در منتهی الیه عروج فرشتگان و ارواح شهدا و علوم انبیا و اَعمال انسان‌ها قرار گرفته است‌. آن‌، در جایی است كه ملائكه از آن فراتر نمی‌روند و جبرییل در سفر معراج‌، هنگامی كه به آن رسید، متوقّف شد. پیامبراكرم‌فرموده است‌: "من‌، بر هر یك از برگ‌های آن‌، فرشته‌ای دیدم كه ایستاده بود و خداوند را تسبیح می‌كرد." آن حضرت نیز فرموده است‌: "من به سدرة‌المنتهی رسیدم و دیدم در سایه هر برگی از آن‌، امّتی قرار گرفته‌اند.". این تعبیرها نشان می‌دهد كه سدرة‌المنتهی درختی شبیه آن‌چه در زمین می‌بینیم‌، نیست‌.
(تفسیر نمونه‌، همان‌، ج 22، ص 497 ـ 498.)