یکی از اشتباهاتی که باعث کژفهمی از ناسیونالیسم در کشور ما شده است گرایش شدید عده ای به ظاهر ناسیونالیست به تاریخ و مظاهر ملی و تاریخی است که سبب شده است تا همگان از ناسیونالیسم تصور یک ایدئولوژی متعصبانه و افراطی را در ذهن داشته باشند . به بیان دیگر ناسیونالیسم در این موارد شکلی ارتجاعی به خود گرفته و ارتجاع یادشده به واقع همان اندازه مخرب و منفی است که مذهب ارتجاعی ( ارتجاع سیاه ) و چپ ارتجاعی ( ارتجاع سرخ ) این خاصیت را دارد

یک سر که به سایت ها و فوروم های عده به ظاهر ناسیونالیست بزنید منظور من را بهتر در  خواهید یافت . افرادی که قبل از یک نوشته یک خطی 10 خط به کورش و داریوش و زرتشت درود می فرستند و فارسی به اصطلاح سره را به طرز فوق العاده مضحکی به کار می برند که عربی خالص بر آن برتری دارد . ایدئولوژی سیاسی 99 درصد از آنها بازگشت به حکومت شاهنشاهی دوران ساسانی و هخامنشی است بی آنکه حتی کوچکترین اطلاعاتی از مبانی حکومت های آن دوره داشته باشند . وقتی پیش این دسته بنشینی و یک ساعت با آنها صحبت می کنی می بینی جوری حرف می زنند که انگار قبل از اسلام بهشت بوده و با آمدن اسلام همه چیز به یک باره جهنم شده است . راسیسم را به اوج خود رسانده اند و اگر یک نفر هم بلند شود و بگوید آخه چرا ؟ فوری به او حمله می کنند که این انیرانی است و وطن فروش و پان ترک و پان عرب است . تمام دغدغه اجتماعی آنها محدود است به لغو قرادادهای ترکمنچای و گلستان و آخال و حفظ میراث فرهنگی که خوش بختانه هر از گاهی یک مسئله مثل سد سیوند یا راه آهن نقش رستم پیش می آید که این عده بیکار نباشند . در جبهه فرهنگی نیز منتظرند یک جایی در یک گوشه دنیای کوچکترین توهینی به ایران شود تا این توهین را آنقدر مورد حملات شدید تر قرار دهند که طرف عذرخواهی کند . در نظر این عده هر چه برکت در این دنیا هست از وجود کورش و زرتشت و بابک خرمدین و یعقوب لیس و امثال اینها است و در سوی دیگر تمام بدی ها را نمونه هایی چون سعد بن قاص ، محمد ، اسکند گجسته و از این دست بنیاد نهاده اند. خوب یادم هست زمانی که در یکی از این فوروم ها حضور فعالی داشتم دغدغه اینها کلا معطوف بود به اینکه چرا من پسوند بزرگ را از آخر نام کورش و داریوش حذف می کنم و خواب اگر این یک مشکل هم حل شود که نور علی نور می شود ...

این مفهوم ناسیونالیسم ساکن است . یعنی یک ناسیونالیسم منفی ، مخرب ، ارتجاعی و کور و این همان ناسیونالیسمی است که در جریان های روشنفکری بیشتر نقش هیچ چیز را بازی می کند و بیش از آنکه در پیشرفت جریانات نقش مثبت داشته باشد عامل پس رفت است .

اما در طی تاریخ این ثابت شده است که ناسیونالیسم بر حسب اینکه به چه عنوانی و با چه هدفی مورد بهره برداری قرار گیرد اشکال و صور گوناگونی به خود می گیرد . در تاریخ ما ناسیونالیسم یک زمان عامل وحدت ملی و پیشرفت قرار گرفته است و یک زمان عامل تحمیل ظلم . با این حال نقش ناسیونالیسم در تمام حرکت های تاریخ ایران و جهان مشهود است . زیرا تا زمانی که در این دنیا مفهوم ملت وجود دارد ملی گرایی – و نه ملیت گرایی – از عوامل اصلی پیشرفت سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی باقی خواهد ماند .

درست روبروی این ناسیونالیسم ، ناسیونالیسم پویا قرار دارد . ناسیونالیسم پویا همان ناسیونالیسمی بود که در زمان مصدق زمینه ساز یک جنبش ملی برای ملی شدن صنعت نفت شد و آثار آن بعدها در فعالیت جبهه ملی دوم و نیز فعالیت های احزاب ملی و مذهبی چون نهضت آزادی دیده شد . این همان ناسیونالیسمی بود که کورش ؛ داریوش ؛ رئیس علی دلواری ؛ دکتر مصدق ؛  دکتر فاطمی ، دکتر سنجابی ؛ دکتر سحابی و خیلی از اینها بدان متمسک بودند . همان ناسیونالیسمی که امروز در ایران با آن مبارزه می شود . دولت که می داند این فقط ناسیونالیسم از نوع پویاست که ممکن است برای او خطر ساز شود سعی می کند ناسیونالیسم را به مسیری حرکت دهد که در واقع ناسیونالیسم نیست اما انگار هست .

در ناسیونالیسم پویا بیش از هر چیز این زمان حال یک ملت است که ارزشمند است نه گذشته و تاریخ آن . یک ناسیونالیسم به محض مشاهده یک مصیبت اجتماعی دلش به حال ملتش می سوزد و از اینرو ناسیونالیسم گرچه دید ملی و محدود دارد اما هیچ گاه چشم خود را به روی حقایق نمی بندد

برای یک ناسیونالیسم تمام مظاهر ملی ارزشمندند . تمام آنچه که به یک ملت تعلق دارد . فرقی نمی کند که این یک مظهر ناسیونالیستی است یا آنتی ناسیونالیستی . به عبارت دیگر یک ناسیونالیست برای تمام شخصیت های ایرانی اعم از اینکه ناسیونالیست باشند یا کمونیست و  یا اسلام گرا؛  همجنسگرا باشند یا دگرجنسگرا ، مسلمان باشند یا بهایی و زرتشتی و مسیحی ، آری برای همه اینها ارزش قائل است

با این حال هیچ کس نمی تواند منکر دید منطقه ای و محدود ناسیونالیسم باشد و اینکه به مرور کارآیی های خود را از دست خواهد داد اما حتی جهانی شدن و تئوری های انترناسیونالیسم هم نمی توانند ناسیونالیسم را از ریشه سرنگون کنند . در پست های بعدی راجع به دیدگاه ناسیونالیسم تعریف شده من یعنی ناسیونالیسم پویا نسبت به انترناسیونالیسم بیشتر سخن خواهم گفت

منبع : وبلاگ من