پرداخت طنز به مسئله جنگ تحمیلی، برای اولین بار با « لیلی با من است » در زمانی كه هنوز با جنگ به عنوان مسئله ای در رابطه مستقیم با فرشتگان برخورد می شد به صورت جسارت آمیز اما با تبصره هایی چون استفاده از خبرنگار (انسان عادی) به جای یك رزمنده آسمانی و مواردی از این قبیل، صورت گرفت كه تا حدودی به آشتی مخاطبین خسته از فرشته خویی، با سینمای جنگ انجامید. در « لیلی با من است » با غرایز و صفات طبیعی یك انسان مواجه بودیم چیزی كه تا پیش از آن در سینمای جنگ به هر دلیل مصلحت آمیزی ممنوع بود. تا پیش از آن مخاطب با رزمندگانی تنومند و شكست ناپذیر و تك و توك شهید شدنی مواجه بود كه رشته ی ناگسستنی با خلق و خوی فرشتگان داشتند. به گونه ای كه سوال بزرگی را به ذهن می رساند كه چگونه بسیج می توانست با این خصوصیات، گروهی از میان مردم برخاسته باشد؟ و اینكه جنگ با دشمن همیشه مست و لایعقل و بی تدبیر و شكست خورده چگونه توانسته است به تعداد بی شماری شهید و انواع مختلف از دست رفته انجامیده باشد؟

پروژه « اخراجی ها » كه توسط یكی از مساله سازترین عناصر راستی گذشته، با اتكاء به مورد مشابه امتحان پس داده قبل از خود (مارمولك)، در زمانی مناسب و با استفاده از طنز همجنس مردم و دقیقا استفاده از فیلمنامه نویسی جواب داده در شبكه تلویزیونی مطلوب مردم و گزینش لیست بلند بالای بازیگرانی كه هریك به تنهایی قادر به فتح گیشه هستند برای طرح مسئله ای با اهمیت جنگ تحمیلی برای نظام، آیا سوالی را بهمراه جواب روشنش به ذهن نمی كشاند؟

« مارمولك » و « اخراجی ها » هر دو دست روی نقاط حساسی گذاشته اند: آیا بهتر نیست برای نزدیك شدن به حریف، خودمان را زیر سوال ببریم؟
در جهت این هدف غائی باید نوشت كه « اخراجی ها » در هر چه نزدیكتر كردن جبهه ها و كوچه های مردم موفق و سربلند بیرون آمده است شاید بتوان گفت اخراجی ها تنها فیلم درباره جنگ تحمیلی است كه با صراحت اعتراف می كند كه جنگ متعلق به شهیدانی است كه همنام كوچه هایشان هستند. تصویر درشت تانك مهاجم دشمن در برابر رزمنده ای كه قادر به تكان دادن خود نیست تصویر اعترافی مسعود ده نمكی در نمایش واقعیت جنگ تن در برابر تانك است به خصوص در نمایی كه مجید سوزوكی با قمه به مقابله با تانك دشمن پیش می رود. مسعود ده نمكی با صراحت نشان می دهد كه در میان شهیدان بودند كسانی كه اصول و فروع دین را از هم تشخیص نمی دادند و فرمول نمازجمعه و شب و روز و .. شهید را به هم می زند. موجی كه از زمان جنگ ، شروع شده و اثرات آن هنوز توسط رسانه ی نیمه مردمی صدا وسیما با پخش مكرر خاطرات خانوادهای شهدا ادامه داشته است.

مسعود ده نمكی با جسارت حتی مجید سوزوكی را در حالی از دنیا می برد كه هرگز در سینمای جنگ نظیر آن دیده نشده است. ناهماهنگی در فرم لباس رزمندگان (اخراجی ها و خودیها) اشاره ای تصویری است به نایكدستی آدمهایی كه با هدفی مشترك تكه تكه می شدند.

« اخراجی ها » تعلق جنگ را از فرشتگان پرادعا گرفته و بین مردم درگیر با آن تقسیم می كند. و به نمایش تاكیدی و تكان دهنده ی كوچه هایی می پردازد كه با اعلامیه های معصوم شهدا كاغذ پوش شده اند.

این در حالیست كه « اخراجی ها » آمده است تا به هر طریقی كه میسر است، بخنداند. با وفاداری به اینكه اگر قرار است دوستت داشته باشند باید بتوانی مثل خودشان حرف بزنی. (اگر چه به شخصه اعتقاد دارم بیرون زدگی اغراق و بی احتیاطی در سوار كردن عناصر قصه و پرداخت شخصیتها از اثرغیر قابل انكار است)

مسعود ده نمكی هنوز مانند سابق در گفتگوی مطبوعاتی اش با جملاتی نظیر : اصلا به كسی ربط ندارد؟ / من نمی توانم در موردش توضیح بدهم / به كوری شما ادامه خواهم داد / اساسا از روز اول تصمیم گرفته شده بود كه فیلم من دیده نشود و ... پذیرای مخاطبین خود است. حق هم دارد اگر قرار است درباره « اخراجی ها » (صرفا بعنوان یك اثر) حرفی زده شود نباید ربطی به شخص مسعود ده نمكی و سوابقش داشته باشد ولی آیا نمی توان با نشانه های قابل شناسایی اخراجی ها را پروژه ای دانست كه با انتخاب زیركانه ای به نام (چه كسی بهتر از) مسعود ده نمكی، انجام شده است؟

مریم قهرمانی