امام حسن از نظر اخلاق و عبادت ، شبیه ترین مردم به رسول خدا بود. از انس بن مالك نقل شده كه گفت: «لم یكن احد اشبه برسول الله من الحسن بن على ; هیچ كس همچون حسن بن على شباهت به رسول خدا نداشت.» پیامبر امام حسن را بسیار دوست مى داشت و همواره او را نوازش مى كرد.

مسلم در صحیح و ابن كثیر در البدایة و النهایة به نقل از براء بن حازب روایت كرده اند كه گفت: پیامبر را دیدم در حالى كه حسن را روى شانه خود گرفته بود و مى فرمود: پروردگارا من او را دوست دارم، پس تو نیز دوستش بدار.

عایشه نیز روایت كرده است كه پیامبر امام حسن را در آغوش مى گرفت و مى فرمود: «پروردگارا، این فرزند من است، من  او را دوست دارم و هر كس او را دوست دارد من نیز او را دوست مى دارم.»

روزى رسول خدا حسن را بر شانه هایش سوار كرده بود، مردى بر او گذشت و گفت: چه نیكو مركبى سوار شده اى اى كودك! پیامبر فرمود: و چه برتر سوارى است او! پیامبر درباره او و برادرش بارها مى فرمود: «اینان دردانه هاى من در دنیا هستند، هر كس مرا دوست دارد آنها را دوست داشته باشد.» و نیز فرمود: «لو كان العقل رجلاً لكان الحسن.; اگر قرار بود عقل به صورت انسانى مجسم شود همانا به صورت حسن جلوه مى كرد.» و به حسنین مى فرمود: انا سلم لمن سالمهم و حرب لمن حاربهم.

انس ابن مالك گوید: روزى حسن بر پیامبر وارد شد. خواستم او را از پیامبر دور سازم پیامبر فرمود: و یحك یا انس! دع ابنى و ثمرة فؤادى فان من آذى هذا فقد آذانى و من آذانى فقد آذى الله.

واى بر تو اىانس! فرزند و میوه دلم را رها كن. هر كس این كودك را بیازارد مرا آزرده است و هر كس مرا بیازارد خداوند را آزرده است.

محبت رسول خدا نسبت به حسن و برادرش حسین چنان بود كه خطبه خود را در مسجد قطع مى كرد و از منبر فرود مى آمد تا آن دو را در آغوش گرم خود بگیرد.

و همواره مى فرمود: احب اهل بیتى الىَ الحسن و الحسین...; محبوب ترین افراد خاندانم نزد من حسن و حسین است.

در كتاب اسدالغابة از عمر بن ابى سلمه، پسر همسر رسول خدا، نقل شده است كه گفت: پیامبر در خانه ام سلمه بود كه این آیه نازل شد:

انما یرید الله لیذهب عنكم الرجس... خداوند اراده كرده است كه از شما اهل البیت پلیدى را بزداید و پاكیزگیتان ببخشد.

در این هنگام حضرت دختر خود فاطمه و حسن و حسین را فرا خواند و عبایى بر آنها پوشاند و در حالى كه على (ع) پشت سر او ایستاده بود فرمود: اللهم هولاء اهل بیتى فاذهب عنهم الرجس و طهر هم تطهیرا ; بار پروردگارا اینان اهل بیت من هستند، پلیدى را از آنها دور فرما و آنان را پاكیزه گردان.

ام سلمه از آن حضرت پرسید: آیا من نیز جزء آنان هستم؟ حضرت فرمود: تو در جایگاه خودت هستى، جایگاه تو بسیار نیكوست.

در روز مباهله در پاسخ نصارى كه به پیامبر گفته بودند چرا با اصحاب بزرگوار و یاران و پیروان شایسته ات با ما مباهله نمى كنى؟ «و فقط این دو كودك و پدر و مادر آنها را با خود آورده اى» فرمود:

اجل، اباهكم بهؤلا خیر اهل الارض و افضل الخلق ; شگفتا! من با بهترین مردم روى زمین و نیكوترین آفریده هاى خدا با شما مباهله مى كنم.

و درباره امام حسن فرمود: و هو سید شباب اهل الجنة و حجة الله على الامة امره امرى و قوله قولى من تبعه فانه منى و من عصاه فانه لیس منى ;

حسن سرور جوانان اهل بهشت است و حجت خدا در میان امت. فرمان او فرمان  من است و گفتارش، گفتار من، هر كس او را پیروى كند از من است و هر كس از او نافرمانى كند از من نیست.

در بعضى از نصوص آمده است كه پیامبر پرسش هایى را به امام حسن ارجاع مى داد تا به آنها پاسخ گوید. و موارد زیادى حضرت امیر پرسش كنندگان را براى دریافت پاسخ به پسرش حسن هدایت مى كرد.

امام حسن مدت هفت سال از عمر شریفش را در دامان پر مهر و محبت جدش، رسول خدا سپرى كرد. این سالها گر چه اندك بود، اما قادر بود تا سیماى شخصیت پیامبر عظیم الشأن اسلام را در امام متبلور سازد و آن حضرت را شایسته نشان افتخارى نماید كه جدش بدو بخشید ; آنگاه كه به حسب روایتى خطاب به امام حسن فرمود:

اشبهتَ خلَقى و خُلقى ; تو از لحاظ خلق و خوى و آفرینش مانند من هستى.

این سالها، سالهاى كودكى و سالهاى پاكى و بى آلایشى او بود و جدش هر چه را مى خواست در لوح ضمیرش نقش مى زد و آنچه از آسمان بدو مى رسید به او منتقل مى كرد. پیامبر در هر فرصت و مناسبت مردم را درباره امام حسن و امام حسین سفارش مى نمود و امامت آن دو بزرگوار را مطرح مى كرد و مى فرمود:این دو تن امامى هستند كه در هر كار و اقدامى راهبرند. پروردگارا من آنان را دوست دارم تو نیز دوستشان بدار و دوستدارانشان را نیز دوست داشته باش. یا مى فرمود: این دو امام هستند خواه قیام كنند، خواه سكوت كنند. پیامبر لطیف ترین تعبیرات را در ستایش او و برادرش حسین به كار میبرد و آن دو را چنان عزیز مى داشت كه حتى دشمنان اهل بیت نیز بعدها وقتى به یاد برخوردهاى رسول خدا با آنها مى افتادند بى اختیار نسبت به آنها احساس احترام كرده و در برابر آنان خضوع به خود مى گرفتند.

-small;">كتاب سیره معصومان