در تالار گفتگوی قاریان جهان اسلام (qquran.com) موضوع جدیدی با عنوان وجوه تشابه و تفاوت بین دو استاد بزرگ قرائت (شیخ کامل یوسف البهتیمی و شیخ محمد صدیق المنشاوی که رحمت واسعه الهی بر هر دو باد) ایجاد شده است که به نظرم بسیار جالب آمد و اینجا سعی می‏کنم ترجمه گزیده‏ای از آن را در اختیار شما قرار دهم:

1. "حامد امام (مشخصات نامعلوم)" بیان کرده‏اند که هر دو از شاگردان مکتب قاری عظیم‏الشان، شیخ محمد سلامه، هستند.

2. "الشایجی از کویت"، خشوع و حزن قرائت این دو را وجه تشابه قرائت آنها دانسته‏اند.

3. "بشیر از الجزائر"، با استناد به آیه 23 سوره مبارکه زمر بیان نموده‏اند که هنگام شنیدن تلاوت هر دو قاری، پوست بدن جمع می‏شود. (در این آیه خداوند می‏فرماید که با تدبر و استماع آیات قرآن، پوست کسانی که خشیت خدای خود را دارند، جمع می‏شود و سپس از ذکر خدا پوست و قلب آنها نرم می‏شود. الله اکبر)

4. "عبدالرحمن (مشخصات نامعلوم)" این نکته را اضافه کرده‏اند که قرائت شیخ المنشاوی با سرعت و اجتناب از درنگ (بیجا) از دیگر قراء متمایز می‏شود.

5. "بونوح از کویت" اطلاعات جالبی ارائه کرده‏اند:

الف) هر دو به رحمت خدا پیوستند، پیش از آنکه 50 سالگی را درک کرده باشند. [شیخ البهتیمی در سال 1967 و شیخ المنشاوی در سال 1969 (خدای بر درجاتشان بیافزایاد)] (البته این اطلاعات در ادامه تصحیح می‏شود.)

ب) هر دو در سالی واحد یا حداکثر با 2 سال اختلاف (شیخ البهتیمی زودتر) به دنیا آمده‏ بودند.

6. "العظماء العشره از الجیزه مصر" اطلاعات جالبتری ارائه می‏کنند: ایشان در ابتدا گفته بونوح را تصحیح می‏کنند: هر دو بزرگوار در سال 1969 چشم از جهان فرو بستند. (شیخ البهتیمی در 6 فوریه و شیخ المنشاوی در 20 ژوئن)

الف) هر دو از مدرسه شیخ محمد سلامه (1899-1982) بودند.

ب) صدای هر دو نسبتا به هم شبیه است. هرچند صدای شیخ البهتیمی به نی و صدای شیخ المنشاوی به پیانو نزدیکتر است.

ج) در خشوع بسیار به هم شبیه هستند و هر دو گریان تلاوت می‏کنند. هرچند گریه (بکاء) شیخ البهتیمی بیشتر در دستگاه بیات است و گریه شیخ المنشاوی در دستگاه صبا است. و شیخ البهتیمی ناله‏های (أنین) منحصر به فردی دارند.

د) هر دو از نسل طلایی‏ای هستند که به رادیو مصر پیوستند. نسلی که، قبل از آن دو، شیخ شعیشع و شیخ محمود على البنا و شیخ عبد الباسط عبد الصمد نیز بدان تعلق دارند.

ه) غیر از همسان بودن سال وفات آن دو (1969)، سالی که به رادیو مصر پیوستند نیز یکسان است (1953)؛ و هر دو در محله حدائق القبه (احتمالا در شهر قاهره) سکونت می‏کردند.

7. "محمود عبدالعزیز از مصر"، بیان کرده‏اند که هر دوی آنها بسان شیخ محمد رفعت و شیخ مصطفی اسماعیل، مستمع را به معانی و تدبر در آیات قرآن، متوجه می‏کنند.

8. "ناصر المنشاوی" بیان فرموده‏اند که:

الف) بین این دو بزرگوار ارتباط دوستانه شدیدی وجود داشته است به حدی که مالا یعلمه الا الله و یکی از نزدیکان شیخ البهتیمی به "ناصر المنشاوی" گفته‏اند که آن دو یک روح در دو جسم بوده‏اند.

یکی از دلایل بیماری و نهایتا وفات شیخ البهتیمی نیز، ناراحتی عمیقی بوده است که ایشان از بابت بیماری‏ای که در سال 1964 شیخ المنشاوی بدان دچار شدند (بیماری تصلب شرایین، گویا!؟) ، در خود احساس می‏کردند. همچنین از نشانه‏های شدت علاقه این دو به هم نیز آن بوده است که شیخ کامل یوسف البهتیمی، در دستان شیخ المنشاوی دار فانی را وداع گفتند و اینکه شیخ محمد صدیق المنشاوی، بعد از وفات شیخ البهتیمی دیری نزیستند. [قلبها با خواندن این جملات، سخت خاشع می‏شود. - مترجم]

آنها ستارگانی بودند که در آسمان قرائت درخشیدند و چشمها را به خود خیره کردند و صد حیف که خیلی زود خاموش شدند.

ب) صدای شیخ البهتیمی به دسته "سوبران" . [من معنی این کلمه را نمی‏دانم. از دوستان و علمای موسیقی تقاضا دارم بنده و دیگر خوانندگان را راهنمایی کنند. - مترجم] و صدای شیخ المنشاوی به دسته "تنوری‏ها" تعلق دارد.

ج) هر دو به مدرسه شیخ محمد سلامه تعلق داشتند، هرچند سبک تلاوت شیخ البهتیمی به تلاوت شیخ محمد رفعت تمایل دارد؛ در حالیکه سبک تلاوت شیخ المنشاوی به سبک تلاوت پدر جلیل القدرشان شبیه است.

د) شیخ البهتیمی، در زمینه اجرای ابتهالات، دستی توانمند داشتند؛ حال آنکه شیخ المنشاوی به اجرای ابتهالات شهره نیستند. [ تنها قسمتی که از ایشان شبیه به ابتهال داریم، همین الصلوة و السلام علی رسول الله است که می‏شنوید. - مترجم]

ه) شیخ البهتیمی موسیقی را نزد شیخ درویش حریری آموزش دیدند؛ حال آنکه شیخ محمد صدیق المنشاوی نغمه‏ای را از استادی مشخص فرا نگرفته‏اند. [این واقعا خیلی تحسین بر انگیز است که ایشان با این همه تبحر و تسلط و نوآوری در پیاده‏سازی الحان و نغمات، چگونه بدون هیچگونه آموزش رسمی بر این کار تسلط یافته‏اند. إن الله یرزق من یشآء بغیر حساب - مترجم]

و) شیخ البهتیمی تنها به روایتهای حفص، ورش و حمزه (خیلی محدود) تلاوت کرده‏اند؛ اما شیخ المنشاوی به ده قرائت (طیبة النشر) بالاضافة الا الشاطبیة طبعاً قرائت نموده‏اند. [معنی این عبارات را علمای علم قرائت می‏دانند و من سخت در این وادی فقیرم. - مترجم]

منبع: www.minshawi.persianblog.com