پیش از آنكه ثابت شود تركیبات معطر طبیعی تاثیر قابل توجهی بر حالات و احساسات درونی ما دارند ، از انواع گیاهان دارویی و گلهای معطر برای درمان بیماریها استفاده میشد . از جمله روشهای كاربرد گیاهان معطر در درمان ، میتوان به رایحه درمانی یا Aromatherapy اشاره نمود كه دارای قدمتی چهارهزارساله است . در اینجا به برخی از متداولترین گیاهان مورد استفاده در این زمینه و خواص معجزه آسای آنها و تاریخچه استفاده از آنها اشاره خواهد شد.

به عقیده دانشمندان ، كار با عصاره و روغن های معطر گیاهان دارویی و معطر در مصر باستان متولد شد و بیش از همه در مومیایی و خوشبو كردن اجساد پادشاهان كاربرد داشته است . در دوران شیوع طاعون ، بسیاری از افراد جهت جلوگیری از انتشار این بیماری ، روغن های معطر را می سوزاندند . قبل از آنكه رایحه گلها در تهیه عطر مورد استفاده قرار گیرد ، رومیان و مصریان باستان از آن در درمان زخم به عنوان ماده ضدعفونی كننده ، ضد باكتری و دارویی استفاده میكردند . روشهای كاربرد عطر در درمان بیماری به نام "آروماتراپی" معروف است و اولین استفاده آن زمانی بود كه یك شیمیدان فرانسوی دستش را در آزمایشگاه سوزاند و از شدت سوزش ، آنرا در ظرف روغن اسطوخودوس موجود در آزمایشگاه فرو برد ، با این كار او شاهد تسكین و بهبودی سوختگی در مدت كوتاهی بود . به این ترتیب رایحه درمانی مدرن در سال 1920 پس از مشاهده اثر شفابخش این روغن ها بر محل سوختگی مطرح گردید.

آروما یا Aroma به معنای رایحه مطبوع و بوی خوشایند و تراپی یا Therapy به معنای درمان كردن است و اصطلاح آروماتراپی به معنای درمان بیماریها - روحی و جسمی - توسط روغن های معطر و اسانس میباشد . روغن های معطر هم بر بیماری های جسمی و هم حالات عاطفی و روانی یا اصطلاحا خلق و خو موثرند.

تركیبات معطر طبیعی (اسانس ها) تركیباتی هستند كه در اندام های مختلف گیاهان نظیر گل (مانند گل محمدی و مریم) ، دانه (هل و گشنیز) ، پوست (دارچین) ، ریشه (سنبل الطیب و انجدان رومی) و برگ ( نعنا و فلفل و ریحان) و ... یافت میشوند . این مواد در گیاهان نقش سیستم دفاعی را در برابر عوامل بیماری زا و آفات و همچنین در برابر دمای بالا (گرمی هوا) به عهده دارند . مقدار این مواد در گیاه ، تابع زمان ( ساعات مختلف روز و فصل) و مرحله رشد گیاه میباشد . بیشترین میزان این مواد را میتوان در ساعات گرم روز و آغاز مرحله گل دهی مشاهده نمود . این تركیبات (مولكولهای معطر این مواد) پس از ورود به بینی ، از طریق مژك های موجود در راه بینی وارد سیستم لیمبیك مغز شده و با تحریك اعصاب بویایی این قسمت كه مسؤولیت احساسات ، حافظه و یادگیری را برعهده دارد ، تاثیر قابل توجهی بر روحیات و خلق و خو میگذارد بطوریكه در نهایت میتوان تغییراتی را بر روی ضربان قلب ، فشارخون ، تنفس و نیز میزان و جریان هورمون ها مشاهده كرد . اسانس گیاهان معطر به دلیل ساختار متفاوت تشكیل دهنده آنها ، نقش بسزایی در سلامت جسم و ذهن خواهد داشت . هر یك از رایحه ها خاصیت ویژه ای دارند . برخی از گیاهان نظیر اسطوخودوس به واسطه تركیبات آلدئیدی دارای اثرات ضدالتهابی ، ضدویروسی ، ضدروماتیسمی و آرام بخش هستند.

برخی از این گیاهان نظیر یاسمن ورز ، باعث هوشیاری و افزایش تمركز و یادگیری میشوند . بخور اوكالیپتوس ، محیط را ضدعفونی میكند . اسانس رزماری علاوه بر خواص ضدمیكروبی و ضدقارچی ، باععث تقویت روحیه و میل به فعالیت های اجتماعی میگردد . همچنین درصورت تجویز پزشك در كاهش التهابات ناشی از روماتیسم و آرتروز (مصرف روی پوست) بسیار مفید است . اسانس گل رز (گلاب) آرامشبخش و خواب آور بوده و برای بیماران افسرده و پرخاشگر توصیه میشود.

مطالعات جدید نشان میدهد كه تركیب گیاهان معطر همانند داروها ، در سلامتی و تنظیم بسیاری از اعمال بدن مانند بهبود كار سیستم عصبی ، تحریك برای هضم و تقویت معده و اشتهاآوری تاثیر بسزایی دارند . امروزه بیش از بیست نوع اثر فیزیولوژیك و فارمالوژیك از اسانس ها به اثبات رسیده است.

برای انجام آروماتراپی در خانه بهترین راه چكاندن 2 تا 3 قطره از افشره گیاهان معطر در محفظه آب اتو و سپس اتو كردن لباسها ، ملحفه ها و روبالشی ها است . یكی دیگر از روشهای رایج ، بخور گلها و تركیبات معطر است . یك میلی لیتر از روغن گیاهان را در یك لیتر آب حل كرده و در دستگاه بخور ریخته تا در فضای خانه پراكنده شود . علی رغم كاربرد درمانی اسانس ها ، میتوان بروز مسمومیت هایی نظیر سردرد ، سرگیجه ، تهوع ، التهابات پوستی (درصورت تماس با بدن) ، طپش قلب و اختلال در سیستم بویایی را در افراد حساس مشاهده نمود . لذا در كاربرد این تركیبات بایستی دقت كرد.

betterlife.40sotoon.net