پس از پختن اسفناج نباید آب آن را دور ریخت، چرا كه سرشار از املاح و ویتامین‌هاست و یك نوشیدنی بسیار مناسب محسوب می‌شود.

ویتامین k یك ویتامین محلول در چربی است و همراه چربی در سرتا سر بدن حمل می‌شود و در بافت چربی ذخیره می‌شود.

نقش ویتامین k در كمك به انعقاد خون و نیز جلوگیری از انعقاد به خوبی شناخته شده است. ویتامین k همچنین در سلامت استخوانها نقش دارد.

گفتنی است كه این ویتامین خطر خونریزی در بیماری‌های كبدی، یرقان، سوء جذب و یا خطر خونریزی در اثر مصرف بلند مدت آسپرین و آنتی بیوتیك‌ها را كاهش می‌دهد.

این ویتامین به علاوه در درمان خونریزی شدید در هنگام عادت ماهانه در خانم‌ها و نیز به همراه ویتامین C در درمان تهوع به هنگام صبح تاثیر قابل ملاحظه‌ای دارد. ویتامین k در پیشگیری از تشیكل سنگ كلیه موثر است.

ویتامین k علاوه بر ساخت پروتئین لازم برای تشكیل لخته‌های خون، چندین پروتئین دیگر برای خون، استخوان‌ها و كلیه‌ها نیز تولید می‌كند. این ویتامین به همراه ویتامین a , d در تقویت رشد استخوان‌ها نقش مهمی دارد.

در این خصوص باید متذكر شد برای این كه استخوان بتواند از كلسیم استفاده كند نیاز به ویتامین k دارد. مكمل‌های حاوی این ویتامین در افزایش و تقویت تراكم استخوانی در زنان بعد از رسیدن به دوران یائسگی بسیار مفید هستند.

لازم به ذكر است كه بین كمبود این ویتامین و پوسیدگی استخوان ارتباط وجود دارد و مكمل‌های آن در درمان پوسیدگی استخوان مفید هستند.

مهمترین منابع حاوی ویتامین k شامل سبزیجات دارای برگ‌های پهن سبز رنگ، چای سبز، اسفناج، شلغم، گل كلم، كلم پیچ، مارچوبه و كاهو هستند.

سایر مواد غذایی از قبیل جگر، پنیر، شیر و زرده تخم‌مرغ نیز حاوی ویتامین k هستند. منجمد كردن مواد غذایی باعث تخریب و از بین رفتن ویتامین k می‌شود اما حرارت تاثیری بروی آن ندارد.

لازم به ذكر است كه مصرف بیش از حد آنتی‌بیوتیك‌ها می‌تواند باعث كمبود ویتامین k شود. این گروه از داروها نه تنها باكتری‌های مضر بلكه باكتری‌های مفید و فعال كننده ویتامین k را نیز از بین می‌برند.

سبزیجات دارای برگ‌های سبز رنگ و پهن مانند اسفناج با بافت شكننده و ترد و رنگ سبز یشمی بیش از هر ماده غذایی دیگری تامین كننده مواد مغذی هستند.

اگرچه اسفناج در تمام طول سال در دسترس است اما بهترین فصل تهیه‌ آن بهار و پاییز است كه در تازه‌ترین فصل خود است، بهترین طعم را دارد و بیش از هر زمان دیگری قابل دسترسی است.

محققان دست كم ‌13 نوع مختلف از تركیبات فلاونوئیدی در اسفناج پیدا كرده‌اند كه به عنوان آنتی اكسیدان عمل می‌كنند و خواص ضد سرطانی دارند. این عصاره‌های اسفناج در كاهش سرعت تقسیمات سلولی در بین سلول‌های سرطانی معده و نیز كاهش ابتلا به سرطان‌های پوستی در بین موش‌های آزمایشگاهی تاثیر به سزایی داشته‌اند.

از سوی دیگر كاروتنوئید موجود در اسفناج و سایر سبزیجات برگ پهن و سبز از دو روش با بروز سرطان پروستات در انسان مبارزه می‌كند. این كاروتنوئید كه نئوگزانتین نام دارد، نه تنها سلول‌های سرطانی پروستات را وادار به خود تخریبی می‌كند بلكه در روده‌ها به تركیبات اضافی تبدیل می‌شود كه نئوكروم نام دارند و مانع از تكثیر سلول‌های سرطانی در این عضو می‌شود و آنها را در حالت توقف نگه می‌دارد.

ویتامین K موجود در اسفناج در حفظ سلامت استخوان‌ها نقش بسزایی دارد. ویتامین K نوعی پروتئین در استخوان‌ها را فعال می‌كند كه این ماده در نگه داشتن مولكول‌های كلیسم در داخل بافت‌های استخوانی نقش مهمی دارد.

برای بیماران مبتلا به ناراحتی‌های استخوانی، دیابتی و قلبی-عروقی كمتر ماده‌ غذایی به لحاظ بهره‌مندی از تعداد قابل توجهی مواد مغذی كمك كننده با اسفناج قابل مقایسه است.

اسفناج یك منبع عالی و غنی از ویتامین C و ویتامین A است. این دو ماده مغذی آنتی اكسیدان‌های مهمی هستند كه برای كاهش تعداد رادیكال‌های آزاد در بدن فعالیت می‌كنند. ویتامین C به عنوان یك آنتی اكسیدان محلول در آب و بتاكاروتن به عنوان یك آنتی اكسیدان محلول در چربی عمل می‌كنند. این دو آنتی اكسیدان گروهی را تشكیل می‌دهند كه مانع از اكسیداسیدن كلسترول در خون می‌شود. كلسترول اكسیده شده به هم می‌چسبد و در رگ‌های خونی دیواره‌هایی می‌سازد كه می‌تواند باعث مسدود شدن رگ‌های خونی شده و در نتیجه منجر به بروز سكته‌ قلبی یا مغزی شود.

بعلاوه این گیاه سرشار از عنصر منیزیم است كه این ماده معدنی نیز می‌تواند در كاهش فشار خون بالا موثر بوده و در نتیجه بدن را در برابر ابتلا به بیماری‌های قلبی محافظت كند.

گیاه اسفناج همچنین می‌تواند در پیشگیری از ابتلا به سرطان روده بزرگ موثر باشد.

اسفناج همچنین حاوی مواد مغذی ضد التهابی است. این مواد مغذی در اسفناج می‌توانند در بهبود مشكلات و ناراحتی‌هایی كه التهاب بافت‌ها در آنها نقش مهمی دارند، موثر باشند. برای مثال، آسم، آرتروز و استئوآرتیك همگی حالت‌های التهابی هستند.

از آنجا كه بتاكاروتن و ویتامین C خواص ضد التهابی دارند لذا می‌توانند برای كاهش علائم این بیماری‌ها در برخی از بیماران مؤثر باشند.

منیزیم و ریبوفلاوین موجود در اسفناج، دو ماده‌ مغذی هستند كه می‌توانند از تعداد دفعات بروز حملات و سردردهای میگرنی در افرادی كه دچار این گونه سردردها هستند، بكاهند.

محققان در مطالعه بر روی حیوانات آزمایشگاهی دریافته‌اند كه اسفناج مغز را در برابر استرس اكسید كننده محافظت كرده و در نتیجه از تحلیل رفتن مغز در نتیجه افزایش سن جلوگیری می‌كند. مصرف مقادیر زیادی اسفناج می‌تواند از آسیب‌های مغزی در نتیجه سكته و سایر اختلالات جلوگیری كند.

اسفناج سرشار از آهن است. این گیاه خوراكی برای زنان در دوران عادت ماهانه كه در معرض فقر آهن هستند، بسیار مهم است. افزایش ذخایر آهن با مصرف اسفناج ایده‌ مناسبی است به ویزه به این دلیل كه در مقایسه با گوشت قرمز منبع شناخته شده‌ای از آهن است.

اسفناج آهنی را در اختیار بدن قرار می‌دهد كه كالری بسیار كمتری دارد و كاملا فاقد چربی است. آهن از تركیبات داخلی هموگلوبین خون است و همچنین بخش كلیدی از سیستم‌های آنزیمی برای تولید انرزی و متابولیسم است.

خانم باردار یا شیرده كودكان رو به رشد و نوجوانان نیز به مراتب نیازمند آهن بیشتری هستند.


گفته می‌شود كه منشا گیاه اسفناج ایران باستان است. سپس در قرن هفتم وارد چین شد. این گیاه در آب و هوای معتدل به خوبی رشد می‌كند. امروزه ایالات متحده و هلند از بزرگ‌ترین تولید كنندگان تجاری اسفناج در جهان هستند.

برای نگهداری اسفناجی را انتخاب كنید كه ساقه و برگ‌های سبز تیره و پر طراوت دارد و نشانه‌ای از زردی در آنها مشاهده نمی‌شود. این برگ‌ها باید تازه و لطیف به نظر برسند و پلاسیده و سیاه نباشند. از مصرف برگ‌های لزج شده بپرهیزید كه این حالت نشان‌دهنده‌ فاسد شدن گیاه است.

برگ اسفناج از نظر طب قدیم ایران كمی سرد و تر است و برخی عقیده دارند كه متعادل است یعنی نه سرد است و نه گرم.

۱) برگ اسفناج منبع غنی ویتامین A ، B۳ ، C و آهن و پتاسیم می‌باشد.
۲) بدن را قلیائی می‌كند.
۳) خنك كننده است و برای پائین آوردن تب مفید است.
۴) ورم روده كوچك را رفع می كند.
۵) برای ورم ریه مفید است.
۶) ملین است و یبوست را برطرف می‌كند.
۷) برای لاغر شدن و وزن كم كردن مفید است.
۸) اسفناج به‌دلیل داشتن ماده‌ای به‌نام اسپیناسین هضم غذا را تسریع می‌كند. این ماده باعث تحریك معده و ازدیاد ترشحات آن می‌شود.
۹) خوردن اسفناج در رفع تشنگی موثر است.
۱۰) برای از بین بردن ورم و درد گلو مفید است.
۱۱) برای رفع سرفه‌های خشك برگ اسفناج را با جو پوست‌كنده و روغن بادام بپزید و بخورید.
۱۲) آش اسفناج با گشنیز برای سردردهائی كه ناشی از سوء هاضمه و اختلال دستگاه گوارشی است مفید می‌باشد.
۱۳) اگر آش اسفناج را با آب‌لیمو و سماق و یا آب‌غوره بخورید سردردهای ناشی از اختلال كیسه صفرا را برطرف می‌كند.
۱۴) خوردن اسفناج از سرطان جلوگیری می‌كند مخصوصاً در افرادی كه به مصرف الكل و سیگار دست دارند.
۱۵) تحقیقات دانشمندان نشان داده است كه اسفناج در پیشگیری سرطان روده بزرگ، معده، پروستات،‌ حنجره و رحم مؤثر است.
۱۶) اسفناج كلسترول خون را پائین می‌آورد.
۱۷)بهترین دارو برای كسانی است كه مبتلا به كم‌خونی هستند.
۱۸) اسفناج مانند جارو روده بزرگ را تمیز می‌كند.
۱۹) ترشحات لوزالمعده را افزایش می‌دهد.
۲۰) اسفناح سبزی مفید برای تقویت اعصاب است.
۲۱) اسفناج پخته برای رفع بیماری آسم و گرفتگی صدا بسیار مؤثر است.
۲۲) رماتیسم و نقرس را درمان می‌كند .
۲۳) برای زیاد كردن شیر در مادران شیرده موثر است.
۲۴) سابقاً نوعی شربت از اسفناج تهیه شد كه در معالجه خونریزی‌ها و كم‌ خونی از آن استفاده می‌كردند‌.
۲۵) تخم اسفناج ملین و خنك‌كننده است.
۲۶) تخم اسفناج برای برطرف كردن ورم كبد و یرقان مفید است.
۲۷) اسفناج تعداد گلبول‌های قرمز خون را افزایش می‌دهد.
۲۸) اسفناج چون دارای كلروفیل است عضلات روده را تحریك كرده و تخلیه مدفوع را آسان می‌كند.
۲۹) اگر كسی مبتلا به حبس‌البول یعنی بند آمدن ادرار است می‌تواند با مخلوط نصف فنجان آب اسفناج این ناراحتی را درمان كند. با همان مقدار روغن بادام یا روغن زیتون مخلوط كرده و به او بدهید.
۳۰) اسفناج را در سالاد خود بریزید و میل كنی.
روزنامه جوان

اسفناج از نظر داشتن ویتامین B۳ بسیار غنی است و بنابراین داروی مهمی برای برطرف كردن بیماری پلاگر است. (پلاگر یك نوع بیماری است كه به‌علت كمبود ویتامین B۳ در بدن تولید می‌شود و نشانه‌های ضعف بدن، تشنج، اختلال در دستگاه هاضمه و به‌وجود آمدن لكه‌های قرمز روی بدن است.)
ضمناً در اسفناج مقدار زیادی آهن، ید، لسیتین، كلروفیل، كاروتن، اسید اگزالیك و اسید ارسنیك وجود دارد در صد گرم اسفناج خام مواد زیر موجود است:

انرژی ۲۰ كالری
آب ۹۰ گرم
پروتئین ۳ گرم
چربی ۰/۳ گرم
مواد نشاسته‌ای ۳/۵ گرم
كلسیم ۹۰ میلی گرم
فسفر ۵۰ میلی گرم
آهن ۳/۲ میلی گرم
سدیم ۷۰ میلی گرم
پتاسیم ۴۷۰ میلی گرم
ویتامین آ ۶۰۰۰ واحد
ویتامین ب ۱ ۰/۱ میلی گرم
ویتامین ب ۲ ۰/۲ میلی گرم
ویتامین ب ۳ ۰/۶ میلی گرم
ویتامین ث ۴۰ میلی گرم
روزنامه جوان

پیام در تاریخ 84/11/18  ساعت: 10:02 توسط مهرداد امیدسالاری ویرایش شد.

افرادی كه می خواهند در سنین بالا از سلامت مغز برخوردار باشند باید از میانسالی هفته ای یكی دوبار اسفناج و اگر در دسترس است «براكلی» و سبزی هایی از خانواده كلم مصرف كنند، ولی اسفناج خام كلید حل مسئله است. به علاوه، از سن ۵۰ به بالا باید دقت شود كه فرد اضافه وزن پیدا نكند و فشار و قند خون او بالا نرود. بالا نرفتن قند خون، ارتباط به این موضوع ندارد كه بامدادان به سلول های مغز قند كه تنها غذای آنها است برسد و اكسیژن كافی در دسترس آنها باشد.
روزنامه همشهری

اسم علمی :Spinacia Oleraceae
خانوده : اسفناجیان Chenopodiaceae
گیاهی است یکساله یا دو ساله که به وسیله ی بذر تکثیر می گردد . قسمت مورد استفاده ی آن برگها و ساقه های گیاه است که همانطور که خانم دکتر نوشتند چون مقدار زیادی آهن دارد می تواند برا یکم خونی خوب باشد .