در این بحث به آموزش زبان كردی به گویش های مختلف كردی میپردازیم.

آموزش تصویری زبان کردی کرمانجی این مجموعه آموزشی شامل 60 ویدیوی 15 دقیقه است
dersa kurdî 1 http://www.youtube.com/watch?v=MXr8vX40VZk&feature=relmfuhttp://www.youtube.com/watch?v=eV7PpWlsg1c&feature=plcp
dersa kurdî 3
http://www.youtube.com/watch?v=CUlvkcdFWts&feature=plcp
dersa kurdî 4
http://www.youtube.com/watch?v=flmvQVeZ39c&feature=relmfu
dersa kurdî 5
http://www.youtube.com/watch?v=a2pXiiMSmrA&feature=relmfu
dersa kurdî 6
http://www.youtube.com/watch?v=UprXcWSPpQI&feature=relmfu
dersa kurdî 7
http://www.youtube.com/watch?v=IuoFtIVGWUI&feature=relmfu
dersa kurdî 8
http://www.youtube.com/watch?v=vExZPX9JPE0&feature=related
dersa kurdî 9
http://www.youtube.com/watch?v=4CVxk1tdB_Y&feature=relmfu
dersa kurdî 10
http://www.youtube.com/watch?v=R39mCnoU5xc&feature=plcp
تقویم استاندارد كردی :
1)ماه اول : خاكه لیوه
: خاكه لیوه ، اولین ماه بهار است و یك ماه سی و یك روزه است كه طبیعتاً از بیست یا بیست و یكم مارس شروع می شود و تا بیست آوریل ادامه دارد . این ماه جشن و شادمانی است ، نوروز (Newroz ) اولین روز این ماه است . چندین مراسم كشاورزی سالیانه وجود دارد كه در این ماه اتفاق می افتد .
2)ماه دوم گولان
گولان دومین ماه بهار است كه سی و یك روزه می باشد كه طبیعتاً از بیستم آوریل شروع می شود و تا بیست و یكم ماه « می » ادامه دارد در طول این ماه گل های زرد و قرمز و كوه ها و مناظر كردستان را رنگی می كند چوپان ها حیواناتشان را برای چرا به كوهستان می برند .باغبان ها و كشاورز ها ماه پر كاری را دارند و چادرنشینان كرد حركت و كوچ سالیانه خود را شروع می كنند . در منطقه هورامان (Hewraman ) كردها روزهای « پیر شالیار » را از یازدهم تا پانزدهم گولان جشن می گیرند .
3)ماه سوم جوزه ردان
جوزه ردان یعنی زرد و سومین ماه بهار است وقتی كه دانه ها رو به زردی می رود تا منظره طبیعت را مانند یك قالی بزرگ زرد نشان دهد . این ماه سی و یك روزه است و از بیست و یكم ماه « می » شروع و تا بیست و دوم ژوئن ادامه دارد .
4)ماه چهارم پووشپه ر
پووشپه ر اولین ماه تابستان است كه سی و یك روزه است و طبیعتاً از بیست و یكم ژوئن شروع می شود و تا بیست و دوم جولای ادامه دارد . هوای خشك و روزهای گرم بسیاری از سبزیجات و محصولات طبیعی را خشك می كند . خانواده های كشاورزی برداشت محصول سال را شروع می كنند .
5)ماه پنجم گه لاویژ :
گه لا ویژ دومین ماه تابستان است كه یك ستاره به همین نام در همین زمان در آسمان ظاهر می شود و شرایط آب و هوایی رو به طرف شب های خنك تر تغییر می كند این ماه سی و یك روزه است و از بیست و سوم جولادی شروع می شود و تا بیست و سوم آگست ادامه دارد .
6)ماه ششم خه رمانان
خه رمانان سومین ماه تابستان است خانواده های كشاورز محصولات خود را جمع آوری می كنند و به روستا می آورند این ماه سی و یك روزه است و طبیعتاً از بیست و سوم آگوست شروع می شود و تا بیست و سوم سپتامبر ادامه دارد .
7)ماه هفتم ره زبه ر
ره زبه ر اولین ماه پائیز است بسیاری از میوه های مختلف زیادی به بازار می آیند و انگور می رسد . برگ ها زرد و نارنجی می شود جشن پائیز نیز در همین ماه است گوسفندان در مزرعه جفت گیری می كنند . این ماه سی روزه است و طبیعتاً از بیست و سوم سپتامبر شروع می شود و تا بیست و چهارم اكتبر ادامه دارد .
8)ماه هشتم : گه لاریزان
خزان دومین ماه پائیز است برگ ها از درخت می افتد و باغبان ها برای زمستان آماده می شوند این ماه سی روزه است و از بیست و چهارم اكتبر شروع می شود و تا بیست و دوم نوامبر ادامه دارد .
9)ماه نهم سه رما وه ز
سومین ماه پائیز است فصل هوای سرد در این ماه شروع می شود . پیروان دین قدیم كردی نهام یارسان (Yarsan) یك روز مقدسی را بنام (Rujhixawinker ) روز خوبیدن در روز نهم ماه ساران جشن می گیرند . این ماه سی روزه است و از بیست و دوم نوامبر شروع می شود و تا بیست و دوم دسامپر ادامه دارد .
10)ماه دهم به فرانبار
بعنوان اولین ماه زمستان در سال كردی است كه طولانی ترین شب سال و جشن های زمستانی شروع می شود شب های طولانی مساوی است با كار كم در مزرعه كه به سالمندان (بزرگترها ) این فرصت را می دهد كه تجربیات زندگی شان را با گفتن داستان و خواندن آواز به نسل های بعدی انتقال دهد . در مناطق سردتر كردستان برف مناظر را سفید می كند و در مناطق گرمتر در طول روز باران می بارد این ماه سی روزه است و طبیعتاً از بیست و دوم دسامبرز شروع می شود و تا بیست ژاتویه ادامه دارد .
11)ماه یازدهم ریبه ندان
دومین ماه زمستان در سال كردی است در زمستان جاده ها برای چادرنشینان و عشایر با برف سنگین بسته می شود این ماه سی روزه است و از بیست ژانویه شروع می شود و تا نوزدهم فوریه ادامه دارد .
12-ماه دوازدهم ره شه می
ره شه می سومین ماه زمستان در سال كردی است آسمان اغلب پر از ابرهای سیاه است و فصل باران برای بهار شروع می شود . این ماه بیست و نه روزه است (بستگی به سال كبیسه دارد ) و از نوزدهم ماه فوریه شروع می شود و تا بیستم ماه مارس ادامه دارد .
.
انواع ( واو ) در زبان کردی:
( و) ( دهنگدار ) ( فره کوڵ ) ( در اول کلمه نمی آید ) = کورد ، گوڵ، کوڕ ، U1-
کول ، خوڵک ، قول ، گوڵاڵه ، کونا ، سوغرا ، کوبرا ، کوتهک .
2- O رۆژ، خۆر، مۆم ، ( ۆ ) ( دهنگدار) ( کوڵ ) ( در اول کلمه نمی آید )
کۆمار ، ههڵۆ ، شێرکۆ ، کۆچ ، بۆکان ، دۆشاو ، چیرۆک ، رۆژنامه ، کۆڵان ، قۆخ.
( وو ) ( دهنگدار ) ( درێژ ) ( دراول کلمه نمی آید ) = دوور ، ژوور ، پوور ، Û 3-
سوور ، چووم ، رووناک ، پهپووله ، نووسین ، شوو ، مووسا ، زووکه.
( و ) ( بێ دهنگ ) ( عادی ) ( ممکن است در اول، وسط و آخر کلمه بیاید ) W 4-
وریا ، هیوا ، ئاو ، ورچ ، تاوان ، وێنه ، وهزیر ، دیوان ، قاڵاو ، وشتر ، باوک ، کهوش
وڵات ، وه فا ، ورد .
توجه : ترکیب کلمات درزبان کردی = ( بێ د ه نگ + د ه نگ دار )
زبان کردی یکی از زبانهای هندو اروپایی است. چهار گویش در زبان کردی وجود دارد: کرمانجی، سورانی، هورامی یا گورانی و کرمانشاهی. بخش کوچکی از کردستان شمال غرب در ترکیه با گویش دیگری به نام زازا یا دیلمی سخن می گویند. کرمانجی گویش کردهای ترکیه، سوریه، شوروی سابق و بخشهایی شمالی کردستان عراق و ایران است. اغلب کردهای استان کردستان ایران و بخشهایی از کردستان عراق با گویش سورانی تکلم می کنند. هورامی گویش برخی از بخشهای کوچک امتداد مرز ایران و عراق است و گویش کرمانشاهی به کردهای کرمانشاه و ایلام در غرب ایران تعلق دارد.
برای آموختن خواندن و نوشتن در زبان کردی یادگیری هر یک از بندهای زیر ضروری است :
۱- در زبان کردی کلمات همان گونه نوشته می شوند که خوانده می شوند.
۲- در زبان کردی فتحه با "ه " و کسره با "ێ" نوشته می شود (توجه کنید برای نوشتن کسره یک هفت کوچک بر روی "ی" باید گذاشته شود.) و ضمه نیز با"و" نوشته می شود که بر روی آن یک عدد هفت کوچک گذاشته می شود. مثال: کلمه "نفس" در زبان کردی این گونه نوشته می شود : "نه فه س" و کلمه " محراب" در زبان کردی این گونه نوشته می شود "مێحراب". و کلمه "کُت" در زبان کردی این گونه نوشته می شود: کۆت. ۆ به جای ضمه است
۳- در زبان کردی حروف "ظ،ذ، " ؛کاربرد ندارند و فقط با"ز" نوشته می شود. مانند ظالم = زالێم
۴- در زبان کردی حروف "ص" و "ث" تنها با "س" نوشته می شود. بدین معنا که تنها یک سین در زبان کردی وجود دارد و آن "س" است. مانند صابون = سابون. ثانیه = در زبان کردی "سانیه " نوشته می شود.
۵- در زبان کردی علاوه بر تمام حروفی که با فارسی مشترک است حرف دیگری نیز وجود دارد و آن حرف "ڤ" می باشد که معادل حرف "V" در زبان انگلیسی است. مانند "مرۆڤ " که به معنی انسان است.
6- در زبان کردی اوی کشیده با دوتا "و" نوشته می شود مثل (کوه) طور: در کردی نوشته می شود "توور"
7- در زبان کردی در بعضی از کلمات حرف "ل" کلفت تلفظ می شود. بدین معنا که نوک زبان به قسمت بالای دهان پچسپیده می شود مانند کلمه زال (رستم زال) در کردی "زاڵ" نوشته می شود که علامت هفت کوچک روی "ل" به این معنی است که ل کلفت تلفظ می شود.
8- در زبان کردی تشدید وجود ندارد و حروف به جای تشدید دوبار نوشته می شوند : مانند نجّار = نه ججار
مثالهای بیشتر
در فارسی در کردی
قدرت قودرهت
بهروز بێهرووز
صیّاد سه ییاد
ظاهر زاهێر
آهو ئاهوو
ذهن زێهن

![]() |
Mehên biharê | Adar, Nîsan, Gulan (March, April, May) | |
|
Mehên havînê | Hezîran, Tîrmeh, Tebax (June, July, August) | |
|
Mehên payîzê | Îlon, Çirî, Tesrîn (September, October, November) | |
|
Mehên zivistanê | Kanûn, Çile, Sibat (December, January, February |
|
بازنه |
ئهنگوستیله |
پاره |
موبایل |
|
|
| ||
|
دهسگای ریشتاشین |
چهتر |
ماتیك |
كاتژمێر |
|
|
|||
|
شانه |
چاویلكه(عهینهك) |
فهندهك |
كیفی پووڵ |
|
|
| ||
|
كیف |
گواره |
مسواك |
نینۆك گیر |
جهت ها :
شمال : باکوور
شرق : ڕۆژههڵات یا (خۆرههڵات)
غرب : ڕۆژئاوا یا (خۆرئاوا)
جنوب : باشوور
سهمانه خانم به راستی دهست خۆش بێ،ئهرکی وه بیر خستنهوهی زمانی دایکی به فێرکردنی زمان ،ڕێنووس ،نووسین&خوێندنهوهی کوردی بۆ ههمووی مه کوردان ووردبینانه ،ڕێزدارانه &پتر گوونجاوه .دهس &پێنووسی پڕبایه خهت ماچ دهکهم & له خوای گهوره پێشکهوتنی رۆژبهرۆژت دهخوازم

علامتگذاری در نوشتار هر زبانی لازم بوده و علاوه بر زیبا نمودن نوشته، حدود جمله و لحن و آهنگ جملات را با مفهومی که قرار است برساند، تطبیق میدهد. نشانههای مورد استفاده در زبان کوردی به قرار زیر است:
خاڵ « . » (نقطه)
در انتهای بعضی از جملهها قرار میگیرد و به معنی اتمام موضوع جمله میباشد. همچنین در انتهای جملهی خبری قرار میگیرد و یک جملهی خبری را از جملهی دیگر جدا میکند. مانند:
سروشتی کوردستان نمونهی بهههشتی خوایه.
کۆما « ، » (ویرگول)
برای مکث کوتاه در جمله مورد استفاده قرار میگیرد. جهت جدا کردن جملهی ساده در داخل جملهی مرکب و یا برای جدا کردن کلمات شمرده شده در یک جمله به کار میرود. مانند:
شهمزین کاتێک چاوی به هاوڕێ کهوت، دهستی به پێکهنین کرد.
رێوی بۆ دیتنی مریشک، کهروێشک، مشک و سمۆره بهرهو مهزرا وهڕێکهوت.
کۆمای خاڵدار « ؛ » (نقطه ویرگول)
برای توقف بین دو جملهی پاراگراف که معنی آنها به هم وابستهاست، به کار میرود. میزان مکث کمی بیشتر از ویرگول است. مانند:
دوای ئهوهی که گهڕانهوه، کاڵێ و سیروان دهستیان کرد به ژیانی هاوبهش؛ ژیانێک به ئهوین و خۆشهویستییی تهواو.
نیشانهی سهرسوڕمان « ! » (علامت تعجب)
در پایان جملات برای اعلام حالات تعجب، عاطفی، ندا، تاکید، تحسین، تاسف، استهزاء و ... گذاشته میشود. مانند:
منداڵێکی چهند وریایه! پهشێو دا وهره!
گاهی برای نشان دادن تعجب بیشتر از دو یا چند علامت تعجب پشت سر هم (!!!) استفاده میشود.
نیشانهی پرسیار « ؟ » (علامت سئوال)
در انتهای جملات پرسشی قرار میگیرد. مانند:
بۆ نههاتی؟ باوکت چۆنه؟
جووتخاڵ « : » (دو نقطه)
برای مشخص کردن نقل قول مستقیم در جمله به کار میرود. همچنین در انتهای جملهای میآید که جملهی بعدی را شرح میدهد و یا علل جملهی ماقبل خود را بیان مینماید. مانند:
ههر دهڕۆی و وهدوات دهکهوێ: سێبهر
کهوان « () » (پرانتز)
برای گذاشتن مترادف کلمه یا جمله در کنار آن به کار میرود. همچنین برای بیان مقصود قسمتی از جمله و یا کلمهای که با آن جمله ارتباط دارد، از پرانتز استفاده میشود. گاهی شرح اضافی یا اعداد مربوط به قسمتی از جمله را در داخل پرانتز مینویسند. مانند:
ئاوهکانی ناوچهی پیرانشار کۆ دهبنهوه و چۆمی زێی بچوک (له چۆمه ناودارهکانی کوردستان) سازدهکهن.
جووت کهوان « (()) یا "" » (گیومه یا نقل قول)
برای مشخص نمودن اسم خاص یا کلمهی مهم در جمله و نیز بیان جملهی مستقیم شخصی و یا آوردن عبارتی به عنوان گواه مطلبی از یک مرجع مورد استفاده قرار میگیرد. مانند:
مشک کوتی: "ئێوه هیچتان ئاواڵی من نین."
چفته « [] » (کروشه)
برای شرح موضوعی یا باز کردن بیشتر مفهوم در داخل جمله به کار میرود. همچنین در حاشیه نویسی برای بیان مطلبی از نویسنده در ضمن نقل قول دیگری یا یادآوری قسمتی که در جمله حذف شده، کاربرد دارد. مانند:
شاهۆ به نێرگزی ] که خهریک بوو جله شۆراوهکانی ههڵدهخست[ کوت: "بهجێم نههێڵی!"
تهقهڵ « - » (تیره یا خط فاصله)
برای جدا کردن جملههایی به کار میرود که از نظر ساختاری خصوصیات مستقل دارند و گاهی به صورت جملهی معترضه نمایان میشوند. همچنین برای نشان دادن حدفاصل بین اعداد به کار میرود. گاهی نیز برای پیوند دو بخش جداشدهی یک کلمه به دلیل قرار گرفتن در انتهای سطر به کاربر میرود. مانند:
هێمن (1299-1365) شاعیرێکی گهورهی کورده.
لهو بهشهدا –که وهرگێڕاوی کتێبێکی ئینگلیسییه- باسی مێژووی کورد دهکهین.
کۆمهڵه خاڵ « ... » (نقاط تعلیق)
اگر به هر دلیی موضوع در جملهای به صورت ناقص بماند و جمله به صورت کامل نوشته نشود از این نشانه استفاده میشود. همچنین اگر یک یا چند کلمه در جملهای حذف شود و در معنی جمله تاثیری نداشته باشد، از این علامت استفاده میکنند و معمولاً در انتهای جمله ادامهی موضوع را میرساند. مانند:
پاڵهوانان که به فهرمانی پاشا خۆیان بۆ رکابهری ئامادهکردبوو، بهرهو گۆڕهپانی ناو شار وهڕێکهوتن... پاشا به قامکی ئاماژهی کرد تا دهست پێبکهن.