پراگرسیو راک یکی از سبکهای موسیقی راکه که زمینه های اولیه پیدایش اون به اواسط دهه 60 میلادی بر میگرده. زمانی که گروههایی مثل بیتلز و بعضی دیگر از گروهها با آمیختن موسیقی راک سنتی و سازهای کلاسیک و موسیقی شرقی نوع جدیدی از آهنگسازی رو ابداع کردن.

در این زمینه میشه به آلبوم In Search of the Lost Chord از گروه Moody Blues که در سال 1968 منتشر شد اشاره کرد. قطعات این آلبوم با یه دید کاملا باز و مفهومی ساخته شده بود و موضوع بسیاری از تراک های اون درباره تکاپوی یه شخص برای رسیدن به تکامل معنوی بود. همچنین در این آلبوم علاوه بر سازهای رایج راک (گیتار - بیس - درامز) از سازهای شرقی مثل سیتار و تامبورا و همچنین سازهای دیگری از جمله فلوت - ابوا - ویولن سل و... نیز استفاده شده بود. 

از دیگر گروههای اجتماعی موثر در پیدایش سبک پراگرسیو میتوان به گروه پینک فلوید (کارهای نخست گروه با سید بارت) نیز اشاره کرد.

اما در فوریه سال 1969 گروه کینگ کریمسن اولین آلبوم خود رو با عنوان In the Court of the Crimson King ارائه کرد. این آلبوم به سرعت نقش محوری و اساسی رو پیدا کرد به طوری که گروه هایی مثل پینک فلوید - یس - جنسیس - جترو تال و... بدنبال انتشار این آلبوم سبک و شیوه موسیقی خودشون رو تغییر دادن.

و این آغاز سبک "پراگرسیو راک" به معنای واقعی بود...

از این رو همیشه در تاریخ پراگرسیو راک آلبوم اول کینگ کریمسن به عنوان یکی از بهترین و تاثیر گذارترین آلبوم های این سبک شناخته میشه. و نکته مهم اینجاست که برخی از گروههایی که در بالا ذکر شد حتی قبل از کینگ کریمسن نیز فعالیت داشتن ولی بعد از آلبوم اول این گروه مسیر موسیقی خودشون رو تغییر دادن.

موسیقی پراگرسیو راک هنگامی ظهور کرد که جنبش های صلح و دوستی (Peace and Love) در بین طرفداران راک ایجاد شده بود و مردم از غفلت - خواب و خیال بیدار شده بودن به همین خاطر این سبک توانست به پیشرفت هایی برسه و در بین مردم طرفداران زیادی پیدا کنه.

سبک پراگرسیو اغلب خودش رو از شادی و خوشحالی حاکم بر موسیقی مردمی دهه 60 دور نگه میداشت و بیشتر خود رو به سوی تیرگی و موضوعات تند و شدید حرکت میداد. به عنوان مثال در آلبوم Trespass گروه Genesis مربوط به سال 1970 ترانه هایی مثل The Knife درباره انسان های عوام فریب و یا ترانه Stagnation با موضوع باز ماندگان بمباران هسته ای به چشم میخورد.

از دیگر ویژگی هایی که سبک پراگرسیو رو از سایر سبک های رایج راک متمایز میکرد موسیقی پیچیده اون بود که حاصل ذوق و استعداد و تکنیک بالای موزیسین های اون بود. البته در سایر سبک های راک هم موزیسین های با استعداد و تکنیکی دیده میشه ولی ساختار ترانه ها و هارمونی های اکثر اونها در مقایسه با سبک پراگرسیو ساده و بی تکلفه!

از گروههای بزرگ پراگرسیو راک دهه 70 میشه به یس - جنسیس - جترو تال - پینک فلوید - ELP و ... اشاره کرد.

همچنین از بزرگترین آلبوم های پراگرسیو راک دهه 70 میشه به موارد زیر اشاره کرد:

> In The Court Of The Crimson King گروه کینگ کریمسن
> Fragile و Close to the Edge گروه یس
> Brain Salad Surgery گروه ELP
> Selling England by the Pound گروه جنسیس
> Thick as a Brick گروه جترو تال
> Dark Side of the Moon و Animals و The Wall گروه پینک فلوید

در اواخر دهه 70 میلادی پیدایش ایده پانک راک از یه طرف: که عقاید مردمی و منتقدانه رو در آمریکا و انگلیس به سوی یه سبک موسیقی ساده و پرخاشگر حرکت میداد و همچنین درگیر شدن برخی از گروههای پراگرسیو راک با مسائلی مثل کسب درامد و تجارت از طرف دیگه: که باعث کاهش خلاقیت و در نتیجه ساده شدن موسیقی اونها شده بود باعث شد تا ناگهان موسیقی پراگرسیو راک در آستانه زوال قرار بگیره. در این زمینه میشه به آلبوم سال 1983 گروه Yes با عنوان 90125 اشاره کرد که یه کار بسیار ساده (در مقایسه با کارهای دهه 70 گروه Yes) و پاپ بود اشاره کرد. در بین ترانه های این آلبوم ترانه ای بنام Owner of a Lonely Heart به چشم میخورد که شماره اول چارت پاپ آمریکا شد! این ترانه مملو از افکت های الکترونیکی مدرن در زمان خود بود و از لحاظ Popular بودن هم به حدی رسیده بود که حتی در دیسکو ها نیز پخش میشد! و اینقدر این ترانه در اون زمان قابل دسترس شده بود که با اعتراض بسیاری از منتقدان موسیقی و طرفداران موسیقی پراگرسیو راک مواجه شد. اما دیگه کاری نمیشد کرد چون این مسیر جدیدی بود که برخی از گروههای پراگرسیو راک در پیش گرفته بودن. بنابراین در دهه 80 تا حدودی از محبوبیت سبک پراگرسیو راک کاسته شد و شاهکارهایی مانند دهه 70 در این سبک کمتر دیده میشد.

تا اینکه در دهه 90 میلادی موج سومی که سعی در احیای دوباره سبک پراگرسیو راک دهه 70 داشتن روی کار اومدن. از معروفترین این گروهها میشه به گروه سوئدی Flower Kings اشاره کرد. همچنین بعضی از گروهها نیز پارامترهای پراگرسیو راک دهه 70 رو با موسیقی متال آمیختن و سبک جدیدی رو با عنوان "پراگرسیو متال" ایجاد کردن. از گروههای بزرگ پراگرسیو متال دهه 90 میشه به دریم تیئتر - تول - سمفونی ایکس - اپث - لیکوئید تنشن اکسپریمنت و ... اشاره کرد.

همچنین از بهترین آلبومهای پراگرسیو متال دهه 90 میشه به موارد زیر اشاره کرد:

> Images & Words و Scenes from a Memory گروه دریم تیئتر
> Aenima گروه تول
> Divine Wings Of Tragedy و V گروه سمفونی ایکس
> Liquid Tension Experiment 2 گروه لیکوئید تنشن اکسپریمنت

بنابراین خلاقیت موزیسین های فعال در سبک پراگرسیو باعث شد تا این سبک به نوع جدید تری در عرصه موسیقی تبدیل بشه و طرفداران سبک پراگرسیو راک که در دهه 80 میلادی تا حدودی از این سبک ناامید شده بودن بار دیگه شاهد قطعات عالی و استثنایی پراگرسیو باشن. البته این بار توسط موزیسین های جوان تر و با یه شکل جدیدتر!

موفق باشید...