برای صنف طلا و جواهر تفاوتی ندارد كه هنر خود را روی یك قطعه طلای 24 عیار انجام دهد یا روی یك قطعه مس. بنابراین پایین آمدن عیار طلا نسبت كارمزد ساخت را به ارزش مصنوع بالا میبرد و این پول از جیب مصرفكننده پرداخت میشود
مدت كوتاهی است زمزمه كاهش عیار طلای رایج كشور با هدف ارزان شدن زیورآلات و رونق بخشیدن به خرید و فروش مصنوعات طلا از سوی جامعه صنفی به گوش میرسد.
این پیشنهاد در پی افزیش مداوم قمیت طلا در بازارهای داخلی به تبع بالا رفتن نرخ طلا در بازارهای جهانی طی شش ماهه اخیر و كاهش استقبال خرید مصنوعات گرانبها و پُركار طلا در داخل كشور ارائه شده است.
كاهش شتاب رشد اقتصادی آمریكا (به عنوان بزرگترین اقتصاد جهان) طی ماههای اخیر ارزش دلار را به پایینترین سطح خود نسبت به سایر ارزهای معتبر و به ویژه <یورو> رسانده است. در همین حال افزایش درآمد كشورهای صادركننده نفت از محل بالا رفتن قیمت این محصول در بازارهای جهانی موجب شده تا صادركنندگان نفت، درآمدهای خود را به داراییهای باارزشتری نسبت به دلار تبدیل كنند.
به این سبب تقاضای خرید طلا به عنوان یك دارایی با ثبات در سطح جهان افزایش یافته در حالیكه عرضه این فلز گرانبها بسیار محدود و كمتر از میزان پاسخگویی به تقاضای جهانی است.
اتفاقات فوق موجب شده تا قیمت هر اونس طلا در بازارهای جهانی ظرف شش ماهه اخیر از حدود 600 دلار به بیش از 830 دلار افزایش یابد. (هرچند كه طی سه روز اخیر قیمت هر اونس طلا به كمتر از 780 دلار تنزل یافته است) قیمت طلا نیز در بازار داخلی به تبع رشد نرخ جهانی به شدت افزایش یافته است. حدود هفت ماه قبل هر گرم طلای 18 عیار (بدون مزد ساخت) در بازار تهران 15 هزار تومان بود ولی دو هفته پیش در كوران رشد نرخهای جهانی به 19 هزار و 150 تومان رسید.
بدیهی است گران شدن طلای خام موجب بالا رفتن قیمت زیورآلات و مصنوعات طلا در بازار شده و از استقبال اقشار با درآمد متوسط برای خرید این قبیل موضوعات كاسته شده است. این مسأله كه توا‡م با ركود معاملات طلا در بازار بوده، برخی از طلافروشان و به ویژه نمایندگان اتحادیه صنف طلا و جواهر را بر آن داشته تا پیشنهاد كاهش عیار طلای رایج كشور از 18 عیار به 14 عیار ارائه دهند.
پیشنهاددهندگان این طرح معتقدند كه كاهش عیار رایج كشور از 18 به 14 عیار میتواند برای تولید مفید باشد و قدرت خرید مصنوعات و زیورآلات را در عامه مردم افزایش میدهد. ولی این كار نیازمند فرهنگسازی در میان مردم است.
پیشنهاد اتحادیه صنف طلا و جواهر شاید بطور مقطعی و در كوتاهمدت نجاتبخش معاملات این صنف و بازگشت دوران رونق خرید و فروش زیورآلات باشد ولی بطور قطع در بلندمدت هم به زیان مصرفكنندگان مصنوعات طلا و هم به ضرر خود تولیدكنندگان خواهد بود.
انگیزه عموم مصرفكنندگان مصنوعات طلا در ایران از خرید و نگهداری زیورآلات تنها جنبههای تزئینی مصنوعات یادشده نیست. خریداران مصنوعات طلا از زیورآلات خود بیشتر به عنوان یك منبع پسانداز قابل اعتماد كه همواره همراه آنان است استفاده میكنند.
برای گروه كثیری از مردم اهمیت دارد كه داراییهای پسانداز شده خود را به شكل زیورآلات، همواره در كنار خود داشته باشند تا هم از جنبههای زینتی آن بهره بگیرند و هم به عنوان یك پشتوانه قوی اقتصادی در مواقع ضرور به فوریت از آن استفاده كنند.
كاستن از عیار طلای رایج كشور بطور مستقیم ارزش داراییها و پساندازهای عمومی را خواهد كاست.
یعنی مردم را مجاب به نگهداری داراییهایی خواهد كرد كه در مقایسه با ارزش جهانی خود بسیار كمارزشتر است.
از سوی دیگر سهم كارمزد طلاسازی در تولید مصنوعات را بسیار بالا خواهد برد كه به هیچ وجه به سود مصرفكننده نیست. اگر تاكنون سهم كارمزد ساخت یك قطعه طلا به كل ارزش آن قطعه حدود 7 درصد بوده است با اجرای این سیاست سهم كارمزد ساخت به بیش از 12 درصد افزایش مییابد. چرا كه نرخ كارمزد طلاسازان كاهش نیافته و تنها عیار ماده اولیه زیورآلات كاهش مییابد كه در حقیقت ارزش واقعی قطعه ساخته شده را تنزل میدهد.
به عبارت سادهتر برای صنف طلا و جواهر تفاوتی ندارد كه هنر طلاسازی خود را روی یك قطعه طلا با عیار 24 انجام دهند یا روی یك قطعه مس. همان كارمزد خود را به ازای وزن قطعه دریافت خواهند كرد ولی این مصرفكنندگان هستند كه كالای كمارزشتری را با مزد ساخت بیشتر خواهند خرید.
بهترین گواه برای توجیه انگیزه واقعی مردم از خرید زیورآلات، بررسی وضعیت عرضه و تقاضای مسكوك طلا همزمان با بالا رفتن قیمت این فلز در بازارهای جهانی است.
درست در مقطعی كه قیمت طلا در سطح جهانی افزایش یافت و طلاسازان ادعا كردند قدرت خرید مردم برای تهیه زیورآلات كاهش یافته است، گروه زیادی از مردم داراییهای خود (چه به شكل پول نقد و چه به شكل زیورآلات) را به سكه و شمش طلا تبدیل كردند تا از نوسان كمتری نسبت به زیور آلات برخوردار باشد. رشد تقاضای خرید سكه و شمش طلا در بازارهای داخلی كه موجب بالا رفتن قابل توجه قیمت انواع مسكوك طلا شد و اعضای اتحادیه صنف طلا و جواهر نیز به این مساله اعتراف دارند نمایانگر تمایل مردم به نگهداری طلا نزد خود به عنوان یك پسانداز و منبع اقتصادی قابل اتكاست.
گروه كثیری از متقاضیان خرید سكه و شمش در هفتههای اخیر اعلام كردند كه این كالا دارای ریسك كمتری نسبت به مصنوعات و زیورآلات است. ضمن آنكه مجبور نیستیم برای تهیه آن پول اضافهتری از
ارزش مبادله آن به عنوان كارمزد ساخت پرداخت كنیم و هنگام فروش نیز بخشی از ارزش اولیه آن به عنوان كارمزد ساخت كسر نمیشود.
بنابراین مصرفكنندگان مصنوعات طلا به ارزش اقتصادی كالای خریداری شده بیشتر از جبنههای تزئینی آن توجه دارند.
پیشنهاد اتحادیه صنف طلا شاید در كوتاه مدت گروه اندكی از مصرفكنندگان را كه از طلا تنها به واسطه جنبههای زینتی آن استفاده میبرند، با ارزان شدن كالای مورد علاقه خود در بازار مواجه سازد و آنها را به خرید زیورآلات با عیار 14 ترغیب كند ولی در میان مدت همین قبیل مصرفكنندگان زیورگرا را نیز از گرایش به خرید طلا پشیمان خواهد ساخت، چرا كه كالای زینتی مشابه طلای 14 عیار را به صورت بدلیجات با قیمتی به مراتب مقرون به صرفهتر و بدون پرداخت كارمزد طلا سازی میتوانند از بازار تهیه كنند.
بنابراین از محل اجرای این پیشنهاد هم مصرفكنندگان واقعی مصنوعات طلا متضرر میشوند و هم به تدریج طلا سازان و طلا فروشان و سایر رستههای صنفی مرتبط زیان خواهند دید و مشتریان خود را دو دستی تقدیم صنف بدل فروش خواهند كرد.
اگر نگاهی به وضعیت صنعت طلا سازی در دیگر نقاط دنیا بیاندازیم مشاهده خواهیم كرد كه صنایع پیشرو در این زمینه در پی استفاده از طلا با عیار بالا هستند و مصرفكنندگان خود را از طریق اعتماد سپاری به ارزش زیورآلات به خرید بیشتر ترغیب میكنند.اینك در كشورهای حاشیه خلیج فارس، شرق آفریقا پاكستان، بنگلادش، هندوستان و آسیای جنوب شرقی عیار مصنوعات طلا بین 22 تا 24 است. آیا به فكر صاحبان صنایع طلا در این قبیل كشورهای عمدتاً فقیر خطور نكرده كه برای ترغیب عامه مصرف كنندگان به خرید طلا از عیار مصنوعات خود بكاهند!؟ پرواضح است كه آنها از قدرت پایین خرید مصرف كنندگان تولیدات خود استفاده تبلیغاتی میبرند و با عرضه طلا با عیار بالاتر آنها را به پسانداز داراییهای با ارزش روزافزون ترغیب میكنند. نه اینكه میزان مس به كار رفته در مصنوعات خود را افزایش دهند و به جای طلاسازی، مسگری كنند. تا فقط منافع تولیدی خود را در نظر بگیرند و به منافع مصرف كننده بیتوجه باشند.
اگر اعضای صنف طلا نگران ركود معاملات مصنوعات طلا و كاهش خرید و فروش زیورآلات هستند، بهتر است كارمزد ساخت و حق مبادله تجاری زیورآلات را ارزان كنند و سهم این دوعامل را در قیمت تمام شده مصنوعات طلا برای مصرفكنندگان كاهش دهند تا شاهد بازگشت رونق بازار باشند.
ارائه این قبیل پیشنهادهای خام حتی از اعتبار صادركنندگان مصنوعات طلا به بازارهای جهانی خواهد كاست و موجب خواهد شد تا كیفیت زیورآلات صادراتی ایران به خارج تنزل یابد و در بازارهای تازه به دست آمده به صادركنندگان خوشنام كشورمان به دیده <بدل فروش> نگریسته شود.امید میرود تا صنف طلاساز ایران پیش از اجرای چنین پیشنهادهایی كه هم مصرفكنندگان و هم خود آنها را متضرر و بدنام خواهد ساخت، با دید وسیعتر و عاقبت اندیشتری به مساله بنگرند و با استفاده از نظرات كارشناسان دلسوز راهكارهای منطقیتری برای خروج از بحران ركود صنفی خود اتخاذ كنند.
