بنای معروف به معبد آناهیتا در مركز شهر كنگاور بر سر راه همدان به كرمانشاه واقع شده است .

این بنا بر روی تپه طبیعی با حداكثر ارتفاع 32 متر نسبت به سطح زمین های اطراف ساخته شده است . نقشه بنای كنگاور چهار ضلعی و به ابعاد 209*224 متر می باشد كه هر ضلع آن به شكل صفه ای به قطر 18 متر است . این صفه ها با لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته شده اند كه نمای بیرونی آن ها به وسیله سنگ های بزرگ تراشیده شده ای به صورت خشكه چین پوشش داده شده و گاهی برای اتصال برخی از بلوك ها ، از بست های آهنی و سربی استفاده كرده اند .

در قسمت جنوبی بنا ، پلكان دو طرفه ای به درازای 154 متر وجود دارد كه هر دوتا پنج پله در یك بلوك سنگی ایجاد شده است . در وضع موجود تعداد سنگ پله ها در پلكان شرقی 26 پله و د رپلكان غربی 21 پله می باشد ولی با توجه به ارتفاع دیوار كه 20/8 متر از آن باقی مانده به طور یقین تعداد پله ها بیشتر از این بوده است . در بخش شمال شرقی بنا نیز دو ردیف موازی سنگ های تراشیده بكار رفته كه بر وجود ورودی به عرض 2 متر در این بخش از بنا دلالت دارد . در مركز بنا ، صفه ای با جهت شرقی ، غربی ساخته شده كه 93

متر درازا و 30/9 متر پهنا و بین 3 تا 5 متر ارتفاع دارد . این صفه با لاشه سنگ های بزرگ كه حداقل یكی از سطوح آن صاف بوده ساخته شده است و نمای آن با ملاط گچ پوشیده شده كه جز در برخی از سطوح پائین دیوار نشانی از آن نمانده است .

در مورد كاركرد این بنا در میان محققین اختلاف نظرهایی وجود دارد . بطوریكه عده ای از نویسندگان این بنا را معبدی برای الهه آناهیتا دانسته اند . آناهیتا ایزد بانوی ، آب های روان ، زیبایی ، فراوانی و بركت در دوران پیش از اسلام بوده است .

ولی برخی دیگر از محققین به تبعیت از نوشته های مورخین ایرانی و عرب سده سوم هجری به بعد كاركرد این بنا را كاخی ناتمام برای خسروپرویز معرفی كرده اند . از نظر زمان ساخت نیز عده ای این بنا را به اواخر سده سوم و آغاز سده دوم پپیش از میلاد نسبت داده اند ، عده دیگر آن را به سده یكم پیش از میلاد و سیف الله كامبخش فرد كاوشگر بنا ، آن را به سه دوره هخامنشی ، اشكانی و ساسانی نسبت می دهد ولی مسعود آذرنوش كاوشگر دیگر بنا آن را كاخ ناتمامی از خسروپرویز در اواخر دوره ساسانی می داند .