Qədim türk mifologiyasfında göyün ruhu – sahibinə Tanrı (altaylarda tenqri, tenqeri; şorslarda teqri; tuvinlərdə deer; çuvaşlarda tura; yakutlarda tanqara; monqollarda tenqer; buryatlarda tenqeri, tenqri; kalmıklarda tenqer; xakaslarda ter) deyilir. İlkin təsəvvürlərdə ilahi kişi başlanğıc kimi obrazlaşdırılır və kosmosun, yerin, təbiətin, insanların, xalqların və dövlətlərin taleyini müəyyənləşdirir. Altay, Orta Asiya türklərində və monqollarda Tenqri kultu bir-birindən fərqlənsə də eyni kökə malikdir. Məsələn, monqollarda tenqrilər ailəsi mövcuddur, onlar 17 göydə yaşayıb 33 hökmdarlığı idarə edirlər. Türk xaqanlığı çağlarında Qazağıstan ərazisində qadın başlanğıc sayılın məhsuldarılıq ilahəsi Umayla bir sırada Tenqriyə də daşdan heykəllər yonulurdu.

Azərbaycanda Tanrı şəklində xatırlanan yaradıcı haqqında erkən orta əsrlərə aid yazılı abidələrdə, klassiklərin əsərlərində rast gəlirik.

Bu sözün Azərbaycan və Yaxın Şərqdə yaşayan türklər arasında geniş işlənməsini göstərən faktlardan biri də Əndalusinin kitabıdır. Təsadüfi deyildir ki, sonralar islamı qəbul etmiş azərbaycanlılar ərəb dilindən götürdükləri «Allah» kəlməsi ilə yanaşı «tanrı»nı da işlətmişlər. Bu gün xalq arasında geniş yayılan bir çox inanclarda, alqış və qarğışlarda da çox hallarda «allah» sözünü «tanrı» əvəzləyir. Məsələn, «Allah qorusun» yerinə «Tanrı yardımçın olsun».

Sözün etimologiyasından bəhs açan tədqiqatçılar ehtimal edirlər ki, Mərkəzi Asiyanın mifologiyasında özünə yer alan «Tenqri» hunlardan (b. e. əvvəl III əsrdən və daha əski çağlardan) qalmadır. Ola bilsin ki, hunların dilində «göy» anlamını verən «çenli» (Azərbaycan türklərinin dilində «çənli», yəni səmanın tutqunluğu şəklində bu gündə işlənir. «Koroğlu» eposunda dağlıq yer, dumanlı, əlçatmaz, ünyetməz yüksəklik kimi obrazlaşan Çənlibel də əslində gen yaddaşından keçəmədir, Göy tanrısının məskəni mənasından doğmuşudur) ifadəsindən törəmişdir. Daha geniş paralellər aparanlar da var: çinlilərin «tyan», şumerlərin «dingir» ifadələri ilə müqayisə edənlər, ilk növbədə bu kəlməələrin hər üçün «göy» mənasını verməsinə əsaslanırlar. Lakin səsləşməsinə görə oxşarlıqlar tapmaq ona görə bir qədər çətindir ki, «tenqri» sözünün qədim yazıya alınma variantı Orxon-Yenisey daş kitabələrindən (VII yüzillik) aşağı getmir