لیست بحث ها

عناوین بحث ها	ارسال کننده	پاسخها	بازدید	بروز رسانی
» ·▪▪••●●:: فهرست :::●●••▪▪··	امیر محمدی	6	900	87/10/12 (11:02)
» مناظره: تثلیث در کتاب مقدس	اندیشمند مسلمان	10	617	90/4/11 (10:08)
» بهاییت	حسن	27	286	91/3/6 (00:11)
» «زردشت را بشناسیم» *	امیر محمدی	70	527	91/2/31 (16:43)
» آیا مسیحیت دین محبّت است؟	اندیشمند مسلمان	0	114	91/2/25 (17:04)
» رهیافتگان به اسلام	اندیشمند مسلمان	16	61	91/2/10 (15:25)
» کتاب مقدس و مباحث پیرامونی	امیر محمدی	21	204	91/1/28 (19:51)
» معجزات قرآن کریم	زهرا محمدی	179	3284	91/1/26 (15:19)
» تثلیث	پارسا جان	20	216	91/1/25 (13:58)
» نقد و بررسی کتب روایی شیعه و اهل تسنن	مهاجر	79	486	91/1/29 (17:46)
» چگونه مسیحی می شوند؟ (شهادت های ایمانی)	اندیشمند مسلمان	106	770	91/1/22 (12:50)
» «یهود را بشناسیم» *	امیر محمدی	32	622	91/1/7 (21:28)
» یک جمله ، قصه و یا تعلیم زیبا از دینت بنویس	سام مخدوم خدایان	148	1031	90/12/29 (01:40)
» شیطان در ادیان	زهرا محمدی	101	1022	90/12/21 (23:58)
» دین زرتشت	داوود ابراهیمی	22	252	90/12/20 (21:12)
» چرا ادیان هر کدام خود را بهترین می دانند؟	سروش ت	38	265	90/11/21 (23:39)
» جهاد از دیدگاه وهابیان (سلفیان)	سپیدار	487	2737	90/10/24 (23:32)
» فرهنگ تدفین در ادیان	امیر محمدی	21	168	90/10/8 (19:38)
» گناهان کبیره	زهرا محمدی	20	261	90/9/25 (01:23)
» زن در ادیان	امیر محمدی	87	880	90/9/19 (18:45)

بستن

عنوان بحث

امیر محمدی - 09:48 1389/09/13

سنت سوگواری در ادیان

ماه محرم کم کم از راه میرسد و یادواره های عزاداری و دوباره شور وشعور

آیا سنت سوگواری در دیگر ادیان نیز ریشه دارد ؟

آیا در میان مسیحیان . یهودیان . زرتشتیان. بوداییان و.... نیز آیین های برای سوگواری برگذار میشود

در این باره چه مقدار اطلاعات داریم

با ما همراه باشید

ارسال پاسخ
گیرندگان:

club_post_2213336
سنت سوگواری در ادیان

بستن

پاسخ ها

ترتیب پاسخ ها : از اولین پاسخ

امیر محمدی - 11:32 1389/10/3

اداب و لباس عزا داری

نقل از ویکی پدیا http://en.wikipedia.org/wiki/Mourning

Continental Europe

"Mourning dress" redirects here. For the daytime form of men's formal dress, see morning dress.

Catherine de' Medici as widow, c. 1560s

Mourning jewelry

The custom of wearing unadorned black clothing for mourning dates back at least to the Roman Empire, when the Toga pulla made of dark-colored wool was worn during periods of mourning.

Through the Middle Ages and Renaissance, distinctive mourning was worn for general as well as personal loss; after the St. Bartholomew's Day Massacre of Huguenots in France, Elizabeth I of England and her court are said to have dressed in full mourning to receive the French Ambassador.

Women in mourning and widows wore distinctive black caps and veils, generally in a conservative version of the current fashion.

In rural areas of Mexico, Portugal, Spain, Italy and Greece, widows will wear black for the rest of their lives. The immediate family members of the deceased will wear black for an extended period of time.

[edit] White mourning

Mary, Queen of Scots, in deuil blanc c. 1559 following the deaths of her father-in-law, mother, and first husband Francis II of France.

Advertisement for Victorian mourning garb

The colour of deepest mourning among medieval European queens was white rather than black. In 1393, Parisians had the unusual spectacle of a royal funeral carried out in white, for Leo V, King of Armenia, who died in exile.^[1] This royal tradition survived in Spain until the end of the fifteenth century. It was revived by the Spanish-born Belgian Queen Fabiola at King Baudouin's funeral. The custom for the queens of France to wear deuil blanc, or "white mourning" was the origin of the "white wardrobe" created by Norman Hartnell for Queen Elizabeth (later the Queen Mother) in 1938. Elizabeth was required to make a state visit to France while in mourning for her mother.

[edit] United Kingdom

Today no special dress or behaviour is required for those in mourning in the general population, although different ethnic and religious faiths have specific rituals. The wearing of black even at funerals is in decline.^{[citation needed]} Traditionally, however, there were strict social rules to be observed.

By the 19th century, mourning behaviour in England had developed into a complex set of rules, particularly among the upper classes. Women bore the greatest burden of these customs. They involved wearing heavy, concealing, black clothing, and the use of heavy veils of black crêpe. The entire ensemble was colloquially known as "widow's weeds" (from the Old English "Waed" meaning "garment").

Special caps and bonnets, usually in black or other dark colours, went with these ensembles. There was special mourning jewelry, often made of jet and with the hair of the deceased in a locket or brooch. The wealthy could also wear cameos or lockets designed to hold a lock of the deceased's hair or some similar relic.

Poor orphans depicted wearing a makeshift black armband to mourn for their mother (Work by F.M. Brown), 1865

Widows were expected to wear special clothes to indicate that they were in mourning for up to four years after the death although there were many occasions where this attire was worn for the rest of the widow's life. To change the costume earlier was thought disrespectful to the decedent and, if the widow was still young and attractive, suggestive of potential sexual promiscuity. Those subject to the rules were slowly allowed to re-introduce conventional clothing at different time periods; such stages were known by such terms as "full mourning", "half mourning", and similar descriptions. At half mourning, gray and lavender could be introduced

The five daughters of Albert, Prince Consort wore black dresses and posed for a portrait with his statue following his death in 1861.

Queen Victoria with the five surviving children of her daughter, Princess Alice of the United Kingdom, dressed in mourning clothing for their mother and sister in early 1879.

Friends, acquaintances, and employees wore mourning to a greater or lesser degree depending on their relationship with the deceased. In general, servants wore black armbands when there had been a death in the household.

Mourning was worn for six months for a sibling. Parents would wear mourning for a child for "as long as they feel so disposed." A widow was supposed to wear mourning for two years and was not supposed to enter society for twelve months. No lady or gentleman in mourning was supposed to attend balls. Amongst polite company, the wearing of simply a black arm band was seen as appropriate only for military men (or others compelled to wear uniform in the course of their duties). Wearing a black arm band instead of proper mourning clothes was seen as a degradation of proper etiquette and to be avoided.^[2]

Formal mourning culminated during the reign of Queen Victoria. Victoria may have had much to do with the practice, owing to her long and conspicuous grief over the death of her husband, Prince Albert. Although fashions began to be more functional and less restrictive for the succeeding Edwardians, appropriate dress for men and women, including that for the period of mourning, was still strictly prescribed and rigidly adhered to.

The rules were gradually relaxed, and acceptable practice for both sexes became to dress in dark colours for up to a year after a death in the family. By the late 20th century, this no longer applied. Black had been widely adopted by women in cities as a fashionable color.

[edit] United States

Mourning dress, circa 1867
Museum of Funeral Customs

Mourning generally followed English forms. In the antebellum South, with social mores that imitated those of England, mourning was just as strictly observed by the upper classes.

Victorian mourning could be quite expensive.^[why?] At the end of The Wonderful Wizard of Oz, Dorothy explains to Glinda that she must return home because her aunt and uncle cannot afford to go into mourning for her because it is too expensive.^[3]

[edit] Ethiopia

In Ethiopia, an edir is a traditional community organization in which the members assist each other during the mourning process. Members make monthly financial contributions forming the Edir's fund. They will be entitled to receive a certain sum of money from this fund, the rate of which varies based on how close the deceased is to the Edir member. The purpose for such payment is to help cover the funeral and other expenses associated with the death. In addition, female members of the Edir take turns to do the house work, such as preparing food for the mourning family. People from the Edir come to comfort the mourners. Usually, the male members take the responsibility to arrange the funeral, and erect a temporary tent to shelter guests who come to visit the mourning family. Edir members are required to stay with the mourning family and comfort them for three full days.

[edit] State and official mourning

Main article: National day of mourning

Queen Paola of Belgium in "grand deuil"

State mourning, or in the case of monarchies, court mourning, refers to displays of mourning behavior on the death of a public figure or member of a royal family.

The degree and duration of public mourning is generally decreed by a protocol officer. It was not unusual for the British court to declare that all citizens should wear full mourning for a specified period after the death of the monarch, or that the members of the court should wear full- or half-mourning for an extended period. On the death of Queen Victoria, (January 22, 1901), the Canada Gazette published an "extra" edition announcing that court mourning would continue until January 24, 1902. It directed the public to wear deep mourning until March 6, 1901, and half-mourning until April 17, 1901.

Maria Luisa, Queen of Spain lying in state, by Sebastián Muñoz, 1689, displays the full panoply of lying in state

The black-and-white costumes designed by Cecil Beaton for the Royal Ascot sequence in My Fair Lady were inspired by the "Black Ascot" of 1910, when the court was in mourning for Victoria's son, Edward VII.

All over the world, states usually declare a period of official mourning after the death of a Head of state. The signs may vary but usually include the lowering or posting half-mast of flags on public buildings. In contrast, in those Commonwealth realms that have one, the royal standard is never flown at half-mast, because there is always a monarch on the throne.

On the death of Jaber Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, the Emir of Kuwait, in January 2006, a 40-day mourning period was declared. In Tonga, the official mourning lasts for a year; only afterwards is the royal heir crowned the new king.

On the other hand, the principle of continuity of the state must be respected. The principle is reflected in the French saying "Le Roi est mort, vive le Roi!" ("The king is dead, long live the king!"). Regardless of the formalities of mourning, power must be handed on; if the succession is uncontested, that is best done immediately. Yet a short interruption of work in the civil service may result from one or more days of closing the offices, especially on the day of the state funeral.

[edit] Religions and customs

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_698429-2213336
اداب و لباس عزا داری نقل از ویکی پدیا http://en.wi

امیر محمدی - 11:29 1389/10/3

روز ملی عزا و یاد بود در کشور های مختلف

http://en.wikipedia.org/wiki/National_day_of_mourning

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_698376-2213336
روز ملی عزا و یاد بود در کشور های مختلفhttp://en.w

امیر محمدی - 11:19 1389/10/3

http://en.wikipedia.org/wiki/Bereavement_in_Judaism

سوگواری در یهودیت
http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=972

سنت سوگواری در بودیسم

http://en.wikipedia.org/wiki/Funeral_(Buddhism)

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_698274-2213336
http://en.wikipedia.org/wiki/Bereavement_in_Juda

امیر محمدی - 10:42 1389/10/3

Religions and customs

Western Christianity

The European social forms described above are, in general, forms of Christian religious expression transferred to the greater community.

In the Roman Catholic Church, the Mass of Paul VI, adopted in 1969, allows several options for the liturgical color used in Masses for the Dead. Prior to the liturgical reform, black was the ordinary color for funeral Masses; in the revised use, several options are available. According to the General Instruction of the Roman Missal (§346d-e), violet, white, or black vestments may be worn at Offices and Masses for the dead.

Christian Churches often go into mourning symbolically during the period of Lent to commemorate the sacrifice and death of Jesus. Customs vary among the denominations and include the covering or removal of statuary, icons and paintings, and use of special liturgical colours, such as violet/purple, during Lent and Holy Week.

In more formal congregations, parishioners also dress according to specific forms during Holy Week, particularly on Maundy Thursday and Good Friday, where it is still common to wear black or sombre dress or, as mentioned, the liturgical color purple.
Eastern Christianity

Orthodox Christians usually hold the funeral either the day after death or on the third day, and always during the daytime. In traditional Orthodox communities the body of the departed would be washed and prepared for burial by family or friends, and then placed in the coffin in the home. A house in mourning would be recognizable by the lid of the coffin, with a cross on it, and often adorned with flowers, set on the porch by the front door.

Special prayers are held on the third, ninth, and 40th days after death; the third, sixth and ninth months;[4] and annually thereafter in a memorial service,[5] for up to three generations. Kolyva is ceremoniously used to honor the dead.

Sometimes men in mourning will not shave for the 40 days.[6] Forty seems to have recurring pre-Judaic origins e.g. in the Rites of Persephone.[7] In Greece and other Orthodox countries, it is not uncomcommon for widows to remain in mourning dress for the rest of their lives.

When an Orthodox bishop dies, a successor is not elected until after the 40 days of mourning are completed, during which period his diocese is said to be "widowed".

As in the Roman Catholic rites above, there can be symbolic mourning. During Holy Week some temples in the Church of Cyprus draw black curtains across the icons.[8] The services of Good Friday and Holy Saturday morning are patterned in part on the Orthodox Christian burial service, and funeral lamentations.
Hinduism

Death is not seen as the final "end", but is seen as a turning point in the seemingly endless journey of the indestructible "atman" or soul through innumerable bodies of animals and people. Hence Hinduism prohibits excessive mourning or lamentation upon death, as this can hinder the passage of the departed soul towards its journey ahead: "As mourners will not help the dead in this world, therefore (the relatives) should not weep, but perform the obsequies to the best of their power."[9]

Hindu mourning is described in dharma shastras.[10][11] It begins immediately after the cremation of the body and ends on the morning of the thirteenth day. Traditionally the body is cremated within 24 hours after death; however, cremations are not held after sunset or before sunrise. Immediately after the death, an oil lamp is lit near the deceased, and this lamp is kept burning for three days. Hinduism associates death with ritual impurity for the immediate blood family of the deceased, hence during these mourning days, the immediate blood family must not perform any religious ceremonies (except funerals), must not visit temples or other sacred places, must not serve the sages (holy men), must not give alms, must not read or recite from the sacred scriptures, nor can they attend social functions such as marriages, parties etc. The family of the deceased is not expected to serve any visiting guests food or drink. It is customary that the visiting guests do not eat or drink in the house where the death has occurred. The family in mourning are required to bathe twice a day, eat a single simple vegetarian meal and try to cope with their loss.

On the day on which the death has occurred, the family do not cook, hence usually close family and friends will provide food for the mourning family. White clothing (the colour of purity) is the colour of mourning, and many will wear white during the mourning period.

The male members of the family do not get their hair cut or shave, and the female members of the family do not wash their hair until the 10th day after the death. On the morning of the 10th day, all male members of the family are shaved and get their hair cut, and female members get their hair washed. This day is called Dasai or Daswan. After "Daswan", some vedic rituals are started. If the deceased was young and unmarried, the "Narayan Bali" is performed by the Pandits. The Mantras of "Bhairon Paath" are recited. This ritual is performed through the person who has given the Mukhagni (Ritual of giving fire to the dead body).

On the morning of the thirteenth day, a Shraddha ceremony is performed. The main ceremony involves a fire sacrifice, in which offerings are given to the ancestors and to gods, to ensure the deceased has a peaceful afterlife. Pind Sammelan is performed to ensure the involvement of the departed soul with that of God. Typically after the ceremony, the family cleans and washes all the idols in the family shrine; and flowers, fruits, water and purified food are offered to the gods. Then the family is ready to break the period of mourning and return to daily life.
Islam

Mourning is observed in Islam by increased devotion, receiving visitors and condolences, and avoiding decorative clothing and jewelry.

Loved ones and relatives are to observe a 3-day mourning period.[12] Widows observe an extended mourning period (Iddah), 4 months and 10 days[12] long, in accordance with the Qur'an 2:234. During this time, she is not to remarry, move from her home, or wear decorative clothing or jewelry.

Grief at the death of a beloved person is normal, and weeping for the dead is allowed in Islam.[12] What is prohibited is to express grief by wailing (Bewailing refers to mourning in a loud voice), shrieking, tearing hair or clothes, breaking things or scratching faces or saying phrases that makes a Muslim lose faith.[12]

Qur'an prohibits widows to engage themselves for four lunar months and ten days, after the death of their husbands. According to Qur'an:
“ And those of you who die and leave widows behind, they should keep themselves in waiting for four months and ten days. Then when they have fulfilled their term, there is no blame on you about what they do with themselves in accordance with the norms [of society]. And Allah is well acquainted with what you do. And there is also no blame on you if you tacitly send a marriage proposal to these women or hold it in your hearts. Allah knows that you would definitely talk to them. [Do so] but do not make a secret contract. Of course you can say something in accordance with the norms [of the society]. And do not decide to marry until the law reaches its term. And know that Allah has knowledge of what is in your hearts; so be fearful of Him and know that Allah is Most forgiving and Most Forbearing. „

—Qur'an, [Qur'an 2:234]

Islamic scholars consider this directive a balance between mourning a husband's death and protection of the widow from censure that she became interested in re-marrying too soon after her husband’s death.[13] This is also to ascertain whether or not a lady is pregnant.[14]
Judaism

Judaism looks upon mourning as a process by which the stricken can re-enter into society, and so provides a series of customs that make this process gradual. The first stage is the Shiva (literally meaning seven), which consists of the first seven days after the funeral. The second stage is the Shloshim (thirty), referring to the thirty days following the death. In some special cases there are more extended periods of mourning which can last three months and even one year. Each stage places lighter demands and restrictions than the previous one in order to reintegrate the bereaved into normal life.

The most known and central stage is Shiva, which is a Jewish mourning practice in which people adjust their behaviour as an expression of their bereavement for the week immediately after the burial. In the West, typically, mirrors are covered and a small tear is made in an item of clothing to indicate a lack of interest in personal vanity. The bereaved dress simply and sit on the floor, short stools or boxes rather than chairs when receiving the condolences of visitors. In some cases relatives or friends take care or the bereaved's house chores, as cooking and cleaning. English speakers use the expression "to sit shiva".

During the Shloshim the mourners are no longer expected to sit on the floor or be taken care of (cooking\cleaning). However some customs still apply. There is a prohibition on getting married or attending any sort of celebrations and men refrain from shaving or cutting their hair.

http://en.wikipedia.org/wiki/Mourning

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697890-2213336
Religions and customs Western ChristianityThe Euro

امیر محمدی - 10:32 1389/10/3

تاریخ عزاداری شیعه پس از عاشورا
تاریخ عزاداری شیعه پس از عاشورا، از اولین لحظه‌های شهادت امام حسین(ع) شروع می‌شود، هنگامی كه ذوالجناح با زین واژگون و یال غرقه به خون از مقتل بازگشت.(1) پس از آن نیز در مواردی متعدد، حضرت زینب (س)، زنان حرم امام (ع) و نیز دیگران، به عزاداری پرداختند؛ مواردی چون عزاداری اهل‌بیت (ع)، هنگام چپاول و آتش زدن خیمه‌ها(2) و هنگام عبور از میان شهدا،(3) عزاداری زنان بنی‌اسد، هنگام دفن شهدا،(4) عزاداری اهل‌بیت حضرت در شام،(5) عزاداری اهل‌بیت حضرت و اهل مدینه، پس از بازگشت به مدینه(6) و عزاداری ام‌البنین (س) در بقیع.(7)

به جز عزاداری‌های اهل‌بیت پس از شهادت امام حسین (ع) و اصحابش، شاهد عزاداری‌های دوستداران و شیعیان خاندان عترت به صورت فردی و جمعی هستیم كه به آن‌ها اشاره می‌كنیم.

1. عبیدالله بن حرّ جعفی، كه گفته شده پس از شهادت امام حسین (ع)، از منزل خود در قصر بنی‌مقاتل به كربلا رفت و در آن‌جا گریست و قصیده‌ی بلندی در رثای امام حسین(ع) سرود.(8) او را نخستین زیارت‌كننده‌ی قبر امام (ع) دانسته‌اند.(9)

2. جابر بن عبدالله انصاری، كه بر اساس گفته‌ی لهوف در اربعین به كربلا رسیده است.(10)

3. توابین كه پس از شهادت امام حسین (ع)، از یاری نكردن آن حضرت پشیمان گشته و توبه كردند و به قیام بر ضد دستگاه شام و جبران گذشته همت گماردند. آن‌ها بدین منظور، به كربلا رفتند و در آن‌جا به عزاداری پرداختند و برای خون‌خواهی امام (ع) هم‌قسم شدند.(11)

4. عزاداری امامان معصوم (ع)، كه در برخی از فصل‌های پیشین نیز ذكری از آن به میان آمد.

امام باقر (ع) به منظور عزاداری بر جدّشان، مجلس تشكیل می‌‌دادند و نیز از كمیت می‌خواستند تا اشعاری در این باره بخواند.(12)

امام صادق (ع) نیز به تشكیل مجلس عزاداری می‌پرداختند(13) و شیعیان را به عزاداری و مرثیه‌سرایی با حزن و اندوه و سوز امر می‌نمودند(14) و خود در مصیبت جدّشان می‌گریستند.(15)

در همین زمینه، روایاتی نیز از امام كاظم (16)‌ و امام رضا علیهم‌السلام (17)‌

” تاریخ عزاداری شیعه پس از عاشورا، از اولین لحظه‌های شهادت امام حسین (ع) شروع می‌شود، هنگامی كه ذوالجناح با زین واژگون و یال غرقه به خون از مقتل بازگشت.(1) پس از آن نیز در مواردی متعدد، حضرت زینب (س)، زنان حرم امام (ع) و نیز دیگران، به عزاداری پرداختند؛ “

نقل شده است.

بنابراین، آن‌چه از سیره‌ی اهل‌بیت(ع) برمی‌آید، تشكیل مجالس عزاداری و گرامی‌داشت عاشورا، بویژه دهه‌ی محرم(18) است. به‌یقین، شیعیان هم این امر را تا حد امكان در آن شرایط خفقان به انجام می‌رساندند و هرگاه شرایط مهیا می‌شد، آشكارا به عزاداری می‌پرداختند. این شرایط در زمان بنی‌امیه به شدت سخت و دهشتناك بود. امویان می‌كوشیدند تا یاد امام و اهل‌بیت(ع)، از ذهن‌ها پاك شود؛ از این رو، به هیچ وجه اجازه‌ی عزاداری، رفت و آمد و زیارت قبر مطهر آن حضرت را نمی‌دادند. این موضوع، پس از قیام زید بن علی بن حسین (ع)، در زمان هشام بن عبدالملك شدت یافت. آن شرایط خفقان‌بار، در گفت‌وگوی میان امام صادق (ع) و یكی از اصحابشان به نام «مسمع»(19) كاملاً مشهود است.

اما در زمان عباسیان، شرایط همواره در حال نوسان و تغییر بود و دائماً دچار قبض و بسط می‌شد. در زمان سفاح، اولین خلیفه‌ی عباسی، شاهد فراهم شدن زمینه برای زیارت مرقد مطهر هستیم، ولی در زمان منصور،‌ شاهد منع زائران و تخریب مرقد مطهر هستیم كه شاید یكی از علت‌های آن، قیام سادات حسنی باشد. پس از منصور و در زمان مهدی، مأمون، معتصم، واثق، منتصر و ناصرالدین الله، شیعیان از جهت عزاداری و زیارت قبر امام حسین (ع) آزادی داشتند، ولی در زمان‌ هارون و متوكل، به شدت تحت آزار و اذیت قرار گرفتند و دستور تخریب قبر مطهر و منع زائران صادر شد.(20) شدیدترین این آزارها و اذیت‌ها، در زمان متوكل بود كه دستور كشت در زمین‌های اطراف قبر مطهر، و زندانی كردن زائران را در سال 236 ق صادر كرد.

علی بن محمد بسامی، شاعر بغدادی، شعری سرود و در آن، بنی‌عباس و متوكل را هجو و مذمت كرد.(21)‌ با این حال، كسانی از قرن اول هجری تا زمان آل‌بویه، به طور فردی و جمعی به كربلا رفته و در آن‌جا عزاداری می‌كردند. ولی پرشكوه‌ترین عزاداری شیعه در سوگ سیدالشهدا (ع)، در دوران آل‌بویه كه خود شیعه و دوست‌دار اهل‌بیت بودند، اتفاق افتاد. احمد معزالدوله، یكی از سه برادران بنیان‌گذار حکومت آل‌بویه‌، پس از فتح بغداد در سال 334 ق، در زمان مستكفی‌بالله، با توجه به روحیه‌ی شیعی خود، به آبادانی مزار امامان معصوم، بویژه امام حسین (ع) پرداخت. او در محرم سال 352 ق، دستور داد كه بازارها تعطیل و خرید و فروش ممنوع شود و سقاخانه‌هایی در بازارها برای آب دادن به مردم دایر گردد. هم‌چنین زنان، در حالی كه برای امام حسین (ع) نوحه می‌خواندند و بر صورت لطمه می‌زنند، از خانه‌ها خارج شوند.(22) این نخستین باری بود كه چنین مراسمی در عزای امام حسین (ع) و زیر پرچم یک حكومت برپا می‌گردید و سنت عزاداری دهه‌ی اول محرم، از آن زمان تاكنون به یادگار مانده است.

پس از این دوران نیز، عزاداری امام حسین (ع) همواره انجام می‌گرفت و با توجه به برخورد حاكمان، دچار قبض و بسط می‌گردید.

پس از دوران آل‌بویه، دوران تیموریان، از این جهت بسیار پراهمیت است، و شاهد گسترش تدریجی تشیع، بویژه در خراسان و ماوراءالنهر (مركز حكومت تیموریان) هستیم، به طوری كه برخی از پژوهشگران، از «تسنن دوازده امامی» در این دوره نام برده‌اند(23) و نوشته‌اند، در این زمان در ماوراءالنهر، همه ساله در سال‌روز قیام عاشورا، مراسمی برپا می‌شد.(24)

ملاحسین كاشفی، چهره‌ی

” در زمان عباسیان، شرایط همواره در حال نوسان و تغییر بود و دائماً دچار قبض و بسط می‌شد. در زمان سفاح، اولین خلیفه‌ی عباسی، شاهد فراهم شدن زمینه برای زیارت مرقد مطهر هستیم، ولی در زمان منصور،‌ شاهد منع زائران و تخریب مرقد مطهر هستیم كه شاید یكی از علت‌های آن، قیام سادات حسنی باشد. “

شاخص این دوره و نگارنده‌ی كتاب روضه‌الشهداء است. برخی گفته‌اند، در این دوره، گریه بر امام حسین (ع) ـ که نقشبندیه آن را ملغی كرده بودند ـ در هرات، جانشین ذكر صوفیانه شده بود.(25) با روی كار آمدن صفویه و رسمیت یافتن مذهب شیعه و فزونی گرفتن شمار شیعیان، بر كمیّت و گستره‌ی عزاداری افزوده شد و از آن پس نیز با توجه به شیعی بودن همه‌ی حاكمان ایرانی،‌ همین روند با ابعاد وسیع‌تری ادامه یافت.

عزاداری بر امام حسین (ع) در ایران
قبیله‌ی بنی‌حمراء، از قبایل ایرانی‌تبار شیعی‌مذهب كوفه، نخستین كسانی بودند كه پس از واقعه‌ی كربلا، آشكارا مجالس عزاداری به پا كردند و برای خون‌خواهی سیدالشهداء به مختار پیوستند.(26) آن‌ها كه بالغ بر بیست‌هزار جنگجو بودند، بیشتر سپاه مختار را تشكیل می‌دادند.(27) اصولاً ایرانیان كه در آن زمان بیشتر تحت عنوان موالی خوانده می‌شدند، به اهل‌بیت پیامبر (ص)، ارادت خاصی داشتند.

ایرانیان، بویژه پس از شهادت امام رضا (ع)، به عزاداری امام حسین (ع)، حال و رنگ دیگری بخشیدند و به طور مداوم به آن می‌‌پرداختند.(28) البته این مسأله، در طول زمان، دچار فراز و فرودهایی می‌گردید. برای مثال، با روی كار آمدن آل‌بویه در ایران و عراق، و ترویج تشیع در مناطق مختلف، شیعیان و دوستداران امام حسین (ع)، مجال بیشتری برای عزاداری پیدا كردند. آل‌بویه كه خود ایرانی و شیعه بودند، عزاداری به صورت علنی و پرشكوه را در بغداد بنیان نهادند.

پس از آنان نیز این حركت، با شدت و ضعف ادامه یافت، تا زمان تیموریان كه رونقی وسیع و جدی گرفت، به طوری كه اهل‌تسنن نیز با شیعیان هم‌نوا ‌شدند. پس از تیموریان، با روی كار آمدن صفویه و حمایت رسمی آنان از تشیع، برپایی عزاداری، گستره و دامنه‌ی بیشتری یافت و در اقصی نقاط ایران متداول شد. این سیر تا زمان قاجاریه ادامه یافت.

در دوره‌ی رضاشاه پهلوی، با آن كه خود او با تظاهر شدید به حمایت از تشیع و علما و مظاهر تشیع، و به راه انداختن دسته و همراهی با عزاداران، توانسته بود حكومت را به دست گیرد، ولی در نیمه‌ی دوم حكومتش، به شدت با عزاداری مبارزه كرد و آن را ممنوع ساخت. در زمان پهلوی دوم، ممنوعیت عزاداری برداشته شد و مردم توانستند آزادانه به عزاداری بپردازند.

پس از سقوط حکومت پهلوی و با آغاز انقلاب اسلامی ایران، سوگواری سیدالشهداء، منزلت والایی یافت و یكی از اساسی‌ترین پایه‌های مذهبی حكومت را نیز تشكیل داد. گفتنی است كه ایرانیان، عزاداری را در مساجد، تكیه‌ها، حسینیه‌ها، منازل و یا به صورت دسته‌ی عزا در معابر عمومی و نیز در بیوت مراجع تقلید برپا می‌کنند. این مراسم، در شهرهای مذهبی چون قم، مشهد، كاشان، اصفهان، اردبیل و... بسیار پرشكوه انجام می‌گیرد. نخل‌برداری، هیأت‌های سقایی، تعزیه‌خوانی و زنجیرزنی، از رسم‌های متداول آیین عزاداری به شمار می‌آید.(29)

تاریخ عزاداری در جهان
عزاداری بر امام حسین (ع)، در نقاط مختلف جهان نیز برگزار می‌شود.

1. عراق: عزاداری در عراق، در دوره‌ی حكومت سفاح و مأمون (از خلفای عباسی) و بویژه در عهد آل‌بویه، رونقی خاص یافت. پس از آن نیز به نسبت نوع برخورد حاكمان، هر ساله مراسم عاشورا و محرم برگزار می‌گردید؛ بویژه در كربلا كه ورود هیأت‌های عزادار با شمایل خاص، شور و حال دیگری بدان می‌دهد، به‌طوری که برخی از علما نیز با آنان همراهی می‌كنند، مانند علامه سیدمحمدمهدی

” قبیله‌ی بنی‌حمراء، از قبایل ایرانی‌تبار شیعی‌مذهب كوفه، نخستین كسانی بودند كه پس از واقعه‌ی كربلا، آشكارا مجالس عزاداری به پا كردند و برای خون‌خواهی سیدالشهداء به مختار پیوستند.(26) آن‌ها كه بالغ بر بیست‌هزار جنگجو بودند، بیشتر سپاه مختار را تشكیل می‌دادند.(27) اصولاً ایرانیان كه در آن زمان بیشتر تحت عنوان موالی خوانده می‌شدند، به اهل‌بیت پیامبر (ص)، ارادت خاصی داشتند. “

بحرالعلوم كه با عزاداران در مراسم همراه می‌شده است.(30)

2. سوریه: با توجه به این كه دمشق، مركز خلافت امویان بوده و به طور كلی، مردم آن‌جا نیز به اموی بودن شهرت داشته‌اند، در ابتدا، مراسم عزاداری چندان رونقی نداشت، ولی بعدها، با توجه به نزدیكی آنان به كشور لبنان كه تشیع در آن‌جا گسترش خوبی داشت، و نیز وجود مرقد حضرت زینب و حضرت رقیه سلام الله‌علیهما، عزاداری امام حسین (ع)، شور خاصی یافت و امروزه نیز چنین است.‌ البته در عهد حمدانیان، وضعیت به مراتب بهتری گزارش شده است.(31)

3. لبنان: سابقه‌ی تشیع در لبنان، تا زمان ابوذر امتداد دارد. امروزه لبنان، شیعیان معتقدی دارد. شیعیان لبنان در زمان امویان، به سختی تحت فشار بودند. اندك‌اندك، با باز شدن فضای اجتماعی ـ سیاسی، ‌عزاداری نیز رونق یافته و امروزه عزاداری‌های بسیار خوبی در آن‌جا، بویژه در منطقه‌ی جبل‌عامل كه سابقه‌ای طولانی در این زمینه دارند، انجام می‌شود.

4. افغانستان: مراسم عزاداری در افغانستان، همه ساله در نقاط مختلف این كشور، بویژه در مناطق مركزی كه شیعیان در آن‌جا ساكنند (منطقه‌ی هزارستان) و نیز شهر مزارشریف (در شمار این كشور)‌، به‌خوبی برگزار می‌شود.(32)

5. بحرین: در بحرین، از گذشته، روز عاشورا تعطیل بوده است. حسینیه‌های بحرین كه «ماتم» نامیده‌ می‌شوند، در ایام محرم به شدت فعالند.(33)

6. هندوستان: تاریخ عزاداری در هند، به پیش از استیلای سلطان محمود غزنوی می‌رسد. شیعیان و سنّی‌های معتقد به امام حسین (ع)، و حتی دیگر فرقه‌ها، در ایام محرم، در مكان‌هایی به نام «امام‌باره» كه ضریح‌های نمادین ائمه است، جمع می‌شوند و به عزاداری می‌پردازند. تعزیه و شور خاص هندیان، به حدی است كه گاه عزاداری ایشان، تا اربعین سیدالشهدا ادامه می‌یابد.(34)

7. پاكستان: روز عاشورا، یكی از تعطیلات رسمی پاکستان است. در استقلال پاكستان، توجه به عاشورا نقش ویژه‌ای داشت.(35) اقبال لاهوری نیز اشعاری درباره‌ی امام حسین و كربلا سروده و استقلال پاكستان را مرهون آن دانسته است. علاوه بر زنجیرزنی، سینه‌زنی ، ساخت شبیه بارگاه اباعبدالله الحسین (ع) که به آن «تعزیه» یا «ضریح» گفته می‌شود، نیز مرسوم است.(36)

8. بنگلادش: در بنگلادش نیز امام‌باره‌ها، مركز عزاداری بوده و احساسات مردم در خصوص عاشورا، در ادبیات آن‌ها نیز منعكس شده است.

9. اندونزی: در اندونزی كه اسلام توسط شیعیان و جمعی از سادات بدان راه یافته، ماه محرم‌ را «سورا» می‌خوانند و آن را به طرز باشكوهی گرامی می‌دارند.

10. فیلیپین: در فیلیپین نیز، عاشورا به شكل پرشكوهی برگزار می‌گردد. در سال1310م، عده‌ای از نوادگان امام صادق (ع)، برای تبلیغ از عراق وارد سوماترا شدند. نیز در اوایل قرن پانزدهم میلادی، یكی از سادات، به مالاكا رفت و پس از ازدواج با دختر حاكم آن دیار، به خلافت رسید و بازماندگانش تا چهار قرن در آن‌جا حكومت كردند.

11. تایلند: در تایلند نیز كه اسلام و تشیع به وسیله‌ی یك تاجر قمی به نام شیخ‌احمد به آن‌جا وارد شد،‌ مراسم عاشورا هر ساله برگزار می‌گردد.

هم‌چنین عاشورا، در جمهوری آذربایجان كه هشتاد درصد مردم آن شیعه‌اند، ‌آفریقای شرقی، بروندی، الجزایر، كانادا، آمریكا و آلبانی برگزار می‌شود.(37) در آلبانی، «نعیم بیك» دیوان شعری در مورد شهادت امام حسین (ع) سروده و «دالیب فراشری»، 65 هزار بیت شعر در این باره گفته است.(38) شیعیان سعی می‌کنند در مدت ده روز اول محرم، کم‌تر آب بنوشند تا خود را شبیه قهرمانان كربلا گردانند، آن‌گاه به تكایا می‌روند تا به ذكر مصیبت بپردازند و در راه یا امام یا امام می‌‌گویند.(39)

در شهرهای تركستان، قفقاز، تبت و چین نیز مراسم‌های مشابه این موارد برگزار می‌شود.(40)

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697829-2213336
تاریخ عزاداری شیعه پس از عاشورا تاریخ عزاداری شیعه

امیر محمدی - 10:19 1389/10/3

بسم الله الرحمن الرحیم.

1- سابقۀ عزاداری در اسلام به چه تاریخی برمی گردد؟آیا این امر مختص تشیع است؟

سلام

عزاداری برای شهدا در اسلام سابقه ای دیرین دارد و از اخبار برمی آید که پیامبر صلی الله علیه و آله نیز آن را تأیید کرد و در برگزاری آن همت می گماشت.

ابن هشام می نویسد بعد از تمام جنگ اُحد که رسول خدا صلی الله علیه و آله به خانه خود می رفت، عبورش به محله بنی عبدالاشهل و بنی ظفر افتاد و صدای زنان آنها که بر کشتگانشان گریه می کردند به گوش آن حضرت خورد و موجب شد که اشک بر صورت او نیز جاری گردد و در پی آن بفرماید: ولی کسی نیست که بر حمزه بگرید!
سعد بن معاذ و اسید بن حضیر (رؤسای قبیله بنی عبدالاشهل) پس از آگاهی از این موضوع، و زمانی که به خانه های خود باز گشتند، به زنان قبیله شان دستور دادند لباس عزا بپوشند و به درِ مسجد بروند و در آنجا برای حمزه اقامه عزا و ماتم کنند.

رسول خدا صلی الله علیه و آله که صدای گریه آنها را شنید، از خانه خویش (که جنب مسجد بود) بیرون آمده (از آنها سپاسگزاری کرد و) فرمود: «به خانه های خود بازگردید، خدایتان رحمت کند که به خوبی مواسات خود را انجام دادید»(1).
پیامبر در شهادت جعفر طیار نیز هم خود گریست و هم برای عزاداران که در خانه او گرد آمده بودند طعام تهیه کرد(2).
بنابر روایت ابن سعد، اندوه و افسردگی پیامبر برای شهدای جنگ موته چندان زیاد بود که اصحاب نیز به شدت اندوهگین و افسرده شدند(3).

1عبدالملک ابن هشام حمیری، سیرة النبویه، ترجمه سید هاشم رسولی، انتشارات کتابفروشی اسلامیه، ج 4، ص 122.
2 همان، ج 2، ص 252.
3 محمّد بن سعد کاتب واقدی، طبقات کبیر، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران، نشر نو، 1369ش، ج 2، ص 162.

اقتدا و تأسّی به سیره عملی پیامبران بزرگ الهی بدون شك یكی از عناصر مهمّ در موضوع بحث ما (عزاداری و گریه‌) و مشروعیّت آن از منظر عقل و نقل است، زیرا سیره عملی پیامبران قوی‌‏ترین شاهد بر مشروعیّت دینی اعمال ما می‌‏باشد، چرا كه خداوند متعال تأسّی به آنان و پیروی از روش آنان را بر همگان واجب فرموده است:
قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ فِی إِبْرَهِیمَ. الممتحنه (60): 4
قطعاً برای شما در پیروی از إبراهیم سرمشقی نیكوست.
لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ. ألاحزاب (33): 21
قطعاً برای شما در اقتدا به رسول خدا سرمشقی نیكوست.
بنابراین، نقل وگزارش بخشی از زندگی پیامبران كه مربوط به تأثّرات روحی آنان هنگام روبرو شدن با حوادث تأثّر برانگیز می‌‏شود، می‌‏تواند ما را در رسیدن به پاسخی قانع ‏كننده كمك كند.
حال به مواردی از این قبیل اشاره می‌كنیم:

گریه پیامبر در شهادت حضرت حمزه‏
حمزه فرزند عبدالمطلب، از چهره‏هاى برجسته و قهرمان اسلام بود كه در نبرد اُحد به شهادت رسید. رسول خدا صلّی الله علیه و آله وسلّم در شهادت عموى خویش بسیار غمگین شد و او را سیدالشهداء نامید و در فراقش گریست.

در جنگ اُحد خبر شهادت حمزه عموی رسول خدا صلّی الله علیه و آله وسلّم تأثیری شگرف بر قلب و روح آن حضرت گذاشت، زیرا یكی از بزرگ‌ترین مدافعان مكتب توحید و حامیان راستین خویش را از دست داده بود.

بنابراین، عكس العمل فرستاده‏ حق و پیامبر بزرگ الهی در مقابل این حادثه‏ دردناك سرمشقی جاودانه برای پیروان او خواهد شد.

حلبی در سیره خود می‌نویسد:

لما رأى النبى حمزه قتیلا، بكى فلما راى ما مثّل به شهق

پیامبر چون پیكر خونین حمزه را یافت گریست و چون از مثله كردن او آگاهى یافت با صداى بلند گریه سر داد.

السیره الحلبیه، ج 2، ص 247.

این گریه و ناله از سوی آن حضرت برای عزای عمویش حمزه آن‌قدر شدید بوده است كه ابن مسعود می‌‏گوید:

ما رأینا رسول اللّه‏ صلّی الله علیه و آله وسلّم باكیاً أشدّ من بكائه علی حمزه، وضعه فی القبله، ثمّ وقف علی جنازته، وانتحب حتّی بلغ به الغشی، یقول: یا عمّ رسول اللّه! یا حمزه! یا أسد اللّه! وأسد رسوله! یا حمزه! یا فاعل الخیرات! یا حمزه! یا كاشف الكربات! یا حمزه! یا ذابّ عن وجه رسول اللّه!.

ندیدیم پیامبر بر كسی گریه كند، آن‌گونه كه با شدّت در شهادت عمویش حمزه اشك می‏ریخت، بدن حمزه را به طرف قبله قرار داد، سپس كنار آن قرار گرفته و با صدای بلند گریه كرد تا حال غش به آن حضرت دست داد، و خطاب به جسد عمویش می‌‏فرمود: ای عموی پیامبر خدا، ای حمزه! ای شیر خدا و شیر پیامبر خدا، ای حمزه! ای كسی كه كارهای نیكو انجام می‌‏دادی، ای حمزه! ای كسی كه سختی‌ها و مشكلات را برطرف می‌‏كردی، ای حمزه! ای كسی كه سختی‌ها را از رسول خدا دور می‌‏كردی.

ذخائر العقبی، ص 181.

اما اصل جریان گریه رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلّم بر حمزه از این‌جا آغاز شد كه رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلّم در بازگشت از اُحد صدای گریه را از خانه‏های مردم مدینه بر شهدا شنید:

ومر رسول الله صلى الله علیه وسلم بدار من دور الأنصار من بنى عبد الأشهل وبنى ظفر فسمع البكاء والنوائح على قتلاهم فذرفت عینا رسول الله صلى الله علیه وسلم فبكى ثم قال لكن حمزه لا بواكی له فلما رجع سعد بن معاذ وأسید بن حضیر إلى دار بنى عبد الأشهل أمرا نساءهم أن یتحزمن ثم یذهبن فیبكین على عم رسول الله صلى الله علیه وسلم

رسول خدا صلى الله علیه وآله وسلم از كنار خانه‌هایی از أنصار (بنى عبد الأشهل وبنى ظفر) عبور می‌كردند كه صدای بكاء و نوحه بر كشته‌گان خودشان را شنیدند. چشمان رسول خدا صلى الله علیه وآله وسلم پر از اشك شد و فرمود: عمویم حمزه گریه كن ندارد. و چون سعد بن معاذ و أسید بن حضیر به خانه‌های بنى عبد الأشهل بازگشتند زنانشان را أمر كردند تا غم و اندوه‌ خود را در سینه‌ها حبس كنند و ابتدا برای عموی رسول خدا صلى الله علیه وسلم عزاداری كنند.

تاریخ طبری، ج 2، ص 210 ـ السیره النبویه لابن هشام، ج 3، ص 613 ـ الثقات، ج 1، ص 234 ـ البدایه والنهایه، ج 4، ص 54 و 55.

از آن به بعد كسانی كه سخن پیامبر را شنیده بودند قبل از گریه بر هر شهیدی اوّل برای حمزه عزاداری می‌كردند:

فلم تبك امرأه من الأنصار علی میّت بعد قول رسول اللّه صلّی الله علیه و آله وسلّم لكنّ حمزه لابواكی له إلی الیوم إلّا بدأت البكاء علی حمزه.

هیچ زنی از انصار بعد از شنیدن فرمایش رسول خدا كه عمویم حمزه گریه‏كن ندارد، بر مرده‏ای گریه نمی‌‏كرد، مگر این‌كه اوّل برای حمزه عزاداری می‌‏كرد.

مجمع الزوائد، ج 6، ص 126.
گریه پیامبر در شهادت جعفر بن أبی طالب

جعفر بن أبی طالب نیز از فرماندهان جنگ موته بود، كه رسول خدا صلّی الله علیه و آله وسلّم با شنیدن خبر شهادتش به دیدن فرزندانش رفت، وقتی كه وارد خانه شد فرزندان جعفر را صدا زد، آنان را می‌‏بوئید در حالی‌كه اشك از چشمان مباركش جاری بود.
أسماء همسر جعفر احساس كرد كه برای همسرش اتفاقی افتاده است، لذا سؤال كرد:
بأبی وأمّی ما یبكیك؟ أبلغك عن جعفر وأصحابه شی‏ء؟.
پدر و مادرم فدایت شوند، آیا از جعفر و یارانش خبری شنیده‌ا‏ی؟
قال: نعم، أصیبوا هذا الیوم.
فرمود: بلی، امروز به شهادت رسیده‏اند.
أسماء فریادش بلند شد، زن‌ها دورش حلقه زدند، فاطمه زهراء سلام الله علیها وارد منزل شد و گریه می‌‏كرد، و می‌‏فرمود: «وا عمّاه».(وای عمویم!).
فقال رسول اللّه صلّی الله علیه و آله وسلّم: علی مثل جعفر فلتبك البواكی.
پیامبر فرمود: گریه كنندگان باید بر همانند جعفر گریه كنند.
الاستیعاب، ج 1، ص 313 ـ أسد الغابه، ج 1، ص 241 ـ الاصابه، ج2، ص 238 ـ الكامل فی التاریخ، ج2، ص 420.
نمونه‏های ذكر شده علاوه بر سنّت و روش عملی رسول خدا، تأیید مراسم عزاداری و گریه بر مردگان، تقریر و امضاء آن حضرت نیز به حساب می‌آید؛ زیرا از ندبه و گریه‏ صاحبان مصیبت نهی نفرمود، بلكه فراتر از آن دستور به گریه و عزاداری را هم صادر فرمود.

گریه پیامبر در شهادت زید بن حارثه

زید بن حارثه نیز از فرماندهان جنگ موته بود كه به دستور رسول خدا و به همراهی جعفر بن أبی طالب، و عبد اللّه بن رواحه، رهبری جنگ را به‌ عهده گرفت، زمانی كه خبر شهادت او اعلام شد رسول ‏خدا صلّی الله علیه و آله وسلّم به منزل وی تشریف برد، دختر زید با دیدن پیامبر اكرم بغض، گلویش را گرفت و بلند بلند گریه كرد، پیامبر هم گریه كرد، سؤال كردند، چرا گریه می‌‏كنید؟ فرمود:
شوق الحبیب إلی حبیبه.
علاقه و محبّت دوست است به دوست.
فیض القدیر، ج3، ص 695.

گریه پیامبر در مرگ فرزند خویش ابراهیم

ابراهیم تنها پسرى بود كه در مدینه نصیب رسول خدا صلّی الله علیه و آله وسلّم شد، اما در یك سالگى درگذشت و پدر را در غم فقدان خویش به سوگ نشاند.
ابراهیم از مادری به نام «ماریه» به دنیا آمد، بیش از 18 ماه از عمرش نگذشته بود كه دست قضا او را از پدر گرفت، آن حضرت در مرگ فرزند خردسالش گریان بود كه عبد الرحمان بن عوف از گریه حضرت تعجّب كرد، عرض كرد: «وأنت یا رسول اللّه؟». (آیا شما هم در مرگ فرزند گریه می‌‏كنید؟) حضرت فرمود: «یا ابن عوف، إنّها رحمه». (ای پسر عوف، اشك ریختن در مرگ فرزند لطف و رحمت خداوند است) سپس فرمود:
إنّ العین تدمع، والقلب یحزن، ولانقول إلّا ما یرضی ربّنا، وإنّا بفراقك یا إبراهیم لمحزونون.
چشم گریه می‌‏كند، و دل غمگین و محزون می‌‏شود، ولی‌ سخنی نمی‌‏گوییم مگر آن‌چه كه خدا را راضی كند، ای ابراهیم ما در فراق تو محزون و غمگین هستیم.
صحیح بخاری، ج 2، ص 85، صحیح مسلم، ج 4، ص 1808، كتاب الفضائل، باب رحمته بالصبیان ـ العقد الفرید، ج 3، ص 19، كتاب التعزیه ـ سنن ابن ماجه، ج 1، ص506، ش 1589، باب ما جاء فی البكاء علی المیت ـ مصنف عبد الرزاق، ج 3، ص552، ش 6672، باب الصبر والبكاء والنیاحه

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697747-2213336
بسم الله الرحمن الرحیم.1- سابقۀ عزاداری در اسلام ب

امیر محمدی - 10:16 1389/10/3

نگاهی به پیشینه عزاداری در اسلام (قبل از صفویه)

منابع مقاله:
مجله مشکوة، شماره 84 و 85، اصغر فروغی؛

اشاره

بدون تردید مراسم عزاداری و روضه خوانی در تبیین و تقویت مذهب شیعه و گسترش آن در اعماق جامعه و نفوذ آن در قلبها نقش بسزایی داشته است. همچنین سلاطین صفویه به عنوان زمامدار و روحانیون به عنوان متولّی مذهب، در برگزاری آن مؤثر بوده اند، ولی با توجه به سابقه دیرین مراسم عزاداری در ادوار پیشین و اهتمام مردم به ویژه شیعیان در اقامه آن، نمی توان صفویه را آغازگر این مراسم دانست و آن را وارداتی و گرته برداری از غرب تلقی نمود؛ چنان که برخی را عقیده بر این است(1). مقاله حاضر نگاهی دارد به تاریخچه و پیشینه عزاداری در اسلام و چگونگی رسمی شدن آن در عهد آل بویه.

نگاهی گذرا به عزاداری در اسلام

عزاداری برای شهدا در اسلام سابقه ای دیرین دارد و از اخبار برمی آید که پیامبر صلی الله علیه و آله نیز آن را تأیید کرد و در برگزاری آن همت می گماشت. ابن هشام می نویسد بعد از تمام جنگ اُحد که رسول خدا صلی الله علیه و آله به خانه خود می رفت، عبورش به محله بنی عبدالاشهل و بنی ظفر افتاد و صدای زنان آنها که بر کشتگانشان گریه می کردند به گوش آن حضرت خورد و موجب شد که اشک بر صورت او نیز جاری گردد و در پی آن بفرماید: ولی کسی نیست که بر حمزه بگرید!

سعد بن معاذ و اسید بن حضیر (رؤسای قبیله بنی عبدالاشهل) پس از آگاهی از این موضوع، و زمانی که به خانه های خود باز گشتند، به زنان قبیله شان دستور دادند لباس عزا بپوشند و به درِ مسجد بروند و در آنجا برای حمزه اقامه عزا و ماتم کنند. رسول خدا صلی الله علیه و آله که صدای گریه آنها را شنید، از خانه خویش (که جنب مسجد بود) بیرون آمده (از آنها سپاسگزاری کرد و) فرمود: «به خانه های خود بازگردید، خدایتان رحمت کند که به خوبی مواسات خود را انجام دادید»(2).

پیامبر در شهادت جعفر طیار نیز هم خود گریست و هم برای عزاداران که در خانه او گرد آمده بودند طعام تهیه کرد(3). بنابر روایت ابن سعد، اندوه و افسردگی پیامبر برای شهدای جنگ موته چندان زیاد بود که اصحاب نیز به شدت اندوهگین و افسرده شدند(4).

هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و آله رحلت کردند، مردم مدینه، از زن و مرد، به گریه و ندبه پرداختند و بنا بر قول عثمان بن عفان «برخی از اصحاب چنان اندوهگین شدند که چیزی نمانده بود به وهم دچار آیند»(5). و بنا بر نقل عایشه زنان به عزاداری پرداختند و به سینه و صورت خود می زدند(6).

در شهادت علی علیه السلام فرزندان آن حضرت و مردم کوفه به شدت می گریستند(7) و هنگامی که امام حسن علیه السلام به شهادت رسید، برادرش محمّد حنفیه مرثیه و نوحه سرایی کرد(8).

با شهادت امام حسین علیه السلام و یارانش در محرم 61ق عزاداری وارد مرحله ای جدید شد و در گستره ای وسیع تر از جهان اسلام برگزار گردید، با این تفاوت که دیگر تنها گریه و ندبه برای از دست دادن عزیز یا عزیزان نبود، بلکه از یک سو به ابزاری قاطع برای مبارزه با ستمگران و غاصبان تبدیل شد و از سوی دیگر تبیین کننده، حافظ و حامل اسلام راستین گردید. از این رو ائمه طاهرین در اقامه و اشاعه آن از هیچ کوششی دریغ نکردند، چنان که خانواده امام حسین علیه السلام همچون زینب و امّ کلثوم و امام سجاد علیه السلام برای شهدای کربلا به نوحه سرایی پرداختند، به طوری که کوفیان که در قتل امام حسین علیه السلام و یارانش نقشی مستقیم داشتند، در کوی و بازار عزاداری می کردند.

سید بن طاووس در این باره می نویسد:

«زنها گیسو پریشان کردند و خاک بر سر پاشیدند و چهره های خویش را خراشیدند و سیلی به صورت زدند و فریاد «واویلا» و «واثبوراه!» بلند نمودند. مردها گریستند و موهای محاسن خود را کندند. هیچ موقعی دیده نشده بود که مردم بیش از آن روز، گریه کرده باشند»(9).

بنابر روایت مقاتل، زنان و مردان قبیله بنی اسد به هنگام دفن اجساد شهدا و بعد از آن نوحه سرایی و عزاداری می کردند(10) و بنابر روایتی اهل بیت امام حسین علیه السلام به عزاداری اشتغال داشتند(11). مردم مدینه هم به ویژه بنی هاشم همین که از شهادت امام حسین علیه السلام آگاه شدند به گریه و ندبه ای پرداختند که تا آن هنگام کسی ندیده و نشنیده بود(12).

امام سجاد علیه السلام که در دوران خفقان اموی به سر می برد، برای حفظ واقعه خونبار کربلا و انتقال آن به نسلهای بعد از ابزار گریه بهره گرفت. از امام صادق علیه السلام روایت شده است:

«زین العابدین علیه السلام چهل سال در مصیبت پدرش گریه کرد، در حالی که روزها روزه دار و شبها به عبادت بیدار بود و چون وقت افطار می رسید، خدمتگزارش آب و غذا در برابر او می نهاد و می گفت: «آقاجان! میل فرمایید».

آن حضرت می گفت: «چگونه غذا بخوریم، در صورتی که فرزند رسول خدا صلی الله علیه و آله گرسنه کشته شد؟ و چگونه آب بنوشیم در صورتی که فرزند رسول خدا صلی الله علیه و آله لب تشنه کشته شد؟» و پیوسته این سخن را می گفت و می گریست، تا آب و غذا با اشک چشمش مخلوط می شد. همواره بر این حال بود، تا از دنیا رفت»(13).

از عملکرد امام سجاد علیه السلام و سفارشهای ایشان و سایر ائمه درباره گریه برای امام حسین علیه السلام و یارانش(14) برمی آید که برگزاری مجالس عزاداری و گریه از مؤثرترین ابزاری بوده که می توانسته با توطئه های بنی امیه برای محو آثار مادی و معنوی قیام کربلا مقابله کند. ابو ریحان بیرونی می نویسد:

«بنی امیه در این روز لباس نو پوشیدند و زیب و زیور کردند و سرمه به چشم خود کشیدند و این روز را عید گرفتند و عطرها استعمال کردند و مهمانیها و ولیمه ها دادند و تا زمانی که ایشان بودند، این رسم در توده مردم پایدار بود»(15).

این معنی از زیارت عاشورا نیز معلوم می شود: «هذا یومٌ فرحت به آل زیاد و آل مروان بقتلهم الحسین صلوات اللّه علیه».

بدین سان شیعیان بنابر توصیه و تأکید ائمه طاهرین برای بزرگداشت عاشورا و حفظ آثار آن در کربلا از هیچ کوششی فروگذار نکردند، بدان معنی که ایام عاشورا را به سوگواری می پرداختند و امام حسین علیه السلام و یارانش را در کربلا زیارت می کردند. توابین که در سال 65ق قیام کردند، قبل از ورود به صحنه نبرد، به زیارت قبر امام حسین علیه السلام و یارانش رفتند و یک روز و یک شب گریه و زاری و تضرع بسیار نمودند، چنان که بنابر نقل طبری، کسی تا آن روز چنان گریه ای ندیده بود.

از روایت ابن قولویه برمی آید که در زمان امام صادق علیه السلام مردم اطراف کوفه و نواحی دیگر، از زن و مرد، برای زیارت قبر امام حسین علیه السلام و یارانش به کربلا می رفتند و به قرائت قرآن، ذکر مصائب و نوحه گری و مرثیه سرایی می پرداختند(16).

در ایام فترت پایان امویان و آغاز عباسیان بر تعداد زائران و عزاداران امام حسین علیه السلام و یارانش افزوده شد، چنان که به سرعت کربلا به کانون مبارزه علیه ستمگران تبدیل شد؛ مبارزانی که شیوه جهاد را در مکتب اهل بیت آموخته و از شهدای کربلا الگوهای عملی و عینی انتخاب کرده بودند. این وضع برای متوکل خلیفه عباسی که ضدّ شیعه بود قابل تحمّل نبود؛ از این رو نه تنها دستور به ویرانی مشاهد و قبور شهدا داد (336ه ق)، بلکه به منظور محو آثار آن، سرزمین کربلا را به آب بست و شخم زد و زراعت نمود و مردم را از زیارت منع کرد(17)، امّا از آنجایی که نور خدا خاموش شدنی نیست، متوکل به سزای اعمال خود رسید و کربلا مجددا احیا شد و پناهگاهی برای عاشقان اهل بیت گردید که از اقصی نقاط به آنجا می رفتند.

از منابع برمی آید که گروهی از پیروان احمد بن حنبل که خود را سلفیه می نامیدند و رهبرشان محمّد بربهاری بود در گذرگاهها کمین می کردند و زائران و عزاداران شیعه را مورد آزار و اذیت قرار می دادند و این از بیانیه خلیفه الراضی باللّه که علیه این فرقه صادر شده به خوبی پیداست. راضی در بخشی از این بیانیه خطاب به آنها می نویسد:

«دیگر ناسزاگویی شما به نیکان است، نسبت دادن شما شیعیان اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله را به کفر و گمراهی، در کمین نشیتن برای شکنجه و آزار ایشان در هر کوی و برزن، دیگر؛... بدگویی شما از زیارت کردن گور پیشوایان صلوات اللّه علیهم و سرزنش کردن زائران و بدعتگذار نامیدن ایشان است»(18).

این بیانیه، حاکی از این است که گرچه در نیمه اول قرن چهارم، خلفا بر خلاف عهد متوکل، محدودیتهایی برای شیعیان در انجام مراسمشان قائل نبودند، لیکن دیگر فرق مسلمانان به ویژه حنابله به آزار و اذیت آنها می پرداختند و احتمالاً این وضع تا سلطه آل بویه بر بغداد (332ق) ادامه داشت و از آن پس که شیعیان به سبب حاکمیت آل بویه قوت گرفتند گر چه باز هم به سبب اکثریت اهل سنت در بغداد برای برگزاری مراسم عزاداری با مشکلاتی روبه رو بودند با حمایت حکومت، مراسم عزاداری را به صورت علنی در کوچه و بازار انجام می دادند.

آگاهی مردم ایران از واقعه کربلا

متأسفانه مورخان از بازتاب واقعه کربلا در شهرهای ایران اطلاعی نمی دهند، جز اینکه مؤلف تاریخ سیستان می نویسد:

«چون این خبر به سیستان آمد، مردمان سیستان گفتند نه نیکو طریقتی برگرفت یزید که با فرزندان رسول صلی الله علیه و آله چنین کردند، پاره ای شورش اندر گرفتند»(19).

به احتمال زیاد طبق معمول، یزید خبر این پیروزی را به سرتاسر امپراتوری جهت آگاهی والیان ارسال کرده است و شاید واکنشهایی هم صورت گرفته که خبر آن به ما نرسیده است. طبری از شورش مردم ری به رهبری فرخان رازی به سال 64ق خبر می دهد(20)، ولی گمان نمی رود که این قیام در ارتباط با واقعه کربلا باشد، ولی عکس العمل گسترده مردم ایران را می توان در قیام مختار مشاهده کرد. بنابر روایت دینوری حدود بیست هزار تن از سپاهیان او موالی ایرانی بودند(21). قیامهای علویان به ویژه زید بن علی و فرزندش یحیی و ارتباط مردم ایران با آنها به ویژه خراسان، گرگان و ری، از دیگر مواردی است که ایرانیان را با واقعه کربلا آشنا کرد(22). نقش داعیان عباسی در آگاهی ایرانیان از جنایات بنی امیه را نمی توان نادیده گرفت، آنها برای برانگیختن احساسات مردم، فهرستی از مظالم بنی امیه را نسبت به خاندان پیامبر تهیه کرده که در رأس آنها واقعه کربلا بود و به آگاهی آنها می رساندند(23).

حضور امام رضا علیه السلام در خراسان (200-202ق) و اهتمام آن حضرت در برگزاری مراسم عاشورا از مهم ترین عوامل انتقال فرهنگ عاشورا به ایران بود و متعاقب آن، سادات که به سبب حضور امام در خراسان به این خطه مهاجرت کردند و با شهادت آن حضرت، در اقصی نقاط در ویژه صفحات شمالی ایران؛ یعنی طبرستان و مازندران پراکنده شدند(24)، مردم ایران را با واقعه کربلا و مراسم آن آشنا نمودند. با تشکیل حکومت علویان در طبرستان (250ق) رفته رفته مراسم عاشورا به صورت یک فرهنگ بومی درآمد. در این میان نباید نقش شهرهای شیعه نشین از جمله قم(25)، ری، سبزوار و نیشابور را در انتقال و توسعه این مراسم در ایران نادیده گرفت.

رسمی شدن مراسم عاشورا در عهد آل بویه

مورّخان محلّی طبرستان، دیلمستان و مازندران، همچون ابن اسفندیار و ظهیرالدین مرعشی به رغم سابقه دیرین مذهب شیعه در این خطه و حضور سادات و حکومت علویان، از برگزاری مراسم عاشورا در این مناطق خبری نمی دهند، در حالی که به نظر ما نمی توان جامعه شیعه را بدون اهتمام به برگزاری این مراسم تصور کرد. بنابراین قدر مسلّم، این مراسم در صفحات شمالی ایران، به رغم فراز و نشیبهایی که داشته، پیوسته برگزار می شده است؛ زیرا شیعیان این نواحی به همراه سادات علاقه ای ویژه به امام حسین علیه السلام و شهدای کربلا داشتند. ظهیرالدین مرعشی می نویسد:

«آورده اند که داعی کبیر حسن بن زید روزی به دیوان عطا نشسته بود و هر سو انعام خدم می داد. شخصی را نام برآمد. از بنی عبدالشمس پرسید: از کدام فخذ است؟ گفتند از معاویه. چون تفحص کردند، از اولاد یزید بود. سادات شمشیرها کشیدند تا آن شخص را بکشند جهت خون حسین بن علی و اولادش. او را عطا کرد و بدرقه نمود و از طبرستان بیرون کرد»(26).

این مطالب، بیانگر میزان آگاهی، علاقه و اهتمام مردم نسبت به واقعه کربلاست و گر چه ما مدرکی برای ارائه نداریم، لیکن از شواهد و قراین برمی آید که بزرگداشت عاشورا به صورت فرهنگ عمومی مردم این نواحی درآمده بود، چنان که فرزندان بویه با این مراسم در دیلم آشنا شدند و همچون سایر مردم در برگزاری آن اهتمام می ورزیدند و میزان باور و اعتقاد آنها به مراسم چنان بود که پس از در اختیار گرفتن حکومت به رغم همه مشکلاتی که در سر راه خود داشتند آن را در سراسر قلمروشان بسط دادند. ابن اثیر در حوادث سال 352ق می نویسد:

«در دهم ماه محرم سال جاری معزّالدوله به مردم دستور داد که دکانها و اماکن کسب را ببندند و تعطیل کنند و سوگواری نمایند و قباهای سیاه مخصوص عزا بپوشند و زنان نیز موی خود را پریشان و گونه ها را سیاه کنند و جامه ها را چاک بزنند و در شهر بگردند و بگریند و بر سر و رو و سینه بزنند و ندبه حسین بن علی رضی اللّه عنهما را بخوانند. مردم همه آن کار را کردند و سنیان انکار نکردند؛ زیرا یارای منع نداشتند که عده شیعیان فزون تر و سلطان هم همراه آنها بود»(27).

درباره رسمی شدن مراسم عاشورا در زمان آل بویه، تذکر چند نکته ضرور به نظر می رسد:

اوّلاً، با توجه به اینکه آل بویه با این مراسم در دیلم آشنا شدند، به خوبی برمی آید که ایرانیان با حفظ ماهیت مراسم عاشورا، آن را با ظرافت خاصی با آداب و رسوم بومی خود که چندان هم با سبک و روش عزاداری در عراق و حجاز تفاوت نداشت برگزار می نمودند.

ثانیا، با توجه به اینکه از سلطه آل بویه بر بغداد به سال 334ق تا برگزاری مراسم عاشورا به سال 352ق حدود دو دهه طول کشید، می توان نتیجه گرفت که معزّالدوله طی این مدت به مطالعه چگونگی برگزاری این مراسم مشغول بوده، تا مخالفت اهل سنت به ویژه حنابله را که موافق برگزاری چنین مراسمی نبودند به حداقل برساند. بنابر روایت مورخان، این مراسم به رغم فراز و نشیبهایی که داشت، در دوره اوج قدرت آل بویه یعنی تا پایان سلطنت عضدالدوله (372ق) با جدیت برگزار می گردید و بعد از آن یعنی در دوران ضعف آل بویه به صورت پراکنده اجرا می شد(28). اهل سنت همین که دریافتند شیعیان در برگزاری مراسم عاشورا مُصر و جدی هستند و فشارها و اعتراضهای آنها به جایی نمی رسد، با آن به مقابله فرهنگی پرداختند و در مقابل روز عاشورا، روز هجدهم محرم، یعنی روز قتل مصعب بن زبیر را علم کردند. ابن اثیر در حوادث سال 389ق می نویسد: مردم باب البصره در رقابت با مردم کرخ، هشت روز بعد از روز عاشورا را به ماتم نشسته گفتند: مصعب بن زبیر در آن روز کشته شد(29).

بنابر روایت ابن کثیر در همین سال گروهی از جهال اهل سنّت، روز دوازدهم محرم که روز قتل مصعب بن زبیر بود همانند شیعیان برای او عزاداری می کردند و باز هم همانند شیعیان به زیارت او می رفتند(30).

از روایت ابن اثیر برمی آید که اهل سنت علاوه بر اقدامات یاد شده، برای مقابله با شیعیان از صحنه های نبرد مورد نظر خویش شبیه سازی می کردند. او در حوادث سال 363ق می نویسد:

«فتنه ای بزرگ میان سنّی و شیعه برخاست و اهل محله سوق الطعام که از پیروان تسنّن بودند، زنی را سوار شتر کردند و او را عایشه نام نهادند. یکی از آنان خود را طلحه و دیگری خود را زبیر نامید. این گروه با گروه دیگر (شیعه) به جنگ پرداختند و می گفتند ما با اصحاب علی بن ابی طالب جنگ می کنیم»(31).

به احتمال زیاد، شیعیان محله کرخ صحنه های واقعه کربلا را شبیه سازی کردند و شبیه سازی جنگ جمل از سوی اهل تسنّن، واکنشی در برابر آن بوده است.

یکی از مهم ترین عوامل اختلاف میان شیعه و سنی همانا برگزاری مراسم سوگواری عاشورا بود که معمولاً به جنگ و خونریزی می انجامید و آرامش و امنیت بغداد را بر هم می زد، چنان که خلفا ناچار می شدند از انجام مراسم سوگواری اهل سنّت و شیعه جلوگیری کنند(32). البته با توجه به اینکه مراسم عاشورا به صورت فرهنگ عمومی و پایدار درآمده بود، جلوگیری از انجام آن برای مدت طولانی ممکن نبود و در واقع حکومت هم تصمیمی برای لغو کردن آن نداشت و اگر در مقاطع خاصی از آن ممانعت می کرد، تنها برای جلوگیری از اغتشاش و ایجاد آرامش بود. سلاطین آل بویه چنان به برگزاری این مراسم تعلق خاطر داشتند که اگر ایام عزاداری عاشورا با جشن مهرگان مصادف می شد، جشن را به تأخیر می انداختند(33).

از گزارشهای منابع به خوبی برمی آید که مراسم سوگواری عاشورا به رغم محدودیتهایی که از جانب اهل سنت ایجاد می شد، تا پایان حکومت آل بویه (447ق) و بعد از آن در عهد سلجوقیان به حیات خود ادامه داد(34) و این امر طبیعی به نظر می رسید؛ زیرا این مراسم حدود یک قرن بود که به صورت علنی برگزار می شد و جزء فرهنگ و اعتقادات مسلّم شیعیان شده بود. علاوه بر این، مذهب شیعه در ایران و عراق توسعه یافته بود و شیعیان جمعیت قابل توجهی از مردم ایران به شمار می آمدند که هر حکومتی نمی توانست نسبت به اعتقادات و آداب و رسوم مذهبی آنها بی تفاوت باشد. مدارکی دال بر ممانعت سلجوقیان از برگزاری مراسم عاشورا در دست نیست و حتی بالعکس از شواهد و قرائن برمی آید که سلاطین سلجوقی از دوستداران ائمه شیعه بودند و حتی ملکشاه در سال 479ق به زیارت کاظمین، نجف و کربلا رفت(35). بنابر این روایت ابن کثیر در احسن القصص که می نویسد: «این رسم تا اوایل سلطنت طغرل سلجوقی در بغداد و شهرهای دیگر ایران معمول بوده است»(36) نمی تواند دارای اعتبار باشد، زیرا شواهدی در دست است که در قرن پنجم و ششم در بسیاری از شهرهای ایران، مراسم سوگواری عاشورا نه تنها توسط شیعیان برگزار می شد، بلکه علمای اهل سنّت نیز با حزن و اندوه فراوان آن را برگزار می کردند.

نصیرالدین ابوالرشید عبدالجلیل قزوینی رازی در کتاب خود النقض که در سال 560ق تألیف کرده درباره اهتمام و توجه علمای سنی به ویژه حنفیان و شافعیان در سوگواری روز عاشورا می نویسد:

«خواجه بومنصور ماشاده به اصفهان که در مذهب سنّت در عهد خود مقتدا بوده است هر سال این روز این تعزیت به آشوب و نوحه و غریو داشته اند و هر که رسیده باشد، دیده و دانسته باشد و انکار نکند. و آنگه بغداد که مدینة السلام و مقر دارالخلافه است، خواجه علی غزنوی حنیفی دانند که این تعزیت چگونه داشتی! تا به حدی که به روز عاشورا در لعنت سفیانیان مبالغتی می کرد... و تعزیت حسین هر موسم عاشورا به بغداد تازه باشد با نوحه و فریاد. و امّا به همدان اگر چه مشبه را غلبه باشد برای حضور رایت سلطان و لشکر ترکان، هر سال مجد الدین مذکّر همدانی درمراسم عاشورا این تعزیت به صفتی دارد که قُمیان را عجب آید، و جواجه امام نجم بُلمعالی بن ابی القایم بُزاری به نیسابور با آنکه حنفی مذهب بود این تعزیت به غایت کمال داشتی و دستار بگرفتی و نوحه کردی و خاک پاشیدی و فریاد از حد بیرون کردی، و به ری که از امّهات بلاد عالم است معلوم است که شیخ ابوالفتوح نصرآبادی و خواجه محمود حدادی حنفی و غیر ایشان در کاروانسرای کوشک و مساجد بزرگ، روز عاشورا چه کرده اند؟! از ذکر تعزیت و لعنت ظالمان، و درین روزگار آنچه هر سال خواجه امام شرف الائمه ابونصر الهسنجانی کند در هر عاشورا به حضور امرا و ترکان و خواجگان و حضور حنفیان معروف، و همه موافقت نمایند و یاری کنند، و این قصه خود به وجهی گوید که دگران خود ندانند و نیارند گفتن، و خواجه امام بومنصور حفده که در اصحاب شافعی معتبر و متقدّم است به وقت حضور او به ری دیدند که روز عاشورا این قصه بر چه طریق گفت و حسین را بر عثمان درجه و تفضّل نهاد، و معاویه را باغی خواند در جامع سرهنگ، و قاضی عمده ساویی حنفی که صاحب سخن و معروف است در جامع طغرل با حضور بیست هزار آدمی این قصه به نوعی گفته و این تعزیت به صفتی داشت از سر برهنه کردن و جامه دریدن که مانند آن نکرده بودند، و مصنّف کتاب اگر رازی است دیده باشد و شنوده، و خواجه تاج شعری حنفی نیسابوری روز عاشورا بعد از نماز در جامع عتیق دیدند که چه مبالغت کرد. در سنه خمس و خمسین و خمس مائة به اجازت قاضی با حضور کبرا و امرا.

پس اگر این بدعت بودی، چنان که خواجه مجبر انتقالی گفته است، چنان مفتی رخصت ندادی و چنین ائمه روا نداشتندی. و اگر خواجه انتقالی به مجلس حنفیان و شیعیان نرفته باشد، آخر به مجلسِ شهابِ مشّاط رفته باشد که او هر سال که ماه محرم درآید، ابتدا کند به مقتل عثمان و علی و روز عاشورا به مقتل حسین بن علی آورد تا سال پیرار به حضور خاتونانِ امیران و خاتونِ امیر اجل این قصه به وجهی گفت که بسی مردم جامه ها چاک کردند و خاک پاشیدند و عالم سر برهنه شد و زاریها کردند که حاضران می گفتند: «زیادت از آن بود که به زعفران جای کنند شیعت»(37).

این مطالب، بیانگر تعاملی است که در اثر گذشت زمان بین شیعه و سنی درباره برگزاری مراسم عاشورا حاصل شده بود، چنان که برخلاف عهد آل بویه، نه تنها اهل سنّت با شیعیان معارضه ای نداشتند، بلکه خود هم به رغم اختلاف عقیده ای که با شیعیان داشتند به تأسی از علمای خود به عاشورا تعلق خاطر ویژه ای پیدا کردند. البته در عهد آل بویه هم همه فرق اهل سنّت با برگزاری مراسم عاشورا مخالفتی نداشتند و هرگاه که مورّخان از مخالفان و معارضان این مراسم صحبت می کنند، از جهال اهل سنّت یاد می کنند که عمدتا از حنابله بودند. آنها در این دوره هم کم و بیش به مخالفت خود ادامه دادند، امّا با توجه به کثرت شافعیان و حنفیان در ایران که با این مراسم مخالفتی نداشتند مخالفت حنابله نمی توانست مانعی برای برگزاری مراسم عاشورا باشد. از این رو در اکثر شهرهای ایران و عراق، اعم از اینکه سنی بودند یا شیعه، در ایام عاشورا مراسم سوگواری برگزار می شد؛ چنان که به صورت یک فرهنگ اسلامی ایرانی درآمد و باگذشت زمان که بر تعداد شیعیان ایران افزوده شد و حساسیتهای بین شیعه و سنی کاهش یافت، این مراسم حضور بیشتری در زندگی مذهبی مردم ایران پیدا کرد؛ چنان که حتی بعضی از علمای اهل سنت برای پاسخگویی به نیاز مردم مبادرت به مقتل نویسی نمودند، به عنوان نمونه، ابوالقاسم محمود بن عمر زمخشری (467-538ق) ایرانی و یکی از آخرین متکلّمان معروف کتابی در پند و اندرز به نام اطواق الذهب فی المواعظ و الخطب نوشت که در آن توضیح داده که بنا به سنن مذهبی، هر کس برای حسین علیه السلام بگرید، یقینا در قیامت با او محشور خواهد شد. او می افزاید که هرکس در پیش خود بگرید و باعث گریه دیگران شود از خوبان است. بنا به گفته او «هر کس که خویش را همانند (تشبیه) دسته ای سازد در زمره همان دسته است» و همان قدر و ارزش به او خواهد رسید؛ یعنی او زمینه نظری «تقلید» را مهیا ساخت و به عملی که از هر طریق موجب گریه گردد ارزش و اهمیت بخشید(38).

«مقتل خوانی» (روایت قصص شهادت) یا نقل توصیفی واقعه حزن انگیز کربلا از اسبابی است که تا اندازه ای از نظرات زمخشری الهام یافت... کار بی سابقه زمخشری در زمینه تشبه در مقتل نگاری و مقتل خوانی یا، به دیگر سخن، روضه خوانی توسط دیگران دنبال شد. یکی از شاگردان او به نام ابوالمؤید موفق خوارزمی (م 568ق) احادیث و قصص مذهبی در وصف فضایل پیامبر و خاندان او را گردآوری و تدوین کرد. او حماسه نامه ای درباره شهادت امام حسین علیه السلام نوشت که شهادت حسین علیه السلام به روایت خوارزمی نام دارد (مقتل خوارزمی).

در ابتدای قرن هفتم، با رویکرد محمّد خوارزمشاه به سادات حسینی، در برگزیدن علاء الملک ترمذی(39) از سادات حسینی خراسان به عنوان خلیفه، تا حدود زیادی نفوذ معنوی خلفای عباسی که حامی مذهب سنّت بودند رو به کاهش گذاشت و سرانجام در نیمه دوم قرن هفتم در سال 656ق با سقوط بغداد و حاکمیت یافتن ایلخانان در ایران و عراق، مذهب اهل سنّت با بحران جدی روبه رو شد. از این رو فرصت مناسبی برای توسعه تشیع و برگزاری شعائر و مراسم مذهبی آن فراهم گردید و با روی خوش نشان دادن غازان خان به شیعیان و سرانجام با رسمی شدن مذهب تشیع در مدت

کوتاهی در زمان اولجایتو قطعا مراسم عزاداری که از مهم ترین عوامل انسجام شیعیان و رسوخ مذهب به توده ها بود عمومیت یافت و به صورت مراسم عادی درآمد و این از آنجا معلوم می شود که برای مورّخان این دوره، بر خلاف دوره های قبل، این مراسم چندان تازگی نداشته که نظرشان را جلب کند و به ضبط آن اهتمام ورزند.

بنابر نقل معین الدین اسفزاری، مردم هرات پایتخت تیموریان، در نیمه دوم قرن نهم با فرا رسیدن ماه محرم به برگزاری مجالس سوگواری برای امام حسین علیه السلام اهتمام می ورزیدند و حتی شاهزادگان و امرا نیز به برگزاری مجالس عزا همت می گماشتند(40). از این رو ملاحسین واعظ کاشفی (م910ق) روضة الشهداء را نگاشت که اولین مقتل به زبان فارسی بود و اندکی بعد در زمان صفویه، از مهم ترین مقاتلی بود که در تمام محافل و مجالس عزاداری خوانده می شد.

1 بنگرید به: علی شریعتی، تشیّع علوی و تشیّع صفوی، کتابخانه دانشجویی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، 1352ش، ص 206-205.

2 عبدالملک ابن هشام حمیری، سیرة النبویه، ترجمه سید هاشم رسولی، انتشارات کتابفروشی اسلامیه، ج 4، ص 122.

3 همان، ج 2، ص 252.

4 محمّد بن سعد کاتب واقدی، طبقات کبیر، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران، نشر نو، 1369ش، ج 2، ص 162.

5 همان، ج 2، ص 368.

6 ابن هشام، سیرة النبویه، ج 2، ص 428.

7 شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، چاپخانه احمدی، 1368ش، ج 1 و 2، ص 211، 220 و 223.

8 ابوالحسن علی بن حسین مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360ش، ج 2، ص 3.

9 سید بن طاووس، اللهوف علی قتلی الطفوف، ترجمه عبدالرحیم عقیقی بخشایشی، قم، دفتر نشر نوید اسلام، مهر 1378ش، ص 179، 186 و 187.

10 بنگرید به: شهرستانی، عزاداری حسین علیه السلام از زمان آدم تا زمان ما، انتشارات حسینیه عمادزاده، بی تا، ص 75.

11 سید بن طاووس، اللهوف، ص 223.

12 شیخ مفید، الارشاد، ترجمه سید هاشم رسولی محلاتی، انتشارات علمیه اسلامیه، بی تا، ص 127؛ سید بن طاووس، اللهوف، ص 235-129.

13 سید بن طاووس، اللهوف، ص 247.

14 همان، ص 27.

15 ابوریحان بیرونی، آثار الباقیه، ترجمه اکبر داناسرشت، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1363ش، ص 524.

16 محدّث نوری، لؤلؤ و مرجان، چاپ دوم: انتشارات فراهانی، بهار 1364ش، ص 4.

17 عزالدین علی ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ترجمه ابوالقاسم حالت، تهران، انتشارات علمی، بی تا، ج 11، ص 221؛ مناقب آل ابی طالب، قم، انتشارات علامه، بی تا، ج 4، ص 64.

18 مسکویه راضی، تجارب الأمم، ترجمه علینقی منزوی، انتشارات توس، 1376ش، ج 5، ص 426؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، سنه 323، ج 14، ص 33.

19 مؤلف نامعلوم (725-445)، تاریخ سیستان، به کوشش ملک الشعراء بهار، به همت محمّد رمضانی، صاحب مؤسسه خاور، 1314ش، ص 100.

20 طبری، تاریخ طبری، ج 7، ص 3091؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 5، ص 219.

21 ابوحنیفه احمد بن داوود دینوری، اخبار الطوال، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران، نشر نی، 1366ش، ص 339-338.

22 ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ترجمه رسولی محلاتی و غفاری، چاپ دوم: نشر صدوق، بی تا، ص 135، 154 و 161.

23 مسعودی، مروج الذهب، ج 2، ص 252.

24 سید ظهیرالدین مرعشی، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران، با مقدمه محمّد جواد مشکور، به کوشش محمّد حسین تسبیحی، چاپ سوم: انتشارات شرقی، 1368ش، ص 127.

25 حسن بن محمّد بن حسن قمی، تاریخ قم، ترجمه حسن بن علی بن حسن بن عبدالملک، تصحیح سید جلال الدین طهرانی، تهران، انتشارات توس، 1361ش، ص 93؛ زکریا بن محمّد بن محمود قزوینی، آثار البلاد و اخبار العباد، ترجمه اضافات از جهانگیر میرزا قاجار، تصحیح و تکمیل میر هاشم محدث، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1373ش، ص 514؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، به کوشش فردیناند و وستنفلد لایپزیک، بروک هاوس، بیروت، 1866م، ج 4، ص 175.

26 سید ظهیر الدین مرعشی، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران، ص 143.

27 ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 11، ص 262-261؛ ابی الفرج عبدالرحمن بن علی ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم، حیدرآباد، 1359ق، ج 7، ص 16-15؛ ابن کثیر، البدایة و النهایه، به اهتمام علی نجیب عطوی، بیروت، 1407ق، ج 11، ص 243.

28 جمال الدین ابی المحاسن یوسف ابن تغری بردی، النجوم الزاهره ملوک مصر و القاهره، دارالکتاب مصر، ج 3 و 4، ص 14 به بعد و ص 336-334 به بعد؛ ابن اثیر الکامل فی التاریخ، ج 14، ص 271 به بعد؛ ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج 11، ص 260-254 به بعد. برای آگاهی بیشتر از عزاداری ایام آل بویه بنگرید به: سید صالح شهرستانی، عزاداری حسین علیه السلام از زمان آدم تا زمان ما، ص 213-199.

29 ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 15، ص 268.

مورّخان قتل مصعب بن زبیر را در جمادی الاولی یا جمادی الآخره 71 یا 72ق نوشتند و به نظر می رسد که قتل او در 12 یا 18 محرم از سوی اهل سنّت، تنها برای مقابله با شیعیان انتخاب شده است.

30 ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج 11، ص 326.

31 ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 15، ص 44.

32 ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج 11 و 12، ص 334-311؛ ابن تغری بردی، النجوم الزاهره، ج 4، ص 206-162، (سنه 382 و 393ق و سنه 406)؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 15، ص 367.

33 تغری بردی، النجوم الزاهره، ج 4، ص 278؛ ج 5، ص 77؛ ج 16، ص 265-264، سنه 441ق؛ ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج 12، ص 33، سنه 423ق، و ص 59، سنه 441ق.

34 ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 16، ص 265-264، سنه 441ق؛ ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج 12، ص 33، سنه 423ق و ص 59، سنه 441ق؛ تغری بردی، النجوم الزاهره، ج 5، سنه 458ق، ص 77، و سنه 424ق، ج 4، ص 278.

35 ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 17، ص 133.

36 بنگرید به: محبوبه الهی، تجلّی عاشورا در هنر ایران، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1373ش، ص 17.

37 نصیرالدین ابوالرشید عبدالجلیل رازی قزوینی، نقض معروف به بعض مثالب النواصب فی نقض بعض فضائح الروافض، تصحیح میر جلال الدین محدث، تهران، انتشارات انجمن آثار ملی، اسفند 1358ش، ص 373-371.

38 چلکووسکی پترجی، تعزیه، نیایش و نمایش در ایران، ترجمه داوود حاتمی، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1367ش، ص 147.

39 غیاث الدین همام الدین الحسینی خواندمیر (1333)، حبیب السیر، با مقدمه استاد جلال الدین همایی؛ دولافوز، ث. ف (1316)، تاریخ هند، ترجمه محمّد تقی فخر داعی گیلانی، تهران، چاپخانه مجلس، جزء 4 از ج 2، ص 644.

40 معین الدین محمّد اسفزاری، روضات الجنّات فی اوصاف مدینه هرات، به کوشش محمّد اسحاق، مطبعه زرپاسری، بی تا، ج 1، ص 269.

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697730-2213336
نگاهی به پیشینه عزاداری در اسلام (قبل از صفویه)منا

امیر محمدی - 10:13 1389/10/3

عزا داری در زرتشت

اما اگر بهتر به این باور بنگریم، درمی‌یابیم که یکی از پایه‌های بنیادین زرتشتیان- که آزار نرساندن به بدن است- در آن نهفته است. پوشش سفیدرنگ شرکت کنندگان...

برای کسی که در آیین‌های پرسوز وگداز خاک‌سپاری درگذشتگان شرکت کرده باشد و شیون‌ها و برسرزدن‌های بازماندگان آنان را دیده باشد، بی‌گمان، بودن در آیین آرام بخش درگذشتگانِ زرتشتی، این پرسش را در پی خواهد داشت که، دلیل این آرامش و آن هیجان در چیست؟

بی گمان آیین سوگواری یکی از آیین‌هایی است که ریشه‌ی عمیق در باورهای دینی هر انسان دارد. و مرگ هر انسانی خلایی برای بازماندگان ایجاد خواهد کرد که تا مدت‌ها آن را احساس خواهند کرد. اما اگر به آیین‌های زرتشتیان باریك‌بین شویم، شاید بتوانیم دلیل این آرامش را بهتر ریشه‌یابی کنیم.
در بُندهش، فرنبغ دادگی آمده است که: “به‌هنگام یزشن کردن همه‌ی آفریدگان را بیافرید و با بوی و فروهر مردمان بسگالید و خرد همه آگاه را به مردمان فراز برد و گفت که کدام شما را سودمندتر در نظر آید؟ اگر شما را به صورت مادی بیافرینم همه تن با دروج بکوشید و دروج را نابود کنید شما را به فرجام درست و انوشه باز آرایم و باز شما را به گیتی آفرینم جاودانه و بی‌مرگ، بی‌پیری و بی‌دشمن باشید یا شما را جاودانه پاسداری از اهریمن باید کرد؟ ایشان بدان خرد همه آگاه آن بدی را که از اهریمن دروج بر فروهرهای مردمان در جهان رسد دیدند و رهایی واپسین از دشمنی پتیاره و به تن پسین جاودانه، درست و انوشه باز بودن را دیدند و برای رفتن به جهان هم‌داستان شدند.”

در این نوشته که بُن مایه‌ای اسطوره‌ای از باورهای زرتشتیان گفته شده است دو نکته دارای اهمیت است.
نخست این که بنا بر باور زرتشتیان انسان آگاهانه (خردمندانه) آفریده شده است تا با دُروج اهریمنی (بد اندیشی) بجنگد پس هم زرتشت و هم پیروانش در استوره‌های سنتی، نمونه‌ی نبردی را می‌بینند که هر انسانی در خویشتن و در زندگی روزانه ی خود با آن روبروست.
در دینکرد ششم آمده است که به این‌گونه می‌توان اهریمن (بداندیشی) را از جهان بیرون کرد که هر کس باید به اندازه‌ی خود او را از خود براند زیرا وجود اهریمن در جهان، در تن مردمان است.
در یسنای 45 بند 5 نوشته شده هرکس از اهورامزدا پیروی کند، به وسیله‌ی اندیشه‌ی نیک (وهومن) به کمال (هئوروتات) و بی مرگی (امرتات) می‌رسد. و در یسنای 34 بند 1 اشوزرتشت از پاداش کارهای نیک به عنوان راستی (اشا) و بی مرگی (امرتات) و شهریاری (خشتره) و کمال (هئوروتات) نام می‌برد.

در واقع انسان آگاهانه در این جهان زندگی می‌کند تا با اندیشه‌ی نیک، راستی را به اجرا درآورد (یسنای 48 بند 12). پس در زیستنی آگاهانه، برای نبرد با نیروهای اهریمنی و با اندیشه‌ی نیک، اندوه چه سود دارد که اگر نیک زیست و اندیشید پس جاودان شده است و اینجاست که بی‌گمان باور زرتشتی، در چکامه‌های حافظ اوج می‌گیرد که می‌فرماید:

ساقی به نور باده برافروز جام ما
مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما
ما در پیاله عکس رخ یار دیده‌ایم
ای بی خبر ز لذت شربت مدام ما
هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق
ثبت است بر جریده عالم دوام ما

پس دین زرتشتی، دین امید است. امیدی که به‌گونه‌ی اسطوره‌ی، پیروزی نیکی بر بدی در هنگام بازسازی جهان بیان شده‌است و این امید چیزی است که در همه‌ی آیین‌های زرتشتیان دیده می‌شود. آیین‌هایی که با هدف کمک به روان و نه برشیون و مویه، از درگذشتگان می‌خواهند تا در جشن‌هایشان شرکت کنند.
باور به گذر روان از این جهان به جهان دیگر در سه روز نخستین انگیزه‌ی اجرای آیین‌های این مدت است. از آنجا که سروش، روان را در این دوران پشتیبانی می‌کند، نیایش‌هایی به وسیله ی موبد یا موبدان و خویشان او هم در خانه و هم در آتشکده (نیایشگاه) به این ایزد پیشكش می‌گردد و مهم‌ترین این نیایش‌ها نیایش سومین روز است که روان، به سوی داوری می‌رود، پس برای او درخواست بخشایش می‌کنند.

در این آیین‌ها سفارش شده است که نباید به شیون و زاری ادامه داد چون شیون و زاری در دین زرتشتی گناه ‌است چرا که نه تنها این کار کمکی به روان نمی‌کند بلکه چندی بعد، سختی به روان درگذشتگان می‌رسد. در ارداویراف نامه، فصل 16 آمده‌است که: “رودی بزرگ و تاریک چون دوزخ از اشک بسیار مردمان که پس از مرگ درگذشتگان از چشم می‌ریزند در سر راه بسیاری از فروهران ایجاد می‌شود که آن‌ها که کمتر مویه کرده‌اند آسان تر و آن‌ها که بیشتر مویه کرده‌اند سخت تر از آن می‌گذرند.”

اما اگر بهتر به این باور بنگریم، درمی‌یابیم که یکی از پایه‌های بنیادین زرتشتیان- که آزار نرساندن به بدن است- در آن نهفته است. پوشش سفیدرنگ شرکت کنندگان، آرامش را بر محیط و بازماندگان فرد درگذشته به همراه می‌آورد. بیشتر خوراکی‌‌ها‌یی که بر سر سفره گذاشته می‌شود مانند گلاب، قهوه، سِداب و شکر، ویژگی آرامش بخشی و دارویی دارند.
با توجه به این موضوع جای تعجب نیست که در اوستا هیچ‌گاه واژه‌ی “سوک” به معنای سوگواری و ماتم که در سانسکریت آمده به کار نرفته است و تنها معنای سوختن را می‌دهد. زرتشتیان از درگذشتگان می‌خواهند تا در شادی زندگان و نه در غم آن‌ها، شرکت جویند.

منبع: zoroastriannews.com

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697702-2213336
عزا داری در زرتشتاما اگر بهتر به این باور بنگریم،

امیر محمدی - 10:04 1389/10/3

ایین های سوگواری

سوگواری در زرتشت

در آیین زرتشتی، اجازه نمی‌داد برای كسی كه از این دنیا گذشته، به نیكی زندگی كرده و به فروغ جاودانی پیوسته، سوگواری و شیون و مویه كند. همچنین گریه برای كسی كه در گذشته راه اهریمن (بدترین راه‌ها) را برگزیده و جز در تباهی زندگی و پیكار با نیكی نكوشیده . اما از آنجا كه غمناك‌ شدن در پی مرگ نزدیكان یا كسی امری بدیهی به نظر می‌رسد، در قوانین آیین زرتشتی مدت سوگواری برای منسوبان و خویشاوندان دور و نزدیك بر حسب نیكوكار و بدكار متفاوت است. مدت سوگواری برای گناهكاران در برابر پارسایان و نیكوكاران تعیین شده است. در این آیین پس از مرگ افراد، مرده را در خانه‌اش می‌گردانند تا برای آخرین بار محل زندگی‌اش را ببیند و بتواند آن را به‌خاطر بسپارد تا پس از مرگ، راه خانه را بیابد. زرتشتیان مردگان خود را دفن نمی‌كردند. برای آنها عناصر چهارگانه (آب، آتش، خاك و باد) تقدس داشت و به باور آنها جسد فرد مرده پس از جدا شدن از روح، پلید و ناپاك است و هر چیز را آلوده می‌كند. به همین جهت مرده را نباید به خاك یا به آتش سپرد. زرتشتیان از زمان ساسانیان هر جا كه بودند دخمه‌هایی می‌ساختند و مرده را به آنجا می‌بردند. مراسم عزا در میان ایرانیان مسلمان وقتی مرگ مسلمانی فرا رسید، پیكرش را رو به قبله می‌خوابانند و جزءهایی از قرآن كریم، بویژه سوره‌ «یس» برای آرامش و آمرزش او می‌خوانند. طبق مراسمی، پیكرش را غسل می‌دهند و سپس او را در پارچه سفید (كفن) می‌پوشانند. هیچ جای كفن دوخته نمی‌شود و متوفی را در آن می‌پیچند و دو سوی پارچه را گره می‌زنند. طبق دستور اسلام، بر میت نماز گزارده می‌شود و هنگام حمل جنازه، كلمات شریفه «لا اله الا الله» را تكرار می‌كنند. جسد را در قبر به پهلوی راست به سوی قبله می‌خوابانند و دعای مخصوص اموات را بر او تلاوت می‌كنند. معمولا یك تا 3 روز پس از فوت، مجالس سوگواری مخصوص ختم قرآن دایر می‌شود. در گوشه‌ مجلس، 2 یا 3 قاری پیوسته قرآن می‌خوانند و معمولا پذیرایی با قهوه، چای، میوه و حلواست. بیشتر مواقع، واعظی بر منبر می‌رود و درباره‌ معاد و اخلاق سخن می‌گوید و در میان شیعیان پس از ذكر خیری از متوفی، مجلس را با ذكر مصیبت امام حسین(ع) ختم می‌كند. معمولا در اتاق متوفی، سفره‌ای از شال ترمه كشمیری می‌گسترند و بر آن گلدان و قدح‌های گل و لاله و شمعدان می‌گذارند. پس از یك هفته خانواده و خویشان و دوستان با حلوا و خرما به گورستان روی می‌آورند و بر فراز متوفی گرد می‌آیند. سنگ لوح قبر كه در همین ایام بر مزار متوفی نصب می‌شود، شامل نام و نسب و تاریخ وفات اوست. 40 روز پس از مرگ، دوباره بر سرِ قبر متوفی فراهم می‌آیند و مراسم مخصوص «چله» را بجای ‌آورند؛ و چون سال مرگ به پایان رسید، دوباره به گورستان می‌روند و از خویشاوندان مرده برای تبدیل جامه سیاه به لباس‌های عادی رخصت می‌گیرند. رسوم سوگواری از ابتدا، یعنی وفات كسی تا سال بعد همان روز شامل موارد خاكسپاری، شب سوم، شب هفت، چله، شب سال مرده و نخستین عید پس از مراسم سوگواری می‌شود. سوگواری در میان بختیاری‌ها در ایل بختیاری وقتی كسی فوت می‌كند، ایل یكپارچه غرق غم و ماتم می‌شود و لحظه‌ای صاحب عزا را رها نمی‌كنند و لباس سیاه می‌پوشند. بعد از غسل متوفی، سید همراهِ ایل، سید پیرشاه یا سید امامزاده‌های اطراف، مسیر و مكان كوچ و استقرار را خبر می‌كنند تا بر مرده نماز میت بگزارند و سپس مرده را به خاك می‌سپارند و خاك كه گودی گور را پر كرد، مردها در فاصله‌ دور می‌ایستند و زن‌های ایل به دور گور حلقه می‌زنند و گریه سر می‌دهند و همراه با مرثیه‌ای كه «گاگریو» گفته می‌شود به شرح حال زندگی مرده می‌پردازند. در این هنگام آهنگ غم‌انگیزی به نام «چپی» می‌نوازند. بعد از این مراسم خیرات شروع می‌شود. صاحب عزا چادر سیاهی بر پا می‌كند. مردم ایل تیره به تیره، طایفه به طایفه، برای دلداری صاحب عزا می‌آیند. این مراسم تا یك سال طول می‌كشد؛ چرا كه شاید تیره یا طایفه‌ای در مسافت‌های دور باشد یا امكان حضور بموقع پیدا نكرده باشد. قبرستان بر بلندای تپه در چین، هیچ جنازه‌ای آتش زده نمی‌شود. مراسم خاكسپاری در این سرزمین پهناور، 3 مرحله دارد كه عبارتند از: بلند كردن تابوت، مراسم اصلی و در نهایت، به خاك سپردن متوفی. چینی‌ها برای برگزاری آبرومندانه این مراسم وسواس خاصی دارند؛ چون معتقدند اگر این كار را درست انجام ندهند، نه‌تنها مرده در امان نخواهد بود، بلكه زندگی بازماندگان هم برای همیشه تحت تاثیر قرار می‌گیرد و به قول خودمان، بركت زندگی‌شان بر باد می‌رود. این تنها نشانه‌های باورهای باستانی یك میلیارد و 600 میلیون نفر چینی نیست. این چینی‌ها معتقدند قبرستان را باید بالای تپه بنا كنند تا اثرات مثبت فنگ‌شویی به زندگی خودشان و به ارواح مرده‌شان روان باشد. علاوه بر اینها، برای شادی روح درگذشته‌هایشان، درست 49 روز عزاداری می‌كنند و دعا می‌خوانند و سعی می‌كنند گریه نكنند چون معتقدند مرده به‌جایی بازگشته كه به آن تعلق داشته است. این اما تمام ماجرا نیست. آواهایی كه بازماندگان برای متوفی می‌خوانند را عواملی از قبیل سن، علت مرگ، طبقه اجتماعی و تاهل یا تجرد مشخص می‌كند. مرگ در میان هندوها زمان عزاداری هندی‌ها برای فرد متوفی از صبح اول فوت او شروع می‌شود. هندوها معتقدند كه مرگ مرحله‌‌ دیگری از حیات است و باید مرده را در رسانیدن به این مرحله یاری رسانند. مراسم عزاداری آنها 13 روز به طول می‌انجامد و روز سوم، پنجم، هفتم و نهم بعد از مرگ فرد از اهمیت بسیاری برخوردار است. در این مراسم، بخصوص در روز اول، هندی‌ها لباس نو به تن می‌كنند. این لباس سفیدرنگ است و نشان‌دهنده‌ لباس مذهبی هندی‌هاست. جسد متوفی را با چوبی به نام «سندل» تزبین می‌كنند و دور تا دور آن را با گل می‌پوشانند. متنی از كتاب مقدس «وداها» در آن روز خوانده می‌شود. خانواده‌ درگذشته دور تا دور جسد او جمع می‌شوند ولی اجازه‌ دست‌زدن به او را ندارند. پس از آن، فرد مذكر خانواده، پسر یا همسر فرد متوفی با آتش چوبه‌های سندل را شعله‌ور می‌سازد. اگر زن پیش از شوهرش دار فانی را وداع گوید، او را پیش از سوزاندن با لباس قرمز می‌پوشانند. در پایان مراسم، همه به خانه‌ شخص متوفی می‌آیند. برخی معتقدند كه خاكستر مرده خود را روی آب بریزند تا به خدا برسد و برخی آن را برای خود نگه می‌دارند. گران‌ترین مراسم خاكسپاری مراسم خاكسپاری در ژاپن، شامل سوزاندن مرده، مراسم عزاداری بسیار آرام و دوستانه از جانب خانواده و بازدیدهای سالیانه است. طبق آماری كه در سال 2007 منتشر شده، بیش از 81/99درصد از درگذشتگان ژاپنی سوزانده می‌شوند. مرحله‌ بعد از سوزاندن اجساد، دفن ‌كردن بقایا در مقبره‌های خانوادگی است. البته در چند سال اخیر، پراكندن خاكسترها در هوا یا سپردن آنها به دست آب هم به بخشی از مراسم تبدیل شده است. بعضی حتی از این فراتر رفته‌اند و حاضر شده‌اند برای آرامش ابدی درگذشتگان، خاكستر آنها به دست فضانوردان بسپارند تا آنها هنگام درنوردیدن فضای بی‌انتها، خاكستر را در فضا رها ‌كنند؛ به این امید كه روح او نیز از بندهای زمینی برای همیشه آزاد شود. مراسم خاكسپاری در ژاپن، حدود 3/2 میلیون ین آن هم صرفاً به خاطر گران‌ بودن ظرف‌هایی كه خاكستر را در آن می‌ریزند هزینه دارد، یعنی یكی از گران‌ترین مراسم خاكسپاری در سراسر كره‌ زمین. تدفین در آب در تبت، هرگاه زنان باردار و جذامیان می‌مردند، جنازه‌ آنان را به رود می‌سپردند. وایكینگ‌ها نعش مردگان را سوار قایق كوچكی می‌كردند و به آب می‌سپردند. در آلمان اخیرا تدفین در آب مرسوم شده است. در این نوع تدفین، جنازه را ابتدا می‌سوزانند، سپس خاكستر آن‌ را در ظرفی قرار می‌دهند و آن را به آب می‌سپارند تا در آن حل ‌شود.

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697641-2213336
ایین های سوگواری سوگواری در زرتشتدر آیین زرتشتی،

امیر محمدی - 10:01 1389/10/3

آیین سوگواری در هورامان

نام استاد : دکتر الماسی

نام دانشجو : جمال براری

رشته علوم اجتماعی

هورامان [Hawraman]

هورامان در میان دو كشور عراق و ایران قرار گرفته و از پنج قسمت اصلی تشكیل شده است:

      1.        هورامان لهون [Hawraman lohon]

      2.        هورامان تخت [Hawraman taxet]

      3.        هورامان دزلی و شامیان [Hawraman dexli u samian]

      4.        هورامان رَزاو [Hawraman razao]

      5.        هورامان ژاوَرو [Hawraman zavaro]

اورامان:

اورامان منطقه‌یی كوهستانی و صعب‌العبور است، مردمانش خود را به بهمن پسر اسفندیار [سپنته‌دات] كیانی منتسب می‌كنند.

خود را از اقوام آریایی می‌دانند و دین ملی خود را زرتشتی می‌دانند . بنا به اعتقادی كه در بین مردم منطقه رایج است ، پیامبری در میان مردم اورامان مبعوث شده كه زرتشت نام دارد و كتابی هم با زبان هورامی سروده است؛ زبان هورامی همگونی زیادی با زبان اوستایی دارد. تا قرن ششم هجری پیروی دین بِهی زرتشتی بوده‌اند[پیرشالیار كه از بزرگان و شاعران قرن پنجم بوده و از مبلغان دین زرتشتی بوده در قرن پنجم می‌زیسته است] و به علت همین صعب‌العبور بودن اساطیر و اعتقادات ملل دیگر در میان آن‌ها رسوخ نكرده است، و همان اصالت خود را حفظ كرده‌اند.

شرح مراسم سوگواری در هورامان

وقتی كسی فوت می‌شود، آن‌را تطهیر می‌كنند و چادر سیاهی را بر كنار قبرستان بر پا می‌دارند، و مرده را به مدت سه روز در آن جا نگه می‌دارند (البته این رسم اكنون ، با تاثیر دین اسلام ، تارسیدن روز جمعه است)

قبرستان‌ها بیشتر در جاه‌های بلند با بر فراز تپه‌ها هستند و قتی گور كنده شد در داخل آن مقداری خاكستر می‌ریزند (البته این رسم اكنون به جز مناطقی محدود،‌منسوخ شده است) . بزرگ خانواده را وقتی می‌میرد هیچ وقت از در ورودی خانه بیرون نمی‌آورند ، حتی اگر مجبور باشند شكافی را در خانه ایجاد نمایند. لباس‌های شخص متوفی را در اتاقی پهن می‌كنند و بر آن گریه می‌كنند، خانواده‌یِ صاحب عزا نباید تا مدت هفت روز یا نه روز در خانه غذا بپزد یا آتش روشن كند. و لبان شخص مرده را قبل از دفن كردن با مقداری آب انار خیس می‌كنند.

موسیقی در مراسم سوگواری وجود ندارد، البته در مناطقی به صورت پراكنده هنگام سوگواری دف و یا «شمشال» می‌نوازند كه این از طریق برگزاری آیین‌های عرفانی ـ اسلامی در این مناطق كه همیشه همراه «دف» است متاثر شده است. د رچادری كه كنار قبرستان بر پا كرده‌اند مقداری گِل آماده كرده‌اند كه عزاداران بر سر و شانه‌ها خود بمالند تا نمایانگر ماتم و بازگشت به سینه زمین ـ مادر ـ باشد (برای اطلاعات بیشتر در مورد زمین ـ مادر ، نك به اسطوره ـ رویا ـ راز ، نوشته میرچا الیاده) مادران و زنان دیگر اشعاری را در سوگ شخص متوفی می‌خوانند و تنها گلی كه بر سر گور متوفی می‌گذارند گل «زنبق» و «نیلوفر» است.

ریشه‌ها و فلسفه‌یِ عناصر سوگواری در هورامان

هورامان چه از نظر زبان ، فولكلور و اساطیر و باورها تحت تأثیر ایران باستان است. متاثر شدن این پارامتر در فرهنگ هورامان شاید عامل‌اش همان صعب‌العبور بودن و یا دوری از سایر تمدن‌ها باشد. ریشه‌یِ تمام آیین‌ها در این منطقه را می‌توان در كتب دینی و اساطیر ایران باستان جست‌و جو كرد.

1. در مورد خاكستر پاشیدن به داخل گور در وندیداد ، فرگرد هشتم ، قسمت هشت آمده است: [آنان باید در آن‌جا گوری بكنند، اگر زمین سخت باشد به گودی نیم گام و اگر نرم باشد به گودی نیمی از بالای آدمی و بر كف آن گور خاكستر بریزندو سر آن را با تكه‌های سنگ یا كلوخ بپوشانند.]

در ایران باستان: روی گور، گل اُخری (گِل رُس رنیگن شده با پروكسید آهن ) می‌پاشیدند و آن را نماد زنده‌گی و نیرو می‌شمارند و به منظور تقویت مرده‌گان در دوران سفر به دنیای دیگر و سكونت در منزل‌گاه نو بوده است.

اسكلت «ماگدالِنی هوتو» [Hoteaux] در ناحیه‌ی «آن» پوشیده از گل اُخرای سرخ، در گودال كوچكی به دست آمد كه زیر سرش سنگ بزرگی نهاده بودند. در «سورد» [Sordes] واقع در «لاند» [Landes] اسكلتی بازیافته شد كه روی جمجمه‌اش پاره‌سنگ‌هایی نهاده و روی آن گل اخرای سرخ پاشیده بودند.

در «لابارماگراند» [La Barma Grande] سه اسكلت در كنار هم یافت شد كه در گوری گذارده بودند و بستری از خاك سرخ داشت، آرایه‌هایی چون صدف و … آن‌ها را مزین می‌كرد.

جسد «پاویلند» [Paviland] در «ویلز» آغشته به گل اخری بود، زمین و اشیاء تدفین را نیز پوششی از همین گَرد فرا گرفته بود. استفاده از گل اخرا اكثراً مربوط به دوره‌یِ «ماگدالنی» بوده است و به منظور تقویت و نیرودادن به مرده‌گان برای سفر به دنیای دیگر است. پاشیدن خاكستر در داخل گور را می‌توان با همان منظور همانند پاشیدن گل اُخری در دوره‌یِ «ماگدالِنی» توجیه كرد.

2. در مورد نشستن به مدت سه شبانه‌روز بر سر قبر مرده و نماز خواندن و آتش (چراغ) روشن كردن توسط مردم یا مرد بزرگ طایفه، در وندیداد ، فرگرد سیزده‌ام، قسمت 54 تا … و فرگرد نه‌ام ، قسمت 55تا 56 آمده است:

[در آن جا سه شبانه‌روز در برابر آتش فروزان «هَوم» بر دست گیرند و سروش پارسا را بستایند و نیاز پیشكش آورند.]

و عقیده دارند كه روح در سپیده دم روز چهارم از جسم خارج می‌شود و در طول این سه روز در جسم باقی می‌ماند.‌برای همین در این سه روز روح در بدن مرده است، پس شخص مرده را تنها نمی‌گذارند اما در «هارفت نسك» فصل سوم در مورد خارج شدن روح به مدت سه روز آمده است:

[زرتشت از اهورامزدا سئوال می‌كند كه چون مومنی از جان درگذرد شب‌گاه روحش در كجا آرامش می‌یابد؟ و پاسخ می‌شنود كه روح در آن شب قرین جسم باقی می‌ماند، آن شب یكی از خوش‌ترین شب‌ها محسوب می‌شود و قرین جسم به خواندن دعا و طلب رحمت و مغفرت می‌پردازد.] چون زرتشت پرسش خود را درباره شب دوم و سوم تكرار می‌كند همان پاسخ اول را می‌شنود و بدینسان سه روز روح قرین جسم باقی می‌ماند، چون شب سوم نیز سپری می‌شود در سپیده دم روز چهارم نسیمی بسیار خوش و عطرآگین از جانب جنوب می‌وزد كه هرگز استشمام نكرده است و اگر مرد نیك‌كردار و نیك گفتار و نیك پندار باشد جان او به صورت دختری زیبارو پیش می‌آید و او را به بهشت می‌برد واگر بدكردار و … باشد جان او به صورت عفریته‌یی ظاهر می‌شود و او را به دوزخ می‌برد.

3. مردم هورامان عقیده دارند كه شخص فوت شده را ، به خصوص اگر بزرگ خانه باشد، نباید از درِ اصلی منزل خارج كرد، حتی اگر خانه فقط یك در ورودی داشته باشد، قسمتی از دیوار را می‌شكافند و مرده را از آن‌جا خارج می‌كنند، این رسم در بخش‌هایی از كشور آلمان نیز وجود دارد، زیرا راه عبور مرده‌گان و زنده‌گان نباید یكی باشد. و شاید به این علت هم باشد تا روح راه خانه را گم كند و برای آزار زنده‌گان باز نگردد. [ حتی در بسیاری مناطق آن خانه را متروك می‌كنند ـ نك به پیش‌گفتار]

اما ریشه این رسم: در اوستا ـ وندیداد ـ فرگرد هشتم قسمت ده ، آمده است: [هنگامی كه پرنده‌گان در آمدند و گیاهان روییدند و سیلاب‌ها روان شدند، مزداپرستان باید شكافی در دیوار خانه پدید آورند و دو مرد چیره‌دست و نیرومند را فرا خوانند و آنان باید جامه‌های خویش را از تن به در كنند (زیرا لباس مخصوصی برای حمل مرده وجود دارد) و مرده را بر گیرند وبه ساختمانی كه از سنگ و خاك و ساروج ساخته شده است، ببرند.]

4. در مورد آتش روشن كردن، غذا نپختن در خانه‌یِ متوفی به مدت 7 یا 9 روز ، در اوستا ـ وندیدادـ فرگرد پنجم ـ قسمت 41تا 42 ، آمده است: [زرتشت خطاب به اهورامزدا می‌گوید كه: ای دادار جهان استومند ـ ای اَشَون در چه هنگامی می‌توان آتش را به خانه‌یِ كسی كه مرده است، باز آورد؟ اهورامزدا پاسخ دارد: در زمستان 9 شب و در تابستان یك ماه باید درنگ كرد و از آن پس آتش را به خانه‌ی ِ كسی كه در آن مرده است باز توان آورد.]

5. در این منطقه تمام قبرستان‌ها در جاه‌های بلند قرار دارند (چه مقبره‌ها و چه قبرستان‌ها)، در وندیداد ـ فرگرد ششم ـ قسمت 44 تا 45 آمده است: [زرتشت خطاب به اهورامزدا می‌گوید: ای دادار جهان استومند ـ ای اهورامزدا ـ ای اَشَون ! پیكر مرده‌گان را به كجا باید برد و در كجا باید گذاشت؟ اهورامزدا پاسخ داد: ای زرتشتِ اَشَون ، بر فراز كوه]

6. در مورد بر پا كردن چادر (نه اتاقكی كوچك كه همان دخمه باشد) شاید به آن علت باشد كه: چون مردم هورامان در ابتدا دامپرور و كوچ‌كننده بوده‌اند بنا بر این همیشه مرده‌گان را در یك قبرستان دفن نمی‌كردند، بنابراین به جای اتاقك ، سیاه‌چادرها را بر پا می‌كردند كه حالتی سیار گونه‌تر از اتاقك (دخمه) بوده است.

ریشه های آیین سوگواری در دوران آنیمزم یا روح پرستی

سوگواری ، گریه و مویه برای عزیز از دست رفته ،یك مسئله تفكیك ناپذیر از ادبیات رسمی و غیر رسمی هر ملتی است .

چون ترس از مرگ در بدو وجود آدمی در نهاد او قرار داشته و همیشه با آمدن موجودی موهوم به نام مرگ ، تمام آرزوهای انسان پایان می پذیرفته است.

انسان اولیه حتی این ترس را هم به خدایان خود انتقال داده است و بعضی از خدایان را در زمان مشخصی می میراندند و برای مرگ مراسم ویژه ای را اجرا می كردند و شاید همین ترس از مرگ بود كه باعث شد تا انسان نخستین در رویاها و اندیشه های خود انسان جاودانه را ترسیم كند مثلا اسفدیار، گیلگه‌مش، هركول و آشیل قهرمانان ساختة این رویاها هستند اساساّ تنها تفاوت خدایان باستانی با انسان ، در قدرت ماوراء طبیعی و جاودانگی آنها بود یعنی برتری در فناناپذیر بودن یا بی مرگی آنان بود انسان اولیه از اینكه در خواب اشباحی به نظرش می رسید مخصوصاّ وقتی اشباح كسانی كه به یقین میدانسته مرده و از دنیا رفته اند به خواب او می آمد و دچار ترس و وحشت می شد. او مردگان را با دست خود در خاك می گذاشت تا از بازگشت آنان در امان بماند و مخصوصاّ همراه مرده غذا و احتیاجات دیگر او را كنارش می گذاشت كه نیازی به بازگشت نداشته باشد و زندگان از شر او در امان بمانند، در كنارش سكه های طلا می گذاشت تا بوسیله آن نگاهبانان بهشت را بفریبد و در كنارش شمشیر می گذاشت تا در مواقع خطر از آن استفاده كند انسان های بدوی معتقد بودند انسان پس از مرگ نوعی زندگی تازه را آغاز می نماید سپس نیاز به ابزاری خواهد داشت و تصور می گردند كه زندگی پس از مرگ به همین زندگی زمینی شبیه است با همین احتیاجاتی كه در زندگی زمینی وجود دارند .

گاهی وارث مرده ، خانه ای را كه مرگ در آن روكرده بود،برای مرده می گذاشت و از آنجا نقل مكان می كرد و در بعضی از جاها، و مناطق در دیوار خانه سوراخی میكرد و مرده را از آنجا بیرون می برد و سه دور با سرعت دورخانه می گرداند و از آنجا كه انسان بدوی بر این باور بود كه مرگ، همانند بیماری در نتیجه ی عملی جادویی است . ما مرگ را به علل طبیعی نسبت می دهیم اما انسان بدوی مرگ را نتیجه ی افسون اهریمنی می پنداشتند و تلاش می كردند كه با ابزارهای گوناگون افسونگر را كه بدخواهانه یا ناخودآگاه دست بدین كار می زد كشف كنند.

آنها معتقد بودند كه مرگ اشتباهی از طرف خدایان است و اعتقاداتی در هند و مصر وجود دارد كه فرد خوابیده را هیچگاه به اسم خودش با صدای بلند بیدار نكنید، چون ممكن است روح راه بدنش را گم كند. بنابر این به نظر می رسد كه دلیل اصلی توجه به مردگان به سبب ترس از آنان بود و مراسم تدفین اساساّ بخاطر نگاهداری و در امان ماندن از مرده نبوده ، پس گورها و مقابر دیرینه سنگی بیشتر نه بخاطر پناه دادن آنها، بلكه بخاطر زندانی كردن آنها بود.

مثلاّ تندیسةی ] برنو[ كه مجسمه ای مذكر در یكی ازمقابر در جنوب فرانسه است نگاهبان مرده در گور است و نیز از بازگشت او برای بر هم زدن زندگی زمینی جلوگیری كند

] چون شخص مرده از زندگی زمینی محروم بوده، بنابر این به زندگی زندگان رشك میبرد پس به روی زمین می آید تا زندگی زندگان را بر هم زند.

در این میانه ، مساله ای بس پیچیده وجود دارد، اینكه اساساّ اسطوره ی مرگ، در قربانی ها به شكلی دیگرگونه متجلی می گردد، شخص یا جانور قربانی شده هم، همان دگردیسی مرگ بر او جاری می شود اما زندگی تنها می تواند از زندگی دیگری كه قربانی می شود، زاده شود. اینگونه مرگ ، زایش در گرو آفریننده است . بدینگونه زندگی از بین رفته ی قربانی ، خود را در شكل تقدیس یافته تری از زندگی و نمود دیگری از هستی متجلی می سازد . انرژی زندگی ساقط شده در انتقالی كیهانی ، خود عامل و باعث زندگی جمعی می گردد. یك زندگی به زندگی كیهانی تغییر می یابد یا باعث تعداد بسیار تولد دوباره از انواع گیاهان ، انسانها و …. در هستی می گردد. این انرژی ، این كل قطعه قطعه شده، خود را در بیشمار شكل زندگی پراكنده می سازد. اینگونه است كه وارنر می گوید: نطفه1 ی هنوز تولد نیافته ، شكلی از هستی روحانی ست ، بعد از تولد، هستی ای دنیوی و گیتیانه می باشدو عاری از هر نوع تقدیس یافتگی ، در آخر زندگی قدسی مآب می شود تا دوباره ، با مرگ و در مرگ ، روحانی و تقدیس یافته گردد.

اینگونه است كه اجساد و اجسام جاندارنی كه زندگی از آنها ساقط شده است خود نیروهای فرا طبیعی به شمار می آیند. وجود اجساد خود سوژه ای برای مراسم هایی بود كه نه تنها به عنوان نشانه ایی برای احترام و ارزش نهادن بلكه در تأویلی گسترده تر نوعی آیین ویژه تلقی می گردد.

اشیاء متعلق به شخص متوفی به هیچ وجه توسط زندگان نگهداری نمی گردد چون به اموات تعلق دارد پس وسایل، و اشیاء بی شماری را همانند ظروف ، اسلحه ، اشیاء هنری و خوراك را در كنار مرده می گذاشتند ( اشیاء تدفین ) چون شخص فوت شده در آن دنیا به آنها احتیاج خواهد داشت.

و یا جالبتر اینكه بر روی مرده گل اخری ( خاك سرخ رنگ خاك رنگین ) می پاشانند تا مردگان را در دوران سفر در جایگاه سكونت همیشگی خود تقویت كند.

برای مثال اسكلت باز یافته شده در سورد واقع در لاند1 روی جمجمه اش پاره سنگ هایی نهاده شده كه روی آن گل اخری پاشیده شده است . نمونه های پاشیده شدن گل اخری در مقابر بسیار زیاد است . تأویلی دیگر از اثاث به جا مانده در مقابر این است كه بتوانند خشنودی كامل شخص مرده را فراهم سازند تا دوباره باز نگردد و آنها را مورد آزار و انتقام قرار ندهد.

شاید بدینگونه می توان تأویل كرد كه مردگان در صدد گرفتن انتقام از كسانی بر می آیند كه باعث مرگ آنها شده اند. و در پی نوعی احساس انتقام علیه زنده گان شوریده می شوند. آنها هنوز می بایست زنده باشند و از زندگی زمینی لذت می بردند اما از آن ساقط گشته اند بنابر این به زندگان رشك می برند.

منابع:

مار زلف .اولریش. طبقه بندی قصه های ایرانی . ترجمه کیکاووس جهانداری . تهران 1371

آبادی . باویل محمد . آیین ها در شاهنامه . تبریز 1350

احمدی . خان مراد.فرهنگ مردم کرد . اطلاعات هفتگی شماره 2363

آذرگشسب . اردشیر .آیین برگزاری جشن های ایران باستان . تهران 1349

افشار . ایرج . فرهنگ ایران زمین .تهران 1332

تومابوا . ژیانی کورده واری . و .حه مه سه عید .سلیمانی 1980

پور کریم . هوشنگ . مقاله آیین چهارشنبه سوری (کردها) فرهنگ و مردم شماره 47

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697616-2213336
آیین سوگواری در هورامان نام استاد : دکتر الماسی نا

امیر محمدی - 09:59 1389/10/3

سالگرد درگذشت پیامبر ایرانی، اَشو زرتشت

مختلف - خواندنی
نگارش یافته توسط PostMan
02 دی 1389 ساعت 11:46
منوچهر ارغوانی - پنجم دی روز خیر یا خورا، روز درگذشت آشو زرتشت است. آشو زرتشت پس از پایان پیام آوری خود كه آموزش آزادی اندیشه، آگاهی، آشتی و همزیستی با اندیشه‌های گوناگون بود در شهر بلخ (مزارشریف) به سر می‌برد. زرتشت، زردشت، زردهُشت یا زراتُشت و به لاتین Zoroaster و در اوستا زرثوشتر به معنی "دارنده‌ی روشنایی زرین‌ رنگ" و یا "ستاره‌ی زرین" است. اشوزرتشت پیام آور خرد و آزادی اندیشه و بنیادگذار كیش زرتشتی یا مزدیسنا و سراینده‌ی گاتها است. در هفتاد و هفت سالگی او بود، هنگامی كه گشتاسب كیانی و پسرش اسفندیار، فرمانروای بلخ از پایتخت بیرون رفته بودند، فرمانروای تورانی "ارجاسب" كه دشمن دیرینه‌ی زرتشت بود، درنگی یافته و تورابراتور را با لشگر بزرگی به بلخ فرستاد. تورانیان دروازه‌ی شهر بلخ (مزارشریف) را درهم شكستند و هنگامی كه اشو زرتشت با لهراسب و گروهی از پیروانش، روی هم رفته هفتاد و دوتن در آتشكده‌ی نوبهار شهر بلخ به نیایش سرگرم بودند به زخم شمشیر كشتند. آشو زرتشت گرچه از جهان رفت و از دیدگان پنهان گشت، ولی روان پاكش همراه با اندیشه و آموزش‌های جاودانه‌اش پیوسته زنده ماند. بزرگ مردی که پس از هزارها سال هم‌چنان نام، راه و اندیشه‌اش بر تارک هوشمندی راست اندیشان و فیلسوفان بزرگ جهان می‌درخشد. سالگرد درگذشت پیامبر ایرانی، اَشو زرتشت آشو زرتشت آموزگار و پایه گذار اندیشه‌ی خو و منش نیك و راستی در گیتی بود كه به سه وَچَك (جمله) كوتاه او "پندار نیك، گفتار نیك، كردار نیك" شناخته شده است، و از دیدگاه پژوهشگران، تنها همین سه وَچَك (جمله) پایه‌ی بنیادین مردم سالاری (دمكراسی) و شیوه‌ی سازماندهی اندیشه‌ها و سُهش‌ها (احساسات) و در پی آن پیشرفت در جهان امروز شناخته شده است. این روز در گاهنامه ایرانی ٣٧٤٧ برابر با ١٣٨٨ تنها روزی است كه جشن نیست، ولی روز سوگواری هم نیست! در این روز زرتشتیان گردهم می‌آیند و به نیایش، خواندن گاتها و پختن آش می‌پردازند، ولی به هیچ روی سوگواری یا جامه‌ی سیاه بر تن نمی‌كنند. از دیدگاه آنان، درگذشت، زایش دوباره و پیوستن به اهورامزدا است، پس روان مردگان نیازی به سوگواری ندارند و اندوه برای درگذشتگان مایه‌ی رنج روان آنان خواهد شد. ... شادروان فردوسی توسی در این باره میفرماید: وز آن پس به بلخ اندر آمد سپاه جهان شد ز تاراج و کشتن تباه نهادن سر سوی آتشکده بدان کاخ و ایوان زر آزده همه زند و وِستا برافروختند بسی کاخ و ایوان همی سوختند در آن هیربد بود و هشتاد مرد زبانشان ز یزدان پر از یاد کرد ز خونشان به مرد آتش زرد هشت ندانم که چرا هیربد را بکشت ستیز من تنها با تاریكی است و برای ستیز با تاریكی، شمشیر به روی تاریكی نمی كشم، چراغ می افروزم. آشو زرتشت

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697605-2213336
سالگرد درگذشت پیامبر ایرانی، اَشو زرتشت

امیر محمدی - 09:44 1389/10/3

تصاویری از عزاداری مسیحیان !! در واقع مراسمی شبیه به زنجیر زنی ما !!!

عکس هایی از بزرگداشت جمعه مقدس - روز به صلیب کشیده شدن عیسی (مهمترین مراسم مذهبی مسیحیان)

مسییحیان اعتقاد دارند در چنین جمعه ای (Good Friday) پیامبرشان "عیسی" پس از دستگیر شدن و متحمل شدن درد و رنج فراوان و پس از محاکمه ای به جرم خواندن خود بعنوان "پسر خداوند" و عدم پرداخت مالیات و پادشاه نامیدن خویش به صلیب کشیده شده و درگذشه است. به همین مناسبت مراسم مختلفی در کلیساهای سراسر دنیا در حال برگزاری است. بنا بر همین اعتقاد پیکر حضرت عیسی 3 روز پس از به صلیب کشیده شدن در روز یکشنبه (Easter- عید پاک )دوباره زنده شده , برمیخیزد و به آسمان (نزد پدرش - خداوند) رجعت می کند. مراسم جمعه مقدس و Easter براساس تقویم قمری تنظیم می شوند (اولین یکشنبه بعد از کامل شدن ماه در اعتدال بهاری) و بر خلاف کریسمس تاریخ ثابتی در تقویم ندارند. ( http://chakosh.co.cc/3.0/browse.php?u=Oi8vbmV3cy5iYmMuY28udWsvMi9oaS9pbl9waWN0dXJlcy83MzA4MjY0LnN0bQ==&b=13

چون دوستانی یغام گذاشته بودند که چرا توضیحی ننوشتید و اینها مربوط به مسلمانهاست و ... مجبورا توضیح دادم . دوستان اگر به تصاویر دقت کنند آدرس وبلاگ مرجع روی تصاویر هست . باید به آن دسته از دوستان مسحی که اعتراض کردند بگویم من شخصا به همه یامبران احترام قائل بوده و به آنها ایمن دارم . اما باید قبول کرد که یروان همه ادیاان با اضافه کردن خرافات اصل هدف این بزرگان را از یاد بردند . س همه یوان یامبران الهی بای دست به دست هم دهند و با این روشهای جاهلی در هر دین مبارزه کنند .

وحید صادقی

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697526-2213336
تصاویری از عزاداری مسیحیان !! در واقع مراسمی شبیه

امیر محمدی - 09:41 1389/10/3

به گزارش خبرنگار «جهان» رسانه های غربی با متمركز شدن بر روی این آیین های شاذ ، در حالی تصویری مغشوش و مخدوش از اعتقادات مسلمانان و شیعیان ارائه می دهند كه در آیین مسیحیت و فرقه های مختلف آن نیز نمونه های زیادی از همین آداب و مناسكی كه بواسطه آنها مسلمانان و شیعیان مورد تحقیر و تخطئه غربی ها قرار می گیرند ، وجود دارد. آدابی نظیر: بوسیدن و حتی لیسیدن اشیاء و اماكن مقدس ، ایراد جراحت و خونین كردن بدن با اشیاء برنده در ایام و اماكن مقدس ، افتادن در آب یخ زده در ایامی از سال ، راه اندازی دسته جات عزاداری برای مسیح و جمع آوری نذورات و ... جملگی آیین هایی است كه در فرقه های مختلف مسیحی وجود دارد و به آنها عمل می شود.

اگر چه از منظر «جهان» ، ساحت دین مبین اسلام و آیین مسیحیت اصیل فراتر و والاتر از این چنین دعاوی و مباحثی است اما با توجه به تبلیغات رسانه های غربی كه متاسفانه برخی مدعیان آیین مسیحیت نیز از این تبلیغات حمایت می كنند ، تبیین و روشن ساختن برخی مسائل و مغالطه ها ضروری به نظر می رسد. آنچه در پی می آید تصاویری از مراسم و آیین های مذهبی برخی فرق مسیحی در ایام و اماكن مقدس آنان است كه شباهت های فراوانی با برخی مراسماتی دارد كه رسانه های غربی به خاطر عمل به آنها توسط عناصر محدودی از مسلمانان و شیعیان ، شانتاژ وسیعی به راه می اندازند.

تصاویر جالب از مراسم مصلوب شدن مسیحیان

در این مراسم مسیحیان جهان برای بزرگداشت روز موسوم به صلیب كشیده شدن حضرت عیسی(ع) اعمال خاصی انجام می دهند كه تصاویری از آن را می بینید

تصاویر زیر از مراسم مسیحیان در شهر قدیمی است که به اعتقاد مسیحیان حضرت مسیح را در این شهر به صلیب آویزان نموده اند.

تصاویری وحشتناك از شیوه عزاداری مسیحیان

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697514-2213336
به گزارش خبرنگار «جهان» رسانه های غربی با متمركز

امیر محمدی - 09:38 1389/10/3

جرعه ای از زلال شراب حقیقت

عزاداری در مسیحیت

در مسیحیت چله ای بنام چله ی لنت LENT وجود دارد که مسیحیان در این چهل روز ،روزه دار میشوند . هفته ی آخر این چله هفته ی مقدس است .عزاداری مسیحیان بر خلاف یهودیان برای شخص عیسی در هفته ی مقدس (هفته ای که به اعتقادمسیحیان ، مسیح دستگیر ومحاکمه وبه صلیب کشیده شده است ) ،صورت میگیرد . در اروپای قرون وسطی دسته‌های شلاق زنان مسیحی رواج داشت. این آیین نخست صرفا در دیرها و صومعه‌ها مرسوم بوده و سپس مومنان عادی نیز آن را انجام می‌دادند، به خصوص برای تقاضای رفع مصیبت‌های عمومی مانند طاعون و جنگ از درگاه خدا. اولین سند تاریخی که این سنت را نقل می‌کند به سال 1260 میلادی(مترادف با 658 هـ ق) برمی‌گردد. در آن سند گفته می‌شود که راهبی به نام رانئری فازنی (ranieri fasni) ملبس به لباده‌ای از گونی، با شلاقی از رشته‌های چرمی در خیابان‌های شهر پروچیا (pergia) راه افتاده بود و مردم را به تقلبد از خود دعوت می‌کرد. مردم زیادی همان لباس را پوشیدند و با شلاق، خودزنی کردند. به زودی این آیین در روستاهای اطراف آن شهر گسترش یافت و بعد به شهرهای دیگر. در کمتر از دو ماه در خیابان‌های اغلب شهرهای ایتالیا دسته‌هایی مشاهده می‌شد از مردهای نیمه برهنه‌ای که خود را شلاق می‌زدند. شب‌ها زنان در خانه‌ها یا نمازخانه‌ها جمع می‌شدند و به شلاق‌زنی می‌پرداختند. این عادت از مرز ایتالیا فراتر رفت و فرانسه و آلمان تا لهستان را فرا گرفت و به اصلاح اخلاق عوام، آشتی یا دشمنان، آزادی اسیران جنگی و استرداد اموال مسروقه و حرام منجر شد. به مرور زمان فعالیت این دسته‌ها ،صورت منظمی به خود گرفت و انجمن‌هایی پدید آمد با آیین‌ نامه‌ها و قوانین مشخص که علاوه بر شلاق زدن خود، اعمال خیر نیز انجام می‌دادند؛ اعمالی مانند صدقه دادن به خصوص برای رفع نیاز نیازمندان آبرومند، عیادت از بیماران، دیدار زندانیان و برگزاری مجالس دعا برای در گذشتگان. از قرن سیزدهم تا چهاردهم (قرن هفتم الی نهم هـ ق) این انجمن اصلی‌ترین عوامل انجام کارهای خیر بودند. در بعضی از شهرها و در خود رم هنوز بیمارستان‌هایی از آن دوران باقی مانده است که در آرم آنها تصویر یک شلاق به چشم می‌خورد. هنوز در بعضی از استان‌های ایتالیای جنوبی و در اسپانیا انجمن‌هایی از شلاق زنان وجود دارد که اعضای آن با شلاق چرمی یا با چند دسته نی خود را می‌زنند. به خصوص در هفته مقدس ـ هفته‌ای که در آن از آزار و مرگ حضرت عیسی یاد می‌کنند ـ اعضای آن انجمن‌ها لباده‌های سفید بلند بر تن می‌کنند که پشت آن باز است تا شلاق به پوست بدن اصابت کند. مقامات کلیسا فعالیتهای آن انجمنها را رسمیت بخشیدند و قوانینی وضع کردند تا کسانی که به این مدام ملحق می‌شدند، زندگی ساده‌ای را در پیش بگیرند. باید لباس‌هایی از پشم زمخت و به رنگ تیره به تن کنند، موهای خود را بتراشند و صورت اصلاح نکنند و ریش مرتب نکنند. زمانی نیز سر را می‌تراشیدند و فقط لباس‌های تیره می‌پوشیدند. همه از تماشای تئاتر و از تفریحات دیگر پرهیز می‌کردند و در ضیافت‌ها و مهمانی‌ها شرکت نمی‌کردند همچنین فعالیت‌های تجاری ممنوع بود تا مبادا سوء استفاده‌های نامشروع کنند. در این انجمن‌ها تمام ثروتمندان گناهکار محسوب می‌شدند و اگر کسی از طبقه مرفه می‌خواست به انجمن آزارکشان ملحق شود، باید کلیه اموال حرام را پس بدهد و اگر نمی‌توانستند و یا نمی‌دانستند به چه کسی احجاف کرده بودند، اموال مسروقه یا مشکوک را به دیرها و کلیساها جهت کمک به بیماران و بیوه زنان و یتیمان و برای احداث بیمارستان اهدا می‌کردند. علاوه بر این آنها از احراز مقام سیاسی و اداری منع می‌شدند و نباید اسلحه حمل می‌کردند و به همین دلیل از خدمت نظام معاف بودند. مهمترین دستورشان پرهیز از ثروت و تجملات بود، به طوری که ثروتمندانی که می‌خواستند به عضویت آن دسته‌ها در بیایند زندگی فقیرانه در پیش می‌گرفتند. طبق گفتار انجیل «گنج‌ها برای خود در زمین نیندوزید: جایی که بید و زنگ زیان می‌رسانند و جایی که دزدان نقب می‌زنند و دزدی می‌کنند، بلکه گنج‌ها را بهر خود در آسمان بیندوزید، جایی که بیدوزنگ زیان نمی‌رساند و جایی که دزدان نقب نمی‌زنند و دزدی نمی‌کنند. زیرا هر جا گنج تو باشد، دل تو نیز در آن جا خواهد بود.» و نیز: «باز شما را می‌گویم که گذشتن شتر از سوراخ سوزن آسانتر است از دخول شخص ثروتمند در ملکوت خدا». اعضای آن انجمن‌ها چهار روز در هفته در طول تمام سال روزه کامل می‌گرفتند و بعضی‌ها از روابط زناشویی نیز خودداری می‌کردند. در این باره جهت جلوگیری از افراط و راهنمایی به میانه روی، کلیسا تعداد روزهایی را برای این پرهیز تعیین نمود. ضمن اجرای مراسم شلاق زنی اشعاری به زبان لاتینی خیلی ساده و دارای قیافه خوانده می‌شد. از همه مشهورتر شعر stabatmater بود که هنوز در کلیسا خوانده می‌شود و بیانگر غم و غصه مریم، مادر عیسی، است. وقتی به یاد صلیب ایستاده بود در حالیکه فرزندش بر روی آن میخکوب شده بود. شکل دیگر عزاداری مسیحیت ، تعزیه خوانی بر مسیح است که فیلم مصائب مسیح یک نمونه از این تعزیه خوانی را نشان میدهد .گاهی هم حمل صلیب در این تعزیه خوانی ها نمود پیدا میکند .که در این راستا مریم خوانی از جایگاه خاصی برخوردار است .در این برنامه ذکر مصیبت از زبان مریم در شرایطی که فرزندش بالای صلیب است ،صورت میگیرد . از اشکال دیگر عزاداری در مسیحیت حمل نمادین تابوت است . گذاشتن تاج خار بر سرکه خود حکایتی مفصل دارد از نمودهای دیگر عزاداری مسیحیت است. مسیحیان برای تشبه به عیسی که خداست ،خود را ملامت میکنند که چرا وقتی عیسی شلاق خورد یا مصلوب شد او را همراهی نکردیم وعزاداری برای عیسی به جهت غفران ومغفرت الهی برای خود است .

در مسیحیت فلسفه عزاداری در حقیقت سوگواری کردن و گریستن بر کسی نیست. عزاداری در مسیحیت نوعی همانند سازی است. در مسیحیت غایت اخلاقی عبارت است از "تشبه به مسیح" به همین دلیل است که آنان در همه چیز حتی در زجر کشیدن و بر صلیب شدن هم مایلند این تشابه را نشان دهند. برای مثال آنان در این روز در برخی از مناطق صلیبی را با خود حمل میکنند که می تواند هم معنای کفن پوشیدن عزاداران ما در سوگواری امام حسین باشد. و یا خود را خراش می دهند و یا تابوت نمادین را حمل میکنند. همه این موارد به یک معناست. و آن افزایش تشبه به مسیح

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697496-2213336
جرعه ای از زلال شراب حقیقت عزاداری در مسی

امیر محمدی - 09:37 1389/10/3

سنت سوگواری در شیعه و مسیحیت

اندیشه - پروفسور فرانکو امتو شرق شناس 60 ساله ایتالیایی است که تحصیلات خود را در فلسطین، ایتالیا و ایران گذرانده است.

او اکنون استاد شرق شناسی ادیان در بسیاری از دانشگاه‌ها است.این مقاله با موضوع سنت سوگواری در شیعه و مسیحیت، توسط بخش اندیشه سایت خبرآنلاین از زبان انگلیسی ترجمه شده است.

نخستین واژه‌های زبان فارسی را خوب به یاد دارم، همچنین موقعیت و صحنه اولین برخورد با آن‌ها را به یاد دارم. خاطره اولین شعری که در خاطره دارم ـ که در واقع نمی‌توان آن را شعر نامید ـ به حدود پنجاه سال پیش برمی‌گردد. روز بسیار گرمی بود، روز تعطیل هم بود و یکی از دوستان مرا دعوت کرده بود تا چیز تازه‌ای مشاهده کنم. دسته‌های زنجیر زنان در عاشورای حسینی را آن دوست مرا از کوچه پس کوچه به خیابان بوزرجمهری، نزدیک سبزه میدان رساند. دسته‌ها هر یک به روش مختص به خود با قدم‌های منطم و حرکات همزمان از جلوی ما می‌گذشتند و ملال و اندوه خود را توسط اشعار ساده بیان می‌کردند:

چه کربلاست امروز
چه پربلاست امروز
سر حسین محبوب
از تن جداست امروز

ریتم ضربه‌های زنجیرها، که با آهنگ محزون اعضای دسته توأم بود، صحنه بزرگ‌ترین حماسه اسلامی چهارده قرن پیش را جلوی چشم حیران من زنده می‌کرد و در خاطرم نقش می‌بست. ضمنا به یاد می‌آوردم که در کتب تاریخ خوانده بودم که در اروپای قرون وسطی نیز دسته‌های شلاق زنان مسیحی رواج داشت. این آیین نخست صرفا در دیرها و صومعه‌ها مرسوم بوده و سپس مؤمنان عادی نیز آن را انجام می‌دادند، به خصوص برای تقاضای رفع مصیبت‌های عمومی مانند طاعون و جنگ از درگاه خدا.

اولین سند تاریخی که این سنت را نقل می‌کند به سال 1260 میلادی (مترادف با 658 ه ق) برمی‌گردد. در آن سند گفته می‌شود که راهبی به نام رانئری فازنی (ranieri fasni) ملبس به لباده‌ای ازگونی، با شلاقی از رشته‌های چرمی در خیابان‌های شهر پروچیا (pergia) راه افتاده بود و مردم را به تقلبد از خود دعوت می‌کرد. مردم زیادی همان لباس را پوشیدند و با شلاق، خودزنی کردند. به زودی این آیین در روستاهای اطراف آن شهر گسترش یافت و بعد به شهرهای دیگر. در کمتر از دو ماه در خیابان‌های اغلب شهرهای ایتالیا دسته‌ةایی مشاهده می‌شد از مردهای نیمه برهنه‌ای که خود را شلاق می‌زدند. شب‌ها زنان در خانه‌ها یا نمازخانه‌ها جمع می‌شدند و به شلاق‌زنی می‌پرداختند. این عادت از مرز ایتالیا فراتر رفت و فرانسه و آلمان تا لهستان را فرا گرفت و به اصلاح اخلاق عوام، آشتی با دشمنان، آزادی اسیران جنگی و استرداد اموال مسروقه و حرام منجر شد. به مرور زمان فعالیت این دسته‌ةا صورت منظمی به خود گرفت و انجمن‌ةایی پدید آمد با آیین‌نامه‌ةا و قوانین مشخص که علاوه بر شلاق زدن خود، اعمال خیر نیز انجام می‌دادند؛ اعمالی مانند صدقه دادن به خصوص برای رفع نیزا نیازمندان آبرومند، عیادت از بیماران، دیدار زندانیان و برگزاری مجالس دعا برای در گذشتگان.

از قرن سیزدهم تا چهاردهم (قرن هفتم الی نهم ه ق) این انجمن اصلی‌ترین عوامل انجام کارهای خیر بودند. در بعضی از شهرها و در خود رم هنوز بیمارستان‌هایی از آن دوران باقی مانده است که در آرم آن‌ها تصویر یک شلاق به چشم می‌خورد. هنوز در بعضی از استان‌های ایتالیای جنوبی و در اسپانیا انجمن‌هایی از شلاق زنان وجود دارد که اعضای آن با شلاق چرمی یا با چند دسته نی خود را می‌زنند. به خصوص در هفته مقدس ـ هفته‌آی که در آن از آزار و مرگ حضرت عیسی یاد می‌:نند ـ اعضای آن انجمن‌ها لباده‌های سفید بلند بر تن می‌کنند که پشت آن باز است تا شلاق به پوست بدن اصابت کند.

مقامات کلیسا فعالیت‌های آن انجمنها را رسمیت بخشیدند و قوانینی وضع کردند تا کسانی که به این مدام ملحق می‌شدند، زندگی ساده‌ای را در پیش بگیرند. باید لباس‌هایی از پشم زمخت و به رنگ تیره به تن کنند، موهای خود را بتراشند و صورت اصلاح نکنند و ریش مرتب نکنند. زمان نیز سر را می‌تراشیدند و فقط لباس‌های تیره می‌پوشیدند. همه از تماشای تئاتر و از تفریحات دیگر پرهیز می‌کردند و در ضیافت‌ها و مهمانی‌ها شرکت نمی‌کردند همچنین فعالیت‌های تجاری ممنوع بود تا مبادا سوء استفاده‌های نامشروع کنند. در این انجمن‌ةا تمام ثروتمندان گناهکار محسوب می‌شدند و اگر کسی از طبقه مرفه می‌خواست به انجمن آزارکشان ملحق شود، باید کلیه اموال حرام را پس بدهد و اگر نمی‌توانستند و یا نمی‌دانستند به چه کسی احجاف کرده بودند، اموال مسروقه یا مشکوک را به دیدها و کلیساها جهت کمک به بیماران و بیوه زنان و یتیمان و برای احداث بیمارستان اهدا می‌کردند. علاه بر این آن‌ها از احراز مقام سیاسی و اداری منع می‌شدند و نباید اسلحه حمل می‌کردند و به همین دلیل از خدمت نظام معاف بودند. مهم‌ترین دستورشان پرهیز از ثروت و تجملات بود، به طوری که ثروتمندانی که می‌خواستند به عضویت آن دسته‌ها در بیایند زندگی فقیرانه در پیش می‌گرفتند. طبق گفتار انجیل «گنج‌ها برای خود در زمین نیندوزید: جایی که بید و زنگ زیان می‌رسانند و جایی که دزدان نقب می‌زنند و دزدی می‌کنند، بلکه گنج‌ها را بهر خود در آسمان بیندوزید، جایی که بیدوزنگ زیان نمی‌رساند و جایی که دزدان نقب نمی‌زنند و دزدی نمی‌:نند. زیرا هر جا گنج تو باشد، دل تو نیز در آن‌جا خواهد بود.». (1)و نیز: «باز شما را می‌گویم که گذشتن شتر از سوراخ سوزن آسانتر است از دخول شخص ثروتمند در ملکوت خدا». (2)

اعضای آن انجمن‌ها چهار روز در هفته در طول تمام سال روزه کامل می‌گرفتند و بعضی‌ها از روابط زناشویی نیز خودداری می‌کردند. در این باره جهت جلوگیری از افراط و راهنمایی به میانه‌روی، کلیسا تعداد روزهایی را برای این پرهیز تعیین نمود. ضمن اجرای مراسم شلاق ‌زنی اشعاری به زبان لاتینی خیلی ساده و دارای قیافه خوانده می‌شد. از همه مشهورتر شعر stabatmater بود که هنوز در کلیسا خوانده می‌شود و بیانگر غم و غصه مریم، مادر عیسی، است. وقتی به یاد صلیب ایستاده بود در حالی که فرزندش برروی آن میخکوب شده بود.

به جای آن که به تشریح وجوه تشابه این سنت‌ها در دو دین بپردازیم، باید یادآوری کنیم که در حالی که در تشیع این عزاداری پابرجاست، در مسیحیت از بین رفته است و فقط در بعضی مناطق ایتالیا و اسپانیا هنوز برقرار است، ولی فاقد محتوای کهن خود است و صرفاٌ صورت ظاهر آن حفظ شده است. شباهت‌های بارزی در مراسم قدیمی مسیحیان و مراسم فعلی شیعیان وجود دارد که بر هیچ کس پوشیده نیست. ممکن است کسی سؤال کند چه کسی از دیگری اقتباس کرده است؟ ممکن است که این دو پدیده مشابه، مستقل از هم بوده باشد . از طرفی بنده به تاریخ اسلام آن چنان وارد نیستم و اسناد تاریخی اسلامی در اختیار ندارم تا بتوانم به این سؤال جواب بدهم. این کار یک پژوهشگر مسلمان است. به هر حال دانستن این مطلب اهمیت چندانی ندارد. چیزی که حایز اهمیت است فلسفه و اهدافی است که در این رسوم نهفته است. این سنت‌ها در مسیحیت به تازیانه خوردن حضرت عیسی برمی‌گردد. (3).

معمولاٌ آزارکشی یا خودآزاری در مسیحیت، فقط یادآور آزار کشیدن عیسی مسیح نیست، بلکه به معنای شریک بودن فرد مسیحی درآن رنج و آزار نیز هست. مسیحیان معتقدند که علت عذاب و رنج عیسی گناهان انسان‌ها بوده و نمی‌توان از آن گناهان پاک شد، مگر از راه تشبه به آن رنج و عذاب. بنابراین رنج به معنای توانایی بازخرید انسان گناهکار از بردگی و گناه است. در نظر مسیحیان، پذیرفتن نابسامانی‌ها و رنج‌های زندگی و به خود رنج دادن بهترین وسیله تطهیر و دریافت بخشودگی و رحمت الهی است. علاوه بر این، کسی که به تن خود آزار می‌دهد، به خدا و به خود ثابت می‌کند که می‌خواهد از گناه بازگردد و در راه رستگاری گام بنهد. تا آنجایی که حقیر مشاهده کرده است، و ادعا ندارد که درست درک کرده باشد، در مسلک تشیع مراسم عاشورای حسینی تجلیل از آن ابرمرد و تقلید از شجاعت او توسط کسانی است که از ضربه‌های زنجیر نمی‌هراسند. این کار، اظهار ملالی است برای مرگ پرافتخار آن پهلوان معصوم و محبوب. درست مانند درد مادر یا پدری که فرزند دلبند خود را از دست داده‌اند. به هر حال در این دو سنت مسیحی و شیعی می‌توان فصل مشترکی پیدا کرد، زیرا کسی که با اعتقاد و بدون تظاهر و یا پیروی از مد حاضر است خود را شلاق یا زنجیر بزند، به عمق این مطلب پی می‌برد: «کسی که در راه حقیقت جان خود را نثار کرده است به ما آموخت که دنیاگرایی و خودخواهی در خورپیروان ادیان الهی نیست».

پی‌نوشت‌ها:
1- انجیل متی، باب 6، آیات 19 - 21
2- انجیل لوقا، باب 18، آیه 25. انجیل متی، باب 19، آیه 24. انجیل مرقس، باب 10، آیه 25.
3- انجیل یوحنا، باب 19، آیه 1.

نقل قول
ارسال پاسخ
club_postreply_697490-2213336
سنت سوگواری در شیعه و مسیحیت اندیشه

بستن

تبلیغات

لینکستان گفتگوی ادیان

گفتگوی ادیان

iid

لیست بحث ها

عنوان بحث

سنت سوگواری در ادیان

پاسخ ها

اداب و لباس عزا داری

Continental Europe

[edit] White mourning

[edit] United Kingdom

[edit] United States

[edit] Ethiopia

[edit] State and official mourning

[edit] Religions and customs

سنت سوگواری در شیعه و مسیحیت

گیرندگان: