شهر ممنوعه - پکن از سلسله مقالات معرفیشاهکارهای معماری جهان امیر طائفی

شهر ممنوعه

امیر طائفی

                                 

در مرکز پکن پایتخت چین مجموعه باستانی سحرآمیزی به نام شهر ممنوعه چشمنوازی می کند .

اثری که درجهان نیز صاحب شهرت است . شهر ممنوعه که مروارید درخشانی درمعماری چین باستان است ، به روایتی وسیع ترین و کامل ترین مجموعه معماری چوبی در جهان بشمار می رود.

احداث شهر ممنوعه در سال 1406 میلادی با دستور " جو دی " دومین امپراتور سلسله مینگ آغاز گردید و ظرف 14 سال ساخته شد. تا سال 1911 میلادی و نابودی سلسله چینگ (قریب 500 سال) جمعا 24 امپراتور در این شهر ممنوعه اقامت کرده و بر چین فرمان رانده اند.

از سال 1924 بازدید از این مجموعه به عنوان کاخ موزه برای عموم آزاد گردید و ممنوعه بودن آن پایان پذیرفت.

این اثر نادر با ساختگاهی (سایت) مستطیل شکل مساحتی حدود 72 هکتار را در برمی گیرد.961 متر طول در امتداد شمال به جنوب و 753 متر عرض در امتداد شرق به غرب.

دیواری با ارتفاع 10 متر و خندقی با عرض 52 متر دورتا دور مجموعه را فراگرفته است.دیوار در هر ضلع خود یک دروازه را جای داده است.بر روی ضلع جنوبی دروازه نیمروز ( Meridian Gate ) و بر روی ضلع شمالی دروازه نیروی ایزدی ( Gate of Divine Might ) قرار دارد.دیوار ها ضخیم هستند و طوری طراحی شده اند که در برابر آتش توپخانه آن زمان مقاومت کنند.

شهر ممنوعه کاملا طبق نظام تشریفاتی سلسله های فئودالی و اصول طبقاتی ساخته شده است . طرح کلی، وسعت ،شیوه معماری ، رنگ و تزیینات همه نمایانگر امتیاز خاندان سلطنتی و سلسله مراتب اشرافی است. سه قصر این مجموعه یعنی قصر تای حه ،قصر جون حه و قصر بایو حه که توجه را بیشتر جلب می کنند، محل اعمال قدرت امپراتوری امپرتوران و بر پایی مراسم پرشکوه بوده است. قصر تای حه ،مرکز تمامی شهر ممنوعه و تخت سلطنتی طلایی رنگ امپراتور در این قصر دیده می شود. این قصر دارای مجلل ترین معماری در شهر ممنوعه است. این قصر در شمال میدان بر سکوی مرمری سفید رنگی به مساحت30 هزار متر مربع و بلندای 8 متر ساخته شده است. ارتفاع آن40 متر است که به لحاظ ارتفاع ، بلند ترین بنای شهر ممنوعه است.

در فرهنگ چین ، اژدها نماینده قدرت امپراتوری است و امپراتور "پسر آسمانی " اژدهای حقیقی" نامیده می شود. درون قصر تای حه در بالا و پایین با حدود 13 هزار شکل اژدها تزیین شده است .

تعداد قصرها و اتاقها در شهر ممنوعه بسیار زیاد است. می گویند جمعا 5/9999 اتاق در آن وجود دارد. به اعتقاد پیشنیان چینی، اقامتگاه امپراتوران آسمانی دارای 10 هزار اتاق است و امپراتورانی که پسر امپراتور آسمانی دانسته می شدند باید خویشتندار بوده و نمی بایست از شمار اتاقهای امپراتور آسمانی تجاوز می کردند. از این رو شمار اتاق های شهر ممنوعه نیم اتاق کمتر ازشمار اتاقهای کاخ آسمانی است. ( آن نیم اتاق ظاهرا تنها یک راه پله را در بر می گیرد)

معماری مجموعه شهر ممنوعه تبلور نگرش و درایت مردم چین است.مجموعه از نیارش بناها گرفته تا آمود هر یک از اتاقها و دیوارها ، سرشار از اندیشه های عجیب و غریب است. مثلا سکوی سفید رنگ قصر تای حه، این قصر را پر جلال تر کرده و در ضمن از نفود رطوبت به قصر جلوگیری می کند . برای زهکشی این سکو که در سه اشکوب است ،از بیش از یک هزار مجسمه سر اژدها استفاده شده وهنگام بارش باران آب زهکشی شده از دهان اژدها ها فوران می کند .و از آنجا که ابنیه مجموعه شهر ممنوعه چوبی است ،این امر ظاهرا در پیشگیری از آتش سوزی موثر بوده است . در میان حیاط این شهر جمعا 308 ظرف مسی بزرگ برای ذخیره آب دیده می شود که در طول تمام سال برای پیشگیری از آتش سوزی بکار می رفته . درزمستان زیر این ظرف ها آتش روشن می کردند تا آبهای داخل آن یخ نبندد.

قصر تای حه

طبق یادداشت های تاریخی ،در سلسله مینگ 100 هزار صنعتگر و یک میلیون کارگر در ساخت این مجموعه عظیم باستانی شرکت داشته اند.

مصالح ساختمانی مصرفی از سراسرکشور حتی استان یونن در فاصله چند هزار کیلومتری تهیه شده است .

اشیا و کشفیات گرانمایه ای درشهر ممنوعه شده و شمار آن جمعا به یک میلیون می رسد و یک ششم شمار کل کشفیات چین را شامل می شود.

اکنون 585 سال از ساخت این شهر ممنوعه می گذرد.و سالانه بیش از 10 میلیون نفر را از سراسر جهان به سوی خود می کشاند.

1-تیان آنمن (دروازه صلح بهشتی)

2-دوان من

3-معبد سلطنتی اجدادی

4-ومن(دروازه نیمروز)

5-دونگ هوامن(دروازه گلباران شرقی)

6-دروازه گلباران غربی

7-تای حه من (دروازه هارمونی بزرگ)

8-میدان هارمونی

9-قصر تای حه

10-قصر جون حه

11-قصر بایو حه

12-دروازه و قصر صلح و آرامش

13-دروازه پاکی بهشتی

14-قصر پاکی بهشتی

15-باغ های کاخ سلطنتی

شهر ممنوعه یا شهر شاهان که همینک به صورت «موزه ی عموم» میزبان میلیون ها علاقه مند به فرهنگ و هنر چین می باشد در سال 1987 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. این اثر فرهنگی – هنری نه تنها برای مردم چین با ارزش است بلکه در سطح جهان نیز مقامی والا و سندی برای تاریخ – فرهنگ و هنر خاور دور می باشد. این مجموعه بزرگترین و کاملاترین مجموعه ی معماری چوبی جهان به شمار می رود و خود به تنهایی روایت کننده ی تاریخ معماری چین می باشد. شهر ممنوعه تشکیل شده است از مجموعه ای از کاخ ها که در سال 1406 میلادی با دستور جودی دومین امپراطور سلسله مینگ در مدت زمان 14 سال ساخته شدو در حدود پنج قرن دو سلسله ی مینگ و چینگ به چین از داخل شهر ممنوعه حکومت کردند و 24 امپراتور در این شهر اقامت داشتند. اقامت در این شهر خاص طبقه ی ویژه بود و مردم عادی اجازه ی ورود به این شهر را نداشتند به همین خاطر حکایت این شهر همیشه برای مردم معما می نمود تا سال 1924 که باز دید ازاین شهر به عنوان کاخ موزه برای عموم آزاد گردید. امروز حتی  یکی از قهوه فروشی های بزرگ امریکایی نیز در این شهر (کاخ موزه شهر ممنوعه ) شعبه دایر کرده است.

دور تا دور شهر ممنوعه را خندقی به عرض 52 متر فرا گرفته است. در هر ضلع از شهر دروازه ای قرار داده شده است

در شمال دروازه نیروی ایزدی, در جنوب دروازه ی نیمروز, در شرق دروازه ی گلباران شرقی, و در غرب: دروازه ی هارمونی بزرگ

معماری این شهر به شیوه ی سلطنتی و کاملاً تشریفاتی می باشد. طبقاتی بودن جامعه ی آن زمان در شیوه ی معماری این مجموعه بارز است. در طراحی کاخ های این مجموعه با توجه به اهمیتی که هر کاخ داشته (افرادی که در آن بودند – کاربرد آن و ...) تزئینات متفاوت  است, هر چه مهمتر – با شکوهتر , به طور مثال قصر تای حه مرکزیت شهر ممنوعه را در اختیار دارد. در شمال میدان بر سکوی مَرمَری سفید رنگی و به بلندای 8 متر ساخته شده است و مساحت آن 30 هزار متر مربع و ارتفاع آن 40 متر می باشد این قصر مجلل ترین معماری را در شهر ممنوعه دارد. این قصر محل بر پایی فعالیت های مهم از جمله نشست امپراتور بر تخت. مراسم روز تولد امپراتوران, جشن ها و مراسم لشکر کشی است و پر عظمت ترین و بزرگترین قصر چوبی چین می باشد.

تای چی (مراقبه پویا) چیست؟
 
تای چی یا یوگای چینی به معنی نهایت برتر است و نحوه جاری كردن چی یا نیروی حیاتی در روان و جسم را به هنرجو آموزش می‎دهد . تای چی حاصل تركیب سه فلسفه بودیسم ، تائوئیسم ، و كنفسیوس می‎باشد . تای چی هنر مراقبه فعال است و در عصر حاضر یكی از مؤثرترین راههای رهایی از تنش و بازسازی روان و جسم انسان امروز به شمار می آید .   چون در عصر حاضر انسانها عادت به فعالیت و حركت كرده اند ، برای آنها بسیار مشكل است كه در گوشه ای ، ساكت و ساكن بنشیند و به خود بنگرند . ولی تای چی به عنوان  هنر مراقبه فعال به هنرجو یاد می‎دهد كه چگونه در حین فعالیت بتواند به نیروی درونی و جوهر ابدی خود آگاه شده و بتواند در ژرفای وجود خود، تحقیق كند و گوهر وجودی خویش را كه همانا آگاهی و روشنایی است صید كند .
 
 تای چی از یك سری حركات موزون و مواج ،  حركات تنفسی ،‌ تمركزی ،  تجسمی و مراقبه های خاص  تشكیل شده  ، كه به وسیله آنها هنرجو با شعور و هشیاری درونی خود ارتباط برقرار كرده و می‎تواند كیفیتی برتر و متعالی تر را در زندگی عادی و روزمره خود نمایان كند .
 
 چاكراها یا مراكز انرژی كه در تای چی مورد بررسی قرار می گیرد تمام چاكراهای اصلی به خصوص چاكرای تاج و چشم سوم ، چاكراهای فرعی دست و پا و سرچشمه انرژی ، تانتین می باشد . تای چی بخشی از طب سنتی چینی است . در اصل نقاط درمانی طب سوزنی به گونه ای در حركات تای چی گنجانده شده اند كه یك فرد به طور مستقل بتواند آنها را تحریك كرده و فعالانه باعث شفای روان و بدن خود شود .
 
تای چی هنر شفای كل نگری مانند یوگا ، هومیوپاتی ، انرژی درمانی و …… می‎باشد. در ضمن تای چی برای عصر حاضر كه بسیار سریع و پرجنب  وجوش است بسیار مناسب است و فرد حتی در زندگی عادی روزمره مثلاً : جارو زدن ، رانندگی و … می‎تواند از آن استفاده كند .
 
فلسفه تای چی بر چه اساسی استوار است؟
 
 تای چی كلاً بر چند اصل مانند : قانون یین و یانگ ، قانون انرژی هوشمند حیات «چی » ، قانون تعادل ، قانون اتحاد ، قانون طبیعت ، «غلبه نرمی بر سختی » ، قانون عدد 3 «تثلیث » ، قانون ارتعاشات ، قانون خود هشیاری ، خویش انضباطی ، خود شناسی ، قانون تسلیم ، قانون عدد 7 یا اكتاو ، قانون برتری ذهن و رابطه متقابل آن با بدن ، تئوری وای دن و قانون روح و ….. استوار است .
 
اكنون به بررسی چند اصل بنیادین تای چی می‎پردازیم :
 
1 - چی ، جوهر واحد هستی «Spirit , Vital  force»
چی به معنای هوا ، نیرو ، حركت و انرژی حیاتی است كه در اصل منظور همان انرژی ذاتی یا انرژی اولیه و مطلق و یا جوهره ی حیات می‎باشد . این انرژی حیاتی از مبدأیی واحد به بیرون انتشار می یابد و باعث زندگی و جان بخشیدن به هر چیزی می‎شود . هستی هر چیز  وهر كس وابسته به این انرژی حیاتی و واحد است كه در زبانهای مختلف با نامهای مختلفی مانند ، كی  یا ریكی در ژاپن ، نا یا جان یا نیرو در پارسی ، روح الهی یا عشق الهی یا حی یا نور و …. در عرفان اسلامی ، روح القدس یا كلمه در مسیحیت ، تائو در تائوئیسم ، پرانا در علوم ودائی ، داما در بودیسم ، چی در چین ، انرژی هوشمند در علم ، ATP در فیزیولوژی  ، ناشناختنی در عرفان سرخپوستی و قانون جاذبه در فیزیك می‎نامند .
 
این جریان هوشمند از چاكرای تاجی وارد بدن می‎شود و از میان 7 چاكرای اصلی عبور می‎كند و باعث حیات انسان و هر موجود زنده دیگری می‎شود . پس هر چه این جریان متعادلتر و قویتر باشد موجود سرحال تر و قویتربودن می‎شود . در تای چی هنرجو نحوه تعادل ، بیشتر كردن و هدایت این جریان را یاد می‎گیرد .
 
اعتقاد چینیان چنین است كه جریان چی از سه طریق دریافت می‎شود : 1- آسمان «هوا و …» 2- زمین «غذا » 3- انرژی جنسی    و به طور مستمر در مسیرهای انرژی بدن انسان جاری است و هر گاه در این جریان اختلالی به وجود آید یا مسیر آن مسدود شده و كلاً نا متعادل شود بیماری به وجود می‎آید . تای چی و چی كونگ تكنولوژی شفاگری این فلسفه می باشند كه به هنرجو آموزش می دهند كه چگونه چی را لمس كرده ، آنرا متعادل كند.
 
كاربرد اصل چی به چه معناست؟
 
  فردی كه چی را در وجود همه شناخته باشد دیگر در مورد كسی خشونت ، نفرت نمی ورزد و جز عشق نمی تواند بكند چون هر چه می‎كند با آن جریان هوشمند حیات برخورد می‎كند و دیگر صورت آدمیان را نمی بیند بلكه جوهرة واحد آنها را می بیند  وبه آن احترام می گذارد و در جهت خدمت بر می‎آید . فردی كه خود را با جریان هستی هماهنگ نكرده، مقاومت می‎كند و شكست می خورد ، مثلاً« با آلوده كردن زمین و آسمان » و بعد داد سر می‎دهد كه این چه زندگی است و با این كار هر لحظه خود را به نابودی نزدیكتر می‎كند ولی كسی كه به جریان هستی اعتماد می‎كند هرلحظه از زندگی اش سرشار از سرور و موفقیت است .
 
تبدیل كردن انرژی منفی و فشار به انرژی مثبت ( قانون نوعی دیگر )  یعنی چه ؟
 
  در تای چی كه  فن آوری حكمت چین باستان است ، قاعده ای وجود دارد كه می‎گوید : هر چه فشار بیشتری وجود داشته باشد شما بیشتر می توانید در جهت منافع خود از آن استفاده كنید . اما چگونه ؟ طبق قاعده غلبه نرمی بر سختی . مثلاً : آب را بنگرید چگونه سنگها را می شكافد و به جلو می رود و راه خود را ادامه می‎دهد  . در هنرهای رزمی شرق مانند جودو ، آیكیدو ، هاپكیدو و …. هم از این قاعده به شكل دیگری استفاده می كنند . این اصل برای استفاده در زندگی روزمره است . طبق این اصل انرژی منفی یا فشار همان انرژی مثبت است «طبق فلسفه ین و یانگ » كه می‎توان با یك برخورد درست و متعادل آنرا تغییر داد و اینجاست كه شكست پلی می‎شود برای پیروزی . بر اساس قانون نوعی دیگر یعنی نوعی دیگر برخورد كردن و نوعی دیگر دیدن و .. می‎توان وقایع را تغییر داد «مسأله مهم نیست ،طرز برخورد ما با مسئله مهم است »

  روزگاری آب و باران به سیل بدل می شد و خانه ها و مزارع را ویران می كرد ولی امروز سد بر آن زده اند و آنرا برای آباد كردن مزارع و … استفاده می كنند . یك موج برای یك قایق كوچك می‎تواند ویران كننده باشد ولی برای یك كشتی می‎تواند عاملی برای حركت باشد . یك مسأله و نیازمندی برای یك جوان می‎تواند عامل توقف باشد وبرای دیگری می‎تواند باعث پیدا كردن راه های خلاقانه جدید  ویا  یک اختراع نو باشد . یك غم می‎تواند برای یكی دیوان شعر شود و برای دیگری مایع افسردگی .
                                                                              
                                                                                                                                                       
كاربردهای شفاگری در تای چی چیست؟
 
 پاكسازی و نیرودهی به جسم و روان ، متعادل كردن انرژی ها ، تغییر كیفیت زندگی و نگرش ، سالم سازی جسم و روان ، بهره وری بالاتر و بیشتر از قابلیت های ذهن و بدن  و ….
 
تمرین 1 :
 در یك حالت راحت بنشینید مثلاً : روی صندلی راحتی ، ترجیحاً پشت بدون هیچ فشارو صاف باشد.  كف دستها رو به آسمان و كف پاها روی زمین . چند لحظه با چشمان بسته به تنفس عادی خود توجه كنید بدون اینكه تغییری درآن بدهید . سپس سه نفس عمیق ، كند و طولانی بكشید . یكبار از نوك سر تا پاهایتان را نگاه كنید و كل اعضا را شل كنید . چند لحظه در این حالت بمانید و بعد ذكری را مثلاً هو ، ام ، الله و … را ترجیحاً بلند و یا ذهنی بیان كنید .سپس سه بار ذهنی نیت كنید كه می خواهم با جریان هوشمند حیات ارتباطی آگاهانه برقرار كنم و آن را در درون خودم تشخیص دهم .
در همین حال تجسم كنید كه یك نور سفید شفاف از نقطه ای در بالای سرتان «چاكرای تاج» وارد بدنتان می‎شود  از پشت سر و ستون فقراتتان عبور كرده بدن را پر می‎كند و بعد از مدتی به صورتی خاكستری از كف پایتان خارج می‎شود ، بعد از مدتی حس كنید كه هم نوری كه وارد می‎شود و هم كل بدنتان و هم نوری كه خارج می‎شود سفید شفاف شد . به حالات بدن و احساسات خود توجه كنید اگر احساس گرما یا سرما یا یا مور مور و … كردید بدانید اولین ارتباط آگاهانه خود را با این جریان هوشمند برقرار كرده اید . درطی روز توجه تان را به همین جریان بدهید كه از فرق سرتان وارد و از كف پایتان خارج می‎شود . از او بخواهید كه شما را راهنمایی كند و به شما سرزندگی و شادی اعطا كند .
 
تمرین 2 :
در یك حالت راحت بنشینید. تصور كنید یك مایع شفاف آبی از فرق سرتان وارد بدنتان می‎شود و بدنتان باد می‎كند. دستهایتان را به حالت خوش آمد گویی باز كنید . شما در حال تجربه حالت ین هستید . حال احساس و تجسم كنید كه آن مایع شفاف ، تیره شده و از كف دستهایتان خارج می‎شود و هر عدم تعادلی را كه دارید به خارج می‎برد و بعد دستها را در هم گره كرده و فشار دهید و بعد خود را گود كنید. شما در حال تجربه حالت یانگ هستید حالا دراز بكشید ( ترجیحاً به پشت ) تمام بدن را برای چند دقیقه منقبض كنید . پاها ، دستها و سر را بالا بیاورید  و ناگهان همه را شل كنید. به نقطه ای ما بین دو ابروتان توجه كنید زندگی خود را از اول ببینید  که چه فراز و نشیب های داشته اید .حالا كل زندگیتان را در یك گوی سفید تجسم كنید .
 درطی روز به چرخه ین و یانگ در همه چیز توجه كنید و راجع به آن فكر كنید و نیت كنید و بخواهید دریچه‎ای تازه از آن برایتان باز شود .
 
تمرین 3 :
 در یك وضعیت راحت دراز بكشید . سه نفس عمیق بكشید و بدن خود را شل كنید . به نقطه مابین ابروان خود توجه كنید . حادثه ای كه اخیراً برای شما پیش آمده و باعث نگرانی و ناراحتی شما شده را به یاد آورید و حال از خود بپرسید آیا در برخورد با آن می توانستم نوعی دیگر رفتار كنم ؟ حداقل 5 مورد را روی كاغذ بنویسید . آیا نگرش من به مسأله غلط است و آیا می توانم نگرش دیگری به آن داشته باشم ؟ اگر نوعی دیگر برخورد می كردید آیا به خود فشار می آوردید و ناراحت می شدید یا نه . در طی روز هر اتفاقی كه برایتان می افتد لحظه ای مكث كنید و با خود فكر كنید آیا نوعی دیگر می‎توانم برخورد كنم ، آیا نگرش من درست است و آیا می توانم نگرش خود را تغییر دهم ؟ اگر نگرش شما درست بود آیا ناراحت می شدید ؟ آیا شكست می خوردید یا نه ؟
برای تغییر در نگرش ، شناخت و درك والاتری نیاز است كه با توجه مستقیم در زندگی بدست می‎آید پس به جریان و وقایع روزمره دقت كنیدو اگر برای زندگی و خودتان ارزش قائل هستید راجع به آنها ، نگرش خود ، طرز برخورد خود و قانون نوعی دیگر اندیشه كنید .
 
برگرفته از كتاب بیداری اژدهای سفید نوشته ارنگ محسنی دانشجوی روانشناسی و شالبندمشكی تای چی ووشو شائولین
 
منابع فارسی :
1-    تای چی چوان ، استوارت مك فارلین ، منوچهر البرزی  ، مرضیه ذاكر ، انتشارات كلام شیدا
2-    واژه نامه اكنكار ، پال توئیچل ، یحیی فقیه ، انتشارات سی گل .
3-    ناگفته ها و نگفتنیهای انرژی درمانی ، رضا علیزاده ، انتشارات سحر .
4-    سری كتابهای دانشگاهی پیام نور
5-    تكنیكهای بین المللی تای چی چوان ، شكوفه دیوانی ، انتشارات سهاره .
6-    پرورش انرژی حیاتی از طریق چی كونگ ، دكتر یانگ ، برگردان دكتر علیرضا بشارتی ، انتشارات فراروان .
منابع خارجی :
1- Shaolin China . unique Publications , Inc .1980
 2- Chinese Qigong Massage, YMAA Publication center
3- The Root of chinese Qigong , Longevity & Enlightment YMAA Publication center .

اینجا را كلیك كنید