چهاردهمین دالایی لاما


مترجم: كاوه شجاعی

در مارس 1959، هنگامی كه سربازان چینی شورش مردم در تبت را فرو نشاندند، تنزین گیاتسو، دالایی لامای چهاردهم به هند گریخت . در آن زمان ، او جوانی بود در نیمه راه دهه سوم زندگی و آینده ای روشن را پیش روی خود نمی دید. هزاران تبتی به همراه او - رهبرشان - به تبعید آمده بودند.
    دالایی لامای چهاردهم در اوج جوانی مسوول محافظت از آنها و از سنت هایشان شده بود.
    تنزین گیاتسو حالا رهبر معنوی تبت است و تاثیرش از مرزهای جامعه تبتی های در تبعید فراتر رفته است . او حالا در صحنه جهانی جایگاهی والا دارد. جهان ، دالایی لامای چهاردهم را به عنوان یكی از چهره های پیشرو مذهبی می شناسد؛ رهبری كاریزماتیك و روادار كه در سراسر زندگیش حامی صلح بوده است . دالایی لامای چهاردهم در تمام طول زندگیش خودمختاری تبت را«بدون خشونت » خواسته است . همین امر باعث شد در سال 1989 جایزه صلح نوبل را به او بدهند. به رهبری كه از خشونت بیزار است و تساهل را تبلیغ می كند.
    از تولد تا تبعید
    چهاردهمین دالایی لاما در ششم جولای 1935 در دهكده ای كوچك در شمال شرقی تبت به دنیا آمد. پدر و مادرش كشاورز بودند و او خواهر و برادران بسیار داشت . وقتی دو ساله بود، تیم جست وجویی از مقامات رسمی بودایی او را به عنوان كسی كه روح دالایی لامای پیشین در او حلول كرده ، شناسایی كرد. پس از آن همه چیز عوض شد. او در معبدی آموزش دید و به درجه «گشه لارامپا» - دكترا در فلسفه بودایی - رسید.
    اما در سال 1959، وقتی پانزده ساله بود، دومین اتفاق سرنوشت ساز زندگی او رخ داد و نوجوانی اش را با خود برد. چین به تبت حمله كرد. هنگامی كه سربازان بیگانه وارد كشور می شدند، دالایی لامای چهاردهم رهبری دولت را برعهده گرفت . پكن در ماه می 1951 طی توافقنامه ای 17 ماده ای تبت را به چین الحاق كرد. آنها ضمانت كردند هیچ تغییری در نهادهای سیاسی ، فرهنگی و مذهبی رخ نخواهد داد. در سال 1954 دالایی لاما به پكن رفت و با مائو تسه تونگ رهبر چینی ها درباره آینده مردم تبت گفت و گو كرد. چینی ها به مفاد توافقنامه وفادار نمانده و دخالت در امور داخلی تبت را گسترش داده بودند. تبتی ها مقاومت را آغاز كردند.
    در مارس 1959 تبتی ها به خیابان آمدند و خواستار پایان حكمرانی چینی ها شدند. سربازان چینی با خشونت تمام وارد عمل شدند و شورش را خفه كردند. هزاران معترض جان خود را از دست دادند.
    دولت در تبعید
    دالایی لاما از ترس دستگیری پای پیاده به هند گریخت . دولت هند تقاضای او را برای پناهندگی سیاسی پذیرفت و دالایی لاما در دهارامسالا در شمال این كشور ساكن شد. طی ماه های بعد حدود 80 هزار تبتی به دنبال رهبرشان به دهارامسالا آمدند. جایی كه حالا مقر دولت تبت در تبعید است .
    وظیفه جدید دالایی لاما از همان ماه های نخست آغاز شد: كمك به تبعیدی ها و حفظ فرهنگ تبتی . او سیستم آموزش زبان و فرهنگ تبتی را برای كودكان پناهندگان پایه گذاشت و موسسه هنرهای نمایشی تبت و مركز مطالعات پیشرفته تبتی را تاسیس كرد.
    دالایی لاما از آن پس ، آنچه را كه بر تبتی ها گذشته بود، به جهانیان نشان داد. او به سازمان ملل رفت و مجمع عمومی را وادار كرد قطعنامه هایی در حمایت و برای محافظت از مردم تبت در سال های 1959، 1961 و 1965 صادر كند. دالایی لامای چهاردهم در تمام این سال ها با تعداد زیادی از سران جهان دیدار كرد. علاوه بر این او با رهبران مذهبی دنیا از جمله پاپ ژان پل دوم فقید چندین بار ملاقات كرد.
    مبارزه بدون خشونت و نوبل صلح
    دالایی لاما همیشه از«راهی میانه » برای حل مساله تبت حمایت كرده است : خودمختاری كامل تبت و جزئی از چین بودن . در سال 1987 او طرحی 5 ماده ای را ارائه كرد و در آن خواستار شناخته شدن تبت به عنوان «منطقه صلح » شد. دالایی لاما در این طرح خواهان آن شد كه كوچ اجباری چینی ها به تبت پایان یابد.
    او هیچ گاه موضعش را تغییر نداد و همواره از مقاومت مسالمت آمیز دفاع كرد. همین امر باعث شد كه در سال 1989 برنده جایزه نوبل صلح شود. كمیته ، نوبل سیاست های «بدون خشونت » دالایی لاما را ستود و تاكید كرد: سیاست های دالایی لاما از آنجا چشم گیر می نماید كه او آن را برای مردم زخم خورده تبت توصیه می كند. اگیل آرویك رئیس كمیته نروژی نوبل در مراسم اهدای جایزه گفت : این طبیعی است كه دالایی لاما را با مهاتما گاندی فقید مقایسه كنیم ، یكی از بزرگترین هواداران صلح در قرن اخیر.
    با این حال دولت چین به جایزه نوبل دالایی لاما به دیده تردید نگریست . آنها هنوز او را به عنوان تهدیدی تجزیه طلبانه نگاه می كنند.
    دالایی لاما همیشه علاقه خود را به مذاكره با دولت چین نشان داده است . گفت و گو میان دو طرف در سال 1993 شكست خورد و برای نزدیك به یك دهه متوقف شد. در سپتامبر سال 2002 نمایندگانی از دالایی لاما به پكن رفتند و نشانه های امید پررنگ تر شد. با این حال از آن زمان تاكنون پیشرفت عمده ای در مذاكرات دیده نشده است .
    استراتژی بردباری و امید
    در ژوئن 2004، دالایی لاما در جریان سفرش به اسكاتلند به بی .بی .سی گفت : بردباری برای زندگی حیاتی است ؛ بردباری ، امید و اراده . دالایی لاما همچنان به اعتراضات مسالمت آمیز پایبند است . او به بی .بی .سی گفت : یك بار كه از زور استفاده كنید، دیگر غیر قابل كنترل می شود. خشونت غیرقابل پیش بینی است . بهتر است از ابتدا از آن پرهیز كنیم . دالایی لاما در سخنرانی مارس سال 2006 به مناسبت سالگرد اشغال تبت دوباره بر هدف خودمختاری در مقابل استقلال تاكید كرد و گفت : از هیچ فرصتی برای رسیدن به راه حلی مناسب در مساله چین -تبت دریغ نمی كنم .