یک سوال برای من پیش آمده:
ایا گفتن اشعار کلاسیک تنها در اوزان رایج باید باشه؟ یعنی نمیشه شعری گفت که وزن و قافیه داشته باشه ولی وزنش لزوما وزنهای رایج اشعار کلاسیک نباشه؟

salam

.mikhastam age momkene lotf konid va befarmaiid chera bazi az arkan be namhaye: makhboon .mkfoof. gharib .   mkshoof hastand 

lotfan maniye loghaviye harkodoom ro ham befarmaiid

age javab bedid mamnoon misham  

 

مدیر محترم كلوپ با تشكر از جوابتون

با توجه به نكات گفته شده یك سوال برای من پیش آمد. ملاك دسته بندی هجاها برای بدست آوردن اركان چیست؟

مثلا در بیت:

ای مایه خوبی و نیك نامی         روزم ندهد بی تو روشنایی

اگر هجاها را بدست بیاوریم ( چون وقتی لاتین مینویسم نظم آن به هم میخورد مجبور به نوشتن فارسی هستم)

بلند.بلند.كوتاه.كوتاه. بلند.بلند.كوتاه. بلند.كوتاه.بلند.بلند

دوجور میشود دسته بندی كرد:

بلند.بلند.كوتاه/كوتاه.بلند.بلند.كوتاه/بلند.كوتاه.بلند.بلند

یعنی: مفعول مفاعبل فاعلاتن ( بحر قریب مسدس اخرب مكفوف)

و یا:

بلند.بلند.كوتاه.كوتاه/ بلند.بلند.كوتاه.بلند/كوتاه.بلند.بلند

یعنی: مستفعل مستفعلن فعولن

ملاك انتخاب چیست؟

زمانیکه احساس شد شعر کلاسیک با فصل بندی ها و نوع نگاه فنی -عروضی خود باعث می شود که شاعر بیان کامل احساس خود را از دست داده و در گیر و دار قافیه و ردیف و  وزن گرفتار شده و همین امر باعث گردد که شاعر بیانش ناقص و بسیاری از احساسات خود را در پس نکات فنی شعر کلاسیک فرو خورد ؛ پیشگامان شعر نو برآن شدند تا با برداشتن برخی قیود از شعر کلاسیک و تغییراتی جزیی در تعداد هجاها این مشکل را برطرف کنند....نیما پدر شعر نو ایرانی است که با شکستن قافیه و تکرار آن در بندهای نامتساوی و حفظ کامل وزن و ریتم شعر این موضوع را بنیان نهاد...این امر بدین صورت انجام می شود که شاعر قافیه را بجای اینکه در بندهای مساوی از منظر تقسیم بندی هجایی شعر کلاسیک ، تکرا کند با شکستن تعداد هجاها در بندها و مصراعهای اثر خود قافیه را در سطربندی های دیگر تکرار می کند یعنی دیگر لزومی به تکرار قافیه یا ردیف در بندهای مساوی نمی بیند ولی وزن را به صورت کامل حفظ می کند و ریتم اثر و موسیقی آنرا کاملا رعایت می کند....شاعری در شعر نیمایی در واقع سهل نویسی نیست بلکه چون در حرکت نیمایی شعر ایران  اقبال عمومی و مردمی با آن بود رسالت شاعر نیمایی کم از کسانی که در چارچوب شعر کلاسیک مبادرت به خلق اثر می نمایند نیست. به عبارت دیگر وقتی شاعری شعری می نویسد به واقع تاریخ و فرهنگ مملکت خود را می نویسد و باید شعر را چنان بسراید که مردم می پسندند. حال حرف های الیوت و ازراپاند ممکن است با فرهنگ و نوع نگرش ما جور در نیاید.وقتی از یک فرد ایتالیایی می پرسیم یکی از بهترین شعرهای سرزمینت را بگو، به مانند ما که از حافظ سخن نقل می کنیم، او از «دوزخ» دانته برایمان حرف می زند و مثلاً می گوید: «در نیمه راه زندگی زمینی ام، راه خویش را در جنگل تاریک گم کرده ام.» خب، درست؛ این شعر، بزرگترین شعر و معروف ترین شعر ایتالیایی است. اما هنگامی که به زبان فارسی برگردانده می شود، تمام معنای خود را از دست می دهد و یک چیز پیش پا افتاده به نظر می رسد.حال جامعه ایتالیا نه تنها این شعر را می پسندد بلکه معروف ترین و بهترین شعر خود می داند. چرا که آن فرهنگی که از ارسطو شکل گرفته و با هومر شروع شده و نهایت به شیمبورسکا ختم می شود، بار عاطفی ای را به همراه دارد و برای هر ایتالیایی قابل هضم و درک فهم است و خواهد بود...شعر نیمایی نیز چه به مذاق ما خوش بیاید و چه نیاید  جزوی غیر قابل انفکاک از شعر معاصر است این توضیح را از آن باب دادم که شاید کسانی باشند که هنوز با شعر نیمایی سر مخالفت دارند و جوانان را از پرداختن به این امر باز می دارند....در شعر نیمایی شما می توانید تمام حس خود را در بیان خود ارائه کنید و هیچ قیدی در باب تکرار ردیف و رعایت قافیه مطابق عروض شعر کلاسیک احساس نمی شود و صد البته این امر نباید منجر به لجام گسیختگی در اثر گردد....
بی تو مهتاب شبی باز از آن کوچه گذشتم
همه تن چشم شدم
                               خیره به دنبال تو گشتم
شوق دیدار تو لبریز شد از جام وجودم
شدم آن عاشق دیوانه که بودم
در نهانخانه قلبم گل یاد تو درخشید
عطر صد خاطره پیچید
باغ صد خاطره خندید......

به سطربندی ها، الگو و فرم شعر معروف کوچه دقت کنید می بینید که هیچ شباهتی به شعر کلاسیک ندارد ولی شاعر اثر هم قافیه و هم وزن را کاملا در اثر حفظ کرده است و تنها بر مبنای دگرگونیهای نیمایی شعر در حرکتی خلاقانه شعر نویی بدیع و جاندار بوجود آورده است.... گذشتم با گشتم و وجودم با بودم و درخشید و پیچید و...با هم همقافیه هستند و تنها در سطربندی و تعداد هجاها با شعر کلاسیک تفاوت دارند اما این نکته را از  توجه دور نشود که وزن در کل اثر به صورت یکسان حفظ شده به عبارت دیگر  ریتم اثر و موسیقی آن به هیچ عنوان از بین نرفته است....

در مورد آموزش شعر نیمایی بعد از پایان درس بدیع اگر فرصتی بود حتما بدان خواهم پرداخت.....تابعد...

با عرض سلام مجدد

از توجه تون خیلی ممنون

البته منظورم این بود  که اگر امکان داره  نوشتن اشعار نیمایی رو آموزش بدید

مثلا" اینکه قافیه ها باید کجا آورده بشن 

اصلا" یه سوال ؟

نوشتن شعر نیمایی و آزاد باید از چهار چوب خاصی پیروی کنه؟

در مورد تقطیع به ارکان اگر در دروس دوباره بازنگری فرمایید خواهید دید که تقطیع به ارکان در دسته های 3 و 4 تایی صورت می پذیرد....اما همین اندازه که در دروس به تمرین و ممارست رو آورید خود قابل تحسین است علی الخصوص که این تمارین مربوط به درسی سنگین چون عروض باشد....تنها جایی که در تقطیع به ارکان می توانید یک هجای بلند یا کشیده داشته باشید ، پایان هر مصراع است...وزن بیت مربوط شما در بحر رجز است و با درست خواندن بیت و درست تقطیع کردن و درست دسته بندی ارکانی کردن هجاها به وزن صحیح می رسید....اما در خصوص اختلاف هجایی در دسته بندی های هر مصراع با مصراع بعد توصیه می کنم که درس اختیارات شاعری را مروری دوباره فرمایید تا مشکل حل شود....تابعد...

با سلام
متشکرم از پاسخ زیبا و کامل شما