آقای امید به جمع ما خوش آمدید

سایت ایشون سایت بسیار جامعی درباره شناخت دین مندایی هست .

من دوستان رو به مطالعه این سایت توصیه می کنم .

چطور میشه این کتاب را تهیه کرد؟

دایره المعارف صائبین مندائی

واژگان کلیدی مندائی

از: مسعود فروزنده

1- حی: زندگی و هستی و حرکت ، نه زن است و نه مرد، بالاترین مرتبه هستی، تقریباً مشابه زروان در دین ایران باستان.
2- اکلیل: تاج، نمادی از عقل. اکلیل با حلقه ای از گل یاس یا مورد تهیه می شود. و در زیر دستار تعمید شونده قرار می گیرد.
3- آلما اد انهورا: عالم نورانی آسمان بالایی از سه طبقه تو در تو درست شده است.  و عرش کبریایی در بالاترین نقطه آسمان است ذرات نور فرشتگان، رودخانه ، آیر پاک (فضای پاک) اجزا عالم نورانی هستند.
4- آلما انهورا (عالم نورانی ، عالم بالایی که روان نیکوکاران بعد از مرگ در آنجا زیست می کند).
5- آلما ریشایا ربا: عالم بزرگ نخستین، یک طومار، که جز کتب اصلی مندائیان نیست.
6- عاشوریه: در این روز به مناسبت غرق شدگان طوفان نوح است و جز اعیاد اصلی نیست. عاشوریه در اول ماه سرطانا (برابر با سی ام آذر ماه) می باشد. مراسم دخرانی و لوفانی به مناسبت غرق شدن طوفان نوح اجرا می شود. حلیمی که مرکب از گندم، نخود، لوبیا، ماش، عدس، باقالا و لپه تهیه می شود.
7- ارساپان: احتمالاً کورش بزرگ.
8- اواثر رَبا : به معنی میزان، ترازو، عدالت. در شمال آسمانی قرار دارد فرشته اواثر ربا به قضاوت درباره اعمال انسانی می نشیند.
9- آیر: به معنای هوای پاک ، عنصر هستی، فضا در آلماریشا یا ربا مارا اد ربوثا سوالاتی از آیر ربانی کند و آیر ربا جواب می دهد این سوالات درباره معانی نامها و کارکرد موجودات و وظایف فرشتگان و تفسیر اجزا تعمید است.
10- بهرام : یک نام گرفته شده از نام پادشاهان ساسانی که مورد تقدیس قرار می گیرد.
11- نماز (براخه): سه بار در روز انجام می شود صبح هنگام طلوع آفتاب، ظهر یک ساعت بعد از ظهر، غروب یک ساعد قبل از غروب آفتاب نماز به سمت شمال جغرافیایی خوانده می شود در نماز مندائیان رکوع و سجود و قنوت وجود ندارد .
12-  بوثه: به معنی آیه می باشد. ولی متون مندائی تقسیم بندی دقیقی نشده اند.
13- دِهْوا اِدْ مانا: روز تولد یحیی پیامبر مندائیان برابر اول ماه هطیا است در این روز تعمید انجام می شود.
14- دهوا حنینا (عید کوچک): روز هجدهم ماه تورا برابر هفدهم ماه آبان به مناسبت آغاز بهره برداری از محصولات نباتی جشن گرفته می شود این روز از روز فل با شکوهتر است . در این روز غذایی موسوم به هوخثا تناول می شود. هَوِخْثا ترکیبی از نان برنجی و کنجد و خرما می باشد.
15- دُخرانی – لوفانی: ذکر کردن و یادآوری کردن همراه خوردن غذای میت به معنای دخرانی لوفانی
16- اد شبا: یکشنبه مقدس.
17- انباط ربا: آفریدگار لشکر کشی علیه موجودات منحرف است. او علیه اتین سبزیوا به جنگ می پردازد.
18- انیانی: به معنی پرسش ها و پاسخ ها است . کتاب انیانی حاوی 134 بوثه می باشد.
19- اپثاهیل: فرزند نا مشروع هیبل زیوا و زاهرئیل است. اپثاهیل در خلف جهان به هیبل زیوا کمک می کند.
20- اپثاهیل: در کنار مندا اد حیی می باشد ولی در درجه ای پائین تز قرار دارد او نیز در خلقت جهان نقشی بسزا دارد. اپثاهیل موجودی دو جهانی و دو سرشتی است از سوی پدر نورانی و از سوی مادر ظلمانی .
21- اشولیا:  شاگرد.
22- اشختنا: مکان مقدس.
23- روزه: مندائیان در طول سال 32 روز روزه می گیرند. روزه سنگین و سبک. روزه سنگین عبارت است از نخودن گوشت، ماهی و تخم مرغ و روزه خفیف: انجام ندادن مراسم تعمید و ذبح نکردن قربانی و خوردن دوخرانی.
24- فل: عیدی است که مندائیان در روز اول آبان یا سی مهر به نشانه تقدیس عمل هیبل زیوا – غذایی مرکب از خرما و کنجد درست کرده و می خورند. مطابق اساطیر مندائی در این روز هیبل زیوا زمین را حاصلخیز نمود این روز جز اعیاد اصلی مندائیان نیست.
25- آتش: دردین مندائی آتش مقدس نیست و صرفاً جهت گرم شدن در مراسم تعمید بکار می رود . آلما ریشایا ربا صفحه 27: آتش قین است. صفحه 35: آتشی که از اتر پاک و پنج برادر خود شکل می گیرد و از آتشی که پنج آتش یعنی خواهرانم شکل گرفتند.
26- گنجور (گنزورا): بالاترین درجه دینی مندائیان.
27- گسترش جغرافیایی: مندائیان اکنون در عراق و ایران به سر می برند در عراق قریب 75 تا 100 هزار نفر و در ایران بین 30 تا 40 هزار نفر زندگی می کنند. چند خانواده مندائی در امریکا و استرالیا زیر نظر روحانیون ایرانی و عراقی مراسم خویش را اجرا می کنند.
28- خداوند پیروز است: این جمله در تمامی آیات متون مندائی تکرار می شود حکایت از این دارد که جبهه خداوند مومنان نیکوکاران در تمامی مراتب هستی شکست ناپذیر و پیروز هستند.
29- یاور بزرگ: یاور به معنی دوست، همراه، همسفر و کمک کننده می باشد. یاور بزرگ از تشعشعات نور شکل گرفت او کمک کننده است به آدم و هیبل زیوا و دیگر فرشتگان.
30- حَمْرا (شراب): آبی که با کشمش مخلوط شده است. شراب الکل دارد و در دین مندائی حرام است.
31- هیبل زیوا: سمبل کشت و زرع و آفرینش زمین است. هیبل: هابیل ، زیوا: نورانی. هیبل یکی از سه فرزند آدم بوده و به مقام فرشته نائل شده است. 
32- یاس : گل یاس برای درست کردن حلقه گل (تاج) استفاده می شود.
33- کنشی زهلی: مندائیان از ساعاتی قبل از شروع سال نو از عصر آخرین روز سال پیشین اقدام به پاکسازی و خانه تکانی کرده و به نظافت شخصی می پردازند. مندائیان 36 ساعت بعد یعنی تا صبح روز دوم ماه دولا، از منزل خارج نمی شوند.
34- قبله: قبله مندائیان شمال جغرافیایی است که در جهت ستاره دب اکبر می باشد.
35- کیمسا: جوانه بزرگ، خلقت.
36- کشطا: حقیقت، عالم حقیقت و نورانی همان عرش کبریایی است که مثال حقیقی هر چیز در آنجا قرار دارد. دست کشطا یعنی دست حقیق یا پیمان حقیقت.
37- قانون: مندائیان مجموعه احکام و قوانین گسترده ای ندارند. احکام آنان عموماً مبتنی بر آئین تعمید می باشد. بطور مثال قانون طلاق در متون مندائی دیده نمی شود. همچنین احکام جنگ، احکام عسریه، احکام حکومتی .
38- لیلیثا: معادل ونوس نمادی از زنانگی ، پلیدی و لوندی و جز خدایان دروغین .
39- مانا: به معنی ریشه، مجرا یا فرد می باشد. مانای بزرگ یا مانای اصلی، دیگر ماناها را خلق کرد. (سیدرا اد نشماتا آیه 36 می گوید: به جز مانای بزرگ اسرار آمیز و نخست کسی وجود ندارد. او برای 999 هزار روبان سال در منزلگه خود تنها بدون هیچ شریکی اقامت داشت)
40- مندا : دانش ، عرفان ، خرد.
41- مندا اد حی : به معنی دانش حیات و بیشترین ستایشها در مدح او شده است. او با یکشنبه مقدس ارتباط مستحکمی دارد . کتاب انیانی سراسر در مدح اوست او شفا بخش و پیروز است.
42- مندلته : تابوتی ساخته شده از نی و حصیر که جسد را در آن می گذارند.
43- ممبوها: آب مقدس.
44- مَشّا: (روغن کنجد) روغن که برای پیشانی در مراسم تعمید استفاده می شود .
45- مَسِقْتا: پاره ای از مراسم که عموماً در خصوص تدفین برگزار می شود.
46- ماری ربوثا الیثا: صاحب بزرگ عظمت. احتمالاً او یکی از آفریدگاران پنج گانه (فرشگان بزرگ پنج گانه) می باشد او در کنار ملکا اباثر ربا ، ملکا شیشلام ربا، ملکا سام زیوا قرار دارد.
47- مرگنا: عصائی که از درخت زیتون ساخته می شود.
48- مصوتا: غسل تعمید که در یکشنبه برگزار می شود .
49- مورد: یک گیاه که گل آن برای درست کردن تاج استفاده می شود (آلما ریشا یا ربا ص 5 و 6)
50- نشماتا: به معنای روان می باشد.
51- نیطوفتا: بمعنای نطفه . (سیدرا اد نشماتا آیه 36) نطفه بزرگ و اسرار آمیز ستایش می شود.
52- پنجه یا پروانایا: 5 روز مقدس از 29 اسفند تا 4 فروردین که شب و روزش مقدس است و عبادات در آن انجام می شود.
53- پَهثا: نان، در مندائیسم نان مقدس است. نمادی از برکت آسمانی است.
54- رَستا: مرکب از 5 تکه لباس: 1- دشتاشه. 2- دستا. 3- حمیانه. 4- شلوار. 5- شال گردن. روحانیون مندائی غیر از 5 تکه فوق دارای عصا (مرگنا) و انگشتر (اسقا)و تاج ساخته شده اس پارچه ای سفی دو نخی (تاغا) هستند.
55- رشامه: به معنی وضو گرفتن است و 12 جز دارد و برای هر جز عملی انجام می شود: 1- آیه برکت آب. 2- آیه شستن دستها. 3- آیه شستن صورت. 4- آیه مسح پیشانی. 5- آیه گوش ها. 6- آیه بینی. 7- آیه رسوم آتش. 8-  بوثه دهان. 9- بوثه زانو. 10- بوثه ساق پا. 11- بوثه طماشه. 12- بوثه انگشتان پاها.
56- ریشا امه: به معنی رئیس امت می باشد.
57- روحا: هم به معنی روح، جزء سوم انسان و هم به معنای موجودی پلید و برابر با ظلمت که در مقابل حی ، نور عرش کبریایی ایستاده است.
58- سام : فرزند نوح رئیس دوران چهارم تارخی مندائیان است او به درجه آسمانی رسیده و به نام سام زیوا ملقب گشته است (سام زیوا = سام نورانی)
59- سِکّین دولا: چاقو و مهر که در مراسم تدوین به کار می رود در مراسم تدفین به دور جنازه خطی توسط چاقو کشیده می شود.
60- برگزیده نیکوکار: از درون جوانه بزرگ (کِیمْسا) یک رسول به زمین آمده و پس از تحمل رنج و آزار از سوی مردم اورشلیم به آسمان عروج می کند.
61- شار: تاک بزرگ نهان (سیدرا اد نشماتا آیه 36)
62- شیشیان: در روز ششم و هفتم ماه دولا. بجز از روزهای نحس است. شاخه ای از بید یا گل یاس بر سر در خانه ها نصب می شود در این دو زور مندائیان روزه سنگین می گیرند روزه سنگین عبارت است از نمودن مواد گوشتی و تخم مرغ و مصرف کردن میوه و سبزیجات.
63- شیشلام ربا : احتمالاً یکی از شخصیت های تاریخی مورد احترام مندائیان است که بر پائی پرچم و تعمید و گسترش مکان های مقدس به نحوی که بر ما معلوم نیست به او مرتبط است.
64- شیتل : یکی از سه فرزند آدم که قرار است در روز رستاخیز قیام کند و عدالت را برقرار نماید هیبل و شیتل و انش فرزندان آدم هستند.
65- سلیمان : پیامبر و پادشاه یهودی شهر اورشلیم که گنزا ربا برخی از حوادث حکومت او را تشریح کرده است.
66- شوم یاور: انگشتر موسوم به شوم یاور که ترمیده آن را در حمرا فر وبرده و دو دعا می خواند .
67- سیدرا اد نشماتا: کتاب روانها حاوی 103 آیه و درباره عروج روان به آسمانها می باشد.
68- تَنّا : به معنی مه، بخار و سرچشمه. ستایش باد تنای پنهان که در داخل چشمه بزرگ راز باقی می ماند . (آلما ریشایا ربا صفحه 21)
69- ترمیده: درجه ای از روحانیت که می تواند مراسم تعمید را به جا آورد.
70- درخت: به صورت سمبولیک درخت تقدیس گشته است. درخت تارون، درختان شیرین، درخت سان اکلیل، درخت زندگی، درخت نخستین در آلما ریشایا ربا و سیدرا اد نشماتا آمده است.
71- حیاتهای سه گانه: سه حیات که مورد تقدیس سیدرا اد نشماتا قرار گرفته عبارت است از یوفین یوفافین ، سام مانا اسمیرا و تاک حیات .
72- سیصد و شصت: کلمه سیصد و شصت در متون مندای بارها بکار رفته است یک عدد مقدس است . سال مندائیان 360 روز است که با پنج روز پنجه سیصد و شصت روز گشته است. 360 ترازو، 360 چشمه، 360 روحانی 360 عالم نورانی ، 360 روز.
73- سی روز و سی شب: ماههای مندائی سه روزه و عدد سی اهمیت نسبی دارد.
74- شوا: هفت کوکب آسمانی و بیشتر معنای منفی در بر دارد. اشاره به هفت سیاره و هفت موجود شریر.
75- طماشه : غسل معمولی است. که با فروزش در آب و یا دوش گرفتن انجام می گردد.
76- دوازده: نمادی از دوازده کوکب آسمانی (منطقه البروج) و معنای منفی دارد.
77- یور: فرشته ای پسر باریت در تشعشع بزرگ زیست می کند. در آلماریشایا ربا صفحه 27: افعی یور است.
78- یوشامن : موسوم به یوشامن پاک که برروی گنجهای آبها و برروی سرچشمه قدرتمند نورا استراحت می کند (سیدرا اد نشماتا صفحه77) یوشامن فرشته پاکی بود که اسرار هستی را فاش ساخت. 444 هزار فرشته نورانی با یوشامن نبرد می کنند. یاور زیوا فرزند دوازدهم یوشامن می باشد.
79- یوسمیر: نخستین تابندگی بزرگ پسر خدای بزرگ ازلی (آیه 52 سیدرا اد نشماتا)
80- اثرا: فرشته آسمانی – نورانی.
81- افعی: شیر و افعی و آتش در یک مرتبه هستند افعی همان یور است (آلما ریشا ربا صفحه 27)
82- کنجد سفید .
83- یحیی: پیامبر مندائیان می باشد و کتابی موسوم به ادرا شا اد یحیی (تعالیم یحیی) از او باقی مانده است.
84- یردنا: نمادی از رود اردن که یحیی در آنجا پیروانش را تعمید می داد. مندائیان اعتقاد دارند یردنای اصلی در عالم بالا قرار دارد.
85- یوفین یوفافین: تا که حیات یکی از مراتب زندگی (سیدرا اد نشماتا آیه 77)
86- یوخاشر: فرشته مراقب روان ها که آنها را در جای آسمانی شان بهشت الوا قرار می دهد. (نگاه کنید به آیه 54 سیدرا اد نشماتا) یوخاشر پهثا را در جام شراب شستشو داد.
87- زاهرئیل: اسطوره زنانگی و شورشگری مظهر فساد و لوندی.
88- زهرون: نورانی نام یک فامیل برای مندائیان .

 

پاره هایی از این کتاب را، که به چشمم عمیق و دلنواز بود ، برگزیدم و در سطور زیر آوردم . تقدیم به تمامی شما .


قسمتهایی از گنزا ربا (گنج بزرگ )



بشمیهون ادهیی ربی

بنام خداوند معظم


ستایش باد خدایم با قلبی پاک ، خدای همه عالمها .

ستایش باد ترا ای متبرک ، و ستایش و تعظیم و توقیر

و پابرجا باد خداوند بزرگ و رفیع و ستایش شده

مالک اعلای نور ، خداوند حقیقی که قدرتش وسیع و بی پایان است .

درخشش پاک و نور بزرگی که باطل نمی شود .

شفیق و تواب ، رحیم و مهربان ، منجی همه مومنین و قائم کننده تمام خوبان .



خدای بزرگ همه ی ملائک ،

هیچ چیز نبود چنانچه او نبود ، و هیچ چیز نیست چنانچه او نباشد .

مرگ بر او قرار نمی گیرد و بطلانی برای او نیست .

منور است نورش و پرتو افشانی می کند درخشش اش بر همه عالمها و ملائک که جلویش می ایستند و می درخشند در درخشندگیشان و در نور بزرگی که بر آنان قرار دارد .

به آنها اعطا نمود دعا و ستایشی که در قلبشان قرار گرفت ، در ابرهای نور می ایستند ، عبادت و ستایش می کنند و تصدیق و فروتنی می نمایند خدای عظمت را ، مالک اعلای نور ، که پیمانه و شمارش و حدودی برای درخشش و برای نو و جلالش نیست ، همه اش درخشش ، نور ف روشنی ، حیات ، محبت ، شفقت و بخشش و بصیرت و همه اش بینش ها

و چهره های ستایش شده زیبایی و آگاهی و دانایی و تجلی و همه اش صاحب اسمهای جلال است .

خدای بزرگ اعلی و ستایش شده ، که قدرتش را کسی اندازه نگرفته و محدود نکرده است .

هیچ کس درک نمی کند قدرت او و همه عالمهایش را .

اوست مالک اعلای نور ، تبرک شده است با همه تبرک ها از ازل تا ابد ، اول است از سرتاسر ،

خالق همه ی اشکال ، صانع زیباییها .

در حکمتش محفوظ و پنهان است و آشکار نیست .

اوست مالک اعلای نور ، خدای همه ی عالمهای نور ، رفیع مافوق همه ی اثرها ،

خدای مافوق همه ، مالک فرشتگان و سرور بزرگ همه ملائک .

درخششی که تغییر نمی یابد ، نوری که غروب نمی کند ، زیبایی ، درخشندگی و جلالی که تحقیر آمیز نیستند .

حیاتی که مافوق حیاتهاست ، درخشی که مافوق درخششهاست ، و نوری که مافوق نورهاست .

در او نقص و عیبی نیست ، نور است که ظلمت در او نیست . حیات است که در او مرگ نیست . نیک است که در او بدی نیست . آرام است که در او تمرد و خشم نیست . خوشایند است که در او زهر و تلخی نیست .

در شمال مرتفع می نشیند ، قدرتمند ، زیبا و با شکوه است ، سرچشمه همه منورها و پدر همه ی اثرهاست .

او برکت می دهد همه ی عالمها را و قرار می گیرد بر همه ی کاملها ، راستینها و مومنینی که نامش در دهانشان بر قرار است .

مالک شهر حیات است که در سکونتگاههای ملکوت ساکن است

پابجاست و درخشش اش تابان است و منور میکند ...



ستایش باد خدایم با قلبی پاک ،

خدای همه عالمها .

مقدمه : شناخت صائبیون - منبع : کتاب تعمیدیان غربت ( انتشارات سازمان میراث فرهنگی کشور)



مندائیان قومی هستند که به گمنامی در خوزستان زندگی می کنند . غیر از مردم خوزستان ، مردم مناطق دیگر ایران عمدتا اطلاعی از موجودیت ایشان ندارند . مندائیان حامل سنت دینی منحصر بفردی هستند که جزء سنت های دینی گنوسی طبقه بندی می شود و طبق روایات دینی ، سنت دینی ایشان به زمان آدم ابوالبشر می رسد . امروز تتبعات تاریخی به روشنی نشان داده اند که ایشان همان صابئینی هستند که در قرآن در عداد " اهل کتاب " ذکر شده اند .
صابئین مندایی حامل تنها سنت خالص و زنده گنوستیکی هستند .
گنزا ربا ( به معنای گنج بزرگ ) مقدس ترین کتاب مندائیان است .