به نظر من دو مکانیسم در جامعه ایجاد اخلاق میکند: 1- اخلاق تکاملی یا داروینی 2- اخلاق دینی.

ابتدا اخلاق تکاملی: مطمئناً خویشتن خواهی نتیجه تکامل طبیعی است. از آنجایی که هر انسانی که بیشتر به خود و نیازهای خود اهمیت می­دهد شانس بیشتری برای بقا خواهد داشت؛ پس تکامل در مسیر خود انسان­هایی را برمی­گزیند که بیشتر به خود توجه دارند. شاید با توجه به این مسئله بتوان نتیجه گرفت که تکامل طبیعی با اخلاق در تضاد است. متاسفانه این برداشت غلط باعث شد که بسیاری جنایات خود را با استناد به این مسئله و استفاده  از عباراتی مانند "انتخاب طبیعی" یا "بقای اصلح"  توجیه کنند. ولی این برداشت کاملاً اشتباه می­باشد؛ چنانچه خود داروین و بسیاری از دانشمندان معتقد بودند که اخلاق واقعی نتیجه تکامل طبیعی است؛ به این صورت که:

انسان نیز به مانند خیلی از جانداران دیگر به این نتیجه رسید که برای بقای بیشتر و بهتر می­بایست بصورت اجتماعی زندگی کند (دلایلش را خودتان بهتر می­دانید). در نتیجه مسیر تکامل در جهت انسان­های اجتماعی پیش رفت. از طرفی در بین جوامع، آنهایی که قوی­تر بودند، شانس بقای بیشتر پیدا کردند. در واقع جوامعی که افراد آن جامعه دارای خصوصیاتی بودند که به بقای بیشتر جامعه کمک می­کرد، شانس بقای بیشتری داشتند. در نتیجه مسیر تکامل به سمتی رفت که نتیجه آن انسان­هایی بود که علاوه بر خود به دیگران نیز اهمیت می­دادند. یعنی جامعه هایی که در آن انسانهای با حس دگرخواهی قوی بیشتر وجود داشت (انسانهایی که از کمک به دیگران و جامعه احساس لذت فراوان می­برند) موفق تر و پایدارتر بوده  و مسیر تکاملی آنها را برمی­گزیند. فرهنگ و احساس وجدان نتیجه این تکامل طبیعی می­باشد و تکامل در جهت انسان­های با وجدان در حرکت است. وجدان شاید نرم افزاری در ذهن ما باشد که ما را به کمک به دیگران و عدم آزار دیگران تشویق می­کند که پیروی از آن برای شخص بسیار لذت بخش نیز خواهد بود. حال می­توان با گوشزد کردن این مسئله برای انسان­های یک جامعه ارزش واقعی را به آنها یادآور شد. حال ببینیم اخلاق دینی چگونه است.

اخلاق دینی: دین با ارائه تئوری معاد (صرف نظر از واقیت یا عدم واقیت آن)  با توجه به این فرض که انسان ذاتا بیشتر به فساد و ظلم تمایل دارد، سعی در ایجاد یک مکانیسم دارد که در آن فرد خود را همواره تحت نظارت موجودات ماورائی و در نهایت پاسخگو به قدرت مطلق بداند. این مکانیسم که شاید در زمان هایی مفید بوده  و باعث ایجاد اخلاق (البته نه ارزش) در جامعه می­شده ولی به نظر من در دنیای امروز ناکارآمد و شاید مضر هم باشد. باید اشاره شود که نظام اخلاقی دین یک نظام ارزشی نیست. طبق تعریف (کتاب اسلام شناسی، دکتر علی شریعتی، ص237) :"ارزش، عبارت از رابطه خاصی است که انسان با شیء، فرد و یا یک رابطه خاص دارد که در آن سود و نفع نیست و انتظار سود و نفعی هم در کار نباشد." یعنی یک کار زمانی دارای ارزش است که انسان صرفاً به خاطر خوب بودن و لذت وجدانی آن را انجام دهد و نه محاسبات سود و منفعتی. مسلماً وقتی تئوری معاد مدنظر باشد کارهای نیک ارزش خود را از دست خواهند داد. به قول انیشتین "اگر به خاطر پاداش یا ترس از مجازات خوب هستیم واقعاً باید متاسف باشیم.". حالا اشکال کار کجاست؟ مشکل اینجاست که این مکانیسم کم کم باعث از بین رفتن ارزش­ها می­شود. وقتی افراد از حس لذت این ارزش­ها محروم می­شوند به مرور زمان این حس در آنها کمرنگ می­شود. امتحانش بسیار ساده است، فقط کافی است که از افراد مذهبی سوال کنید چنانچه خدا و یا دنیای دیگری در کار نباشد چه می­کنید؛ در پاسخ خواهند گفت هرکاری که منافع شخصیمان در آن باشد و به هر قیمتی حتی جنایت و می­گویند که دیگر دلیلی برای خوب بودن نیست. من خودم این سوال را از خیلی ها پرسیدم  و دقیقاً همین جواب ها را شنیدم. برای همین جوامع مذهبی که به سمت سکولار شدن میروند در ابتدا دچار یک بحران اخلاقی می­شوند، چون در نظام دینی اصولا چیزی به نام وجدان وجود ندارد و نتیجه آن انسانهای نا آشنا با ارزش و لذت آن می­باشد. به تجربه 27 سال نظام دینی در ایران توجه کنید آیا چیزی به نام وجدان در مردم می­بینید؟

مسئله دیگر این است که پویایی و حرکت رو به تکامل نظام اخلافی و ارزشی انسان که در تکامل طبیعی وجود دارد، به وسیله قوانین ثابت، مطلق و لایتغیر نظام اخلاقی دینی متوقف می­شود. و نظام اخلاقی دینی که معمولا براساس فرهنگ همان جامعه و همان عصر پایه ریزی می­شود، برای مدت زمانی طولانی پابرجا می­ماند و مانع از حرکت طبیعی تکامل می­شود. برای مثال به دلیل اینکه برده داری وکنیزداری مورد تائید اسلام قرار گرفت (مانند بسیاری از جوامع آن زمان)، کشورهای اسلامی جزو آخرین کشورهایی بودند که قانون منع برده داری را امضا کردند که البته هنوز هم به طور پنهانی در بسیاری از کشورهای اسلامی خرید و فروش برده صورت میگیرد (برده داری در ایران از زمان ورود مسلمانان تا زمان رضاشاه پهلوی ادامه داشت که بوسیله رضا شاه  ممنوع گردید.).

در یک مقاله میخوندم که لیست جنایتکاران بزرگ تاریخ آورده شده بود که همه مذهبی یا خیلی مذهبی بودند و از آن جمله می­توان به هیتلر، صدام، بوش و علی ابن ابیطالب، امام اول شیعیان (البته قصد توهین نیست این چیزی بود که در آن مقاله آمده بود) اشاره کرد. . علت این است که هرچند انسان طبیعتا تمایل به جنایت و کشتار ندارد و این با وجدان انسانی که حاصل تکامل طبیعی او است در تضاد است، ولی وقتی که یک توجیه مذهبی در کار باشد دست به هر کاری و هر جنایتی می­زند بدون اینکه اندکی عذاب وجدان احساس کند.

دین هم نیاز فردیه هم اجتماعی

وقتی جامعه دین رو قبول داشته باشه این خودش باعث ایجاد یه سری قوانین و اصول در جامعه می شه که چه فرد دینو قبول داشته باشه چه نداشته باشه تابع اون قوانین می شه .

این که دین میتونه منفی باشه خنده داره . چون این ماییم که اونو اجرا می کنیم . پس منفی یا مثبت بودنشم دست ماست . این که دینو قبول داشته باشیم به این معنی نیست که باید اطاعت کورکورانه بکنیم .

در مورد دین اسلام باید بگم که بسیار تحریف شده و خیلی از چیزایی که امروزه به اون می چسبونن زاییده تفکر افرادی سودجو در ادوار گذشته و حاله که با استفاده از قدرت دین و جهالت مردم از اونا سو استفاده می کنن .

خدا برای همه ی ما یه معیار قرار داده اونم عقل و شعور ماست . هر چیزی رو که دیدید با عقل و منطق جور درنمیاد بدونید جزو همون موارد تحریفیه .

اینکه نقش حکومت ها رو از دین جدا کردید عجیبه . کافیه یه مقدار تو این زمینه مطالعه بفرمایید  .

هیچ دینی بدون تشکیل حکومت و پشتیبانی حکومت ها توسعه پیدا نکرده .

از همه ی این حرفا که بگذریم اختیار هر کس دست خودشه و با توجه به شرایطی که جامعه به ما دیکته می کنه باید سعی کنیم بهترین حالتو با توجه به عقاید شخصیه خودمون واسه خودمون بوجود بیاریم .

حالا این که دین چیه و چی می گه یا اینکه خدا هست یا نیست و یا این همه فرقه و ایسم و ... اینا همش پیچوندن لقمه دور سره . زندگی کنید . لذت ببرید . به کسی ظلم و تحدی نکنید . سعی کنید از ظلم و تحدی دیگران نسبت به خودتون دفاع کنید . همنوعانتونو دوست داشته باشید . ( تا آخر دنیا هم که بحث فلسفی کنید به جایی نمی رسید )

پس همونطور که دوست دارید زندگی کنید . پیشنهاد می کنم فلسفه و ایسم و اینجور چیزارو پایه زندگی خودتون قرار ندید .

ولی در هر صورت صلاح مملکت خویش خسروان دانند .

همتونو دوست دارم . بهترین آرزوهارو براتون دارم .

به نظر من بحث داره از سمت دین به اخلاق و تعریفش منحرف میشه! پس باز به همون راه اصلی‌اش برش می‌گردونم! مذهب و اجرا شدن کنونی اش در ایران یا مثلا قرون وسطی در اروپا یک جور یا بهتر بگم کاملا تحمیل عقایده، دیکتاتوریه، یعنی از نظر یکی مثلا محمد سیگار کشیدن بدِ و بعد با ساختن چیزی مثل دین میاد این رو تحمیل میکنه دیگه فرد حق انتخاب نداره که این سیگار رو بکشه یا نکشه، محمد هم پشتش به خدا گرم و هر کی با اون مخالف کنه انگار با خدا مخالف کرده و کله اش زیر آبه (حرف محمد و خدا یکی). پس میتونیم بگیم که اخلاق نسبی ِ و اتفاقا نه در هر زمانی بلکه برای هر فردی!

در مرحله بعدی خوبی و بدی حذف باید حذف شود! اگر کار از نظر من درست انجام میدم اگر نیست انجام نمیدم، اما اگر از مفهوم خوب و بد استفاده کنم، میخواهم آن را به دیگران تحمیل کنم! اگر از نظر من کاری که دیگران انجام می‌دهند بد، من میتونم بگم از این کار بدم میاد اما نمی‌تونم بگم تو این کار رو انجام نده! چون طرف مطمئنا این کار را صحیح میدونه که انجام میده!

1 آقای آشیل منظور من البته این نبود که دین افیون توده هاست دین می تونه افیون باشه می تونه نه

2اقای آفتاب من واقعا شک دارم که اومانیسم بتونه و بشه جای ادیان رو بگیره البته چون الان اطلاعاتم محدوده نمی تونم درست علتشو بگم ولی در باره جایگزینی ادیان تو چند ماه بعد حتما کار میکنم ولی فکر می کنم انسان چیزیو متناسب با نیازاش می سازه و مسلا اومانیسم مناسک نداره که جایگزین دین بشه

3آقای بهنام من نمی فهمم اینکه ما اعتقاد داشته باشیم که چیزی برای دیگران

خوب است دلیل میشود که آن چیز واقعا برای همگان خوب باشد ؟

وقتی 2 نفر در مورد اینکه 1مسئله دو چیز متضاد را انتخاب میکنند کدام از آنها برای همگان خوب است

در ضمن ما خوبی را برای خودمان انتخاب  میکنم نه برای دیگران  وگاه می بینیم که بعضی چیز ها خوب نبوده برایمان

ضمننا همیشه کسی کاری را انجام نمی دهد که فکر می کند برای ماو پخوب است ما گاه کار هایی را از روی عادت انجام میدهیم  یا از روی احساساتمون

البته این به غلبه عادات و احساسات هم در فرد مربوط می شود

اخلاق نسبی است ولی این نسبیت دلیل به دلبخواهی بودی اون نیست

خوب و بد امور نسبی اند و نمی توان بر اساس هیچ معیار از پیش بنا شده ای فضائل و رذائل اخلاقی را تعیین كرد. هیچ روش پیش فرضی وجود ندارد.

با این اوصاف:

انتخاب اینگونه یا آنگونه بودن، در عین حال تایید ارزش آنچه انتخاب می كنیم نیز هست.

زیرا ما هیچگاه نمی توانیم بدی را انتخاب كنیم، آنچه انتخاب می كنیم همواره خوبی است. و هیچ چیز برای ما خوب نمی تواند بود، مگر آنكه برای همگان خوب باشد.

چون خوبی و بدی مطلق وجود ندارد، پس هر چه بشر (در حال صداقت) انتخاب كند، ناچار متضمن این معنی است كه به خوب بودن آن نیز معتقد است. بنابراین، انتخاب یعنی حكم به خوب بودن آنچه انتخاب شده است.

كسی مرتكب قتل نمی شود، مگر آنكه به درستی كار خود ایمان داشته باشد. (با تصمیم صادقانه و آزادانه در لحظه، معیار درستی برای ما مشخص می شود.)

كسی دروغ نمی گوید، مگر آنكه (در اوج صداقت) این كار را درست تشخیص دهد.

همانگونه كه عرض شد با این اوصاف، هیچ چیز برای ما خوب نمی تواند بود، مگر آنكه برای همگان خوب باشد.

یعنی ما با انتخاب یك كار، به آن مشروعیت می بخشیم و آن كار را "اخلاقی" می سازیم.

******

و این باعث دلهره ای می شود كه اخلاق انسان را می سازد.

دلهره ی اگزیستانسیالیستی.

سارتر با صراحت اعلام می كند كه بشر یعنی دلهره.

اخلاق یعنی دلهره.

سوالی كه ما از خود می كنیم، همان سوالی كه اخلاقیات هر یك از ما را شكل می دهد:

آن سوال این است: اگر همه چنین كنند چه خواهد شد؟

كسانی با خود می گویند: همه چنین نخواهند كرد. و اینان كسانی اند كه با سوء نیت بر وجدان خویش نقاب می زنند و آن را در حجاب قرار می دهند.

حتی هنگامی كه وجدان در حجاب قرار می گیرد نیز، دلهره آخرین چیزی است كه تجلی می یابد.