فلوت کلیددار

فلوت کلیددار (کلیدی) رایج ترین نوع فلوت در دنیاست. نام اصلی آن فلوت بوهم (Boehm Flute) است که نام سازنده آلمانی آن می باشد. البته آنرا به نام های Concert Flute و Modern Flute هم می شناسند، در ایران هم به فلوت کلیددار معروف است.

گستره صدای این فلوت 3 اوکتاو است.

در ساخت آن بالغ بر 150 قطعه استفاده می شود، شامل مجموعه ای از: کلیدها، فنرها، پین ها، پیچ ها، اهرم های نگهدارنده، و سه قسمت ساختمان اصلی آن:

- سر فلوت (Head Joint) که سوراخ دهنی فلوت بر روی این قسمت قرار دارد.
- بدنه اصلی فلوت (Body) که کلیدها و......(سایر قطعات) عمدتاً بر روی این قسمت سوارند.
- پای فلوت (Foot Joint) که قسمت انتهای فلوت است.  

معروف ترین مارک های این نوع فلوت عبارتند از: Yamaha, Jupiter, Armstrong, Buffet, Pearl, Altus, Abell, Winston

کوچکترین عضو این خانواده، پیکولو (Picolo) نام دارد و صدای آن یک اکتاو بالاتر از فلوت معمولی شنیده می شود. فلوت پیکولو در اواخر قرن هجده میلادی اختراع و ساخته شد و در ارکستر سازهای نمادی مورد استفاده قرار می گیرد. این فلوت فقط دارای دو قسمت الحاقی است. (طول: ۳۳cm)

تاریخچه فلوت کلیددار  (فلوت مدرن - فلوت بوهم)

اما کسی که فلوت را تکمیل کرده و به صورت فعلی در آورده و در حقیقت فلوت اهمیت و اعتبار امروزی خود را مدیون زحمات وی می باشد، یک آلمانی است به نام تئوبالد - بوهم (Theobald- Bohm ) از اهالی باواریا که زندگانی خود را صرف تکمیل و بهبود فلوت نمود. وی در سال 1793 در شهر مونیخ متولد شد. در کودکی، در مغازه ی زرگری شاگرد بود. پسری بود هوشمند و کوشا و دستان دقیقی داشت، وی در کار زرگری زحمت بسیار می کشید و در ضمن به کار ذوقی و تفننی خود که عبارت از نواختن فلوت بود، علاقه ی زیادی داشت. سازی که بوهم در ابتدا با آن کار می کرد، فلوت کهنه ای بود که تنها یک کلید داشت.
هنگامی که وی به سن شانزده سالگی رسید با صرفه جویی خود توانست فلوت بهتری که دارای چهار کلید بود خریداری کند و به اندازه ای سر و صدای آن را در آورد که تمام همسایگان به ستوه آمدند! (باید دانست که بوهم هیچ گاه نوازنده ی برجسته و زبر دستی نشد) تا اینکه پروفسوری که در نزدیکی منزل آنها خانه داشت، حاضر شد که به وی درس فلوت بدهد. تئوبالد دو سال از این استاد درس گرفت و بالاخره توانست نوازنده فلوت در ارکستر یکی از تئاترها شود.
البته آنچه مورد علاقه او بود، موسیقی ای که می نواخت نبود، بلکه خود سازی بود که با آن می نواخت و بر خلاف تصور هرگز هم از آن رضایت نداشت زیرا علاوه بر اینکه طرز ساختمان آن خوب نبود، وسعت آن هم بسیار کم بود و توانایی اجرای بسیاری از نت ها را نداشت و به علاوه بسیاری از نت ها هم اصولا خارج بودند، بوهم مصمم شد که این عیوب را برطرف کند و این ساز را بهبود بخشد و نخستین کاری که وی انجام داد آن بود که در دانشگاه مونیخ نام نوشت و دو سال در رشته صداشناسی و آکوستیک تحصیل و مطالعه کرد.
بوم در سال 1832 یعنی در سن سی و نه سالگی موفق شد کار خود را در زمینه ی تکمیل فلوت به اتمام رساند و فلوت را به صورت جدیدی عرضه نماید. این فلوت جدید از صورت های پیشین خود کاملا دگرگون شده بود. شکل آن به جای مخروطی، استوانه ای شده و فواصل سوراخ ها و سیستم انگشت گذاری آن تغییر کرده و حتی بعضی نمونه های آن به جای چوب از نقره ساخته شده بودند و تنها چیزی که مانند سابق مانده بود، همان طرز دمیدن و نواختن از پهلو بود. در این ساز صداها به هیچ وجه خارج نبودند و مانند دقیق ترین ساعت ها قابل اطمینان بود. تئوبالد بوهم تا آخرین لحظه ی زندگی خود دست از کار کردن و آزمایش بر روی این ساز برنداشت و در نتیجه فلوت را به صورت یکی از کامل ترین سازهای ارکستر درآورد. وسعت صدای فلوت مدرن معمولی سه اکتاو و صدایی تمییز، پر احساس و دلپذیر دارد و به آسانی می توان حالات مختلفی مانند نرم و متصل ، یا خشک و مجزا و غیره رابا آن ایجاد کرد. آهنگسازان بزرگ در ساخته های ارکستر خود فلوت را بسیار به کار برده اند.
تئوبالد بوهم گذشته از تکمیل فلوت نوعی کلارینت هم ساخته است، ولی متخصصین فن عقیده دارند که کلارینت بوهم، بر خلاف فلوتش سازی غیر قابل استفاده است.


منبع:           ماهنامه هنر موسیقی