چو خشم آورم شاه کاووس کیست

چرا دست یازید به من طوس کیست

 

 

درود.

 

 

من نیز امروز که داشتم بررسی می کردم در اینجا (چاپ مسکو) این بیتها را (هیچ کدام را!!!) نیافتم :

 

http://shahnameh.recent.ir/default.aspx?item=107&page=6

 

تلاش می کنم نسخه های دیگر را هم بررسی کنم.

 

 

درود بر دوستان

این ابیات در هیچ کجای چاپ مسکو یافت نشد.

 

 

درود بر سرور سپند گرامی

 

 

این چند بیت در بخش پادشاهی کیقباد نیامده بلکه پیش از آن و در بخش  "  آوردن رستم کیقباد را از البرز کوه  "   آمده. نسخه ای که هم اکنون پیش رو دارم و از روی آن می نویسم ، این آکاهی ها را در رویه نخست خود معرفی می کند :

 

چاپ ممتاز  ، انتشارات کتابفروشی فخر رازی ، تصحیح : محمد عباسی ، تاریخ نشر 1361

 

آن ابیات هم از رویه 56 این کتاب ، سطر 38 از بخش : آوردن کیقباد رستم را از البرز کوه آمده. البته دقیقا یادم نمی آید که آیا در نسخه ژول مل هم چنین چیزی را دیده بودم یا خیر ، اما گمان کنم آنجا هم این ابیات را دیده بودم! ضمن آنکه در کتابچه ای به نام زمینه شناخت موسیقی ایرانی ، اثر گرانسنگ استاد فریدون جنیدی نیز گمان کنم این ابیات از شاهنامه فردوسی نقل شده بود و بنابراین تردیدی در اصلی بودن این ابیات باقی نمی ماند (تلاش می کنم ، نسخه ژول مل و کتاب استاد را یکبار دیگر نگاه کنم) البته نمی دانم در نسخه استاد خالقی این ابیات تایید شده یا خیر ، اما گمان شخصی من با توجه به این چند سند ، بر اصلی بودن این چند بیت است.

 

سپاس از توجه شما

 

 

با سلام و درود به همه دوستان ِ دانشمند و شاهنامه پژوه
"یاشار" گرامی، این ابیات که گفتید را در پادشاهی ِ "کیقباد" نیافتم:

[بده ساقـی نوش لــب جام می                --                بنوشم به یاد شه نیک پی

بده ساقـی نوش لــب جام جم                  --                که بزداید آن می ز دل زنگ غم]

برایم جالب است که بدانم آنها را از روی کدام نسخه ی شاهنامه خوانده اید!

از شاهنامه ی تصحیح  "موهل" این ابیات را از بخش ِ "آمدن کیقباد به اسطخر فارس" (بیت 210 ام از فصل ِ پادشاهی کیقباد) به ارمغان می نگارم:

اگر پیل با پشّه کین آورد                            --                همی رخنه در داد و دین آورد

نخواهم به گیتی جز از راستی                  --                که خشم خدا آورد کاستی

شاهنامه سراسر پند است و اندرز و بزرگی و مردانگی.

مشو غره زآب هنرهای خویش          نگهدار بر جایگه پای خویش

چو   چشمه  بر  ژرف  دریا  بری          به  دیوانگی ماند این داوری    

دوست خوب !

میشه بفرمایین از کجا میدانید که این بیت ها الحاقی اند ؟ ادب در خروش غیرت می تواند کم رنگ شود ! در حالی که من به جز میهن پرستی و خروش حس درونی چیزی در این بیت ها نمی بینم !

 

 

در داستان آمدن رستم نزد کیقباد ،آن هنگام که دمی می آسایند و رودسازان و بربط نوازان گرد می آیند ، به بخشی می رسیم که به گمان فراوان نخستین مجموعه ساقی نامه است که بعدها سایر شاعران از آن الگو برداری کردند و منظومه ها سروده اند. زیبایی آن را ببینیم :

 

 

 

سراینده ای این غزل ســاز کرد                --                دف و چنگ و نی را هم آواز کرد :

 

که امروز روزی است با فر و داد                  --                که رستم نشستست با کیقباد

 

به شادی زمـانی بر آریم کــــام                  --                ز جمشید گوییم و نوشیم جام

 

بده ساقـی نوش لــب جام می                  --                بنوشم به یاد شه نیک پی

 

بده ساقـی نوش لــب جام جم                  --                که بزداید آن می ز دل زنگ غم

 

ازین پنج شین روی رغبت متاب                 --                شب و شاهد و شمع و شهد و شراب !

 

 

 

شما ساقی نامه ای ، پیش از سرایش شاهنامه استاد ، دیده اید؟!

 

 

بد نیست در اینجا دوستان تک‌بیت‌های دارای تصاویر و توصیفات درخشان را قرار دهند تا همه با هم لذت ببریم.

 

بگفت و به گرز گران دست برد --- عنان باره ی تیزتك را سپرد ...

 

 

بیتهای قبل و بعد

 

 

اندر پندنامه بزرگمهر به خسرو انوشه روان :

 

 

 

بدو گفت ما را که شایسته تر ؟!                   --                 چنین گفت : آن کس که آهسته تر!

 

بپرسید ازو گفت : آهسته کیست؟              --                که بر تیز مردم بباید گریست

 

چنین داد پاسخ : که از عیبجوی                   --                 نگر تا که پیچد سر از گفتگوی

 

به نزدیک او شرم و آهستگیست                --               خردمندی و رای و شایستگیست

 

 

 

---------------------

یکی از نیک ترین نکاتی که در فرهنگ ایرانی به آن دستور داده می شود ، آهستگی (انتقاد پذیری) و شرم است!

همان گونه که جزو بدترین خصوصیات یک زن در فرهنگ ایرانی بی شرمی بوده است :

 

زنانی که ایشان ندارند شرم                        --                 به گفتن ندارند آوای نرم

 

و برای مردان هم تندخویی و خشم  :

 

همان ننگ مردان که تندی کنند                 --                 ابر تنگ دستان بلندی کنند

 

 

 

در مقابل این گونه رفتارها ، فرهنگ ایرانی مردان و زنان را دعوت به داشتن آهستگی و شرم می کند! ما هم آرزو می کنیم که همچنان این فرهنگ والای ایرانی را زنده نگاه داریم و به قول پیر توس :

 

سیه دیدگانت پر از شرم باد            --              رخانت هماره پرآزرم باد

 

 

 

در فخامت ، نجابت و ایجاز کلام استادتوس همین بس که :

چو خورشید رخشنده شد ناپدید                         در حجره بستند و گم شد کلید

نمونه ای دیگر از هنر صحنه آرایی دانای توس :

 

 

-----------------------------------------------------------------

 

 

 

چو خورشید بر زد سر از تیغ کوه            -------            خروشی بر آمد ز هر دو گروه

 

بزد نای رویین و بر شد خروش              -------            زمین آمد از نعل اسبان به جوش

 

ز آواز اسبان و بانگ سران                    -------              گراییدن گرزهای گران

 

تو گفتی بجنبد همی دشت و راغ        -------            شده روی خورشید چون پر زاغ

 

ز بس نعره چاک چاک تبر                     -------             ندانست کس پای گفتی ز سر

 

ز رخشنده پیکان و  پر عقاب                -------             همی دامن اندر کشید آفتاب

 

زمین شد به کردار دریای خون             -------             سر و دست بد زیر سنگ اندرون

 

 

 

 

--------------------------------------------------------

 

 

گمان نمی کنم نمونه ای از چنین صحنه آرایی هنرمندانه ای را جای دیگر بتوانیم پیدا کنیم...... به راستی این ابیات شور عجبی در سر انسان می سازد و انسان را به دل واقعه می کشاند......

 

می ستاییم هنر فردوسی پاک جفت را که این چنین داد سخن داد. آفرین بر روان فردوسی.

 

 

http://danayetoos.blogfa.com/post-57.aspx

مطلب بسیار ارزنده ای بود, سپاس از شما

میاسای , زآموختن یک زمان       ----        ز دانش میفکن دل اندر گمان
چو گویی که نقد خرد توختم        ----        همه هر چه بایستم آموختم
یکی نغز بازی کند روزگار             ----        که بنشاندت پیش آموزگار

.

هر چند باری که شاهکار دانای توس را بخوانیم , باز هم جذابیت خود را از دست نمی دهد! آن قدر نکات تیزبینانه و هنرمندانه در این شاهکار گنجانده شده که انصافا اگر 10 بار هم شهنامه را بخوانیم , باز هم نکته در درون آن وجود دارد! از نکات تاریخی و اسطوره ای بگیرید تا بدایع ادبی و هنری و .......

در مورد آن بزرگمرد چه می توان گفت؟! با چه کلماتی می توان او را توصیف کرد؟!

.

درود بر روان پاکش.