در یک متن پهلوی به نام مینوی خرد، (که داستان پرسش و پاسخ میان یک جوینده راستی(عارف!) با روان خرد یا جان ِِ جهان است)، پرسشی پیرامون همین موضوع آمده و آن چنین است که کدامین زمین، در نزد جان ِ جهان، آزرده تر و غم زده تر است؟

پاسخ مینوی خرد چنین است :

نخست زمینی که زندگانی ناخرم و پر از تباهی در آن برپا شود،

دو دیگر زمینی که انسانی پاک و بی گناه در آن کشته شود،

سه دیگر زمین آبادی که ویران شده باشد،

و دیگر زمینی که لاشه و مردار در آن دفن کنند!

و باز سخن درباره زمین شاد و نیک چنین است :

زمینی که مرد پرهیزگار در آن خانه بسازد و زن و فرزند و آتش و گاو و گوسفند و سگ و خروس و ابزار زندگی خوش در آن بسیار باشد... زمینی که بیشترین غله و سبزی و کشاورزی باشد و زمین خشکی که از آن آب برآورند یا باتلاقی که آنرا خشک سازند.

روشن است که ایرانیان باستان، شادی مردمان را همراه با شادمانی زندگی برای جانوران و گیاهان و زمین و جهان و در نتیجه جان ِ جهان می خواستند! به همین روی، چون امکان کشاورزی و شاد کردن زمین، هنگامی که لاشه در آن دفن شود وجود ندارد، پس آنها دفن کردن اجساد در زمین را ستم به زمین و در نتیجه گرفتن بهره جهان می دانستند!

آتش زدن جنازه یا به آب انداختن آن نیز، با آلوده ساختن طبیعت و در نتیجه رنجش جان ِ جهان همراه است، بنابراین پاک ترین راه برای بازگرداندن اجساد به چرخه طبیعت ، دخمه کردن آنهاست!

درود!

مرسی به خاطر توضحات شما اما من متوجه نشدم که چرا مردگان رو در زمین دفن نمی کردند؟ از نظر بهداشتی من با شما موافق نیستم به نظر من دفن کردن اجساد مرده ها بسیار بهداشتی تر و ساده تر از این که بخواهیم جنازه ها رو کول کنیم و به بالای کوهها ببریم. اگر توضیحات بیشتر بدید متشکر خواهم بود.

درود بر شما.

ایرانیان باستان سخت ترین، داد و آیین و روش را برای بهداشت جهان، و دور بودن از پلیدی و نسا داشته اند....

در  فرگردهای ششم تا نهم وندیداد و نیز همه بندهای فرگرد دهم، سخن از دیوی(میکروبی) می رود که در بدن مرده پدید می آید و آن دیو به زندگان سرایت می کند و موجب انواع بیماریها می شود!

برای نمونه بنگرید به فرگرد دهم، بند ششم :

" با پلیدی مرده مقابله می کنیم، با پلیدی مستقیم مرده مقابله می کنیم. با پلیدی غیر مستقیم مرده مقابله می کنیم. برای دور کردن آن از خانه و محله و ولایت، از تن خود، از تن خانواده ، از تن مردمان و از تمام جانداران..... "

این سخن و سخنان مشابه، به روشنی نشان می دهد مقصود از دیو در وندیداد همان چیزی است که امروز بدان میکروب می گویند! این دیو، در بدن مردگان و لاشه جانوران فراوان وجود دارد!

ایرانیان، برای تن فانی مردگان ارزشی قائل نبودند، بلکه ارزش هر انسان را در روان و اندیشه و همان حقیقت غیر مادی او می دانستند، امروز نیز ما بر روان استاد فردوسی توسی و دیگر بزرگان درود می فرستیم و با تن آنها کاری نداریم! تن تا زمانی ارزشمند است که در آن نیروی حیات یا همان روان ساکن باشد و پس از اینکه این نیرو از تن جدا شد، دیگر این تن هیچ ارزشی ندارد!

ایرانیان ، برای رهایی از میکروبها و پلیدیهای این تن بی ارزش ، با تجریه و آزمون دریافتند که دخمه کردن مردگان برترین و پاک ترین روش است!

یعنی لاشه ها را به سرعت و با رعایت مراسم بسیار منظمی، به  بالای کوهها و مناطق مرتفع می بردند و در آنجا قرار می دادند تا خوراک پرندگان و دیگر جانوران گوشتخوار شود. سپس با یک طرح مهندسی، استخوانها را به داخل مکانی دیگر می ریختند تا هیچ گونه آلودگی و پلیدی از این لاشه ها به بیرون سرایت نکند!

هنوز هم ساختمان دخمه های کهن ایران ، در یزد، کرماشان و سایر مناطق ایران بر فراز کوهها موجود است.