سهراب عزیز؛

خوشحال می‌شم اگه اطلاعاتی در مورد آهنگساز بزرگ سینمای هالیوود، جیمز نیوتون هاوارد، ارائه بدید. به نظرم كارهاش فوق العاده اثر گذار هستند.

لیست مجموعه كاملی از موسیقی فیلم در قالب 6 سی دی كه حجم هر سی دی حدودا 60 مگابایت است.

Track List:

CD 1

1. Strauss: Also Sprach Zarathustra (Sunrise) [2001: A Space Odyssey]
2. Wagner: Die Walkuere - The Ride Of The Valkeries [Apocalypse Now]
3. Mozart: Requiem In D Minor K626 [Amadeus]
4. Horner: My Heart Will Go On [Titanic]
5. Barry: Main Theme [You Only Live Twice]
6. Williams: Main Theme [Star Wars]
7. Zimmer: Gladiator Theme [Gladiator]
8. Bizet: Les Pecheurs Des Perles - Au Fond Du Temple Saint [Gallipoli]
9. Mascagani: Cavalleria Rusticana - Intermezzo [The Goodfather III]
10. Shore: The Fellowship [The Lord of The Rings: The Fellowship of the Ring]
11. Williams: Fawkes The Phoenix [Harry Potter and The Chamber of Secrets]
12. Williams: Hymn To The Fallen [Saving Private Ryan]
13. Mozart: Divertimento For String Trio In E Flat K563 - III. Menuetto: Allegretto [Mission Impossible]
14. Dukas: The Sorcerer's Apprentice (Extract) [Fantasia]
15. Horner: End Titles [Braveheart]

CD 2

1. Rachmaninov: Piano Concerto No.3 [Somewhere In Time]
2. Allegri: Miserere [Chariots of Fire]
3. Myers: Cavatina [The Deer Hunter]
4. Barber: Adagio For Strings [Platoon]
5. Mahler: Symphony No.5 in C Sharp minor [Death In Venice]
6. Newman: Any Other Name [American Beauty]
7. Williams: Main Theme [E.T.]
8. Williams: Main Theme [Schindlers List]
9. Morricone: Gabriel's Oboe [The Mission]
10. Mozart: Symphony No.25 in G minor K183 [Romeo & Juliet]
11. Verdi: Main Theme from La Forza del Destino Overture [Jean De Floerette]
12. Mozart: Eine kleine Nachtmusik - II. Romance [Alien]
13. Morricone: Love Theme [Cinema Paradiso]
14. Shostakovich: Jazz Suite No.2 - Watlz No.2 [Eyes Wide Shut]
15. Beethoven: Ode To Joy [A Clockwork Orange]

CD 3

1. Mozart: Eine Kleine Nachtmusik [Ace Ventura: Pet Detective]
2. Mozart: Clarinet Concerto In A K622 [Out Of Africa]
3. Mozart: Concerto For Two Pianos In E Flat K365 [Amadeus]
4. Tarrega: Memories Of The Alhambra [Sideways]
5. Mozart: Flute & Harp Concerto In C K299 [The Joy Luck Club]
6. Pergolesi: Stabat Mater [The Talented Mr. Ripley]
7. Mozart: Ave Verum Corpus K618 [Lorenzo's Oil]
8. Mozart: Horn Concerto No.2 in E Flat K417 [JFK]
9. Schubert: String Quintet In C D956 [Carrington]
10. Mozart :Le Nozze Di Figaro - Overture [Runaway Bride]
11. Elgar: Cello Concerto In E Minor Op.85 [Hilary & Jackie]
12. Mozart: Symphony No.40 In G Minor K550 [The Living Daylights]
13. Elgar: Nimrod - Enigma Variations [Elisabeth]
14. Schubert: Symphony No.8 In B Minor D759 'Unfinished' [Minority Report]
15. Mozart: Eine Kleine Nachmusik - IV. Rondo [Here's Something About Mary]
16. Tchaikovsky: Swan Lake Act. II No.10 [Billy Elliot]
17. Holst: The Planets Suite - Jupiter [The Right Stuff]

CD 4

1. Nyman: The Heart Asks Pleasure First [The Piano]
2. Mozart: Piano Concerto No.21 [Elvira Madigan]
3. Chopin: 'Raindrop' Prelude [Face/Off]
4. Mozart: Piano Concerto No.20 [Amadeus]
5. Chopin: Waltz In C Sharp Minor [Private Benjamin]
6. Mozart: Rondo alla turca [The Truman Show]
7. Mozart: Piano Concerto No.25 [The Associate]
8. Mozart: Piano Sonata No.11 In A [A Beautiful Mind]
9. Beethoven: 'Moonlight' Sonata [Immortal Beloved]
10. Chopin: Nocturne In C Sharp Major [The Pianist]
11. Tchaikovsky: Piano Concerto No.1 [The Music Lovers]
12. Satie: Gymnopedie No.1 [What Lies Beneath]
13. Chopin: 'Minute' Waltz [Paycheck]
14. Beethoven: Fur Elise [Rosemary's Baby]
15. Chopin: Piano Concerto No.1 [The Truman Show]
16. Debussy: Clair de Lune [Ocean's Eleven]
17. Chopin: Polonaise No.6 In A Flat [Shine]

CD 5

1. Bellini: Norma - Casta Diva [The Bridges Of Madison Country]
2. Verdi: Rigoletto - La donna e mobile [Captain Corelli's Mandolin]
3. Mozart: Cosi fan tutte - Soave sia il vento [Closer]
4. Verdi: Il Trovatore - D'amor ali rosee [Basquiat]
5. Mozart: Le nozze di Figaro - Non piu andrai [Tracing Places]
6. Puccini: Tosca - Vissi d'arte [Copycat]
7. Mozart: Cosi fan tutte - Un'aura amorosa [My Left Foot]
8. Mozart: Die Zauberflute Der Holle Rache [Miss Congenialty]
9. Mozart: Le nozze di Figaro - Canzonetta sull'aria [The Shawshank Redemption]
10. Giordano: Andrea Chenier - La mamma morta [Philadelphia]
11. Mozart: Don Giovanni - La ci darem la mano [Babette's Feast]
12. Puccini: Tosca - E lucevan le stelle [Heavenly Creatures]
13. Bizet: Carmen - Habanera [Callas Forever]
14. Puccini: La Boheme - Che gelida manina [Moonstruck]
15. Dvorak: Rusalka - Song To The Moon [Driving Miss Daisy]
16. Catalani: La Wally - Eben? ne andro lontana [Diva]
17. Offenbach: Les Contes d'Hoffmann - Barcarolle [Life Is Beautiful]
18. Puccini: Turandot - Nessun dorma [The Witches Of Eastwick]

CD 6

1. Hnadel: Solomon - The Arrival Of The Queen Of Sheba [Four Weddings And A Funeral]
2. Bach: Toccata & Fugue In D Minor BWV 565 Fugue [The Aviator]
3. Handel: Zadok The Priest [The Madness Of King George]
4. Bach: Concerto For Two Violins In D Minor BWV 1043 [Children Of A Lesser God]
5. Vivaldi: Gloria In Excelsis Deo [Someone To Wath Over Me]
6. Bach: Viola Da Gamba Sonata In G Minor BWV 1029 [Truly, Madly, Deeply]
7. Albinoni: Adagio In G Minor [Gallipoli]
8. Vivaldi: Mandolin Concerto In C Rv425 [Kramer Vs Kramer]
9. Bach: Goldberg Variations BWV 788 - Aria [The Silence Of The Lambs]
10. Handel: Concerto Grosso Op.6 No.12 [Pirates Of The Caribbean: The Curse Of The Black Pearl]
11. Bach: Orchestral Suite No.3 In D BWV 1068 [Runaway Bride]
12. Pachelbel: Canon In D [Ordinary People]
13. Vivaldi: The 4 Seasons - Concerto No.4 In F Minor "Winter" [The Other Sister]
14. Bach: Jesu, Joy Of Man's Desiring - Cantata No.147 [Meet The Parents]
15. Handel: Sarabande - Keyboard Suite In D [Barry Lyndon]
16. Bach: Keyboard Concerto No.5 In F BWV 1056 [Lara Croft: Tom Raider]
17. Bach: Brandenburg Concerto No.3 In G BWV 1048 [Hannibal]
18. Handel: Messiah - Hallelujah Chorus [Briget Jone's Diary]

مروری بر زندگی و آثار «نینو روتا»

«نینی روتا رینالدی» 3 دسامبر 1911 در شهر میلان در خانواده ای که همگی اهل موسیقی بودند به دنیا آمد. مادرش پیانیست و دختر یک آهنگساز بود. روتا در چنین محیطی بزرگ شد و در هشت سالگی زیر نظر مادرش آموزش پیانو را شروع کرد و پس از مدت کوتاهی شروع به آهنگسازی نمود. دوازده ساله بود که اولین اورتوریو¹ (قطعه موسیقی همراه با آواز) خود یعنی «لئینفنتسیا دی سان جووانی باتیستا²»- کودکی سان جووانی باپتیستا - را ساخت که 1923 در میلان و پاریس اجرا شد. در همین سال وارد کنسرواتور شهر میلان شد که در آنجا شاگرد «دلاکی³»، «اوریفیچه⁴» و «باز⁵» بود و بطور خصوصی زیر نظر «پیتستی⁶» آموزش می دید. در همین زمان او به یک نابغه خردسال در زمینه موسیقی تبدیل شده بود و به عنوان آهنگساز و رهبر ارکستر بسیار مشهور شده بود. اولین کمدی موزیکال او «ایل پرینچیپه پرکارو⁷» - شاهزاده پرکارو- در 1926 ساخته شد. در همین سال به رم رفت و در کنسرواتور «سانتا چِچیلا⁸»ی شهر رم شاگرد «آلفردو کاسِلا⁹» شد، 3 سال بعد در 1930 از این کنسرواتور دیپلم کمپزسیون را دریافت کرد. او که در این زمان بورس تحصیلی «انسنیتوی کرتیس¹⁰ فیلادلفیا» را برنده شده بود، به تشویق «آرتورو توسکانینی¹¹» (رهبر ارکستر ایتالیایی1957-1867) به آمریکا رفت و بین سالهای 1930 تا 1932 در فیلادلفیای پنسیلوانیا زندگی کرد. در آنجا در کلاسهای کمپزسیون «روزاریو اسکالِرو¹²» و کلاسهای ارکستراسیون «فریتز رینر¹³» حضور یافت. او در آمریکا «آرون کوپلند¹⁴» (آهنگساز آمریکایی 1990-1900) را ملاقات کرد و با ترانه های عامه پسند آمریکایی، فیلمهای بزرگ هالیوود و موسیقی «جرج گارشوان¹⁵» (1937-1898) آشنا شد. سپس او به ایتالیا بازگشت و پایان نامه خود را درباره «جوزفو تسارلینو¹⁶» آهنگساز دوره رنسانس نوشت و یک درجه فرهنگی از دانشگاه میلان دریافت کرد.

روتا از زمان جوانی به واسطه دوستی دیرینه ای با «استاروینسکی¹⁷» داشت، با پیشرفتهای جدید در موسیقی آشنا بود. به همین جهت او یک مسیر کاملاً متفاوت در موسیقی خود پیمود، که تکیه بر تقدم ملودی، تونالیته مستقل از پیچیدگیهای هارمونیک، الگوهای ثابت برای ریتم و فرم، استفاده از مفهوم موسیقی به عنوان یک عنصر خودجوش و بیان مستقیم از ویژگیهای موسیقی روتا می باشد.

او با ارائه کارهای برجسته در موسیقی ارکسترال و مجلسی توجه شنوندگان و منتقدان را به خود جلب کرد. اما بعد از جنگ جهانی دوم نظر منتقدان درباره او تغییر کرد و کارهای او از نظر تاریخی نابهنگام تلقی می شدند. همانطور که موقعیت او به عنوان یک آهنگساز فیلم تثبیت می شد این عقیده قوت بیشتری می گرفت. اما او به نوشتن موسیقی برای اُپرا و اُرکستر با موفقیت قابل توجهی ادامه داد، که حتی این موفقیت  امروز هم در حال افزایش است.

 در 1937 فعالیت آموزشی خود را در کنسرواتور شهر «باری» به عنوان مدرس هارمونی و کمپزسیون شروع کرد، که از این طریق به ریاست کنسراتور رسید، سمتی که از 1950 تا زمان مرگش یعنی 1979 با خود داشت.

به غیر از آهنگسازی های زمان «کودکی» او چهار سمفونی و نه پرا ساخت که پراها عبارتند از : «آریودانته¹⁸» (پارما 1942)، «تورکوئمادا¹⁹» (1943)، «ایل کاپلو دی پالیا فیرنتسه²⁰» - کلاه حصیری شهر فلورانس- (پالرمو 1955)، «آی دوِِ تیمیدی²¹» - دو کمرو- (رادیو تلویریون ایتالیا RAI 1950 و لندن 1953)، «لا نوته دی اون نئوراستنیکو²²» - شبِ یک آدم عصبی- (پرمیو ایتالیا 1959، لا اسکالا 1960)، «لو شواتولو این گامبا²³»- سنجاب باهوش - (ونیز 1959)، «آلادینو اِ لا لامپادا مجیکا²⁴»-علاالدین و چراغ جادو- (ناپل 1968)، «لا ویزیتا مراویلیوزا²⁵»-ملاقات شگفت انگیز- (پالرمو 1970)، «ناپولی میلیونارا²⁶»- میلیونرهای ناپل- (فستیوال اسپولتو 1977).

او همچنین 23 کار صحنه و باله نوشت که معروفترین آنها عبارت است از: «لا راپرزنتاتسیونه دی آدامو اِد اِوا²⁷» - خلقت آدام و اِوا - (پروجا 1957)، «لا استرادا²⁸» - جاده - (لا اسکالا 1965)، «آچی اِ گالاتئا²⁹» - آچی و گالاتئا - (رم 1971)، «له مولیئره ایماژینر³⁰»- مولیئره خیالاتی - (پاریس و بروکسل 1976) و «آمور دی پوئتا³¹»- عشق شاعرانه- (بروکسل 1978) برای «مائوریچه بیارت³²».

به علاوه روتا 3 کنسرتو برای پیانو، 3 کنسرتو برای ویلنسل و چندین کار در زمینه موسیقی مجلسی و کورال دارد که از قبل از جنگ جهانی دوم اجرا شده اند و هنوز توسط ارکسترهای مختلف در سراسر دنیا اجرا می شوند. آثار سینمایی او به اوایل دهه چهل میلادی برمی گردد، زمانی که اولین موسیقی فیلم خود را در 1944 برای فیلم «زازا³³» با کارگردانی «رناتو کاستلانی³⁴» ساخت. فیلم شناسی او به واقع اسامی تمام کارگردانان برجسته زمان خودش را در بر می گیرد که مهمترین آنها «فدریکو فلینی» می باشد و این آهنگساز شناخته شده جهانی بیشتر به خاطر 25 سال همکاری ثمربخش خود با فلینی در یادها مانده است. او موسیقی تمامی فیلمهای فلینی از «لو شیچو بیانکو³⁵» - رئیس قبیله سفید - در سال 1952 تا «پروا داُرکسترا³⁶» - تمرین ارکستر- در سال 1979 را نوشته است. موسیقی روتا به اندازه تصاویر فلینی بخشی از این فیلمها محسوب می شود و ترکیب جادویی از مناظر و صداها را به وجود آورده است، به طوری که گفته می شود موسیقی روتا مهمترین عامل به هم پیوستگی فیلم «هشت و نیم» معروفترین اثر فلینی می باشد. او همچنین با کارگردانان دیگر شامل «لوکینو ویسکونتی³⁷»، «فرانکو زفیرلی³⁸»، «ماریو مونیچلی³⁹»، «فرانسیس فورد کاپولا⁴⁰» (اسکار بهترین موسیقی اورجینال فیلم برای «پدرخوانده : قسمت دوم» در سال 1974)، «کینگ ویدور⁴¹»، «رنه کِلِمان⁴²»، «ادوارد دیمیتریک⁴³» و «ادواردو دی فیلیپو⁴⁴» همکاری داشته است. البته از نامزدی اسکار او برای موسیقی مسحور کننده فیلم «پدر خوانده⁴⁵» 1972 جلوگیری به عمل آمد، چون معلوم شد که روتا «تم عاشقانه⁴⁶» فیلم را از موسیقی یک فیلم قدیمی و گمنام ایتالیایی مربوط به سال 1958 برداشته است. البته او بعداً در 1974 همراه با کاپولا برای قسمت دوم پدرخوانده یک اسکار از آن خود کرد.

بدون شک مشهور ترین کار روتا «تم عاشقانه» برای فیلم «رومئو و جولیت⁴⁷» (به کاگردانی فرانکو زفیرلی 1968) می باشد که با کلام اضافه شده به آن و با اجرای «اندی ویلیامز» به یک موفقیت شگرف در موسیقی پاپ بدل شد. موسیقی روتا تاثیر بسزایی روی آهنگسازان فیلم بعد از خود داشته بطوری که  «دنی اِلفمن⁴⁸» (مأموریت غیر ممکن⁴⁹) به طور مشخص از موسیقی فیلمهایی که روتا برای فلینی ساخت الهام گرفته است. روتا همچنین موسیقی بسیاری از آثار تئاتر ویسکونتی و زفیرلی و دی فیلیپو را ساخته است. روتا در 10 آوریل 1979 در شهر رم در گذشت و در فوریه 1995 موسسه نینو روتا در «فونداتسیونه چینی⁵⁰» در ونیز ایتالیا تاسیس شد. موسسه «چینی» آثار آهنگسازان ایتالیایی در قرن بیستم و ازجمله مجموعه آثار «آلفرد کاسِلا» را مورد مطالعه قرار می دهد.

زندگی و آثار زبیگنیو پرایزنر

«زبیگنیو پرایزنر» آهنگساز معاصر لهستانى، که با فیلمهای «کریستف کیشلوسکی» به شهرت جهانی رسیده است فارغ التحصیل تاریخ هنر و فلسفه از دانشگاه كراكوف لهستان است. اما این موسیقی بود که علاقه این مرد جوان را به طرف خود جلب کرد و باعث شد او شروع به کنکاش در موسیقی نماید. در حین همین مطالعات و تحقیقات خصوصی اش بود که با «الزبیتا تورانیچكا» آشنا شد، که بعداً در برخی از موسیقی فیلمهایی که پرایزنر نوشت به عنوان خواننده ظاهر شد. پرایزنر عادت داشت که رکوردهایی (نوار یا سی دی) از آثاری که پارتیتو های آثارش را از روی آنها می نوشت را بخرد و یاد گرفت که چگونه با تا اندازه ای برداشتن از آثاری که روی میز کارش در حال پخش شدن بود، موسیقی بنویسد. به عنوان آهنگساز او یک رمانتیسیست درمان ناپذیر است. او عاشق موسیقی رمانتیک است، مخصوصاً علاقه مند آهنگسازان رماتیک لهستانی و همچنین «پاگانینى»(ایتالیایی) و «سبیلیوس»^۳ (فنلاندی) به شمار مى رود. وى بر اهمیت ملودى در موسیقى تاكید فراوان دارد و در مورد موسیقی مدرن به عنوان موسیقی تصنّعی که فاقد ملودی است فکر می کند که بسادگی نه آن را دوست دارد و نه احترامی برای آن قائل است.پرایزنر در اواسط دهه هشتاد هنگامی موسیقى متن فیلم گزارش هواشناسى ساخته «آنتونى كراوس» را می ساخت، «کریسف کیشلوسکی» فیلمساز بزرگ هموطنش را ملاقات کرد. شیوه کار پرایزنر بدین صورت بود که ساخت موسیقى متن را همزمان با نگارش فیلمنامه آغاز می كرد و با پایان یافتن فیلمبردارى او نیز موسیقى اش را آماده كرده بود. هر چند فیلمنامه بارها بازنویسى می شد، اما او كه در جریان مستقیم این تغییرات بود، هر بار موسیقى را تغییر می داد تا بیشترین هماهنگى را بین تصویر و موسیقى به وجود آورد.

او در سال۱۹۸۸ براى دو اثر كیشلوفسكى به نام هاى «فیلمى كوتاه درباره قتل» و «فیلمى كوتاه درباره عشق» به طور همزمان موسیقى ساخت و نام خود را همراه با وى پرآوازه ساخت. در همان سال ساخت موسیقى متن فیلم «ده فرمان» كیشلوفسكى را بر عهده گرفت و كم كم به یكى از اعضاى ثابت گروه فیلمسازى وى تبدیل شد. در سال هاى ۱۹۹۰ و ۱۹۹۱ پرایزنر با دیگر فیلمساز هموطنش «آنى یژك هولاند»  نیز همكارى كرد كه حاصل آن موسیقى متن دو فیلم اروپا اروپا و الیور است. ساخت موسیقى متن فیلم زندگى دوگانه ورونیك ساخته كیشلوفسكى اولین موفقیت برون مرزى را براى پرایزنر به وجود آورد. در زندگى دوگانه ورونیك، پرایزنر از كنسرتوى ئى مینور زیباى موسیقیدان گمنام هلندى، «واندن بودن مایر»  در قالب هاى تازه استفاده كرد. (بعدها پرایزنر در فیلم سه رنگ: آبى نیز از آثار این آهنگساز هلندى استفاده كرد) پرایزنر روحیات و ذوق شخصى خود را در موسیقى بودن مایر دمیده بود. موسیقى این فیلم جایزه بهترین آهنگساز از طرف انجمن منتقدان لس آنجلس را براى او به ارمغان آورد. پرایزنر این موفقیت را در سال هاى ۱۹۹۲ با فیلم تباهى ساخته فیلمساز فرانسوى «لویى مال» و ۱۹۹۳ با فیلم «سه رنگ: آبى» ساخته كیشلوفسكى تكرار كرد و موفق شد سه سال پیاپى این جایزه را به چنگ آورد. در سال ۱۹۹۱ نیز موسیقى متن فیلم «هكتو بابنكو» با نام «هنگام بازى در زمین پروردگار» نیز اثرى تحسین برانگیز شناخته شد. در ادامه باغ تنهایى اثر آنى یژكا هولاند دیگر فیلمى بود كه به سال ۱۹۹۳ با موسیقى پرایزنر به نمایش درآمد. اما این پایان كار نبود.

 پرایزنر كه به همراه كیشلوفسكى و «كریشتف پیه شیه ویچ» فیلمنامه نویس یك تیم رویایى سینمایى تشكیل داده بودند، در ادامه همكارى شان سه گانه سه رنگ: آبى، سفید و قرمز را ساختند كه افتخارات فراوانى براى آنان به بار آورد. جایزه سزار (معادل اسكار در فرانسه) براى سه رنگ: آبى، سفید، قرمز دستاورد پرایزنر از این پروژه عظیم و دوست داشتنى سینما بود. او سال بعد هم جایزه سزار را براى فیلم «الیزا» ساخته «جین بكرز»  به دست آورد تا نشان دهد ب یك بار بردن هیچ جایزه اى اشباع نمى شود. جایزه خرس طلایى جشنواره ۱۹۹۷ برلین براى موسیقى «یك داستان حقیقى» ساخته «چارلز استاریج»  از دیگر جوایز پرایزنر در این زمینه به شمار مى آید. در پایان دهه نود وزارت امور خارجه لهستان جایزه ویژه اى ر به خاطر موفقیت چشمگیر در معرفى فرهنگ لهستان در سطح بین المللى به او اعطا كرد و همچنین به عضویت آكادمى فیلم فرانسه درآمد. از دیگر كارهاى شنیدنى پرایزنر، موسیقى متن سریال بیست و شش قسمتى «قرن مردم» از محصولات BBC است كه در سال ۱۹۹۵ تهیه و پخش شد.

 پرایزنر عمده شهرت و موفقیت خود را مدیون كریشتف كیشلوفسكى كارگردان لهستانى است. این دو نفر همراه با پیه شیه ویچ دوستانى صمیمى و جدایى ناپذیر بودند. كیشلوفسكى قصد داشت سه گانه دیگرى با نام هاى: بهشت، دوزخ و برزخ را نیز بسازد كه قطعاً پرایزنر در آن سه فیلم هم شاهكارهاى دیگرى خلق مى كرد. اما مرگ ناگهانى كیشلوفسكى به این دوران پربار همكارى پایانى غم انگیز بخشید. پرایزنر در این باره مى گوید: «علاوه بر پروژه سه گانه بهشت، دوزخ و برزخ قصد داشتیم كنسرت هاى متعددى برنامه ریزى و اجرا كنیم، چیزى غریب مثل یك راز، تلفیقى از موسیقى كلاسیك، اپرا و موسیقى راك. بعد ایده ما به برگزارى كنسرتى كلاسیك همراه با اركستر فیلارمونیك تعدیل یافت. آهنگسازى به عهده من بود، پیه شیه ویچ نویسنده و خود كیشلوفسكى كارگردان این برنامه ها. قرار شد اولین برنامه در آكروپولیس آتن اجرا شود. همه چیز آماده بود و اسم كنسرت را هم گذاشتیم زندگى. اما كمى قبل از اجرا، زندگى كیشلوفسكى در سیزده مارس ۱۹۹۶ به پایان رسید و این پروژه نیز ناتمام ماند.»

مرگ كیشلوفسكى باعث افسردگى شدید پرایزنر شد و او به یادبود یار دیرینش اولین اثر موسیقى غیرسینمایى خود را با نام «مرثیه اى براى یك دوست» ساخت و آن را به خاطره این فیلمساز ارزشمند تقدیم كرد. مرثیه اى براى یك دوست در تاریخ اول اكتبر ۱۹۹۸ در سالن ویلكى شهر ورشو و توسط اركستر سمفونیك و گروه كر مجلسى این شهر به رهبرى «یاسك كاسپسكى» و با همراهى صداى «الیزابتا توارینكا» خواننده آوازهاى فیلم هاى كیشلوفسكى اجرا شد و تحسین و تاثر شنوندگان را برانگیخت. دومین اجراى زنده این اثر در روز نوزدهم مارس ۱۹۹۹ در سالن فستیوال رویال لندن توسط اركستر BBC توجه همه محافل موسیقى جهان را به خود جلب كرد و توانایى پرایزنر در خارج از مدیوم سینما را نشان داد. «... ساخت مرثیه اى براى یك دوست را سه شب پس از درگذشت كیشلوفسكى آغاز كردم. مى خواستم چیز خارق العاده اى به او تقدیم كنم. ما دوستانى صمیمى بودیم و سال ها ب هم همكارى كرده بودیم؛ من، او و پیه شیه ویچ. دوران خوشى بود، بهترین روزهاى زندگى ام. قسمت اول مرثیه اى... گویاى تمام احساس من نسبت به كریشتف كیشلوفسكى است و قسمت دوم آن همان كنسرت زندگى است كه قرار بود در آكروپولیس برگزار شود. البته من و پیه شیه ویچ كمى آن را تغییر داده ایم. »

مرثیه اى براى یك دوست به موفقیتى جهانى بدل شد و تا پایان سال ۲۰۰۰ بیش از سیصد هزار نسخه از آن در سرتاسر دنیا به فروش رسید . پرایزنر درباره طیف گسترده مخاطبانش اظهار مى كند: «آنها خیلى برایم مهمند. تصور نمى كردم مرثیه اى... كه یك اثر مشكل و دیرفهم است و كمترین ارتباطى با موسیقى پاپ و راك امروزى ندارد، جوانان را به خود جلب نماید. بچه هاى دوستانم عكس العمل بسیار مثبتى نسبت به این كار نشان دادند كه نمى توانم دلیلش را توضیح دهم».پرایزنر درباره سبك و نحوه كارش مى گوید: «همیشه با خودم مى گویم جورى موسیقى مى سازم كه خودم از شنیدنش لذت ببرم. همیشه به ذائقه ام اطمینان كردم و هرگز از این اعتماد متضرر نشده ام. موسیقى من روى خط مرزى بین موسیقى كلاسیك و سینمایى قدم مى زند. به ساختار تركیبى در موسیقى علاقه مندم. دوران موسیقى چند صدایى و پیچیده در قرن بیستم به پایان رسید. آنچه مانده كمى رمانتیسیسم ناب است و موسیقى ام از همین جا نشات مى گیرد. اما مرثیه اى براى یك دوست درباره مرگ است یا زندگى؟ همه ما كسانى از عزیزانمان را از دست داده ایم. بالاخره همه روزى خواهیم مرد. كسى كه با وقار زندگى مى كند، با وقار هم خواهد مرد. مرگ كیشلوفسكى در من خلایى پدید آورد كه با قسمت اول مرثیه اى... سعى كردم آن را جبران كنم. به مرگ خیلى فكر مى كنم، چون زیاد دوروبرم مى پلكد اما ازش نمى ترسم. اغلب كارهاى ما با كیشلوفسكى درباره مرگ بود. درباره زندگى و مرگ. البته مرگ و زندگى دو مبحث متضادند. درباره مرگ همیشه فكر مى كنم كه بالاخره این اتفاق خواهد افتاد و این سئوال برایم مطرح است: چگونه زندگى كنم كه مرگى با وقار داشته باشم؟ اما در مورد قسمت دوم مرثیه اى براى یك دوست. نام این قسمت زندگى است. داستانى درباره زندگى یا شاید درباره امید به زندگى. به شدت به زندگى امیدوارم و آرزویم این است كه همه به زندگى امیدوار باشند.» پرایزنر همچنان در زادگاهش كراكوف، آنجا كه ریشه هایش پا گرفته اند، زندگى مى كند و به آهنگسازى ادامه مى دهد.

زندگینامه و آثار بابک بیات :سکوت یک فریاد

بایسیكل ران ......مجید انتظامی

 دریچه ای باز میشود موتور سواری به دیواره مرگ می اید تا نمایش وحشت برانگیز را اجرا كند مردی كه برای گذران زندگی زیر چرخهای كامیون می خوابد و با این بازی مرگ روزی دیگر از حیات سراسر فقر خود را سپری میكند و مردی دیگر كه با همراه پسرش تصمیم میگیرد كه تامین درمان همسرش هفت شبانه روز بی وقفه ركاب بزند ، حاشیه این ماراتن پایان ناپذیر محیط مساعدی میگردد كه كولی های سرگزدان ، واسطه ها دستفروش ها و كارگزان ساختمانی بسط بگسترانند و انان نیز به شكلی دیگر به چدخیدن مشغول شوند ، چرخشی پایان ناپذیر ، ...

مجید انتظامی اهنگساز فیلم بایسیكل ران

نسیم بایسیكل ران بعد از پایان فرصت تعیین شده از دایره بیرون میزند تا درجایی دیگر در دور خود بچرخد و دیگران نیز مانند او چرخشی بی حاصل را اغاز میكنند و ادامه میدهند .

موسیقی فیلم بایسیكل را از دیگر ساخته های مجید انتظامی است كه جایزه بهترین موسیقی فیلم را در جشنواره هفتم فجر برای او به ارمغان اورد ، موسیقی این فیلم همچون دیگر ساخته های انتظامی ملودرامیست كه سعی میكند تماشاگر را تحت تاثیر فیلم قرار دهد عنوان بندی یا تیتراژ فیلم با قطعه ای موسیقی مناسب اغاز میشود این قطعه موسیقی از یك سو شامل ملودی اصلی موسیقی فیلم است و از سوی دیگر به عنوان یك موتیف در جای جای فیلم و حضور همسر نسیم در بیمارستان تكرار میبشود .

نقطه قوت فیلم بایسیكل ران را میتوان در استفاده از سیتار و طبلای هندی دانست این دو ساز كه از سازهای اصلی هندوستان و پاكستان شمرده میشوند در این فیلم اهنگساز به خاطر همراه بودن با فیلم و خارج نمودن موسیقی در چهار چوبی خاص از این سازها بهره میگیرد و در بیشتر صحنه های فیلم كه سایه درد و رنج بر زندگی نسیم وپسرش و سایرین مشهود است نوای این سازها را میشنویم.

در سكانس حضور نسیم در قهوه خانه و مذاكره اش با فروشنده تلویزیون قدیمی فیلم انها به اسبها شلیك میكنند از ساخته هاس سیدنی كلارك پخش میشود كه شخصیتهایش در مخمصه ای شبیه به مخمصه نسیم گرفتار شده اند  و برای بقای خود برای دوام در بحران اقتصادی امریكا به ماراتنی دیگر تن در میدهند  شباهتهای این دو فیلم سبب شده است قطعه ای برای این قسمت از فیلم نوشته نشود و پس از پایان این صحنه مبارزه نسیم اغاز میشود و ریتم خوب و هماهنگ موسیقی همراه با نسیم به سوی ماراتن دوچرخه سواری حركت میكند.

در فصل طولانی از فیلم بایسیكل ران كه از شب اغاز میشود و تا صبح ادامه میابد نسیم دوچرخه سوار خود را در میان جزامیان میبیند اكاردئون نواز به ظاهر نابینایی مشغول نواختن تم اصلی است وهمسرایان با اجرای قطعه ای با سازهای زهی خستگی و درماندگی نسیم را به راحتی به شنونده منتقل میكنند رنگ امیزی موسیقی طاحی صحنه نور پردازی و موسیقی ارام وصدای نجوای همسرایان تركیب بسیار جذاب و موثری را در فیلم به وجود اورده است در ادامه صحنه فریاد معركه گیر بلند میشود ، لامپها روشن میشوند و فریادها اوج میگیرند تا نسیم همچنان پا برجا بماند .پسرك به صورت پدرش سیلی میزند و معركه گیر اب به صورت نسیم میپاچد و تصاویر با حركت اهسته همه مفاهیم را انتقال میدهد و موسیقی انتظامی لحظه به لحظه با این حركات همراه است انچنانكه همه صداها را میپوشاند و درمقابل انهمه كنش تصویری موسیقی تماشاگر را به رویداد صحنه متصل میكند.

در هنگام غرق شدن نسیم در دهلیزها و دالانهای ذهن خود موسیقی توصیفی انتظامی نیز اغاز میشود تا گمشدن نسیم را در هزارتوی زندگی خود بهتر نشان دهد و اوای همسرایان تاثیر این دو قطعه را دو جندان میكند .

در پایان فیلم دختر فال گیر كه حالا همراه مادر خود سوار بر گاری معركه گیر شدند سیب خود را به پسر نسیم هدیه میدهد تا راز خلقت تداوم یابد تماشاگر نسیمی دیگر و فالگیر دیگری را میبیند كه همه در مداری بسته اند و گریزی ندارند قطعه این قسمت از فیلم حسی لطیف را بوجود میاورد و در عین حال از تیرگی و متزلزل بودن زندگی این دو كودك خبر میدهد .

مجید انتظامی بایسیكل ران را از دیدگاهی عاطفی نگریسته و موسیقی خود را بر این اساس ساخته است و در مجموع تركیب موسیقی با فیلم به خواسته های اهنگساز و كارگردان نزدیك است و تماشاگر را در تفهیم بهتر فیلم یاری میدهد.  

افسانه دراكولا قصه ای است قدیمی و قرون وسطایی كه در اشكال مختلف نمود های متفاوتی از ان ساخته شده است ، قصه انزوا طلبی این مرد تاریكی ها و ظلمات از جذابترین شكلهای دراماتیك خیر و شر در سینماست.در سال 1991 فرانسیس فورد كاپولا كارگردان صاحب سبك سینما با مطالعه فیلم نامه ای بر اساس رمان دراكولای برام استوكر نوشته شده بود تصمیم به ساخت این افسانه قرون وسطایی گرفت ، انچه كه به سال 1992 بر پرده های سینماهای دنیا به نمایش در امد به روایتی تازه در فضایی گوتیك از داستان گونت دراكولا بود انچه در این فیلم واضح است توانایی كاپولا در مواجه با این داستان جدی بود او با وفاداری به درون مایه داستان، در عین حال میكوشد تا در پرداختن به چهارچوبهای قراردادیسینمای ترسناك بعدی تازه به ان دهد كه حاصل این تلاش فیلمی است كه نمونه های بارز سبك پست مدرنیسم در سینمای معاصر جهان است  .

ووجه كیلار اهنگساز به نام جهان و اهنگساز موسیقی فیلم دراكولای برام استوكر

توصیات كاپولا باعث شد تا در این فیلم از متخصصین كشورهای مختلف استفاده شود  تا خواست كارگردان به خوبی اجرا شود با بررسی كار اهنگسازان حاضر در سینمای جهان هیچكدام را مطابق سلیقه و خواست خود نیافت او در زمینه دست به جستجو زد تا سرانجام ووجه كیلار اهنگساز مجارستانی الاصل را یافت و موسیقی ساخته شده توسط كیلار انچنان زیبا و بدیع بود كه تصور ساخت ان توسط هر اهنگساز دیگری تقریبا غیر ممكن به نظر میرسد .موسیقی فیلم دراكولا كه توسط كیلار ساخته شد دارای مقدمه ای است كه تم اصلی موسیقی فیلم را تشكیل میدهد و همچنین قطعات مختلفی نیز دارد كه در كنار یكدیگر قطعه ای سمفونیك را تشكین میدهد . تداوم اجرای قطعات و عبور ارام نتها از قطعه  به قطعه دیگر انچنان استادانه و ارام صورت میگیرد كه حتی قطع سكانسها نیز هیچ لطمه ای در این اجرا ایجاد نمیكند .حسی كه موسیقی این فیلم به بیننده میدهد دقیقا هامن حسی است كه تصاویر به بیننده میدهد . موسیقی با تمی حماسی اغاز میشود و رفته رفته  با تلفیق موسیقی وحشت و تعلیق به قطعاتی ارام میرسد ، اجرای هر قطعه توسط اركستری كامل از نبوغ این اهنگساز نابغه دارد . نتهای نوشته شده برای هر ساز به خصوص برای سازهای زهی انچنان دقیق و كامل است كه صدای  هر ساز به طور سلو نیز واجد مشخصه های موسیقی اوست .

ووجه كیلار در زمانبندی موسیقی خود كمال دقت  و استادی را به كار برده است ، در سكانسهایی از فیلم دوربین با سرعتی زیاد حركت میكند در حقیقت این روح شخصیت اصلی فیلم است كه با شكستن مرز زمان از نقطه ای به قطه دیگر در حركت است  وموسیقی نیز با همان سرعت اجرا میشود و در پایان ما تنها تم اصلی را میشنویم.

زبیگنو پرایسنر : آهنگساز زندگی‌ دوگانه‌ ورونیكا

موسیقی فیلم ِ خانه خنجرهای پرنده

 شیگرو اومه بایاشی(Shigeru Umebayashi) آهنگسازی ژاپنی که تا کنون برای بیش از 50 فیلم ژاپنی، چینی و هنگ کنگی موسیقی ساخته اما شهرت خود را بیشتر مدیون موسیقی‌هایی است که برای فیلمسازان چینی و هنگ کنگی مثل ژانگ ییمو و وونگ کاروای ساخته تا فیلم‌های ژاپنی. در کارنامه این آهنگساز موسیقی فیلم‌های مطرحی چون در حال و هوای عشق(In the Mood for Love) و 2046 ساخته وونگ کاروای و خانه خنجرهای پرنده(The House of Flying Daggers) ساخته ژانگ ییمو دیده می‌شود

اومه بایاشی یکی از آهنگسازان جریان موج نوی موسیقی ژاپن است و کارش را در دهه هشتاد با رهبری گروه راک EX آغاز کرد که تحت تاثیر اریک کلپتن بود. وی پس از ازهم پاشیده شدن گروه EX در 1985 به آهنگسازی برای فیلم روی آورد و با ساختن موسیقی برای فیلمSorekara (و سپس) جایزه آکادمی ‌فیلم ژاپن را به دست آورد. پس از آن به هنگ کنگ رفت و با ساختن موسیقی فیلم مسیح نانجینگ(The Christ of Nanjing) در 1995 به شهرت رسید. پس از آن کارش را با وونگ کاروای و ژانگ ییمو ادامه داد.

از موسیقی او در تبلیغات محصولات تجاری مثل فولکس واگن و نستله نیز استفاده شده است.

اما فیلم خانه خنجرهای پرنده ساخته ژانگ ییمو فیلمساز خلاق و نوگرای چینی و از نسل پنچم سینماگران این کشور است. فیلمی که ژانگ ییمو آن را به دنبال موفقیت جهانی فیلم قبلی اش قهرمان(Hero) ساخته است.

پوستر فیلم خانه خنجرهای پرنده

محبوبیت ژانر فیلم‌های حماسی و رزمی(Martial Art) در غرب و چرخش سینماگر خلاقی چون ژانگ ییمو از سینمایی بومی و مستقل و به شدت اجتماعی به سمت این گونه فیلم‌ها، پس از موفقیت بین المللی فیلم ببر خیزان و اژدهای پنهان(The Cruching Tiger and the Hidden Dragon) ساخته انگ لی صورت گرفت. خانه خنجرهای پرنده اگرچه از نظر سبک بصری عالی و خیره کننده است اما به هیچ وجه قابل مقایسه با آثار قبلی ژانگ ییمو نیست.

هنر ییمو در روایت، شخصیت پردازی و خلق صحنه‌های دراماتیک را باید در فیلم‌های شاخصی چون فانوس قرمز را برافراز، ژودو و راه خانه جستجو کرد. با اینکه فیلم از سوی منتقدان بین المللی تحسین شد اما بسیاری از منتقدان چینی ژانگ ییمو را به خاطر دورشدن از فضاها و تم‌های فیلم‌های اولیه اش و «خوش رقصی» برای غربی‌ها مورد انتقاد قرار دادند اما او مجبور بود که به این ژانر روی آورد چرا که آن سینمای او علیرغم موفقیت در فستیوال‌های بین المللی، چه در داخل و چه خارج چین مخاطب عام نداشت و تنها در میان قشر محدودی شناخته شده بود.

خانه خنجرهای پرنده همانند فیلم قهرمان یک حماسه رزمی و در عین حال یک اثر عاشقانه است و از نظر تصویری و فضا سازی شباهت زیادی به آن فیلم دارد اما برخلاف قهرمان، فاقد پیچیدگی‌های روایی و داستان‌های تودرتوست و خط داستانی بسیار ساده‌ای دارد.

داستان فیلم در سال‌های 800 میلادی در دوران سلسله تنگ(Tang) در امپراتوری چین می‌گذرد. مقامات محلی رهبر گروهی شورشی به نام خانه خنجرهای پرنده را کشته‌اند اما این کار باعث تقویت شورشیان شده‌است. دو افسر پلیس امپراتوری به نام لئو و جین ماموریت دارند رهبر جدید گروه را یافته و به قتل برسانند. آنها به فاحشه خانه‌ای در شهر می‌روند و در آنجا با دختر زیبا و نابینایی به نام مه‌ای(Mei) آشنا می‌شوند که نه تنها رقصنده ماهری است بلکه مطلط به فنون رزمی و شمشیربازی است. لئو و جین تصور می‌کنند که او دختر همان رهبر شورشیان است که آنها قبلا کشته‌اند از این رو او را دستگیر و زندانی می‌کنند.

بعد آنها نقشه‌ای طرح می‌کنند و بر اساس آن جین مامور می‌شود مه ای را آزاد کرده تا با تعقیب او به مخفی گاه شورشیان خانه خنجرهای پرنده برسند. فرار ساختگی مه ای از زندان عملی می‌شود و از این طریق جین موفق می‌شود اعتماد مه ای را جلب کند. در طول راه و در فرار از دست سربازان امپراتور، جین به مه ای دل می‌بازد اما لئو که زودتر از او عاشق مه ای شده و سه سال در انتظار او بوده، به عنوان مانع بر سر راه آنها قرار می‌گیرد و در نهایت دو رقیب بر سر عشق،دست به جدالی خونین می‌زنند.

به این ترتیب تم اصلی فیلم مثلثی عشقی است که بین سه کاراکتر اصلی فیلم شکل می‌گیرد. این تم از یکی از شعرهای لی یانیان شاعر قرن نهم عهد سلسله هن گرفته شده است. عنوان چینی فیلم (هجوم از ده جهت) نیز در واقع نام یک قطعه موسیقی سنتی چینی است که نبرد بین ژنرال ژیانگ یو و نیروهای هن را قبل از بوجود آمدن سلسله هن توصیف می‌کند. طراحی صحنه، رنگ آمیزی، لباس‌ها، نورپردازی، کورئوگرافی صحنه‌های رقص و شمشیربازی و فیلمبرداری ژائوزیائودینگ درخشان و خیره کننده است. صحنه‌های جنگ مثل یک باله طراحی شده است. کمپوزیسیون‌ها از نقاشی‌های چینی الهام گرفته شده‌اند و پرده عریض سینماسکوپ برای ژانگ ییمو مثل بومی است که او رنگ‌هایش را بر آن می‌پاشد. او برای ایجاد تاثیر بصری و بیان وضعیت عاطفی کاراکترها حتی تداوم فصل‌ها را به هم ریخته و آنها را درهم می‌آمیزد. سکانس نبرد بین لئو و جین در پاییز شروع می‌شود و در زمستان ادامه می‌یابد. نگاه سینمایی شاعرانه ژانگ ییمو و سبک غنی تصویری او نشانگر قدرت جادویی سینماست. اگرچه داستان و شخصیت پردازی به قدرت جنبه‌های بصری فیلم نیست و مثلث عشقی ای که بین کاراکترها شکل می‌گیرد آن را ورطه ملودرامی سوزناک می‌اندازد و از ابعاد حماسی و قهرمانی اش تهی می‌سازد.

با اینکه بین موسیقی این فیلم و موسیقی فیلم ببر خیزان و اژدهای پنهان ساخته تن دان شباهت‌هایی دیده می‌شود اما رویکرد اومه بایاشی با تن دان کاملا متفاوت است. به هر حال او ژاپنی است و سبک کار او بیشتر شبیه توروتاکه میتسو آهنگساز فیلم‌های کوروساواست. اومه بایاشی برای ساختن موسیقی این فیلم از آلت‌های موسیقی و سازهای چینی به وفور استفاده می‌کند از نی خیزران(بامبو) گرفته تا کمانچه و سنتور چینی.

هر قطعه ترکیبی است از حداکثر یک یا دو ساز که در تلفیق با سازهای زهی یا سینتی سایزر برجستگی خاصی می‌یابد.

دو تم اصلی در موسیقی این فیلم وجود دارد که برگرفته از تم‌های اصلی فیلم است: عشق و مبارزه. این تم‌ها با ورسیون‌های مختلف در فیلم شنیده می‌شود. قسمت آغازین تم عشق شباهت زیادی به تم عشق موسیقی فیلم پدرخوانده ساخته نینو روتا دارد.
بخش مهمی از فیلم در میان جنگل درختان خیزران می‌گذرد. در دل این جنگل است که نبردهای جین و مه ای و سربازان امپراتور روی می‌دهد.موسیقی اومه بایاشی زیبایی صحنه‌های نبرد را دوچندان ساخته و استفاده او از نی خیزران جنسیت فضا(جنگل خیزران) را به خوبی به تماشاگر منتقل می‌کند.

قدرت اومه بایاشی در توازنی است که بین صدای سازهای مختلف چینی و ارکستر سازهای زهی و سینتی سایزر به وجود می‌آورد. به علاوه استفاده خلاقانه او از سکوت، کیفیتی تغزلی و در عین حال وهمناک به موسیقی این فیلم بخشیده است.

قطعه نبرد در جنگل( Battle in the Forest) یکی از درخشان ترین قطعات موسیقی این فیلم و کاملا منطبق با فضای حماسی و رزمی فیلم است. این قطعه با صدای نی بامبو شروع می‌شود و بعد ریتم تندی شبیه موسیقی راک پیدا می‌کند. سکوت‌ها در فواصل بین قطعه سهمگین و نفس گیر است. استفاده از سکوت به این شیوه یکی از تکنیک‌های موثر در آهنگسازی سنتی است که اومه بایاشی به کار می‌گیرد و همین شیوه است که موسیقی این فیلم را این قدر جذاب می‌سازد.

برای شنیدن این برنامه «اینجا» را کلیک کنید.

موسیقی فیلم؛ در حال و هوای عشق

در حال و هوای عشق(In the Mood for Love) ساخته درخشان وونگ کار وای فیلمساز هنگ کنگی، یکی از لطیف‌ترین، زیباترین و در عین حال تلخ‌ترین داستان‌های عاشقانه‌ای است که تا کنون در سینما روایت شده‌است. عشقی پاک، معصوم و رمانتیک که در دنیای خشن و بی‌عاطفه امروز غیر واقعی و باورنکردنی به نظر می‌رسد. شاید به همین دلیل وونگ کاروای هنگ کنگ دهه شصت را برای فضای فیلم خود انتخاب کرده و آن را در بانکوک اواخر دهه نود بازسازی کرده‌است.

فیلم بیش‌تر از آنکه طرح داستانی مهم و پیچیده‌ای داشته باشد، بر مبنای حس و حال کاراکترها و فضای پیرامون آنها ساخته شده‌است. شخصیت‌پردازی عالی فیلم باعث شده که تماشاگر با این شخصیت‌ها هم‌ذات‌پنداری کرده و در شادی‌ها و غم‌هایشان شریک شود.

پوستر فیلم

در حال و هوای عشق دومین قسمت از تریلوژی وونگ کاروای است. وی قسمت اول این تریلوژی را در 1991 با عنوان روزهای وحشی بودن(Days of being wild) و قسمت آخر آن را در سال 2004 با عنوان 2046 ساخته‌است. فیلمی که نشانه‌هایی از دنیای سرد، اندوهناک و ملال آور فیلم‌های آنتونیونی را در خود دارد. یک سال قبل از آنکه وونگ کاروای این فیلم را بسازد در یک نظرخواهی در باره بهترین فیلم‌های دوران زندگی اش از دو فیلم اسم می‌برد: جویندگان جان فورد و کسوف آنتونیونی. وی در باره کسوف می‌گوید: « در پایان فیلم نماهایی از لوکیشن‌های خالی فیلم را می‌بینیم و ناگهان درمی‌یابیم که این فیلم در باره مونیکا ویتی و آلن دلون نبود بلکه در باره مکان‌هایی بود که آنها زندگی کردند».

در حال و هوای عشق نیز بیشتر فیلمی در باره هنگ کنگ دهه شصت است تا در باره آقای چائو و خانم چان. یعنی مکانی که این دو در آن با هم آشنا شدند، عشق ورزیدند و به نحو دردناکی از هم جدا شدند.

خانم چان با بازی مگی چیونگ کارمند شرکت کشتیرانی است و آقای چائو با بازی تونی لیونگ روزنامه نگار است. آنها در یک روز به آپارتمان جدیدی اسباب کشی می‌کنند و همسایه دیوار به دیوار هم می‌شوند. این دو به زودی پی می‌برند که همسرانشان پنهانی با هم رابطه دارند. کشف این خیانت موجب نزدیکی آنها به هم می‌شود و به تدریج عشقی عمیق بین آنها شکل می‌گیرد اما آنها نمی‌خواهند راه همسرانشان را دنبال کنند.

فضای فیلم بین خیانت و وفاداری حرکت می‌کند. زوج عاشق با اینکه میل و کشش به هم دارند اما از سوی دیگر نمی‌خواهند به همسرانشان خیانت کنند. آنها از ابتدا می‌دانند عشق‌شان سرانجامی ندارد و این خودآگاهی جنبه تراژیکی به وضعیت‌شان می‌بخشد. عشقی ممنوع و ناممکن که در نهایت به جدایی و دوری می‌انجامد.

موسیقی این فیلم کار آهنگساز واحدی نیست و وونگ کاروای برای ساوند ترک آن از قطعات مختلف ساخته آهنگسازان ژاپنی و آمریکایی مثل شیگرو اومه بایاشی و مایکل گالاسو(Michael Galasso) و آوازهای چینی و ترانه‌های نت کینگ کول(Nat King Cole) استفاده کرده است.

صحنه‌ای از فیلم

عنوان اصلی فیلم برگرفته از نام یکی از ترانه‌های مشهور نت کینگ کول خواننده بزرگ موسیقی جز است. ترانه‌ای با عنوان I am in the mood for love که در سال‌های دهه شصت خوانده است. تم اصلی فیلم بر دوش قطعه‌ای است از ساخته‌های شیگرو اومه بایاشی، آهنگسازی که هفته گذشته در این برنامه موسیقی فیلم خانه خنجرهای پرنده را از او شنیدیم. اومه بایاشی این قطعه را که تم یومه جی(Yumeji) نام دارد در سال 1991 برای فیلمی به همین نام اثر سوزوکی سی جون فیلمساز ژاپنی ساخته است. والسی عاشقانه و زیبا که با سازهای زهی نواخته شده و بارها در فیلم شنیده می‌شود.

اصولا تکرار صحنه‌ها و یا توهم تکرار آنها یکی از تمهیدهای هنری و سبکی وونگ کاروای در این فیلم است. مثل صحنه‌ای که خانم چان با سطل برنج از پله‌ها بالا می‌رود و سه بار در فیلم تکرار می‌شود.

در واقع وونگ کاروای با این شگرد سینمایی بر یکنواختی زندگی کاراکترهای فیلم تاکید دارد. وی برای انتقال این حس یکنواختی و تکرار لحظه‌های کسالت‌بار، ملال آور و غم‌انگیز زندگی روزمره کاراکترهای فیلم از موتیف زهی عاشقانه اومه بایاشی در فیلم مکررا استفاده می‌کند. تکرار این قطعه در فیلم به نحو موثری پوچی زندگی و مالیخولیای درون کاراکترها را منتقل می‌کند. صدای ساز ویولا در این قطعه، سحرانگیز است. قطعه‌ای که بسیار دقیق و هوشمندانه انتخاب شده و بیانگر لحظه‌های تنهایی و خلوت آدم‌های اصلی فیلم است. لحظه‌هایی که آنها را می‌بینیم که آرام و خاموش در خیابان‌ها و کوچه‌های خلوت و تاریک هنگ کنگ قدم می‌زنند و یا در کنج خلوت اتاق نشسته‌اند و سیگار می‌کشند.

حتی اگر فیلم را ندیده باشید، این موسیقی می‌تواند این حس و فضا را به شما منتقل کند.

با این حال برخی از منتقدان به ساوند ترک فیلم در حال و هوای عشق ایراد گرفته‌اند و می‌گویند که ترک‌های آن از یک جنس نیستند و تنوع غریبی دارند، از آوازهای اپرایی یا عامه‌پسند چینی گرفته تا ترانه‌هایی به زبان اسپانیایی از نت کینگ کول خواننده آمریکایی. شاید ترکیب موسیقی‌های مختلف از ژانرهای مختلف در ساوند ترک یک فیلم کار غریبی به نظر برسد اما این ترکیب و تنوع از نقاط قوت ساوند ترک این فیلم است. در واقع وونگ کاروای سعی می‌کند ماهیت التقاطی مکانی را که کاراکترهایش در آن سکونت دارند یعنی هنگ کنگ دهه شصت را با استفاده از ترکیب ژانرهای مختلف موسیقی نشان دهد.

نت کینگ کول از خوانندگان بزرگ جز سیاهان است و صدایش در سال‌های دهه شصت در هنگ کنگ، طرفداران زیادی داشت و مرتب از رادیو پخش می‌شد. در این فیلم سه ترانه اسپانیایی با صدای نت کینگ کول شنیده می‌شود از جمله ترانه‌ای با عنوان شاید، شاید، شاید(Quizas,Quizas,Quizas) که با تم اصلی فیلم که در آن همه چیز به آینده واگذار شده و در ‌هاله‌ای از ابهام به پایان می‌رسد ارتباط نزدیکی دارد. شاید خانم چان و آقای چائو بار دیگر روزی همدیگر را ببینند.

فیلم‌های وونگ کاروای کیفیت بصری درخشانی دارند و نشان دهنده شناخت درست او از تاثیر قدرتمند رنگ و نور در سینما و زیبایی شناسی آن است. نورپردازی های کنتراست(Low Key) کریستوفر دویل و بینگ پینگ لی فیلمبرداران فیلم به سبک فیلم‌های نوآر و استفاده آنها از رنگ‌های تیره، تلخی و اندوهی را که بر فضای فیلم حاکم است، تشدید می‌کند. قطعاتی هم که مایکل گالاسو آهنگساز آمریکایی بر اساس تم یومه جی اومه بایاشی برای این فیلم ساخته، در ارتباطی تنگاتنگ با این فضای بصری است.

با اینکه گذشته موضوع فیلم در حال و هوای عشق نیست اما خاطره مربوط به گذشته، حضور پررنگی در فیلم دارد. در پایان فیلم نوشته‌ای بر پرده ظاهر می‌شود که بر این خصوصیت فیلم تاکید دارد: «گذشته چیزی است که او می‌توانست ببیند اما نمی‌توانست لمس کند».

این غیبت گذشته در زمان حال و حس نوستالژیک و حسرت مربوط به زمان از دست رفته را می‌توان از ترانه‌های قدیمی چینی که در فیلم شنیده می‌شوند و بار نوستالژیک دارند، دریافت. یکی از این ترانه‌ها مربوط به خواننده زنی است به نام ژو ژوان(Zhou Xuan) که از خوانندگان محبوب دهه شصت هنگ کنگ است و به خواننده حنجره طلایی شانگهای شهرت داشت.

در پایان فیلم آقای چائو پس از جدایی از خانم چان به معبد خرابه‌ای(Angkor Wat) در پنوم پن کامبوج می‌رود تا به رسم روزگاران قدیم، راز عشق سودایی و ممنوع خود و خانم چان را در سوراخ دیوار معبد نجوا کرده و در آنجا مدفون کند. مایکل گلاسو تم انکور وات را برای این صحنه ساخته‌است. قطعه‌ای که بیانگر فضای پایانی دلگیر فیلم و حس اندوهناک جاری در آن است.

برای شنیدن این برنامه «اینجا» را کلیک کنید.

یه سایت توپ برای دانلود موسیقی فیلم :

http://www.harmonia.ir/?cat=6

مایکل نای من، آهنگ‌ساز مینی‌مالیست

مایکل نای من

مایکل نای من(Michael Nyman)، آهنگساز، پیانیست، اپرانویس و موزیکولوژیست مینی‌مالیست انگلیسی و کسی که برای نخستین‌بار واژه مینی‌مالیسم را وارد دنیای موسیقی کرد.

نای من متولد 1944 لندن است. تحصیلاتش را در زمینه موسیقی در رویال آکادمی آو میوزیک(Royal Academy of Music) لندن به اتمام رساند و به ساختن موسیقی‌های اکسپریمنتال پرداخت اما به خاطر انتقاداتی که به کارهایش شد، ساختن موسیقی را رها کرد و ترجیح داد به عنوان موزیکولوژیست به تحقیق و پژوهش در زمینه موسیقی بپردازد. پس از آن درگیر نوشتن نقد موسیقی برای نشریاتی مثل Spectator شد و نخستین کسی بود که در این مجله در نقد کارهای کورنلیس کاردیو آهنگساز انگلیسی از واژه مینی مالیسم در موسیقی استفاده کرد.

کارهای نای من حوزه‌های وسیعی از موسیقی از موسیقی سمفونیک و کوارتت‌های زهی گرفته تا موسیقی مجلسی، اپرا، باله، رقص، موسیقی فیلم و موسیقی برای صحنه تئاتر را دربر می‌گیرد.

او برای اپراهای مشهوری چون مواجهه با گویا(Facing Goya) و مردی که زنش را با یک کلاه عوضی گرفت و باله‌هایی چون شاهزاده خانم میلان و آواها و نغمه‌های دل‌انگیز Sounds and Sweet Airs موسیقی نوشته است.

تصویری از فیلم «غرق شدن به ترتیب شماره»

نای من در 1976 گروه موسیقی مایکل نای من(Michael Nyman Band) را برای اجرای نمایش کمپیلو(Campiello) اثر کارلو گولدونی نمایشنامه‌نویس ایتالیایی تشکیل داد که اولین آلبوم آنها در 1981 منتشر شد. وی همچنین با طراحان رقص(کورئوگرافر) مشهوری چون سیوبان دیویس، لوسیندا چایلدز، کارین ساپورتا و استیون پترونیو، همکاری داشته و برای کارهایشان موسیقی ساخته است.

نای من حتی برای گیم‌های ویدیوئی، نمایش‌های مد و مراسم افتتاح یک قطار سریع السیر نیز موسیقی نوشته است. اما شهرت او بیشتر به خاطر موسیقی‌هایی است که برای سینما ساخته است.

نای من تاکنون برای بیش از 70 فیلم موسیقی نوشته و با فیلمسازان مطرحی چون نیل جوردن، پیتر گرین اوی، جین کمپین، فولکر اشلندرف و مایکل وینتر باتم همکاری کرده است.

یکی از کارهای ابتکاری نای من، ساختن موسیقی برای فیلم مستند صامت ژیگاورتوف یعنی مردی با دوربین فیلمبرداری است که در سال 2002 در تالار رویال فستیوال‌هال لندن اجرا شد. فیلمی که به زیبایی و با طنز زندگی روزمره شهری و تحولات اجتماعی در اتحاد جماهیر شوروی پس از پیروزی انقلاب اکتبر را تصویر کرده و یکی از شاهکارهای سینمای مستند به حساب می‌آید.

مایکل نای من بیشترین همکاری را در سینما با پیتر گرین اوی، فیلمساز تجربی و پست مدرن انگلیسی داشته و در 11 فیلم با او همکاری کرده است. همکاری او با گرین اوی از 1977 با فیلم..... شروع شد و تا فیلم کتاب پراسپرو ادامه پیدا کرد. قرارداد طراح، آشپز،دزد، معشوقه و همسرش، غرق شدن به ترتیب شماره و کتاب پراسپرو از جمله فیلم‌های گرین اوی است که نای من برای آنها موسیقی ساخته است.

موسیقی موتزارت به عنوان یک منبع غنی و ارزشمند همواره برای نای من الهام بخش بوده و تاثیر عمیقی بر آثارش گذاشته است. وی برای ساختن موسیقی فیلم غرق شدن به ترتیب شماره(Drowning by Numbers) ساخته گرین اوی از یکی از قطعات موتزارت(Sinfonia Concertante in E Flat) الهام گرفت.

پوستر فیلم «غرق شدن به ترتیب شماره»

غرق شدن به ترتیب شماره(محصول 1988) بر محور سه قتل و زندگی سه زن قاتل بنا شده که نام هرسه آنها سیسی کال پیتز است و هرسه شوهرانشان را در آب غرق کرده‌اند. در طول فیلم شماره‌های از یک تا صد به ترتیب بر پرده ظاهر می‌شود یا آنها را در پس زمینه فیلم می‌بینیم و یا از زبان شخصیت‌های فیلم می‌شنویم.
صحنه غرق شدن هر یک از شوهران به گونه‌ای مشابه سه بار روایت می‌شود و تماشاگر تمی را که نای من برای این صحنه ساخته پس از هربار غرق شدن می‌شنود.

نای من برای ساختن موسیقی فیلم قرارداد طراح(The Draughtsman’s Contract) یکی دیگر از ساخته‌های گرین اوی از کارهای هانری پرسل الهام گرفته است. ساختار هارمونیک چندلایه موسیقی پرسل را می‌توان در موسیقی نای من برای این فیلم تشخیص داد. قرارداد طراح فیلمی است که بر مبنای تم قدرت و فریب ساخته شده است. هنرمندی قرن هفدهمی به نام نویل با خانمی به نام هربرت قراردادی می‌بندد که تعدادی طرح از نمای بیرونی ملک همسرش بزند و در مقابل آن خانم خود را به او تسلیم کند.

پوستر فیلم «کتاب پراسپرو»

کتاب پراسپرو، فیلمی بود که گرین اوی آن را بر مبنای نمایشنامه طوفان شکسپیر ساخت. نمایشنامه‌ای که پیش از گرین اوی قرار بود فیلمسازانی چون آلن رنه، اورسون ولز، اینگمار برگمن و آکیرا کوروساوا آن را بسازند. در این فیلم جان گیلگاد بازیگر بزرگ تئاتر و سینمای بریتانیا در نقش شعبده بازی به نام پراسپرو ظاهر شده است. دختر یک شعبده باز تبعیدی به نام پراسپرو عاشق پسر دشمن او می‌شود اما نفس درونی شعبده باز او را متقاعد می‌کند که از فکر انتقام دست بکشد.

کتاب پراسپرو آخرین همکاری مایکل نای من با گرین اوی بود و نای من با توجه به فضای کلاسیک فیلم و با الهام از موسیقی کلاسیک جان دولند(John Dowland) آهنگساز انگلیسی، موسیقی آن را ساخت. بخشی از موسیقی این فیلم از کارهای قبلی نای من مثل یک زد و دو صفر(A Zed and Two Noughts) گرفته شده و تناسبی دقیق و هوشمندانه با فضای فیلم و کورئوگرافی خانم کارین ساپورتا دارد. به علاوه نای من از صدای سه زن خواننده با زمینه‌های مختلف موسیقی یعنی راک، اپرا و کاباره استفاده می‌کند. کتاب پراسپرو، یکی از مینی مالیستی ترین آثار مایکل نای من است.

تصویر روی جلد دی وی دی «پیانو»

اما با موسیقی فیلم پیانو ساخته جین کمپین فیلمساز استرالیایی بود که شهرت نای من عالمگیر شد. فیلمی که به طور مشترک با فیلم وداع با محبوبه‌ام ساخته چن کایگه نخل طلای 1993 را به دست آورد. راجر ابرت منتقد فیلم آمریکایی آن را جذاب ترین داستان عاشقانه سینما خواند اما بل هوکز(Belle Hooks) منتقد فمینیست علیرغم ستایش فمینیست‌ها از این فیلم و تفسیرهای متعدد فمینیستی، آن را یک اثر نژادپرستانه دانست. فیلمی که آلبوم موسیقی آن به یکی از پرفروش ترین آلبوم‌های موسیقی فیلم بدل شد و بیش از سه میلیون نسخه از آن به فروش رفت.

پیانو با بازی درخشان‌هالی هانتر، هاروی کیتل و سم نیل، داستان ادا مک گرث، زن اسکاتلندی لالی است که پدرش او را مرد نیوزیلندی زمینداری به نام آلیستر استوارت می‌فروشد. ادا نوازنده پیانوست و پیانوی خود را هم با خود به نیوزیلند می‌برد اما شوهرش از این کار او خوشش نمی‌آید و پیانوی او را در قبال قطعه‌ای زمین به همسایه‌اش جرج بین می‌فروشد. ادا معلم پیانوی جرج می‌شود و به تدریج رابطه جنسی و عاشقانه‌ای بین آنها پیش می‌آید. وقتی شوهر ادا به رابطه آنها پی می‌برد، ابتدا ادا را در خانه حبس کرده و بعد یکی از انگشتانش را قطع می‌کند. سرانجام ادا و آلیستر از هم جدا می‌شوند و ادا با جرج به سرزمین دیگری می‌رود. در صحنه‌ای از فیلم، زمانی که آنها سوار بر قایق در دریا به طرف خانه جدید حرکت می‌کنند، ادا به انگیزه خودکشی خود را به همراه پیانو به درون آب می‌اندازد اما وقتی می‌بیند که دارد غرق می‌شود، منصرف شده و تصمیم می‌گیرد زنده بماند.

موسیقی فیلم با توجه به فضای قرن نوزدهمی آن، حال وهوای موسیقی این دوره را دارد. در عین حال نای من با توجه به ملیت اسکاتلندی ادا، از موسیقی فولکلوریک اسکاتلندی نیز استفاده کرده است. ساز پیانو چنانکه موضوع فیلم اقتضا می‌کند، ساز محوری موسیقی فیلم است. سازی که در واقع بیانگر واکنش‌های درونی، عاطفی و روحی زن لال و خاموش فیلم نسبت به جهان پیرامون اوست. زنی که تنها با پیانو حرف می‌زند.

آه برادر کجائی

این فیلم محصول سال 2000 است و داستان آن در دهه سی آمریکا در عصر رکود اقتصادی و در ایالت می سی سی پی می گذرد. به همین دلیل موسیقی این فیلم ارتباط تنگاتنگی با موسیقی این دوره و این ناحیه آمریکا یعنی می سی سی پی دارد که یکی از خاستگاه های موسیقی بلوز و کانتری است. موسیقی این فیلم در واقع ترکیبی رنگارنگ و بسیار جذاب از موسیقی های کانتری، بلوز بلوگرس و گاسپل است. تنظیم کننده آهنگ ها و ترانه های فیلم تی بون برنت است و بسیاری از خوانندگان مشهور بلوز و کانتری مثل دن تیمسکی، جان هارت فورد، الیسن کراوس، جیلین ولچ، نورمن بلیک، رالف استنلی و فر فیلد فور با آن همکاری داشته اند.

جز یکی دو ترانه مثل ترانه Big Rock Candy Mountain که مربوط به دهه سی است و هری مک کلین تاک آن را خوانده، بقیه قطعات جدیدند ولی با حال و هوا و سبک موسیقی همان دوره اجرا شده اند.

آه برادر کجائی در واقع اقتباسی مدرن(برخی معتقدند پست مدرن) از داستان ادیسه حماسه مشهور هومر افسانه سرای بزرگ یونان است. برادران کوئن، نقاط اصلی و مهم داستان هومر و برخی شخصیت های او را انتخاب کرده و در فضای می سی سی پی دهه سی قرار داده اند. اورت یولیسس مک گیل( با بازی جرج کلونی)، پیت و دلمر سه زندانی زنجیری اند که به کار با اعمال شاقه محکوم شده اند. آنها به امید یافتن گنجی که اورت به دنبال آن است از زندان فرار می کنند و در راه با مرد سیاه پوست نابینائی( تمثیلی پست مدرن از هومر) مواجه می شوند که به آنها می گوید که شانس در انتظار آنهاست اما نه آن شانسی که به دنبالش هستند.

آنها سفری ادیسه وار را آغاز می کنند که پر از ماجراها و حوادث پرخطر و در عین حال جذاب و هیجان انگیز است. در راه و در گریز از دست قانون و زندان، آنها با شخصیت های مختلفی روبرو می شوند که برخی از آنها از داستان هومر آمده اند از جمله پریان دریائی، مرد کوری که فروشنده انجیل است و آنها را فریب داده و پولشان را می دزدد، مرد سیاه پوستی که خواننده بلوز است و در مقابل گیتار روحش را به شیطان فروخته، و نلسون بچه صورت، گانگستری که از بانک سرقت کرده و تحت تعقیب پلیس هاست.

شخصیت های فیلم با اینکه به ظاهر تک بعدی به نظر می رسند اما هریک حامل بینشی خاص نسبت به هستی و دنیای پیرامون خودند. دلمر و پیت نگرش متافیزیکی و مذهبی دارند در حالی که اورت دارای باورها و اعتقادات علمی و ماتریالیستی است. او دلمر و پیت را آدم هائی احمق و خرافاتی می خواند. در واقع دلمر و پیت آدم های خوش قلب و ساده لوحی هستند که فقط خوبی ها و زیبائی های جهان را می بینند و زشتی های آن را نادیده می گیرند. اورت اما برای همه آنچه که برایشان اتفاق می افتد، توجیه علمی و منطقی می تراشد. او حتی وقتی برای نجات خود از اعدام با طناب دار دعا می کند و از خداوند کمک می طلبد، بعد از اینکه با آمدن ناگهانی سیل نجات می یابند، معجزه بودن آن را انکار می کند و همراهانش را به خاطر معجزه خواندن آن دست می اندازد.

برخلاف تصور رایج در سینمای هالیوود که اجرای موسیقی های قدیمی در سینما طرفداری ندارد، موسیقی فیلم آه برادر کجائی یکی از مهم ترین عوامل موفقیت این فیلم بوده و تاثیر عمیقی بر تماشاگران سینما گذاشته است به طوری که CD ساوند ترک آن بیش از 5 میلیون نسخه به فروش رفته است.
موسیقی این فیلم جایزه گرمی را به عنوان بهترین آلبوم سال 2000 و بهترین موسیقی کانتری به دست آورده است. خصوصا برای ترانه I am a man of constant sorrow که کارتر استنلی آن را تنظیم کرده و دن تیمنسکی آن را با گروه ساگی باتم بویز می خواند. این ترانه قبلا نیز توسط هنک ویلیامز خواننده بزرگ موسیقی کانتری اجرا شده بود. در این فیلم ورسیون های مختلفی از این ترانه را می شنویم.

برای شنیدن فایل صوتی این برنامه «اینجا» را کلیک کنید.

موسیقی فیلم "زد"

فیلم زد و موسیقی آن برای بسیاری از ایرانیان فیلمی نوستالژیک است وخاطره روزهای انقلاب را در ذهن آنان زنده می‌کند چرا که نمایش این فیلم سال‌ها در ایران ممنوع بود و تنها به خاطر باز شدن فضای سیاسی ایران در آستانه انقلاب اجازه نمایش گرفت و پس از آن بارها اکران شد.

زد ساخته کوستاگاوراس فیلمساز یونانی الاصل و موسیقی آن نیز ساخته میکیس تئودوراکیس آهنگساز بزرگ یونانی و سازنده موسیقی فیلم‌های حکومت نظامی و زوربای یونانی است. زد(Z) در زبان یونانی« او زنده است» معنی می‌دهد و اشاره به قتل گریگوری لمبراکیس نماینده چپ‌گرای پارلمان یونان دارد که در 1963 به دست نیروهای راست‌گرا در یونان صورت گرفت.

حادثه‌ای که پیامدهای خونینی در این کشور داشت و منجر به کودتای نظامیان و روی کار آمدن حکومت سرهنگ‌ها در یونان و دیکتاتوری هفت ساله آنان شد. فیلم زد که در سال 1969 ساخته شد یک تریلر سیاسی و درامی پرقدرت درباره این دوره تاریخی است و ماجرای ترور سازماندهی شده لمبراکیس و حوادث بعدی آن را پی می‌گیرد.

گاوراس در زد هوشیاری و تعهد سیاسی روشنفکران اروپائی را با سبک فیلم های تریلر آمریکائی درهم می‌آمیزد که نتیجه آن فیلمی تکان‌دهنده و افشاگرانه است. فیلمی که به بررسی رابطه قدرت و فساد سیاسی می‌پردازد. اگرچه ضعف‌های آن نیز آشکار و آزاردهنده است از جمله تقسیم بندی‌های کلیشه‌ای آدم‌ها به دو دسته خوب و بد و شعاری بودن بیش از حد لحن فیلم. اینکه همه فاشیست‌ها و نظامیان، چاق، کچل، زشت و بد جنس‌اند و کمونیست‌ها، شیک، جذاب، عاطفی و دوست داشتنی‌اند. به علاوه استفاده بیش از حد گاوراس از زوم‌های سریع اگرچه حس مستند بودن فیلم را تقویت می‌کند ولی تکرار آن آزاردهنده است.

گاوراس فیلم را در الجزایر و با سرمایه فرانسوی ساخته اما ارجاعات زیادی در فیلم وجود دارد که آن را به یونان و حوادث خونین این کشور مرتبط می‌سازد. با اینکه نامی از یونان برده نمی‌شود اما یونیفورم نظامیان یونانی است، نام بسیاری از کاراکترها نیز یونانی است و موسیقی فیلم که ساخته تئودوراکیس است بیش از هر چیز بر یونانی بودن آن تاکید دارد. به علاوه آوردن این جمله در تیتراژ آغاز فیلم مبنی بر اینکه شباهت ماجراها و شخصیت‌های این فیلم به رویدادها و آدم‌های واقعی عمدی است، تاکید مشخصی است بر ارتباط فیلم با واقعیت تاریخی سرزمین یونان. یونانی که روزگاری مهد آزادی و دمکراسی بود و بعد گرفتار دیکتاتوری و فاشیسم شد و فیلم زد مکانیسم این سیستم فاشیستی را در سرکوب مخالفان سیاسی اش به خوبی نشان می دهد. در واقع گاوراس با دراماتیزه کردن حوادث و رویدادهای واقعی و تاریخی یونان و نام نبردن از این کشور به فیلم جنبه‌ای فراملی و جهانی داده که قابل تعمیم به موقعیت بسیاری از کشورهای غیر دمکراتیک و دیکتاتوری است. به همین دلیل واسیلی واسیلی کوس نویسنده رمان زد که فیلم بر اساس آن ساخته شده، در جایی گفته است که آدم‌های بسیاری از سرزمین های مختلف به او گفته‌اند که داستان زد به موقعیت کشور آنها شبیه است و آنها با آدم‌ها و رویدادهای آن همذات پنداری می‌کنند.

موسیقی فیلم زد ترکیبی از قطعات آوازی و ارکسترال است که بر روی دو محور تراژدی و حماسه بنا شده. حماسه مبارزه علیه دیکتاتوری و فاشیسم و تراژدی مرگ قهرمان آن یعنی گریگوری لمبراکیس. به علاوه تاثیر موسیقی فولکلوریک سرزمین یونان بر موسیقی این فیلم آشکار است و این یکی از ویژگی‌های اصلی آثار تئودوراکیس است. تئودوراکیس که خود رهبر و یکی از بنیان‌گذاران جنبش جوانان لمبراکیس بود که پس از ترور لمبراکیس در یونان تاسیس شد و ارتباط حسی و عقیدتی تنگاتنگی با موضوع فیلم و کاراکتر اصلی آن داشت، تمام تجربه عاطفی و شخصی‌اش را در موسیقی این فیلم به کار بست.

به گفته تئودوراکیس وقتی گاوراس این فیلم را می‌ساخت او در تبعید در زاتونا بود و گاوراس نتوانست فیلمنامه فیلم را به دست او برساند. بنابراین تئودوراکیس بر اساس موضوع و تم فیلم، قطعاتی نوشت که گاوراس و تهیه کننده فرانسوی فیلم از میان این قطعات، تعدادی را بر اساس فضا و حال و هوای فیلم برگزیدند. هنگامی که تئودوراکیس بعد از آزادی از زندان و تبعید در 1970 فیلم را به همراه گاوراس و ایو مونتان در پاریس بر روی صحنه دید، به شدت تحت تاثیر آن قرار گرفت و سلیقه گاوراس را در انتخاب این قطعات ستود.

برنامه موسیقی فیلم زد را اینجا بشنوید.