سینما به روایت هیچکاک Hitchcock by Francois Truffaut 

تالیف فرانسوا تروفو

با همکاری هلن جی.اسکات

ترجمه پرویز دوایی

انتشارات سروش – 1365

این کتاب شامل مصاحبه طولانی کارگردان فرانسوی فرانسوا تروفو با آلفرد هیچکاک است که از فیلمهایی ابتدایی او تا فیلم پرده پاره  ادامه دارد و سه فیلم متاخر هیچکاک یعنی توپاز- جنون و توطئه خانوادگی به دلیل اینکه در زمان مصاحبه هنوز ساخته نشده بودند در این کتاب جایی ندارند.

در این مصاحبه خواندنی هیچکاک با متانت و هوشمندی بسیار جواب تک تک سوالات تروفو را می دهد و بسیاری از ابهامات محتوایی و  نکات فنی فیلمهایش را برطرف و بازگو می کند.

در این کتاب به نکات بسیار جالبی بر می خوریم . مثلا اینکه می فهمیم تروفو خودش بدنام و پنجره عقبی هیچکاک را بسیار دوست دارد و  با نظر هیچکاک در مورد بازیگران و دلایل گفتن  این جمله معروفش که "بازیگران گاو هستند!"  آشنا می شویم.

واقعا کتاب آموزنده ای است.

صد فیلم

نویسنده: بهرام ری پور

ناشر: شرکت تهران فاریاب

چاپ اول 1363

برای دوستانی که به سینمای صامت و کلاسیک علاقه دارند کتاب صدفیلم می تواند بسیار خواندنی باشد.

این کتاب – همانطور که از نامش نیز پیداست-  شامل نام – مشخصات – خلاصه داستان و نقد مختصری از 100 فیلم برتر تاریخ سینماست.

اولین فیلم مورد بررسی همان اولین فیلم تاریخ سینماست : فیلمهای لومیر ساخته برادران لومیر که شامل چند فیلم کوتاه و مستند است که در طی سالهای 1984-85 ساخته شده اند. 

سپس فیلم 10 دقیقه ایی سفر به ماه ساخته ژرژ مه لیس (1902) و پس از آن فیلم 8 دقیقه ایی سرقت بزرگ قطار ساخته ادوین اس پورتر (1903) که اولین فیلم و وسترن آمریکایی محسوب میشود. و نهایتا پس از معرفی 96 فیلم برتر دیگر با فیلم 2001 یک ادیسه فضایی کوبریک (1968) پرونده این کتاب بسته میشود.

از تجدید چاپ این کتاب خبری ندارم و نسخه ای که خودم دارم مربوط به همان چاپ اول در 26 سال پیش است!

صد فیلم در یک کلام کتابی است مختصر و مفید!

***باد هر جا بخواهد می وزد***

(((اندیشه ها وفیلم های روبر برسون )))

                بابک احمدی

انتشارات فیلم،چاپ اول 1369

**** تاریخ سینمای مستند ****

نویسنده :  اریک بارنو

مترجم : احمد ضابطی جهرمی

انتشارات سروش ، چاپ اول-1380

روزی روزگاری سرجو لئونه

نویسنده: نوئل سیمسولو

ترجمه: نادر تکمیل همایون – مرجان شریفی خراسانی

ناشر:روزنه کار

چاپ اول 1379

برای کسانی که عشق وسترن اسپاگتی هستند و هنوز با یاد و خاطره کابوی تنها و ژنده پوش این فیلمها زندگی می کنند کتاب روزی روزگاری سرجو لئونه می تواند یک موهبت الهی باشد!

مولف در مقدمه کتاب می نویسد: " پانزده سال رفاقت و دوستی با سرجو لئونه پایه و اساس کتاب حاضر را تشکیل می دهد. پانزده سال گفتگو میان پاریس- کن و رم. پانزده سال ملاقات و تجدید دیدار در جشنواره های مختلف. در کافه های پاریس – رستورانهای شیک یا خانه دوستان و خویشان.پانزده سال گردش و قدم زدن در بازارهای عتیقه فروشی و اقامت در هتلهای مجلل پاریس وپانزده سال..."

این کتاب شامل مصاحبه های نوئل سیمسولو با لئونه است که در طی 15 سال انجام شده و در 16 فصل طبقه بندی شده است. سووالات هوشمندانه سیمسولو و پاسخهای صریح و بی پرده لئونه از نکات جالب این مصاحبه هاست.

لئونه در این کتاب توضیحات کاملی از همه فیلمهایش به خصوص وسترنهای به خاطر یک مشت دلار – به خاطر چند دلار بیشتر- خوب بد زشت- روزی روزگاری در غرب (در ایران : داستان بزرگ غرب) – سرتو بدزد رفیق و همچنین آخرین فیلمش روزی روزگاری در آمریکا ارائه می دهد و به ظرایف و نکات بسیار جالبی اشاره می کند که می تواند برای خواننده بسیار جذاب باشد.

با مطالعه این کتاب است که می فهمیم لئونه فیلم نامه دیگری هم داشته که می خواسته به فیلم تبدیلش کند . فیلمنامه ای در باره یک خبرنگار آمریکایی که در دوران محاصره لنینگراد به دست ارتش نازی در این شهر است و دلباخته یک زن روسی می شود :  " عشقی گم شده همانطور که در دوزخ می توان گم شد"و... اما اجل مهلت ساخت این فیلم را به لئونه نداد.

روحش شاد!

پایان مقدمه کتاب به ذکر خاطره ای از سرجو لئونه اختصاص دارد که شاید خواندنش خالی از لطف نباشد:

یک روز پس از صرف ناهار در یکی از رستوران های مجلل من و سرجو در خیابانهای پاریس راه می رفتیم. شب جای دیگری میمان بودیم و آنجا هم شام مفصلی انتظارمان را می کشید...ناگهان سرجو اصرار کرد که وارد کافه ای درب و داغان بشویم. پیشخدمت در همان حال با یک بشقاب سیب زمینی سرخ کرده چرب و سوسیس های پنیردار بدبو رد شد. سرجو به این غذاها اشاره ای کرد و گفت "من از همین ها می خواهم." نگاهی به من کرد و گفت:" تو هم باید از همین بخوری."فرصت اعتراض نداشتم و سفارش داده شده بود. سرجو دوتا سیب زمینی سرخ کرده خورد و گازی به سوسیس زد و همه چیز را رها کرد. از او پرسیدم : "آخر سرجو ما همین الان در یکی از رستورانهای پاریس غذا خوردیم .تا سه چهار ساعت دیگر هم که یک شام عالی خواهیم خورد.چرا این مزخرفات را سفارش می دهی؟"

او پاسخ داد:" نوئل! ما ناهار خوبی خوردیم حق داری. امشب هم شام خوبی خواهیم خورد. امروز ظهر معامله بسیار پرمنفعتی کردم و شاید امشب هم سود زیادی ببرم پس مرا درک کن. این آشغالهارا می خورم تا هرگز یادم نرود که مدتها فقیر بوده ام."

با اجازه دوستان امروز در نظر دارم یکی از بهترین کتابهای خود آموز فیلمنامه نویسی را برای علاقه مندان نگارش فیلمنامه معرفی نمایم.

چگونه فیلمنامه بنویسیم    

عنوان اصلی:Screenplay: The Foundation of Screenwriting

نویسنده: سید فیلد

مترجم: عباس اکبری – مسعود مدنی

نشر ساقی – چاپ دوم – 1380

"سید فیلد" یکی از معروف ترین اساتید فیلمنامه نویسی در دنیاست تا جایی که هالیوود ریپورتر او را " مورد توجه ترین استاد فیلمنامه نویسی دنیا" می نامد. وی همچنین یکی از تهیه کنندگان شرکت فیلمسازی معروف سینه موبیل است که تهیه فیلمهایی چون پدر خوانده و جرمیا جانسون را در کارنامه دارد.

سید فیلم در این کتاب با توجه ویژه به بسیاری از فیلمنامه های مطرح هالیوود در دهه 1970 مثل : محله چینی ها (رابرت تاون) – شبکه (پدی چایفسکی) – آنی هال (وودی آلن) و... به بیانی شیوا و قابل فهم برای خوانندگان مراحل مختلف فیلمنامه نویسی را شرح می دهد.

از نظر سید فیلد "دشوار ترین کار نویسندگی این است که دقیقا بدانی چه باید نوشت."

او در پایان مقدمه کتاب می نویسد: " وقتی کتاب را خواندید دقیقا خواهید دانست که برای نوشتن فیلمنامه چه باید کرد. اما اینکه این کار را بکنید یا نه به خودتان بستگی دارد. نویسندگی یک مسوولیت شخصی است. یا انجامش میدهید یا نمی دهید."

فکر می کنم نویسنده کتاب "فیلمنامه اقتباسی" خانم "لیندا سینگر" مدرس آمریکایی سینما باشند.

ایشان همچنین کتاب بسیار خوب دیگری با نام "خلق شخصیتهای ماندگار" تالیف کرده اند که هر دو کتاب فوق الذکر به وسیله آقای عباس اکبری به فارسی ترجمه شده اند.

به علاقه مندان سینما نوشتن با دوربین رو پیشنهاد میکنم. اولین چاپش مربوط به سه چهار سال پیشه . لحن صریح و گزنده گلستان در مورد خیلی از دست اندر کاران  سینما و ادبیات مثل شاملو , هدایت, کیمیایی و ... بسیار خوندنیه.

نویسنده: پرویز جاهد

کتابهای آموزشی سید فیلد .

به نظر من کتاب های سید فیلد قابل فهم ترین کتاب ها در زمینه ی فیلم نامه نویسیه .

من که هر چی از فیلمنامه نویسی می دونم به خاطر کتاب " چگونه فیلم نامه بنویسیم "

اقتباس برای فیلمنامه : تالیف محمد خیری - انتشارات سروش که پژوهشی در زمینه اقتباس از آ؟ار ادبی برای نگارش فیلمنامه است.

فن سینما و بازیگری در سینما : تالیف ف.ا.پودوفکین - ترجمه حسن افشار - نشر مرکز

این کتاب هم به نوعی دو کتاب در بک نسخه است که همونطور که از اسمش پیداست به دو مبح؟ میپردازه.

 رابین‌ وود و دیگران‌، نقد چیست‌، منتقد كیست‌ ، به‌ كوشش‌ مسعود فراستی‌ (تهران‌: انتشارات‌ فرهنگ‌ كاوش‌، 1378)

سینما چیست، آندره بازن، ترجمهٔ محمد شهبا، هرمس، ۱۳۸۲