به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از گلف‌نیوز یكی از بانك‌های آفریقای جنوبی به نام استاندارد بانك در نظر دارد در ماه نوامبر صندوقی را برای سرمایه‌گذاری در بازار بورس ایران تأسیس كند.
استفان اوستن، مدیر بانك مذكور در امور خاورمیانه و شمال آفریقا گفت:‌«علی‌رغم تهدیدهای آمریكا در مورد تحریم ایران بازار سهام ایران یكی از ارزان‌ترین بازارهای سهام در جهان است و مسلماً منافع بسیاری می‌توان از طریق سرمایه‌گذاری در این بازار بدست آورد.»
وی كه در مصاحبه با گلف نیوز سخن می گفت تأكید كرد:‌ «مطمئناً ایران ارزان‌ترین بازار سهام را در منطقه دارا بوده و شاید بتوان گفت این كشور یكی از ارزان‌ترین بازارهای سهام در سطح جهان را دارا است.»
اوستن گفت از همین رو ما در نظر داریم با تاسیس صندوقی در ماه نوامبر به سرمایه گذاری در این بازار اقدام كنیم.
براساس این گزارش، استاندارد بانك یكی از شاخه‌‌های وابسته به گروه استاندارد بانك است كه از ابتدای سال جاری تلاش گسترده‌ای را برای گسترش حضور خود در منطقه خاورمیانه آغاز كرده است.
اوستن در ادامه مصاحبه خود افزود: استاندارد بانك در جمع‌آوری اعتبارات مالی عملكرد خوبی دارد و تنها در تابستان سال جاری جمعاً‌500 میلیون دلار معامله انجام داده است.
به گفته وی ذخایر این بانك در طی سال جاری بیش از 35 درصد افزایش داشته است.

خبرنگار خبرگزاری فارس با این استاد دانشگاه شهید بهشتی كه از جمله طراحان و پیشگامان لزوم تغییر قانون بورس مصوب سال 1346 بوده و در تدوین قانون جدید بازار اوراق بهادار نقش داشته به گفت وگو نشسته است.
این گفت و گو در طبقه دوم شركتی انجام شد كه به گفته دكتر علی جهانخانی بیش از 10سال از آخرین مصاحبه وی با خبرنگاران رسانه ها می‌گذشت.
دكتر در كمال آرامش مطالعه صفحه 366 یكی از كتاب های مهندسی مالی را به بعد موكول كرد و با صبر حوصله به این سئوالات پاسخ داد.

**‌برای شروع از خودتان بگوئید،اینكه چه كار می‌كنید و چه فعالیت‌هایی در ارتباط با بورس انجام داده‌اید؟

_ در حال حاضر به عنوان استاد دانشگاه شهید بهشتی تدریس می‌كنم و در كنار تدریس به فعالیت اجرایی در زمینه بازار سرمایه مانند مشاوره عضو هیئت مدیره، مشغول هستم و مدتی هم مدیر عامل یكی از شركت‌های سرمایه گذاری بودم و تاكنون هم 6 كتاب در حوزه اقتصاد و بازارهای مالی منتشر كرده‌ام.

**شما به عنوان یكی از تدوین كنندگان قانون جدید بازار سرمایه هم مدتی فعالیت داشتید.

_ حدود 10 سال پیش بحث تدوین قانون در بازار سرمایه را با همكاران دیگر شروع كردیم كه به دلایلی با دست اندازهایی مواجه شد و باقی كارها را دیگر دوستان انجام دادند.

**در این زمینه بیشتر توضیح دهید چه شد كه همكاری‌ شما با كمیته تدوین قانون قطع شد؟

_زمانی كه طرح این موضوع بعد از دومین سمینار مدیریت مالی در دانشگاه شهید بهشتی مطرح شد، خبری از گروه‌های موازی نبود. با توجه به كمبودهایی كه در قانون قدیم برای توسعه بازار وجود داشت، تصمیم گرفته شد در رابطه با وضعیت نظارت و اجرا، ابزارها و كاركرد بازار بر اساس تجارب دیگر كشورها ،كمیته‌ای جهت تدوین قانون جدید تشكیل شود كه این موضوع با حمایت و تشویق مدیران بانك ملی و دكتر نمازی وزیر وقت دارایی مواجه شد و با مشاركت همكارانی چون دكتر پوریان، شایان آرانی، دكتر اردبیلی و... این كمیته تشكیل شد و براساس موضوعات مختلف مجموعه‌ای از مطالعات تحقیقی به عنوان پیش نویس قانون درنظر گرفته شد كه بعد از این مرحله به علت گرفتاری‌های شخصی از این كمیته جدا شدم.

** تصویب قانون جدید و ابلاغ آن به عنوان یك اتفاق مهم در تاریخ بورس با واكنش های متفاوتی روبرو شد و در حالی كه عده‌ای چنین حركتی را مثبت ارزیابی می كردند، گروهی نیز به نواقص و كاستی‌های این قانون پافشاری می‌كردند. به عنوان یك كارشناس ارشد بازار سرمایه نظرتان در رابطه با قانون جدید چیست؟

_شكی نیست كه هر قانونی توانایی بهبود یافتن را دارا است ولی تا قانونی اجرا نشود اشكالاتش مشخص نمی‌شود، هیچ كسی هم ادعای كامل و بی نقص بودن قانون را نمی‌تواند داشته باشد. منتها باید گفت كه چه خوب بود اجرای این قانون با استفاده از تنظیم كنندگان آن همراه می‌شد.

** چرا؟ فكر می‌كنید این اقدام موثر واقع می‌شد؟

_ بله با توجه به اینكه اجرای این قانون با تغییر دولت و تغییر مدیران نهادها و سازمان مختلف همراه شد، به كارگیری تدوین كنندگان و تنظیم كنندگان این قانون می‌توانست به تسهیل اجرای امور منتهی شود. چون به علت عدم نیاز به مطالعه بند بند قانون و هم چنین تعلق خاطر این گروه به قانون، اجرای آن توسط آنها بهتر انجام می‌شد.

** بحث تشكیل شركت سهامی بورس و دعوت از نهادهای مالی در هیئت موسس آن چالش هایی را در نزد صاحب نظران به وجود آورده بود به طوری كه برخی از كارشناسان بر این باورند كه این اقدام سازمان بورس با قانون تجارت مغایرت دارد. برخی هم در دفاع از اقدام سازمان آمده و دسته‌ای هم به بلاتكلیف ماندن دارایی‌های سازمان اشاره می‌كنند و می‌گویند ابتدا باید تكلیف دارایی‌های سازمان مشخص شود سپس مقدمات تشكیل شركت بورس فراهم آید. دراین خصوص نظر شما چیست؟

_ مطابق قانون قدیم، سازمان بورس به وسیله كارگزاران و مدیران منتخب دولت اداره می‌شد ولی در قانون جدید این بازار به صورت خصوصی اداره خواهد شد. بنابراین فكر می‌كنم باید تاسیس شركت بورس عملی شود.
در رابطه با دارایی‌های سازمان بورس نیز به نظر می‌رسد مالكیت دارایی‌ها به نحوی متعلق به سازمان كارگزاران باشد ولی اینكه چه مقدار از این دارایی‌ها باید تقسیم شود نیاز به بحث‌های كارشناسی دارد.

**از دیدگاه كارشناسی، مهمترین هدف سازمان و شركت بورس و حتی شورای بورس چه می‌تواند باشد؟

_ ایجاد ابزاری سیال كه نه تنها منجر به حذف دست كاری در قیمت‌ها بشود بلكه قیمت‌ها را بر اساس ارزش ذاتی شركت‌ها مشخص كند. متاسفانه بورسی كه الان داریم از عملكرد نامطلوبی برخوردار است.

**از چه لحاظ؟

_در حال حاضر و با این قوانین و چارچوب‌ها، به سختی می‌توان معامله‌ای را انجام داد و محدود كردن نوسان قیمت‌ها به نوعی به دست كاری در قیمت‌ها منجر شده است.

** یعنی شما اعتقاد دارید كه نوسان 2 یا 5 درصدی روزانه سهام باید برداشته شود؟

_ بله، این سیستم باعث شده كه بورس ما به معنای واقعی كلمه بورس نباشد. بورس جایی است كه به راحتی بتوان معاملاتی را با سرعت زیاد و با هزینه كم و به قیمتی نزدیك معامله قبل انجام داد.
همین الان اگر به تابلوی معاملات سهام نگاه كنید گروهی از سهام را می‌بینید كه با تعداد زیادی خریدار مواجه‌اند و كسی هم حاضر به عرضه نیست و در مقابل سهامی را در پائین مشاهده می‌كنید كه كلی فروشنده دارد و از خریدار خبری نیست.چنین وضعیتی در هیچ كجای دنیا دیده نمی شود.
بنابراین لازم است سیستم موجود اصلاح شود. باید قبول كرد كه تعیین محدوده قیمت به هیچ وجه ریسك سرمایه گذاری را كم نمی كند بلكه این امر موجب گمراهی ، فساد بازار و عقب انداختن ریسك واقعی می شود.
معنی صف طولانی خرید سهام این است كه عده‌ای از رانت برخوردارند و كسی كه با اولین سفارش خریدار موفق به خرید سهام بشود سود ناحقی را به دست آورده كه از زیان فروشنده‌ای است كه مثلا به علت بیماری فرزندش مجبور به فروش شده. حال اگر اجازه دهیم كه قیمت ها تعادلی باشد خریدار و فروشنده به طور عادلانه معامله‌ای را انجام می‌دهند.
در همین جا اعلام می‌كنم كه در هیچ بورسی در دنیا چنین محدودیت قیمتی را تعیین نمی‌كنند و اگر محدوده نوسانی مشخص شود بین 15 تا 25 درصد است تا سهامداران به راحتی خرید و فروش را انجام دهند در واقع شرایط باید به گونه‌ای باشد كه قیمتی در تابلوی معاملات وجود داشته باشد كه در آن قیمت عده زیادی حاضر به خرید و فروش بشوند، در غیر این صورت انجام هر معامله‌ای به ضرر یكی از طرفین خواهد بود.

**در مورد محاسبه شاخص نظرتان چیست؟

_ شاخص ایرادی ندارد. ولی سیستم حجم مبنا كه منجر به تغییر قیمت سهام در پایان وقت می‌شود، كاملا اشتباه است.به كارگیری اهرم حجم مبنا به معنای دست‌كاری علنی در قیمت است و در اكثر بورسها یك جرم محسوب می‌شود. حجم مبنا باعث گمراهی سهامداران می‌شود و چنین پدیده‌ای در بورس هیچ كشوری به كار گرفته نشده است و خلاف قوانین بازار سرمایه‌ است.
در بورس سایر كشورها مهم نیست كه چه تعداد از سهام شركت‌ها به طور روزانه معامله شود، مهم این است كه در قیمتی مشخص عده‌ زیادی قادر به خرید و فروش باشند. به عبارتی دیگر تعداد اندك معامله سهام باعث شك كردن در صحیح بودن آن معامله نیست.توصیه می‌كنم تعدیل قیمت پایان سهام را به لحاظ تاثیر حجم مبنای سهام برداشته شود.

** مباحث مربوط به بورس نفت باعث ایجاد چند نقطه نظر در دفاع یا رد تشكیل این بورس شده است. به عنوان یك كارشناس نظرتان در خصوص راه‌اندازی بورس نفت چیست؟

_ بورس در اصل باید در جایی تشكیل شود كه عده زیادی از متقاضیان و عرضه‌كنندگان حضور داشته باشند. حال اگر هر بورس و از جمله بورس نفت در مكانی تاسیس شود كه عرضه كنندگان آن محدود باشند نمی‌توان بر آن نام بورس نهاد.
در خصوص بورس نفت هم اگر به جز شركت ملی نفت ، سایر شركت‌های نفتی حضور نداشته نباشند شرایطی به وجود خواهد آمد كه از عرضه كننده محدود و تعداد اندك خریداران بر خوردار شده و این مسئله موجب خواهد شد كه قیمت‌ها متعادل و واقعی نباشد.
در رابطه با راه‌اندازی بورس نفت در ایران باید بررسی شود كه آیا شركت‌های بزرگ نفتی دنیا حاضر به عرضه و تقاضا در بورس نفت ایران خواهند بود یا خیر؟ به نظرم با توجه به نظام خاص بانكداری و عدم كارآمدی سیستم انتقال ارز و طولانی بودن زمان تسویه بعید می‌دانم كه شركتی بورس‌های لندن و نیویورك را رها كرده به سراغ بورس نفت ایران بیاید.

** یعنی از دیدگاه شما لزومی برای راه اندازی بورس نفت در ایران نیست؟

_ خیر این بورس پا نمی‌گیرد . ما چه مزیتی داریم كه چنین تشكیلاتی راه‌اندازی شود.

** یعنی به عنوان چهارمین تولیدكننده نفت دنیا نمی‌توانیم از بورس نفت برخوردار باشیم؟

_ برای عرضه نفت فقط به یك اداره فروش نفت نیاز است؛ در هر بورسی مهم این است كه بین عرضه‌كنندگان و تقاضاكنندگان انبوه، رقابت وجود داشته باشد تا قیمت تعادلی مشخص شود. چه طور می‌توان با تعداد اندك عرضه‌كنندگان و تقاضاكنندگان گفت كه قیمت تعیین شده بهترین و واقعی‌ترین قیمت است؟ چگونه كسی را كه در لندن و آمریكا معامله می‌كند می‌توان به اینجا كشانید؟

**برخی از مدافعان راه‌اندازی بورس نفت ایران اعتقاد دارند كه می‌توان با راه‌اندازی بورس نفت به یك قطب خرید و فروش نفت تبدیل شد.

_ مجموعه یا شركتی كه حاضر به عرضه و یا خرید نفت است چه مزیتی را در ایران دیده یا خواهد دید كه به این نتیجه برسد ایران بهتر از جاهای دیگر است.؟

** چرا كشورهایی مانند قطر و روسیه سعی در راه‌اندازی بورس نفت در منطقه دارند؟

_با قطر و روسیه كاری ندارم. فرض كنید اصلا این كشورها را نمی‌شناسم ولی یك اصل را می‌دانم كه اگر قرار به راه‌اندازی بورس است باید از شرایط و مكانیزمی برخوردار باشد كه خریداران و فروشندگان فكر كنند با حضور در آن قیمتهای ثبت شده، قیمتهای متعادل‌تر و دقیق‌تری است.

**برای راه‌اندازی بورس نفت در ایران چه راهكارهایی می‌تواند وجود داشته باشد؟

_ چنین بورسی باید چند ویژگی داشته باشد كه عبارتند از:‌تعیین قیمت تعادلی ، افزایش سرعت انجام معامله ، نزدیك بودن قیمت‌های پیشنهادی خریداران و فروشندگان و انجام تسویه حساب‌ها در حداقل زمان ممكن.

**برگردیم به بورس اوراق بهادار. چه شد كه بورس ایران در سال 82 از عنوان بهترین بورس در دنیا برخوردار شد و در سال 84 عنوان بدترین بورس را از لحاظ بازدهی كسب كرد؟

_ افت و خیز قیمت‌ و نوسان‌دار بودن بورس امری كاملا طبیعی است كه در همه بورسهای جهان روی می‌دهد. اما اینكه چرا در برخی از مقاطع و سالها چنین اتفاقاتی روی می‌دهد به عوامل عدیده‌ای مربوط است كه از جمله آنها وضعیت اقتصادی كشور، سیاست‌های دولت، انتظارات خوش‌بینانه یا بدبینانه مردم نسبت به ارزش دارایی‌ها و وجود ابهامات یا شفافیت است.
در سال 82 عواملی مانند سیاست‌های تنش‌زدایی دولت، آغاز افزایش قیمت‌ها، وجود یك سری غلط آموزی كه در بورس باعث قضاوت نادرست سهامداران و افزایش بی‌معنی بهای سهام و P/E شركت‌ها شده بود، اعمال محدوده نوسان 5 درصدی و سایر عوامل باعث شد كه سطح انتظارات خوشبینانه فعالان بورس افزایش یابد و شرایطی را به وجود آورد كه عنوان بهترین بورس دنیا به ایران تعلق گرفت كه معكوس بودن عوامل تاثیرگذار فوق در سال 84 منجر به قملداد شدن بدترین بورس شد.

** با توجه به كاهش و ریزش بهای سهام اكثر شركت‌ها در سال 84،آیا قیمت‌های كنونی را می‌‌توان قیمت‌های اصلاح شده در نظر گرفت؟

_ قیمت‌ها بهتر شده ولی اینكه به كف بها و به پایین‌ترین حد ممكن رسیده باشد هیچ كسی نمی‌تواند بگوید.

** در چند سال اخیر شاهد افتتاح تالارهای منطقه‌ای در اكثر مراكز استانی بودیم، راه‌اندازی این تالارها چه توجیهی می تواند داشته باشد؟

_ اصولا اعتقادی به گسترش فیزیكی و جغرافیایی بورس ندارم. چون با انقلاب تكنولوژی مخابرات ، شرایطی بوجود آمده كه می‌توان به جای صرف هزینه‌های زیاد ، از طریق اینترنت امكان دسترسی به اطلاعات را در اختیار همگان قرار داد. متاسفانه در مقطعی بورس به شهرستان‌ها كشیده شد كه قیمت‌ها در اوج خود بودند و با توجه به كاهش بهای سهام و متضرر شدن اكثر سهامداران شهرستانی، این گروه از مردم كشور تجربه تلخی داشته‌اند كه به این زودی و راحتی هم نمی‌توان اعتماد آنان را برگرداند.

** رابطه سیاست و اقتصاد و وابستگی این دو متغیر و تاثیر آن بر بورس سایر كشورها چگونه‌ است؟

_در بورس همه كشورها، درصدی از وابستگی حوزه سیاست و اقتصاد وجود دارد ولی در ایران به دلیل نقش غلیظ دولت در تصمیم‌گیری‌های سیاسی و اقتصادی، تحركات اندك دولت موجب تغییرات بزرگ می‌شود. در كشورهای اروپایی و آمریكایی نقش دولت به عنوان مالك واحدها بسیار اندك است و شركت‌های نفتی، مخابراتی، آب و برق و مواردی از این قبیل خصوصی شده‌اند و دولت در قیمت‌گذاری‌ها دخالتی نمی‌كند و با محصولی مانند سیمان به طور دستوری رفتار نمی‌كنند. به همین دلیل سیاست‌گذاری كلان این گونه دولت‌ها تاثیر چندانی بر اقتصاد و بورس نمی‌گذارد.

** در سالهای اخیر كتابهای متنوع و جدیدی از روشهای سرمایه‌گذاری در بورس و مباحث مربوط به بازار سرمایه‌ ترجمه و تالیف شده است. به نظر شما یكی از پیشگامان انتشار كتاب در حوزه بازار سرمایه بوده‌اید این حركت فرهنگی را چگونه ارزیابی می‌كنید؟

_حركت بسیار مفید و قابل قبولی است و هر چه تعداد این كتاب‌ها بیشتر شود و سرمایه‌گذاران با مكانیزم و سازوكارهای خرید و فروش سهام آشنایی بیشتری داشته باشد، شاهد بازار سهامی كارآمدتر خواهیم بود كه در آن انحراف قیمت‌ها كم‌تر اتفاق می‌افتد.

**‌اگر یكی از مسئولان بازار سرمایه بودید چه اولویت‌ها و چه اقداماتی را برای ارتقاء بورس در نظر می‌گرفتید و انجام می‌دارید؟

_ اولا همین جا علام كنم كه هیچ انگیزه و تمایلی برای تصدی‌گری ندارم اما در صورت فرض چنین اتفاقی برای تحول در بورس چند اصل را مدنظر قرار می‌دادم و آنها را رعایت می‌كردم كه عبارتند از:
- ایجاد شفافیت اطلاعات كه خوشبختانه در این چند سال با وجود سایت‌های اینترنتی پیشرفت مناسبی تحقق یافته است.
- حل معضل دارندگان اطلاعات نهایی.
- جلوگیری از دست‌كاری قیمت‌ها و بازگذاشتن درصد نوسان سهام به منظور تعادلی شدن قیمت‌ها.

**چشم‌انداز بورس را چگونه می‌بینید؟

_ اگر نگرانی‌های سرمایه‌گذاران و سهامداران بورس در خصوص مسائل جاری رفع شود شاهد جهش‌های بسیار خوبی در آینده خواهیم بود و مردم دوباره به روند صعودی شاخص‌ها و قیمت‌ها خوش‌بین خواهند شد كه در آن صورت باید از اسیر شدن مردم در تصمیمات هیجانی و احساسی به وسیله بازگذاشتن نوسان قیمت‌ها جلوگیری كرد.

** در آخرین سئوال و به عنوان یك صاحب‌نظر و كسی كه سالها در بازار سرمایه با عناوین مختلف فعالیت‌ داشته‌اید چه توصیه‌ای به اعضای هیئت مدیره سازمان بورس دارید؟

_اول آرزوی موفقیت می‌كنم. كسی كه پذیرای مسئولیتی می‌شود قطعا باید شناخت لازم را به دست آورد و یا اگر از شناخت لازم برخوردار نیست می‌تواند از دو طریق، استفاده از نظریات مشاوران متخصص و مطالعه، سطح آگاهی خود را باید ببرد.

گفتگو از: علی رضایی‌زاده

به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از روابط عمومی مركز همایش‌های مجموعه فرهنگی هنری تهران، ادامه این دوره 22 اردیبهشت برگزار می‌شود.
این دوره 6 ساعته با حضور كارشناسان و مدرسان سازمان مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی تهران و با هدف گسترش فرهنگ سرمایه‌گذاری در بورس تشكیل می‌شود.
در این دوره مفاهیم و اهمیت بازار سرمایه، ابزارهای مالی مورد استفاده در بورس، خرید و فروش سهام، حقوق دارندگان اوراق بهادار و تابلوهای بورس بحث و بررسی خواهد شد.