بررسی گویش تركی بجنوردی- شمال خراسان [افشاریورد]

ندا هدایت؛

به راهنمایی: لطف‌الله یارمحمدی

210 صفحه، جدول، نمودار، نقشه، كتابنامه

پایان نامه (كارشناسی ارشد) -- دانشگاه شیراز، 1375

http://dbase.irandoc.ac.ir/00049/00049209.htm

هدف این پایان‌نامه بررسی ویژگیهای یكی از گویشهای تركی است. این گویش در شهر بجنورد كه در شمال خراسان واقع شده است و حدود 130000 نفر جمعیت دارد، صحبت‌می‌شود. اكثریت اهالی مسن این شهر به این گویش سخن می‌گویند. این رساله اولین گام در راه توصیف و تجزیه و تحلیل سطوح مختلف این گویش بشمار می‌آید. در آغاز به معرفی جامعهء زبانی و تاریخ و جغرافیای محل، روش كار، شیوهء جمع‌آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل آنها پرداخته شده است. سپس نظام آوایی، ساخت واژه و نحو گویش مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. در این راستا حالات مختلف اسم، ساختمان صرفی فعل، ساخت واژه، اجزاء كلام، روساخت جملات و انواع گوناگون جمله براساس نقش آنها بررسی و توصیف شده است.

در پایان، فهرستی از واژه‌های اصیل گویش تركی بجنوردی تهیه، به ترتیب حروف الفبای انگلیسی تنظیم و آوانگاری شده است.

واژه/ نحو/ گویش تركی/ بجنورد/ آوانگاری

Word/ Syntax/ Turkish Dialect/ Bojnurd/ Transliteration

Serial no: 00049209 == Call No. : 07664

---------------------------------------------------------------------------------------

توصیف و بررسی گویش تركی كلات نادر [افشاریورد]

حسن‌زاده‌ كبودگنبدی، عبدالرضا

به راهنمائی: محمودرضا دستغیب بهشتی

140 صفحه، تصویر، جدول، واژه‌نامه، كتابنامه

پایان نامه (كارشناسی‌ارشد) -- دانشگاه شیراز، شیراز، 1375

مشهد شمال شرقی خراسان

http://dbase.irandoc.ac.ir/00049/00049761.htm

هدف این پایان‌نامه تحلیل گویش تركی كلات نادر بوده است. این گویش یكی از گویش‌های تركی شمال شرقی خراسان است. برای نیل به این هدف تعدادی از گویشوران محلی در محدوده جغرافیائی مشخص شده در فصل اول انتخاب شدند. هر یك از این گویش‌وران به یكی از طبقات كاسب، كشاورز، كارمند، كارگر شهری و دامدار تعلق داشتند. لازم به یادآوری است كه نگارنده خود نیز گویشور این گویش است و حدود سی سال را در منطقه كلات نادر اقامت داشته است. این تحقیق با گردآوری بیش از 2100 واژه، 300 عبارت و جمله و 250 مورد صرف فعل و تعدادی داستان و گفتگو از گویش تركی كلات نادر آغاز شد كه با استفاده از آنها توصیف ابعاد مختلفی از قبیل سیستم آوائی، ساختمان فعل نحو و ویژگیهای فراصوتی مورد تحلیل قرار گرفت.

این تحقیق نشان داد كه گویش تركی كلات نادر ویژگیهای مهمی را داراست كه آن را به عنوان گویش مستقل در منطقه جغرافیائی شمال شرقی خراسان می‌توان محسوب كرد. مهمترین ویژگیها: 1 - بر خلاف نظریه زبانشناس معروف استونی، ف. ویدرمان (Wiedermaen 1838) از چهارده ویژگی كه ایشان ادعا نموده است باعث تمایز میان زبانهای اورال آلتاییك از زبانهای هند و اروپائی می‌گردد، سه ویژگی زیر به هیچ عنوان با ادعای وی همخوانی ندارد. الف - برای حركت منفی در این گویش فعل مخصوصی وجود ندارد. ب - برای سئوال پسوند بخصوصی وجود ندارد. پ - به جای حرف ربط از اشكال فعل استفاده نمی‌گردد، زیرا حرف ربط از زبان فارسی وارد این گویش شده است. 2 - كلمات از آخر تكامل و توسعه پیدا می‌كنند، بنابراین در این گویش پیشوندی وجود ندارد. 3 - به جهت هماهنگی و سهولت گفتار واكه بخشی از كلمه با واكه قسمت دیگر هماهنگ می‌گردد. 4 - گردی و گستردگی لب‌ها هر دو برای توصیف واكه‌ها ضروری‌اند. چون در این گویش آواهائی وجود دارند كه پیشین و گرد هستند. 5 - بر خلاف زبانهای هند و اروپائی هر بخش از فعل معنی بخصوصی را داراست.

كلات نادر (مشهد)/ مشهد/ گویش تركی/ سیستم آوایی/ فراصوت

Kalat-e-Nader/ Mashhad / Turkish Dialect/ Sound System

Serial no: 00049761 == Call No. : 08370

بررسی گویش تركی قره بلاغی - فسا استان فارس [قاشقای یورد]

علی فیاضی؛

به راهنمایی: لطف‌الله یارمحمدی

157 صفحه،جدول،نقشه،كتابنامه

پایان نامه (كارشناسی‌ارشد) -- دانشگاه شیراز، 1374

http://dbase.irandoc.ac.ir/00047/00047327.htm

هدف این پایان‌نامه توصیف و تجزیه و تحلیل سطوح مختلف یكی از گویشهای تركی می‌باشد. این گویش در منطقه‌ای از بخش ششده قره بلاغ شهرستان فسا كه در قسمت مركزی استان فارس واقع شده است - توسط گروه زیادی مورد استفاده قرار می‌گیرد. دراین بررسی كه اولین تحقیق مكتوب در گویش قره بلاغی است، پس از معرفی جامعه زبانی، موقعیت جغرافیایی و تاریخی محل، ساختمان گویش در ابعاد مختلف از قبیل دستگاه صوتی، طبقه‌بندی اجزاء كلام و ساختمان صرفی فعل در وجوه امری، اخباری و التزامی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. ساختار جمله و عبارات سازنده آن در قالب قوانین ساخت سازه‌ای و نمایش آنها در نمودار درختی، تطابق فعل و فاعل و انواع متفاوت جمله از نظر ایفای نقش بطور خلاصه مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

در فصل پایانی این رساله مجموعه‌ای از واژه‌های اصیل تركی قره بلاغ به ترتیب حروف الفبای انگلیسی ارائه و آوانویسی شده است.

فعل/ واژگان/ قره بلاغ (فسا)/ گویش تركی قره بلاغی/ فسا (فارس)/ ششده (قره بلاغ فسا)

Verb/ Vocabulary/ Gharabolagh/ Turkish Dialect of Gharabolagh/ Fasa/ Sheshdeh-Gharabolagh

Serial no: 00047327 == Call No. : 04499

---------------------------------------------------------------------------------------

بررسی گویش تركی قشقایی [قاشقای یورد]

حمیدرضا جهاندیده؛

به راهنمایی: لطف‌الله یارمحمدی

211 صفحه، جدول، كتابنامه

پایان نامه (كارشناسی ارشد) -- دانشگاه شیراز، 1377

هدف این پایان‌نامه توصیف یكی از گویشهای منشعب از تركی است. این گویش توسط مردم ایل قشقائی صحبت میشود. قشقائی‌ها در استانهای جنوبی كشور از جمله فارس، بوشهر، كهگیلویه و بویراحمد، خوزستان، اصفهان و چهار محال‌ بختیاری ساكن هستند. آخرین آمار سرشماری عشایر كوچنده نشان میدهد كه تنها 80357 نفر به صورت ایلی زندگی میكنند و بقیه قشقائی‌ها كه روزگاری یكی از پرجمعیت‌ترین ایلهای كشور بوده است در شهرها یا روستاهای استانهای ذكر شده به زندگی اشتغال دارند. بر اساس نرخ رشد جمعیت در ایران میتوان تخمین زد كه قشقایی زبانان كنونی بیش از دو میلیون نفر باشند. این رساله اولین گام جهت بررسی و توصیف گویش ایل قشقایی است. در این راستا مختصری از جامعه زبانی ایل، تاریخ و جغرافیا، خاستگاه و منابع درآمد ایل بحث شده است. در ادامه نظام آوائی، ساخت واژه و نحو این گویش مورد تجزیه و تحلیل واقع شده است. در نظام آوایی از زوجهای كمینه برای تشخیص واجها استفاده شده است. بعلاوه قواعد آوائی متعددی نیز در رساله ارائه شده است. در ساخت واژه از تصریف، اشتقاق و وندهای آن و حالتهای مختلف اسم و فعل سخن به میان می‌آید. در نحو تنها در روساخت جملات، انواع مختلف جمله و واژه مورد بحث واقع شده است.

در پایان فهرستی از واژگان اصیل تركی قشقائی با معادل انگلیسی آنها ارائه شده است كه واژگان بر حسب ترتیب الفبای انگلیسی تنظیم شده‌اند.

هجا/ گویش/ گویش تركی قشقایی

Serial no: 00060511 == Call No. : 21954

Syllable/ Dialect/ Ghashghai Turkish Dialect

---------------------------------------------------------------------------------------

مطالعه لهجه تركی قشقایی از دیدگاه جامعه‌شناسی زبان [قاشقای یورد]

علی كاظمی؛

به راهنمایی: محمدحسین كشاورز.

93صفحه،جدول،نمودار،كتابنامه

پایان نامه (كارشناسی ارشد) -- دانشگاه تربیت مدرس، 1375

http://dbase.irandoc.ac.ir/00048/00048536.htm

هدف مطالعه حاضر بررسی تاثیر پارامترهای اجتماعی بر استفاده تركی قشقایی در موقعیتهای كلامی مختلف بوده است. اطلاعات مطالعه از نمونه‌ای مشتمل بر 72 نفر از گویشوران تركی قشقایی بدست آمده است. نمونه مذكور به تعداد مساوی از بین جنسیتهای مذكر و مونث و از رده‌های تحصیلی و سنی مختلف انتخاب شد. با آنها در 4 موقعیت كلامی متفاوت مصاحبه بعمل آمد. از جمله جنبه‌های متعدد تركی قشقایی، 4 متغیر و آوایی مورد بررسی قرار گرفت. هدف مطالعه به قرار زیر بوده است. الف :تعیین دقیق تاثیر پارامترهای اجتماعی مانند جنسیت، سن، تحصیل و موقعیت صحبت بر استفاده تركی قشقایی. ب :استفاده از اطلاعات مربوط به جامعه شناسی زبان در مطالعه حاضر به منظور تبیین حقایقی در مورد تغییر پذیری در تركی قشقایی. از دید جامعه شناسی زبان، نتیجه چنین بود كه در مقایسه با افراد مونث، افراد مذكر توجه كمتری به صحبت خود مبذول می‌كنند و در نتیجه میزان رسمیت در صحبت آنها كمتر است. بر اساس اطلاعات بدست آمده، صحبت نوجوانان نسبت به بزرگسالان رسمی تر است، اما تفاوت بین آنها چندان قابل ملاحظه نیست. از لحاظ زبانشناسی، روشن شد كه تغییر پذیری در تركی قشقایی كاملا نظام مند است و استفاده از قوانین آوایی مبتنی بر اصل سهولت ادای كلمات می باشد.

زبان/ جامعه شناسی زبان/ لهجه/ تركی قشقایی/ جامعه شناسی

Language/ Sociolinguistics/ Accent/ Ghashghaee Turkish/ Sociology

بررسی ساختواژی گویش تركی بهار همدان [آزربایجان جنوبی]

عاصی، مصطفی٬

s-m-assi@rose.ipm.ac.ir

رشته اصلی : علوم انسانی٬ رشته تحصیلی : زبانشناسی٬ نشانی محل كار : آدرس محل كار، تهران; خیابان شریعتی - زرگنده - خیابان عطاری مقدم - كوچه قربانی - شماره 1.

آشنایی با زبانها : آشنائی با زبانهای انگلیسی، آلمانی٬ دكترا: زبانشناسی--دانشگاه اكستر - انگلستان، 1368

سوابق اشتغال : دانشگاه تهران٬ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی – تهران٬ فرهنگستان زبان ایران

---------------------------------------------------------------------------------------

مقایسه نظام آوائی گویش تبریز با خلخال [آزربایجان جنوبی]

ارشد فتاحی؛

به راهنمایی: محمد ضیاءحسینی.

183 صفحه، جدول، نمودار، نقشه، پرسشنامه، كتابنامه

پایان نامه (كارشناسی ارشد) -- دانشگاه علامه طباطبائی، 1375

این پایان‌نامه در چهار فصل تدوین شده است كه فصل اول درباره موقعیت جغرافیایی، تنوع زبانی و ویژگیهای انسانی شهرستان خلخال و تاریخ مطالعات تركی آذری و زبان تركی مطالبی را در خود دارد. و نیز نظرات و بررسیهای زبان‌شناسان مختلف و به خصوص اندیشمندان ایرانی را مرور می‌كند. فصل دوم در مورد زبان‌شناسی مقابله‌ای و نظرات و عقیده‌های مختلف درباره این رشته از زبان‌شناسی بحث می‌كند و روند مقایسه زبانها را مورد توجه قرار می‌دهد. و فصل سوم به توصیف واجهای تركی آذری به خصوص در گویش خلخال می‌پردازد، واجگونه‌های متفاوت، واجها و گونه‌های آنها و نیز نحوه توزیع آنها را در ساخت هجای تركی آذری مورد بررسی قرار می‌دهد و فصل چهارم به فرایندهای آوایی و قواعد واجی و مقایسه آنها در دو گویش می‌پردازد.

از مجموع بحث‌های فوق به این نتیجه می‌رسیم كه: تركی آذری دارای 21 همخوان و 9 واكه می‌باشد و اینكه بعضی از زبانشناسان معتقدند كه واجهای K, F, Z جزو واجهای تركی آذری نیستند با توجه به مقایسه واجها در گویش خلخال، نظر آنها تائید می‌شود زیرا در بررسی واجهای تركی آذری در گویش خلخال این واجها مشاهده نمی‌شود به استثنای واج f كه هم در گویش خلخال و هم در گویش تبریز از بسامد بسیار اندكی برخودار است. در مورد واكه‌ها باید گفت كه در هر دو گویش نه واكه وجود دارد و واكه كشیده در تركی آذری در هر دو گویش وجود ندارد و تحت فرایندهای خاصی به وجود می‌آید. و واكه‌های كشیده فقط در واژه‌های قرضی به كار می‌روند و اگر استثنائا در بعضی واژه‌های تركی به كار رود به قیاس با واژه‌های قرضی است. در گویش خلخال گاهی كشش واگه‌ای كه با عملكرد فرایند آوایی به وجود آمده است. بین واژه‌ها تمایز معنایی ایجاد می‌كند مانند واژه‌های [balix] "ماهی" و [ba:lix] "بندی كه علف را با آن می‌بندند" كه در ژرفساخت به صورت /baglig/ می‌باشد.

علل تفاوت دو گویش پس از بررسی‌های لازم موارد زیر ذكر شده است : الف : متفاوت عملكرد قواعد واجی در دو گویش برای رسیدن از سطح ژرفساخت به روساخت. به همین دلیل مثلا اگر در گویش تبریز همگونی كامل رخ می‌دهد این فرایند در گویش خلخال به صورت ناهمگونی، یا همگونی ناقص ظاهر می‌شود. ب : توزیع متفاوت واجگونه‌ها در دو گویش یكی از عوامل مهم دیگر اختلاف در گویش است برای مثال واج ژرفساختی /G/ در گویش تبریز به صورت [x] در حالی كه در گویش خلخال به صورت [c] تظاهر می‌یابد: "گویش تبریز" [??lmax] "آمدن" /??lmag/ "گویش خلخال" [??lmaxc] در گویش تبریز [y] واجگونه‌ای از /r/ بخصوص در موضع پایانی می‌باشد در صورتی كه در گویش خلخال این واجگونه اصلا وجود ندارد. پ : عامل دیگری كه باعث تفاوت دو گویش می‌شود، متفاوت عمل كردن هماهنگی واكه‌ها در دو گویش است. مثلا در مثال قسمت "ب " واكه پسوند در گویش تبریز با واكه ریشه ناهماهنگ است در حالی كه در گویش خلخال بین همین دو واكه هماهنگی كامل وجود دارد. در این پایان‌نامه 40 قاعده واجشناسی و نحوه عملكرد آن در هر دو گویش بررسی شده است. كه تعدادی از این قواعد در هر دو گویش یكسان عمل می‌كنند و از نقاط تشابه دو گویش محسوب می‌شوند و بعضی دیگر از این قاعده‌ها متفاوت عمل كرده و از وجه افتراق دو گویش هستند. در این تحقیق فقط نظام آوایی دو گویش مقابله شده است جا دارد در زمینه واژگانی، دستوری، و تكیه و آهنگ نیز در دو گویش تحقیقات گسترده‌تری انجام شود.

تبریز/ خلخال/ بررسی تطبیقی/ زبان تركی (آذری)/ نظام آوایی/ گویش

Tabriz / Khalkhal/ Comparative Survey/ Turkish Language (Azari)/ Phonic System/ Dialect

---------------------------------------------------------------------------------------

نگاهی به تز دكترای دكتر امیر پور در مورد لهجه سلماسی زبان تركی آذربایجانی [آزربایجان جنوبی]

دكتر توحید ملك زاده دیلمقانی

tohidmelikzade@yahoo.com

زبان تركی آذربایجانی از جمله شاخه های زبان تركی می باشد كه علاوه بر آذربایجان در شرق تركیه و تركان كركوك در عراق نیز رایج می باشد. این زبان جزو زبانهای التصاقی می باشد یعنی بن فعل همیشه در آن ثابت می باشد مانند گلمك كه بن آن یعنی گل در تمام زمانها همیشه ثابت است ( گلدیم، گله جه یه م، گلیره م و غیره ). زبان تركی یكی از زبانهای بستانی جهان می باشد كه در طی اعصار مختلف در تمام جهان كاربرد داشته و بخش اعظم زبان سلاطین و فرمانروایان آسیا به این زبان بوده است. ارزش علمی این زبان با تحریر كتب مختلف علمی و ادبی صد چندان شده و همین امر سبب شده است كه در اكثر دانشگاههای معتبر جهان كرسی زبان و ادبیات تركی و رشته توركولوژی ( ترك شناسی ) دایر و مطالعه گردد. در كشور آلمان نیز این امر به سبب ارتباط تاریخی تركان و آلمانی ها از قدیمی ترین اعصار تاكنون رواج فراوان دارد. محققین آلمانی در رشته توركولوژی صاحب نام می باشند از جمله پروفسور دورفئر كه با تحقیق زبان تركی در ایران صاحب نام و نشان فراوان در جهان علم می باشد.

گفتیم كه زبان تركی آذربایجانی یكی از شعبات زبان گسترده توركی می باشد. این زبان به سبب گستردگی جغرافیایی و همچنین ائتنیكهای مختلف تشكیل دهنده آن دارای لهجه های مختلفی می باشد كه یكی از این لهجه ها لهجه مردم سلماس می باشد. سالها قبل یكی از اهالی سلماس به نام دكتر امیر پور اهرنجانی پس از سالها تلاش و كوشش توانست در سال 1971 میلادی یعنی 1350 شمسی لهجه سلماس را به صورت كاملا علمی بررسی كرده و تز وی حائز دریافت دوره دكترا در كشور آلمان گردد. دكتر منوچهر امیرپور در سال 1317 در سلماس زاده شد. تحصیلات ابتدائی و متوسطه را در سلماس گذرانیده و درجه دكترای تركی را از كشور آلمان اخذ نموده است. وی زمانی سرپرست دانشجویان ایرانی در آلمان بوده است. ایشان هم اینك در كشور آلمان زندگی می كنند.

دكتر امیرپور در این رساله ابتدا به تاریخ زبان تركی آذربایجانی پرداخته و سپس با ذكر مواردی از لهجه تركی در سلماس لهجه شمالی و جنوبی تركی آذربایجانی را بررسی نموده است. در ادامه رساله گرامر، مورفولوژی و فونولوژی این زبان و لهجه سلماس مورد بررسی قرار گرفته است.

زمانی كه محقق سخت كوش سلماسی آقای محمد رضا مهرزاد صدقیانی مشغول تدوین بودند تلاشهای نگارنده و ایشان برای تهیه این رساله علیرغم مكاتبه با ایشان بی ثمر ماند تا اینكه به صورت كاملا اتفاقی دوستی عالم از تركیه كه مشغول بررسی علمی لهجه تركی سلماس می باشد وجود این رساله را به اینجانب متذكر شد. این رساله حالیه در كتابخانه اینجانب موجود می باشد.

بررسی ورود واژه از زبان تركی به فارسی وعوامل زبان شناختی موثر در آن

تحصیلات تکمیلی

نام و نام خانوادگی : مجتبی شعاعی

دانشكده : ادبیات و علوم انسانی

استاد راهنما : دکتر سید محمدتقی طیب

تاریخ دفاع : 11/7/77

رشته و گرایش : زبان شناسی همگانی

استاد مشاور : دکتر ساسان سپنتا

چكیده

از آنجا كه قشر عظیمی از جامعه كشور ما را ترك زبانان تشكیل می دهند، و قرن ها است كه به لحاظ دارا بودن وحدت دینی و اشتراك فرهنگی با فارسی زبانان به همزیستی مسالمت آمیز خود ادامه می دهند، از این رو شناخت زبان یكدیگر به درك متقابل عمق بیشتری خواهد بخشید، و چون زبان وسیله برقراری ارتباط میان افراد جامعه می باشد و با ویژگیهای خاص خود به یكدیگر تاثیر متقابل می گذارند، زبان فارسی و تركی نیز از این امر مستثنی نیستند. لذا این امر انگیزه ای شد تا در راستای آشكار ساختن این واقعیت، تاثیر زبان تركی در فارسی در قالب این تحقیق بررسی گردد و سابقه تاریخی و عوامل زبان شناختی آن نیز مورد ارزیابی قرار گیرد. از این رو واژه های دخیل تركی در فارسی از فرهنگهای معتبر فارسی دهخدا و معین استخراج و طبق اهداف این تحقیق به سه دسته جدا از هم تفكیك شدند.

دسته اول واژه هایی هستند كه امروزه اغلب آنها مورد استفاده عموم مردم قرار می گیرند و خلائی را در زبان فارسی پر می كننند و كسی كه به قرضی بودن آنها واقف نیست و تاكنون جایگزین مناسبی برای آنها وضع نگردیده و در هر دو زبان فارسی و تركی روزمره به طور یكسان به كار می روند.

دسته دوم واژه هایی را تشكیل می دهند كه همانند دسته اول در مكالمات زبان فارسی فعالند و ضمن اینكه دارای معادل فارسی نیز می باشند، ولی به طور رایج به كار می روند هرچند كه در شیوه های مختلف گفتار و نوشتار از معادلهای فارسی نیز استفاده می شود.

دسته سوم واژه هایی را تشكیل می دهند كه در مقطعی از زمان وارد زبان فارسی شده و در مقطعی دیگر از آن جدا گشته اند و جزء گنجینة لغات به كار رفته در زبان محسوب می شوند و آنها را فقط در كتب قدیمی می توان یافت و هیچگونه تاثیری در زبان فعلی فارسی ننهاده اند.

كلیه واژه ها واج نگاری شده اند و علل حذف واژه های دسته سوم، در داخل پرانتز مقابل هر یك با حرفی مشخص گردیده است.

نتیجه این بررسی ضمن اینكه همزیستی دراز مدت این دو زبان را نشان می دهد، می تواند واژگان بیگانه تركی را كه در فارسی فعال هستند شناسایی نموده و در جهت اهداف كلی پالایش زبان فارسی از واژه های دخیل تركی به كار گرفته شود.

---------------------------------------------------------------------------------------

واژگان قرضی تركی در زبان فارسی

محمودعلی چهرگانی‌منتظر؛

به راهنمایی: علی افخمی.

ك + 604 صفحه،جدول، كتابنامه

پایان نامه (كارشناسی ارشد) -- دانشگاه تربیت مدرس، تهران، 1372

رایج‌ترین نمونه از پدیده‌های قرضی زبانی واژه‌های قرضی می‌باشند، در این مورد گویندگان یك زبان واژه‌ها زبان دیگر را عینا در زبان خود بكار می‌برند. مطالعه روزنامه، مجله، كتاب و گوش دادن به رادیو و تلویزیون ما را به این حقیقت روبرو می‌سازد كه زبان فارسی دارای انبوهی از واژه‌های قرضی است. این واژه‌ها، گاه همراه با نوآوری‌های فرهنگی هستند و خلائی را در زبان فارسی پر می‌كنند تا زمانی كه اهل زبان، واژه موجه و مناسبی برای آن پیدا كنند. معذالك واژه‌هائی نیز یافت می‌شوند كه با وجودی كه خلائی را در زبان فارسی پر نمی‌كنند، جزو گنجینه لغات زبان فارسی قرار گرفته‌اند. منظور از واژگان تركی، كلیه واژگانی است كه از زبانهای مختلف تركی (آذری، استانبولی، قزاقی، قرقیزی، تركمنی، جغتایی، ازبكی و غیره) در طی قرون متمادی وارد زبان فارسی شده‌اند.

بر اساس اطلاعات موجود در منابع تاریخی و ادبی تركان، علاوه بر سكونت حتی قبل از اسلام در مناطقی از ایران كنونی مثل تركمن صحرا و گنبد، در قسمتهایی از آذربایجان فعلی ایران نیز سكونت داشته‌اند. اسامی مناطق، كوهها، رودخانه‌ها و امثالهم مانند اوش‌كایا (قایا) Uskaya (gaya) (اسكو) اوجان Ujan (بستان‌آباد) و كوههای بش بارماك (ق) Besbarmak(g) و غیره در قبل از اسلام در ایران نشانگر سكونت تركان از دیرباز در مناطقی از ایران می‌باشد. خلف تبریزی در برهان قاطع نیز یادآوری می‌نماید كه به سبب ارتباط نزدیك ایرانیان با اعراب و تركان، نفوذ زبان تركی در حتی در قبل از اسلام در زبان فارسی دیده می‌شود.

اینجانب با جستجو در فرهنگهای مهم فارسی از جمله، لغت‌نامه دهخدا، فرهنگ معین، خرد، عمید، برهان قاطع، الفبائی قیاسی مشیری، سعدی و دیگر فرهنگها و بررسی و تطبیق واژه‌های استخراجی در فرهنگهای درخشان، فرهنگ تركی، فارسی بهزادی، فرهنگ تركی، فارسی محمد پیفون و غیره، توانستم بیش از 4200 واژه تركی و 1500 اعلام تركی كشف و استخراج نمایم.

واژه‌نامه‌ها/ زبان فارسی/ زبان تركی/ واژه‌های قرضی

Glossaries/ Persian Language/ Turkish Language/ Loan Words

---------------------------------------------------------------------------------------

لغات و اصطلاحات تركی در فارسی

Turkish words in persian literature

دانشگاه زنجان، دولتی

http://dbase.irandoc.ac.ir/00295/00295782.htm

بررسی آرا و نظریه‌های جغرافی‌نویسان و مورخانی كه در مورد "زبان آذربایجانی" و "زبان تركی" و موارد اختلاف و یا یكی بودن آنها (نویسندگان یاد شده) در آثار خود تحقیق و بررسی داشته‌اند و اظهار نظرهای موافق و یا مخالف ارائه نموده‌اند، استخراج لغات تركی، بررسی نحوه ورود لغات تركی در زبان و ادبیات فارسی، ارائه شواهد مثالی از لغات تركی كه در متون نظم و نثر راه پیدا كرده است.

تاریخ اجرای طرح 1376 تا 1377 میزان پیشرفت كار 100

دانشگاه زنجان

دانشگاه زنجان، دولتی. 2500000

زبان تركی/ زبان فارسی/ واژه/ اصطلاحات

---------------------------------------------------------------------------------------

ساخت آوایی زبان تركی آذری

حسن حسابگر؛

به راهنمایی: علی‌اشرف صادقی.

پایان نامه (كارشناسی ارشد) -- دانشگاه علامه طباطبایی، 1371

http://dbase.irandoc.ac.ir/00023/00023707.htm

در فصل نسخت این تحقیق تاریخچه كوتاهی از گذشته زبانهای تركی و زبان تركی آذری ارائه شده و موقعیت زبان تركی آذری در میان زبانهای تركی روشن گردیده، تقسیم‌بندیهای مختلف و گروه‌بندیهای متفاوت خانواده زبانهای تركی از ترك شناسان مختلف نقل شده و سپس گویش و لهجه‌های مختلف تركی آذری و گروه‌بندی آنها مشخص گردیده و در باره سبكهای گفتاری و نوشتاری تركی‌آذری بحث شده ‌است. در فصل دوم شش پایان‌نامه دكتری كه توسط فارغ‌التحصیلان رشته زبانشناسی نوشته شده بعلاوه شش اثر دیگر كه توسط زبانشناسان تركی‌شناس برشته تحریر درآمده مورد بررسی قرار گرفته. آنچه در این پایان‌نامه افزوده شده بررسی مجدد همه نوشته‌ها و استخراج واجها بر اساس جفت‌های كمینه در مواضع سه گانه آغازی، میانی، پایانی، و استخراج كامل واجگونه‌ها در لهجه تبریز است. ضمنا پیشنهادی جدید در مورد واجها در زبان تركی آذری در این پایان‌نامه ارائه شده كه براساس آن واجهای همخوان به 21 همخوان تقلیل داده شده و در باره واگه‌ها همان نظر كلی یعنی 9 واكه كوتاه برای تركی آذری مورد پذیرش قرار گرفته است.

لهجه تركی تبریز/ زبان تركی آذری/ واج‌های همخوان/ واكه‌ها

---------------------------------------------------------------------------------------

زمان و نمود در تركی آذری

علی محمدی؛

حسرت

دنیزه دؤنمك ایسته ییرم !

ماوی آیناسیندا سولارین :

بوی وئریب گؤرونمك ایسته ییرم !

دنیزه دؤنمك ایسته ییرم !

گمیلر گئدر ، آیدین اوفقلره گمیلر گئدر !

آچیلمیش آغ یئلكنلری دولدورماز كدر .

البت عؤمروم گمیلرده بیر گون اولسون ، نؤبته یئته ر .

و مادام كی ، بیر گون اؤلوم مقدر دیر :

بو سولاردا باتان بیر ایشیق كیمی

سولاردا سؤنمك ایسته ییرم !

دنیزه دؤنمك ایسته ییرم !

دنیزه دؤنمك ایسته ییرم !

"ناظم حكمت "

-----------------------------

حسرت

می خواهم به دریا برگردم !

و در آیینه نیلگون آب ها :

قد برافرازم و پدیدار آیم !

می خواهم به دریار برگردم !

كشتی ها روانند ، به سوی افق های درخشان كشتی ها روانند !

هیچ اندوهی در بادبان سفید برافراشته نمی پیچد .

البته عمر یك روزه در كشتی داشتن نیز ، ارزش نوبت دارد .

و مادام كه مرگ یك روزی مقدر است

من به سان نوری كه در آب ها غروب می كند

می خواهم در آب ها خاموش شوم !

می خواهم به دریا برگردم !

می خواهم به دریا برگردم !

پایان نامه های تركولوژی (تركی شناسی) ایران

سٶزوموز

مئهران باهاری

در ایران زبان اكثریت مردم یعنی تركی نه تنها رسمی و دولتی نیست، بلكه در معرض تبعیض و تضییقات رسمی و دولتی قرار دارد، هیچ موسسه آموزشی و رسانه عمومی بدین زبان وجود ندارد و طبیعتا از هیچگونه مركز و نهاد رسمی تحقیقاتی و آكادمیك برای بررسی و تفحص و حفظ زبان، فرهنگ، ادبیات و میراث هنری، علمی، تاریخی ملت ترك در این كشور نیز خبری نیست. از اینرو در این كشور در باره تركولوژی و لهجه شناسی تركی و دیگر مسائل مربوطه نیز آثار علمی و تحقیقات آكادمیك پیگیر و قابل ملاحظه ای انجام نگرفته است.

با اینهمه با رشد خودآگاهی و شعور ملی ترك در سراسر مناطق ترك نشین در ایران و نیز افزایش رغبت عمومی به زبان و ادبیات تركی بویژه در میان نسل جوان ترك و غیر ترك ما شاهد تعداد روزافزون پایان نامه ها و تحقیقات دانشجویان در مورد مسائل تركان ایران می باشیم. این اقدامات اولیه هرچند پراكنده بوده و دارای كاستیها و نقصانهائی نیز باشند اما بی شك می بایست به عنوان مطلع علم و شاخه مستقل تركولوژی ایرانی بشمار آیند.

در زیر نمونه ای از این پایاننامه های هدایت شده و تحقیقات در باره زبانشناسی تركی، لهجه شناسی تركی و توركیسمها در زبان فارسی آورده شده است. نكته ای كه می بایست بر آن تاكید كرد این است كه داده های این گونه پایاننامه ها در باره لهجه های گوناگون زبان تركی در آزربایجان جنوبی، قاشقای یورد و افشاریورد، بویژه از دو سه جنبه "واژگان"، "دستور زبان" و "امثال و حكم" می بایست در لغتنامه های تركی، كتب دستور زبان تركی و كتبی كه در باره امثال و حكم تركی تالیف می شوند وارد شوند و مخصوصا واژگان اصیل تركی موجود در این لهجه ها و همچنین قواعد دستور زبانی خاص این لجهه ها می باید به طور وسیع در زبان نوشتاری و ادبی فراگیر و فرالهجه ای تركی در ایران كه در حال شكل گیری و قوام است بكار روند.

---------------------------------------------------------------------------------------

توصیف زبان شناختی گویش تركی بن- شمال غربی شهركرد٬ چهارمحال وبختیاری [لرستان]

تحصیلات تکمیلی

نام و نام خانوادگی : رضا هاشمی بنی

دانشكده : ادبیات و علوم انسانی- دانشگاه اصفهان

استاد راهنما : دکتر سعید کتابی

تاریخ دفاع : 2/8/79

رشته و گرایش : زبان شناسی همگانی

استاد مشاور : دکتر ساسان سپنتا

http://www.ui.ac.ir/grd-sts/abstracts/ltr/seven12.htm

چكیده

گویش تركی بن یكی از گویشهای متنوع زبان تركی است كه در شهر بن، در 27 كیلومتری شمال غربی شهركرد، مركز استان چهارمحال و بختیاری به آن تكلم می شود. "توصیف زبان شناختی گویش تركی بن" شامل بررسی آوایی، واجی، ساختواژی و نحوی گویش تركی بن و مقایسه آن با موارد مشابه در زبان تركی استانبولی در طی نه فصل و یك ضمیمه می باشد.

چون هدف، بررسی تفاوتها و شباهتها در بخش اوایی، واجی، ساختواژی و دستوری گویش تركی بن با زبان تركی استانبولی بوده است و چون توصیف مناسبی از زبان تركی استانبولی در دسترس نبود، ابتدا بر اساس منابع و كتب و خود آموزهایی كه برای اموزش زبان تركی استانبولی نگاشته شده بود، توصیفات بخش واجی، ساختواژی و دستوری انجام شده و سپس مقایسه آن با توصیف گویش تركی بن انجام پذیرفت. در مورد گویش تركی بن نیز با گویشوران مختلف مصاحبه شده و تولیدات زبانی آنها در نوار كاست ضبط و سپس به بررسی تركیب واجها، تكواژها و كلمات و جمله ها پرداخته شد.

در تجزیه و تحلیل ابتدا آوانویسی نمونه های گفتاری انجام شده تا مشخصات واجی كه در تشخیص تكواژها كاربرد دارند، مشخص گردند. در بخش صرف، چگونگی پیوند تكواژها و ایجاد واژه ها مورد بررسی واقع شده است. در بخش نحو، چگونگی تركیب واژه ها برای ایجاد ساختهای بزرگتر مثل گروه، بند، جمله مورد بررسی قرار گرفته و در بررسی نحو دستور ساختگرایی مقوله و میزان كه توسط هالیدی انجام شده، مبنای كار بوده است. در بخش واژگان، برای یافتن معنای دقیق واژه های گویش مقابله ای از واژه های گویش تركی بن و زبان تركی استانبولی صورت گرفته و از این طریق تفاوتهای واژگانی بین گویش و زبان تركی استانبولی مشخص شده است.

امثال و حكم مورد استفاده مردم بن و نیز اشعاری از یكی از شعرای معاصر نیز جهت آشنایی با ادبیات شفاهی این گویش در فصل 9 آمده است.

bir an səs səsə birlikdə yaşa yaşa azərbaycan oxurkən düşündüm də sonumuz, orda oxuyanarınan başladığımız yol hara çatacaq

biz yolun başındaykən bir birimizi incidərkən

sözümüz bir ola ola sözlərimiz birbirimizə xoş gəlmiyəna kən

nə olacaq?

Bir birimizi dindirib danışmalıyıq

Ama danışanda sən nəboydə başqaların sənə dəyər verdiyini istirsən

O boyda dəyər verib saygı duymalısan

Birini deyirsən, 2 sini də eşid

Eşidərkən kiçilmirsən

Dediğin sözlərin dəyri azalmır da çoxalır

Yığışmışıq bir hədəfə

Biz varıq diyə haykırmağa

Dilimizi dirildib varlığımızı güclə gorumağa

Bir birimiz incitmiyəq

هر بیر اولوسون اوزونه گوره اوءزل توتئمی واردیر. آسلان آفریقادا. تونقا هندیستان دا. اوکوز یونان ایله میصیر دا. اینک هندیستان ایله اسکاندیناوی ده. جامیش گونی هندیستان دا. قارتال ایله آیی قوزی آمریکادا. کانگورو استرالیادا. .... و ها بئله قوردو دا تورک لرده گوسترمک اولار. ( تاریخ جامع ادیان. جان. بی. ناس ، فارسجایا چویرن علی اصغر حکمت 1375 تهران 8 –جی باسقی ، 21 ص)

اسکی تورک افسانه لرینده و میتولوژی لرینده، بوز قوردون تورکلره یول گوسترمسی ، اولاری خطردن اوزاق ساخلاماسینا باغلی ، تاریخی قایناقلاردا ماراقلی یازیلار واردیر. بوز قورد تورکلرده یول گوسترن عین حالدا بوءللوق ، سمبولو کیمی اوزونه یئر توتور. اسکی تورکلر سویلنجه لرینده سوءی لارینی"قورد آنا" یا آپاریب چیخاردارمیشلار. چینی لرین چو دولتینده( 256-1122 م.اوء) بو انلامدا ایکی روایت سویلنیبدیر. اوغوزلارین سویلنجه لرینده  ده تورکلر قیشین سوپ سویوق بیر گونونده ، کوتو بیر حالا دوشرکن، "گوگ قورد = گوگ بوئرو" گلر و اولاری بو چتینلیکدن قورتارار.

Hər bir ulusun özünə görə özəl totemi vardır, Aslan Afriqada, Tonqa hindistanda, Öküz Yunan ilə Mısırda, İnək Hindistan ilə Eskandinavidə, Camış günəy Hindistanda. Qartal ilə Ayı qüzəy Amrikada. Kangoro Ostraliyada. … və ha bela qurdu da türk lərdə göstarmək olar.

(tarixe camee ədyan, John b. nash. Farscaya çəvirən Əliəsgər Hekmət 1375 tehran 8inci basqı 21incı səyfə). əski türk  əfsanələrində və mythologilərinda , Boz Qurdun türklərə yol göstərməsi , oları xətərdən uzaq saxlamasına bağlı, tarixi qaynaqlarda maraqlı yazılar var. Boz Qurd türklərdə yol göstərən, eyni halda bolluq səmbolu kimi özunə yer tutur. Əski türklər söyləncələrində soylarını “Qurd Ana” ya aparıb çıxardırmışlar. çinlilərin çox devlətinda, bu anlamda iki rivayət söylənibdir. Oğuzların söyləncələrində də türklər qışın sop soyuq bir günündə , kötu bir hala düşərkən, “Gög qurd=qoq boru” gələr və oları bu çətinlikdən qurtarar.

قوجا دوغونون بویوک شاعیری نطامی دن:

پدر بر پدر مر مرا ترک بود

به فرزانگی هر یکی گرگ بود

چویرمه: نسیل دن نسیله سوی کوکوموز تورک ایدی. بیلگین و بویوکلوکده هر بیری بیر قورد کیمیدی.

نظامی باشقا یرده دییر:

گر مادرم آن رئیسه قورد

مادر صفتانه پیش من مرد (mard)

چویرمه: منیم آنام قورد باشچیسی اولورسا او بیر آنا کاراکتری کیمی منجه ایگید بیر کیشیدی

Qoca doğunun böyük şairi nizamidən:

Nəsildən nəsilə soyumuz kökümüz türk idi,

bilgin və böyüklükdə hər biri bir qurd kimidi

Nizami bir başqa yerdə deyir:

Mənim anam qurd başçısı olursa o bir ana karakteri kimi məncə igid bir kişiydi

من سیزلره اولدوم قاغان

آلالیم یای ایله قالقان

اوغوز بیزه اولسون نیشان

گوک-قورد بیزه اولسون اوران (ساواش نعره سی)

دمیر قارغی لاردان اورمان

آولاقدا یوروسون قولان

هم آشالیم دنیز، موران( چای)

گون توغ اولسون، گوک گوریکان ( چادیر)1    ( گوروماخ دان گلیر)

1:Bax: Kun (Hun) dastani, Istanbul-1936 , prof. W. Bang va R. Rahmeti, Arat

Mən sizlərə oldum qağan

Alalım yay ilə qalqan

Oğuz bizə olsun nişan

Gök-qurd biza olsun uran (savaş nərəsi)

Dəmir qarğılardan orman

Avlaqda yürüsün qulan

Həm aşalım dəniz, moran (çay)

Gün tüğ olsun, Gök gorikan ( çadır) (gorumaqdan gəlir

"آشیق درویش"-ین آغیرلاما مراسیمی سه شنبه 27دی، اؤتن ایل اورمیه­ده کئچیریلن "اولوسلار آراسی صفی الدین اورموی سئمیناری"نین  ایل دؤنومو موناسیبتی ایله  کئچیریلدی.

اورمو آشیق مکتبینین پارلاق سیمالاریندان اولان رحمتلی آشیق درویش بو مکتبین اؤزه­للیکلری و اینجه­لیکلرینی اؤز ایفالاریندا یوکسک سویه­ده گؤسترن بیر اوزان کیمی آذربایجانیمیزین باشا-باشیندا تانینمیشدیر.

اورمو آشیق مکتبینین تمل داشینی قویانلار؛ دوللو موصطافا، بالوولو میسکین و سالماسلی قول هارتون و بو مکتبین اوستاد آشیقلاریندان؛ آشیق اسد، آشیق یعقوب، آشیق فرهاد، آشیق عزیز، آشیق درویش، آشیق دهقان، آشیق یوسوف، آشیق اسمعلی و ...، اوستاد شاعیرلریندن ایسه؛ دوللو موصطافا، بالوولو میسکین و قولونجولو دده کاتیب-دن آد آپارماق مومکوندور.

اورمیه­، سولدوز(نقده)، قوشاچای(میانداب) سالماس و آیری شهرلردن بیر چوخ گنج و اوستاد آشیق، شاعیر، یازار و آذربایجانیمیزین کولتور و صنعتینی سئونلردن یوزلر نفر بو مراسیمه  قاتیلمیشدیلار.

مراسیم باشلانیشیندا اورمو آشیق شعرینین تانینمیش اوستادی قولونجولو دده کاتیب اورمو آشیق شعری حاقدا دانیشماق اوچون دعوت اولوندو. دده کاتیب-ین مراسیمه یئتیره بیلمه­دییی اوچون، حماسه و طبیعت شاعیری ماحمود صادقپور(شامی) آشیق درویش حاقدا یازدیغینی شعرینی تاماشاچیلارا اوخودو.

مراسیمین ایلک سازلی چیخیشیندا آدی هر زامان آشیق درویش ایله برابر ائشیدیلن آشیق دهقان اشتراکچیلارین صمیمی آلقیشلارینی قازاندی.

آشیق دهقان-دان سونرا اؤزو ده تورک اولماسا جاندان- اورکدن آذربایجانیمیزین کولتور و صنعتینه قوللوق ائدن آشیق یوسوف اوهانئس سئن اوستونه گئدیب و آشیق درویش اوخویان ماهنیلارین بیریسینی گؤزلجه ایفا ائتدی.

نئچه آشیق قروپونون گؤزل اجرالاری دا مراسیمین گؤزل بؤلوملریندن ایدی؛ آشیق دهقان-ین باشچیلیغی ایله صحنه­یه گئدن قروپ "وطنیم آذربایجان" آدلی بیر ماهنینی ایفا ائتدیلر. قروپدا آشیق بولود، آشیق علی قره آغاجلی و آشیق حسن عاشیق دهقان ایله برابر اؤز گؤزل صنعتلرینی نوماییشه قویدولار. چیخیش ائدن باشقا قروپلار ایچینده آشیق اسمعلی باشدا اولماقلا، آشیق زکریا قولونجولو و آشیق صبور شریفی، سالماسدان گلن آشیق مناف ماحمود اوغلونون قروپو، ذولفعلی بابازاده-نین قروپو، و قوشاچایدان(میانداب) گلن آشیق قنبر حقیری قروپوندان آد آپارماق اولار.

مراسیمده داها چوخ تاماشاچیلارین آلقیشلاری ایله قارشیلانان سولدوز شهریندن گلن آذربایجانین میلتچی آشیغی رضا پاینده نین میلی چیخیشی اولدو. آذربایجانین میلی مسأله لرینی ایچینده یئرلشدیرن بیر شعری گؤزل بیر آشیق هاواسی ایله اشتراکچیلارا سونان آشیق پاینده­نین اجراسی تاماشاچیلارین بوللو آلقیشلارینا گؤره داها اوزون سوردو.

هابئله مراسیمه قاتیلانلار "گیزیر اوغلو موصطافا به­ی" ماهنیسینین خارق العاده اجراسینا شاهید اولدولار. دفعه­لرجه ماهنینین بسته­کار ایله برابر (تورکیه­لی اوزان رحمتلی چوبان اوغلو) بو ماهنینی تورکیه سفرلرینده ایفا ائدن مناف ماحمود اوغلو بو دؤنه آشیق دهقان ایله برابر بو ماهنینی اوخودولار.

غربی آذربایجانین ارشاد اداره­سینین "مدیر کل"ونون دانیشیقلاری دا مراسیمه قاتیلانلرین طرفیندن گؤزلجه قارشیلاندی. احد جاودانی دونیالیق آنا دیلی گونونه اشاره ائتمکله، آنا دیلینین اهمیتی و آذربایجانین فولکلور، موسیقی و ادبیاتی حاقدا آرتیق تحقیقات و آراشدیرمالارین لزوموندان سؤز آچدی. جاودانی گلن ایللرده صفی الدین اورموی سئمینارینین ایل دؤنومو موناسیبتی ایله بو کیمی مراسیملرین دوامینا سؤز وئریب و یاخین زامانلاردا اورمیه­نین ارشاد اداره­سی و قونیه(تورکیه) شهرینین کولتور مرکزی اشتراکی ایله اورمولو "حسام الدین چلپی" اوچون بیر سئمینارین کئچیریله­جه­یینی خبر وئردی.

"آشیق درویش"-ین آغیرلاما مراسیمینی "اورمو موسیقی اوجاغی" و غربی آذربایجانین ارشاد اداره­سی دوزنله­میشدیرلر.

Təbrizimizdə deyilir ki basqı dilimizə görə çoxalıb

Orda türkləri sıxma boğmaya goyullar ki dillərin unudsunlar

Fars dilin üstün bilsinlər istirlər

Məndən təbrizə bir mesaj

Təbrizim dayan

Təbrizi güclü dur

Yıllar boyu durduğun kimin

Bax hələ Tehranda sənə qatılmaqdadır

Görsən nə sevinclə burdakı türklər dillərini yenidən yaşamaya başlayıblar

Bunu hər yerdə yolda işsdə bazarda və .... hər yerdə görürəm

Dayan təbrizim

www.oyan2.blogfa.com

farsdan  dost cixmaz cunku paxildir cunku koksuzdur cunku nankordur

*********************************************************************************************

yanib yandirmayaq farsin ocagin evimiz soyuqdur qisdir saxtadir

*********************************************************************************************

neche dil bilene neche insan diyeller          

oz dilin bilmiyene nece insan diyeller

سالگرد شهادت 90 هزار سرباز تورک در ساری قمیش گرامی داشته شد

تی آر تی: به رغم گذشت 94 سال از سالگرد نبرد ساری کامیش، 90 هزار شهید این نبرد فراموش نشدند.

یاد و خاطره این سربازان غیور که به دلیل هوای بسیار سرد شهید شدند طی مراسم گوناگونی  گرامی داشته شد.

هموطنان از چهار گوشه کشور در مراسمی با عنوان "پیاده روی به یاد شهیدان ترکیه" حضور یافتند.

در این چارچوب نمایش "ساری کامیش، حکایت یک غم" به روی صحنه آمد.

در سال 1914، به دنبال تصمیم نیروهای روس برای تجاوز به منطقه ساری کامیش، سربازان ترک به سوی آن منطقه (و کمک به ملت آذربایجان شمالی برای نجات از چنگ روسها) حرکت کرده بودند.

اما دهها هزار سرباز ترک به دلیل برف سنگین زمینگیر شده و در راه وطن، مظلومانه شهید شدند.

آخرین هفته دسامبر سال ۱۹۱۴

یکی از دردناکترین روزهای تاریخ ملت تورک است

در طی این روزها عساکر ارتش سوم عثمانی که جهت آزاد سازی سرزمینهای تحت اشغال روسیه، به رهبری انور پاشا، راهی شمال شرق تورکیه امروز و در نهایت قفقاز و بخصوص آذربایجان بودند در ارتفاعات الله اکبر ساری قمیش در مجاورت شهر اشغال شده قارص، گرفتار بوران شدید، سرمای کشنده ۴۰ درجه زیر صفر، خستگی طاقت فرسا و گرسنگی جانکاه شدند. در پی این اوضاع وخیم بیش از ۹۰ هزار تن از اردوی تورک عثمانی همانند گلهای یخ در زیر کفنی از برفهای سفید برای ابد آرمیدند و جسمشان را قربانی وطن مقدس مادری کردند.

ملت قدرشناس آذربایجان خاطره این حماسه سترگ و فاجعه بزرگ را برای همیشه گرامی خواهد داشت.

سون بیرنفس محمت دایان،ظالیم اویخو گلده اویان،اؤلوم بیاض بیر قاردلن،تحملوم زور آلتیندا!

ساری قامیش قارآلتیندا،محمدیم قارلار آلتیندا،اوره یینده سئودیگه جه یی،مملکتی قور آلتیندا

آناما دئمه یین ساخین،توفنگی اومزوما تاخین،بو اوریی مندن سوکون،یاتامام توپراق آلتیندا

میللی حرکت