سردرد در خانواده ما موروثی است. دورترین خاطره‌ام از بچگی مربوط است به همان شبهای مملو از درد که با مسکن هم آرام نمی‌شد. اما تحمل همین دردها باعث می‌شد که درد بقیه را هم درک کنم. مثلا وقتی مادرم سردرد داشت او را می‌فهمیدم. تلاش می‌کردم که در برخی کارها کمکش کنم و بهترین کمک آن بود که در خانه فوتبال بازی نکنم تا بتواند خوب استراحت کند. چون فهمیده‌بودم که صدای برخورد توپ با دیوار موجب تشدید درد می‌شود.

در کنار این درد مشترک، دردهای غیرمشترک هم بود. مثلا مادرم آرتروز داشت و من تلفظش هم نمی‌توانستم بکنم چه برسد به درک کردن! برای همین بود که وقتی درد گردن مادرم شروع می‌شد از او می‌خواستم که پابه‌پای من بدود و مرا سرگرم کند. من درک نمی‌کردم که زخم معده یعنی چه؟ دردمفاصل نداشتم تا بفهمم. پیش خودم می‌گفتم مگر روماتیسم هم درد دارد؟

حکایت امروز ایران ما نیز چنین است. همه ما به‌عنوان یک ایرانی درد مشترک-که دردهای مشترک-داریم. از شمال تا جنوب و از غرب تا شرق این میهن پهناور را که ببینی همه از مشکلات می‌نالند. مشکل تورم، فقر، مسکن، ازدواج و اشتغال. این دردها را قرار دهید در کنار مسائلی چون فقدان آزادی و سانسور وحشتناک. همه ما- به استثنای عده ای قلیل که دستشان به دهانشان می‌رسد- درد کشیده‌ایم. زن و مرد، شیعه و سنی و فارس و ترک همه این دردها را می‌شناسیم. اما...

به موازات این مشکلات، دردهای غیرمشترک در میان ایرانیان وجود دارد. و این دردها را باید با درایت و تیزهوشی مداوا کنیم. دوای این دردها اتحاد و همدلی است.

درد مشترک زنان قوانین تبعیض آمیز است. قانون دیه، قوانین مربوط به طلاق و حضانت فرزندان، حجاب اجباری، تعدد زوجه، قانون ارث و قوانینی از این دست، درد مشترک زنان است. شاید این درد مشترک برای مردان ملموس نباشد. یک مرد در گرمای چهل درجه تابستان چادر و مانتو و مقنعه سر نکرده تا بفهمد زنان چرا اعتراض می‌کنند. شهادت مرد در دادگاه نصفه محسوب نشده. دیه مرد نصف بقیه نیست و همین دلایل کافی است که حرکت زنان برای بیشتر مردان زیاده‌خواهی تلقی شود.
هیچ دقت کرده‌ایم که مردها در گفتارشان چقدر به زنان توهین می‌کنند؟ بعضی کلمات توهین‌آمیز بی‌سروصدا وارد فرهنگ مردم ما شده‌است. طوریکه زنان نیز برای تحقیر هم از آن استفاده می‌کنند. ادبیات گفتاری ما نیاز به پالایش گسترده‌ای دارد. وقتی از دوستی شاکی می‌شویم او را نامرد می خوانیم یا می‌گوییم فلانی از زن هم کمتر است! و این یعنی درد غیرمشترک.

اسلام دین رسمی کشور ماست. شیعه و سنی در کنار هم زندگی می‌کنند. درد غیرمشترک را اهل سنت خوب درک می‌کنند. وقتی تیم ملی به جام‌جهانی صعود می‌کند رئیس فدراسیون ما این موفقیت را به تمام شیعیان کشورمان تبریک می‌گوید. هیچ فکر کرده‌ایم که وقتی به راحتی ضرب‌المثل پیراهن عثمان را به‌کار می‌‌بریم دل چند میلیون سنی ایران‌‌زمین را می‌شکنیم؟ توهین به ابوموسی‌اشعری شاید برای من و میلیونها شیعه مهم نباشد اما برای اهل تسنن دردآور است. مگر مملکت ما فقط برای اهل تشیع است؟ چرا عادت کرده‌ایم همه جشنها و شادیها را به شیعیان جهان تبریک بگوییم؟ البته درد فقط درد شیعه و سنی نیست. درد زرتشتی و یهودی و ارمنی هم هست. آنها هم درد دارند ولی ما شاید نتونیم درکشان کنیم.

نوروز عید باستانی ایرانیان است و مردم ایران زمین یعنی فارس، کرد، ترک، لر، بلوچ، عرب و... اما عید که می‌شود مقامات کشوری آن را به فارسی‌زبانان دنیا تبریک می‌گویند. باز هم یک درد غیر مشترک. اگر عرب در خوزستان، ترکمن در ترکمن‌صحرا، بلوچ در بلوچستان، کرد در کردستان و ترک در آذربایجان اعتراض می‌کند به خاطر همان درد غیر مشترک است. باید در ادبیات گفتاری تجدید نظر کنیم. زننده‌ترین شوخی‌ها را شوخی‌شهرستانی می‌خوانیم درحالیکه بی‌آلایش‌ترین روابط بر جوامع شهرستانی حاکم است.
*****
زن اگر به پا‌می‌خیزد به خاطر برتری‌جویی نیست او به تساوی حقوق می‌اندیشد. سنی اگر ناراحت است احترام می‌خواهد و ترک اگر به‌پا می‌خیزد به خاطر اصول معطل‌مانده قانون‌اساسی است. امروز مرد وظیفه دارد به دفاع از حقوق زن برخیزد. شیعه برای پرهیز از تفرقه دست اهل تسنن را بگیرد و فارس باید به حمایت از قومیتها بپردازد. کاش دردهای غیرمشترک را بفهمیم.
*****
دوست دارم مبحث مربوط به قومیتها در همینجا خاتمه یافته قلمداد شود. باز هم می‌گویم قصد من توهین به هیچ‌کس نبود. با اینحال از تمام دوستان عزیز ( باران، الهام، امیرحسین و علی‌الخصوص پیام) که ناخواسته باعث ناراحتی‌شان شدم صمیمانه عذرخواهی می‌کنم. امیدوارم همه کدورتها و ناراحتی‌ها به زودی حل شود. مشکل من شاید این بود که خواستم درد غیرمشترک را با زبان مشترک فریاد بزنم. ایران امروز ما بیشتر از همیشه نیاز به همدلی و همفکری دارد.
به امید داشتن ایرانی آباد و آزاد برای همه ایرانیان
*****
این امید گله به خدا! خیلی خوبه! اگه هزار تا هم بیزی باشه من دوست دارم این پسر رو. یک حس خوبی همین چند لحظه پیش بهم دست داد و باعث شد که من اینقدر از این پسر خوشم بیاد.

همه آنهایی که مرا می‌شناسند خوب می‌دانند که نزدیک‌ترین دوستان من در سالهای اقامتم در تهران، فارس بوده‌اند. در مطلب زیر گاهی اوقات به کلمه فارس اشاره کرده‌ام اما اشاره من به قصد توهین نیست. این نوشته خطاب به آن‌عده از فارسی‌زبانانی است که در روزهای اخیر نتوانستند تنفر تاریخی خود از ملت ترک را پنهان کنند. البته مایل نبودم که بحث در مورد آذربایجان را ادامه دهم. اما نظرات برخی از خوانندگان مرا واداشت که علیرغم میل باطنی کمی درد دل کنم:

یکی از دوستان به نام باران، پس از سالها تحقیق، نتایج مطالعاتش را در صفحه نظرات وبلاگ من ارائه کرده است: «اگه جمعیت شماها زیاده بخاطر اینه که هر خانوادتون یه اتوبوس بچه پس انداختین مثل ...».

باران عزیز جمعیت ما زیاد است. به قول تو هرکدام از ترکها مثل ... یک اتوبوس بچه پس می‌اندازند و آن بچه‌ها می‌شوند قزلباش که خلیج فارس (یا همان عربی) شما را استعمار پرتغال برهانند. می‌شوند باکری تا برای حفظ سرزمین پرشیای شما شهید شوند. ترکها بچه پس می‌اندازند تا کویر اصفهان را گلستان کنند و شما به سی‌وسه‌پلش بنازید و به به نقش جهانش و به عنوان نماد قوم پارس! به عالم و آدم نشانش دهید. تازه می‌توانید اسم اللهوردی‌خان را هم از روی پل بردارید و رویش اسمی بگذارید که خودتان دوست دارید.

ترکهای بی‌فرهنگ بی‌هویت وحشی به فردوسی مجال می‌دهند تا شعر بگوید و شاهنامه‌اش بشود کتاب ملی فارسی‌زبانهای دنیا.

باران عزیز حق با شماست. ترک بی‌فرهنگ است. بی‌هویت است. بی‌شخصیت و بی‌شعور است. تاریخ ندارد. می‌دانی چرا؟

برای کودک ترک کسی سیندرلا و سفیدبرفی نمی‌خواند. این داستانها احتمالا برخاسته از فرهنگ غنی قوم پارس است. کودک ترک با ماهی‌سیاه‌کوچولوی صمدبهرنگی انس می‌گیرد و با جیدان -شخصیت افسانه‌ای ادبیات کودک آذربایجان- همذات پنداری می‌کند. دختر ترک عروسک باربی ندارد که باربی نشانه باکلاس بودن فارس‌هاست. نماد دختر ترک همان سارایی است که خود را در ارس غرق کرد تا نجابتش لکه‌دار نشود و چه امل بود سارای دشت مغان که اتو زدن نمی‌دانست و در پارتی‌های شبانه هماغوش اغیار نمی‌شد:
آپاردی سئللر سارانی / بیر قاراتئللی بالانی...

ترک بی‌فرهنگ بلد نیست در شب چهارشنبه‌سوری نارنجک کشنده زیر پای زن‌وبچه مردم منفجر کند. او به جای این کارهای باکلاس! خودش را با شال‌ساللاماخ سرگرم می کند:
آی نه گوزه‌ل قایدادی شال ساللاماخ...

جوان ترک وقتی عاشق می‌شود نه رومئو می‌شناسد نه ژولیت. آخر اینها برگرفته از فرهنگ غنی پارس! هستند. جوان ترک با اصلی‌و‌کرم عاشق می‌شود. راستی شاعر منظومه‌های عاشقانه لیلی‌ومجنون و خسرووشیرین را می‌شناسی؟ آفرین! همان ترک بی‌ریشه نظامی گنجوی!

جوان ترک چون نفهم و امل است با موسیقی بومی! هارد راک و متال حال نمی‌کند. او با موسیقی اصیل بنیامین و دی‌جی محشر و استاد دی‌جی نگار! غریبه‌است. آخر قدرت درک آن را ندارد. او به نوای محلی! عاشیقها گوش می‌دهد. احتمالا موسیقیدانان جهان هم نفهم هستند که موسیقی عاشیقها را جزو بهترین موسیقیهای دنیا به حساب می‌آورند. اصلا عبدالقادر مراغه‌ای کدام پدر سوخته ای‌است دیگر؟ صدای تار رامیزقلی‌اف چقدر گوش‌خراش است! نمی‌دانم اینهمه فارس بافرهنگ چرا برای تهیه بلیط کنسرت هابیل‌علی‌اف سر و دست می‌شکستند! اوزئیرحاجی بیوف هم شد هنرمند؟ وقتی استاد شماعی‌زاده هست چرا باید به اپرای کوراوغلو گوش داد؟ رشید بهبوداوف هم شد خواننده؟
فیکریند‌ه‌ن گئجه‌له‌ر یاتا بیلمیره‌م / بو فیکری باشیمدان آتا بیلمیر‌ه‌م

اصلا فارسهای تهران نشین خدا هستند. کدام تهران؟ همان شهری که آقامحمدخان ترک نفهم بی‌شخصیت پایتختش کرد تا شمای فارس باشخصیت بافرهنگ ساکنش شوید و سرور همه کائنات گردید!
********
پی نوشت: انتظار نداشتم باران از این نوشته ناراحت شود اما ظاهرا شد! دوست خوبم در کدام کامنت ترکها شما را ... خوانده‌اند که شما ناراحت شده‌اید؟ من قبول دارم که برخی از دوستان ترک هم تند رفته‌اند اما اکثر نظرات را که ببینید متوجه می‌شوید که بعضی از حرفهای تند دوستان ترک‌زبان در جواب شما، مهسا، امیرحسین و برخی دیگر از دوستان فارس بوده است.

۱- درروزهای گذشته برخی از وبلاگنویسان مثلا روشنفکر - از قبیل نیک‌آهنگ و الپر و همقطارانشان -هم‌صدا با مسئولان مملکتی! (الپر هم با اصولگرایان هم‌صدا شد!) سعی کرده اند اعتراضات و ناآرامیهای هموطنان آذربایجانی را به خارج ازمرزها - و احتمالا عوامل استکبار و دشمنان نظام - نسبت دهند. به اعتقاد من چنین نگرشی خود بزرگترین توهین به شعور و فهم سی میلیون ترک است.
دوستان عزیز مگر نه این‌است که همه رسانه‌های دنیا دست شماست؟ مگر نه این‌است که وقتی شست‌پای یکی از دوستانتان وارد چشمش می‌شود از بی‌بی‌سی و سی‌ان‌ان و خبرگزاری فرانسه و آلمان و جاهای دیگر برایش نوشابه باز می‌کنند و جایزه حقوق بشر و استقامت و مقاومت می‌دهند؟ حالا شما با آن سابقه منورتان، مردم بی‌دفاع را وابسته قلمداد می‌کنید؟
موضوع وقتی جالب می‌شود که بدانیم اهالی آذربایجان نه رسانه‌ای فرگیر دارند و نه ارتباطاتی آنچنانی! تازه اگر قرار است ملتی با چند سایت و یک شبکه تلویزیونی جوگیر شود پس خاک بر سرتان که دلقکهایی مثل ضیاآتابای و شهرام همایون و میبدی و داور و هخا و نوری‌زاده دارید و قیام نمی‌کنید! پس دوستان خوب و مسئولان محترم! به شعور آذربایجانی توهین نکنید لطفا!

اینها همان مردم مثلا فریب خورده‌اند. اما جالب اینجاست که این مردم دلقکهایی مثل هخا
ندارند که منتظر ورودش باشند و برایش سر و دست بشکنند و شیرینی پخش کنند!
دلقکهایی نظیر هخا، داور، آتابای، میبدی، صوراسرافیل، همایون، نوری‌زاده،
قائم‌مقامی و امثال آنان در میان ترکها اجازه رشد ندارند. چنین افرادی
فقط در فرهنگ متعفن پان‌فارسیسم تنفس می‌کنند!

۲- جناب حدادعادل که سالها ریاست فرهنگستان زبان‌فارسی را برعهده داشته و بی‌شک می‌تون او را از سردمداران تفکر پان‌فارسیسم دانست در مجلس آذربایجان را سر ایران نامید. عزیز دل برادر! سری که زبانش را بریده‌اید و گوشش را کر کرده‌اید و چشمانش را از حدقه درآورده‌اید به چه دردی می‌خورد؟ آذربایجان زمانی آرام خواهد شد که زبان و گوش و چشمش را از شوونیزم فارس بازپس بگیرد.

۳- توقیف مطبوعات را هیچگاه نپسندیده‌ام. بازداشت مانانیستانی هم ناراحت کننده بود. شاید مانا به خاطر جرمی که پان‌فارس‌ها سالهاست مرتکب می‌شوند به زندان رفته‌است. او دارد تقاص آنهایی را پس می‌دهد که سالها مارا خر خواندند و کسی جلودارشان نشد. او به دلیل فرهنگ غلط حاکم بر جامعه فارسی‌زبانان به زندان رفت.

۴- امروز می‌توان خواسته ترکها را در چندبخش خلاصه کرد. آنچه به اعتقاد من باید در حال حاضر مورد توجه قرار بگیرد چنین است:
الف) آموزش خواندن و نوشتن به زبان ترکی در مناطق ترک‌نشین
ب) تاسیس یک شبکه رادیو و تلویزیون سراسزی برای ترکهای کشور
ج) اعطای مجوز یک روزنامه سراسری به زبان ترکی
د) راه‌اندازی یک خبرگزاری ویژه ترکها
ه) آزادی تمام زندانیانی که به جرم دفاع از زبان مادری دربند هستند

۵- بازی تراکتورسازی و همای تهران را از ترس به تهران منتقل کردند! بازی در زمین بی‌طرف آزادی برگزار خواهد شد. قربان حماقت فدراسیون بروم که زمینه را برای یک آشوب دیگر فراهم کرد. وای اگر تراکتورسازی ببازد...

۶- آذربایجان کماکان ناآرام است. آخرین آخبار:

دستگیری ۱۵نفر در تظاهرات دیروز ارومیه
خبرگزاری فارس: فرمانده نیروی انتظامی آذربایجان غربی گفت: در ناآرامی‌های روز گذشته 15 نفر از عاملان اصلی اغتشاش دستگیر شدند. حسن کرمی در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در ارومیه افزود: تعداد دستگیری‌ها بیش از 15 نفر بود که برخی با اخذ تعهد آزاد شده‌اند.

در راهپیمایی فرمایشی دولت در تبریز فقط ۲۰۰۰ نفر شرکت کر