در طراحی ساختمان مهد كودك ،كودك محوری اولویت دارد. به این معنی كه ساختمان باید برای نگهداری موقت كودكان طراحی شود

نادیده گرفتن عادتمان شده است. حتی اگر پای كودكانمان درمیان باشد. شاید در این هنگام بیشتر از مواقع دیگر. چه كودكان زبان اعتراض ندارند.
شهر باید انسان محور باشد. این را بیشتر كارشناسان شهری می گویند. شهر بزرگ شده ، رشد پیدا كرده اما توسعه هنوز غایب است . زنان، راهی محیط های كاری شده اند، اما از ملزومات حضور اجتماعی آنان در شهر خبری نیست.
كودك جزیی از جامعه انسانی شهرنشین است و توجه به او از اصول شهرنشینی. با این حال گویا این بخش از جامعه در شهرهای ما چندان جدی گرفته نمی شوند. مگر به مناسبت روز جهانی كودك آن هم با پخش چند كارتون. از آموزش اصول شهروندی گرفته تا رعایت ضوابط استاندارد محیط های ویژه آنها. چند مدرسه یا مهد كودك را سراغ دارید كه با شرایط جسمی كاربر آن یعنی كودك همخوانی داشته باشد؟

یك مهد كودك استاندارد در آلمان

ضوابط مهد كودك سازی

شورای عالی معماری و شهرسازی سال قبل ضوابطی را برای طراحی مهد كودك به تصویب رساند.
شاید این تنها ضابطه موجود از سوی متولیان امر ساختمان برای ساخت مهد كودك به عنوان فضای مختص كودكان باشد. گو این كه بر این ضابطه نیز نقدهای فراوانی وارد است، با این حال همین ضوابط ناقص نیز اغلب نادیده گرفته می شود. چه بیشتر مهدكودك ها، خانه های قدیمی هستند كه تنها با رنگ كردن و چسباندن چند نقاشی به در و دیوار تغییر كابری داده اند.
در این ضابطه كه با نام ضوابط طراحی معماری مهد كودك نامیده می شود، آمده است،« اجرای مصوبه حاضر و پیوست آن در تمام طرح های آتی و در دست تهیه انواع مهد كودك اعم از دولتی ، خصوصی و خود كفا از این تاریخ ( 14/2/1383) در سرار كشور الزامی بوده و تمام مراجع مسوول تهیه، بررسی و تصویب و اجرای طرح های مهد كودك موظفند در مراحل مختلف تصویب ، صدور پروانه ونظارت بر اجرا ضوابط مذكور را رعایت كنند.»
با این همه از تصویب ضوابط طراحی مهد كودك تاكنون اتفاق خاصی در زمینه ساخت مهد كودك نیافتاده است.
هر چند بندها ی این مصوبه چندان با شرایط كودكان انطباق ندارد.
علاوه بر ضوابط شورای عالی شهرسازی و معماری سازمان بهزیستی نیز ضوابطی را برای ساختمان مهد كودك لحاظ كرده كه در اغلب بند های‌ آن با عنوان كلمه " حتی المقدور " بیشتر جنبه توصیه ای پیدا كرده تا مصوبه ای.
برای مثال در این ضوابط آمده است : ساختمان مهد كودك حتی المقدور یك طبقه باشد. در غیر این صورت طبقه دوم به نگهداری شیرخواران و اطفال نوپا اختصاص یابد.

استاندارد دور از دسترس

« هر ساختمان باید سرپناه محكمی، كارآمد و زیبا باشد.» این یك تعریف ساده است كه محمود نجاری سی سی ، كارشناس ارشد معماری و مدرس معماری دانشگاه هنر از ساختمان ارایه می دهد.
وی می گوید: « در طراحی ساختمان مهد كودك، كودك محوری اولویت دارد. به این معنی كه ساختمان باید برای نگهداری موقت كودكان طراحی شود. بنابراین ایمنی كودكان در مدت زمان حضورشان در مهدكودك اصلی ترین نكته و دستورالعمل در ضوابط طرح و اجرای ساختمان است.»
گو اینكه به زعم سی سی ، منظور از ایمنی تنها استحكام ساختمان نیست ، بلكه رفتار شناسی كودك و توجه ظریف به روحیات و اخلاق كودكانه و تامین امنیت و بهداشت او باید مورد توجه قرار گیرد.
« در كشورهای توسعه یافته و قانونمند مانند آلمان مسوولیت سنگین پذیرش كودك سبب شده تمام نكات و ضوابط ساختمانی، بهداشتی ، آموزشی و مراقبتی مورد مطالعه قرار گرفته و در طراحی ساختمان مهدكودك لحاظ شده است.»
مهندس سی سی درباره ضوابط ساخت مهد كودك در كشورهای توسعه یافته می گوید:« ساختمان های مهدكودك در مناطق شهری باید در نقاطی اجرا شوند كه سرعت خودروها در آن نقاط حداكثر 30 كیلومتر باشد. ساختمان از شریان های اصلی تاسیسات شهری ، برق فشار قوی ، ترن و مترو و مراكز آلوده كننده دور باشد. در مسیرهای اطراف ساختمان مهد كودك تفكیك مسیر پیاده رو از سواره رو انجام شده باشد. ورودی مهد كودك نباید مجاور خیابان باشد. همچنین محدوده امنیتی برای كنترل عبور و مرور كودكان وجود داشته باشد.»
گذشته از نكات قابل ملاحظه در مكانیابی ساختمان مهدكودك ، ضوابط دیگری نیز باید در خود ساختمان رعایت شود.
برای مثال مسیر حركت كودك از خارج ساختمان تا داخل و داخل ساختمان نباید اختلاف سطح داشته باشد.استفاده از اشیا تیز و برنده در محوطه سازی و فضاسازی مهدكودك مجاز نیست.سطل های جمع آوری و تفكیك زباله باید به لحاظ ترشح و نفوذ زباله كنترل شده و از دسترس كودكان دور باشد.طراحی فضای باز باید به شكلی باشد كه در والدین احساس نگرانی ایجاد نكند. عناصر محیط باید به شكلی طراحی شود كه احتمال بالا رفتن كودك از او سلب شود. طراحی فیلتر ورودی برای كنترل دمای داخل و خارج و تمیز كردن كفش ها ضروری است. دستگیره در ورودی كه در حالت معمول در ارتفاع یك متر طراحی می شود. در مهدكودك از سمت داخل باید ارتفاع بیش از یك متر و 50 سانتیمتر داشته باشد. تا كودك نتواند آن را باز كند.

    

نمونه وطنی

نجاری سی سی به همراه دانشجویان معماری خود تحقیقی را در ارتباط با طراحی مهدكودك در ایران به انجام رسانده است. این تحقیق نشان می دهد در بیشتر مهد كودك های وطنی ضوابط استاندارد رعایت نمی شود. برای مثال در یكی از مهدكودك های زنجان، حیاط مهدكودك با ساختمان آن به اندازه ای اختلاف سطح دارد كه ناچار چندین پله این دو فضارا به هم مرتبط می كند. آن هم پله هایی با بدنه فلزی و پوشش سنگی. فضاهای ناامن داخل ساختمان ، ساختمان های دو طبقه و پله های متعدد، روشویی ها و دستشویی های نامتناسب با قد كودكان و موارد متعدد این چنینی از دیگر مشكلات طراحی ساختمان مهد كودك در ایران است.

آن سویی رویا

محمود سی سی می گوید:« در طراحی ساختمان مهدكودك باید سه بخش مورد توجه قرار گیرد. 1_ قسمت كودك 2_ قسمت كاركنان 3_ قسمت والدین. در طراحی مهد كودك ، توجه به فضای كاركنان و مدیریت مهدكودك و تفكیك فضاهای استراحت ، كاری ، بهداشتی و كاركنان و جلوگیری از تداخل این فضاها با فضای كودكان حایز اهمیت است. فضاها باید با توجه به وسعت برنامه ها و تعداد كاركنان طراحی شود. فضای انتظار نیز باید در طراحی مهدكودك لحاظ شود.( فضایی كه در آن والدین به انتظار كودكان می نشینند.) این فضا باید در مجاورت فیلتر ورودی و بخش مدیریت ساختمان قرار گیرد. در این فضا باید وسایل اندكی برای سرگرمی كودكان تعبیه شود. »
به گفته سی سی در طراحی ساختمان مهد كودك نكات دیگری از جمله كوتاه بودن ارتفاع تابلوهای مخصوص كودكان و مرتفع بودن تابلوهای مخصوص بزرگسالان در نظرگرفته می شود.
« در این محیط باید از رنگ های ملایم در كف ودیوار و رنگ های اصلی زرد ، آبی و قرمز در وسایل دیگر استفاده كرد. درها باید امكان خروج سریع را برای كودكان فراهم كند. سرویس های بهداشتی كودكان باید به تناسب قد آنها طراحی شود.این نكات راباید در طراحی محل آویزان كردن وسایل شخصی كودكان نصب لگوهای هر كودك ( در مهد كودك های كشور های پیشرفته هر كودك لگویی را برای خود انتخاب می كند كه معرف وسایل شخصی اوست. برای مثال یك شخصیت كارتونی .) در این فضا در محل قرار گیری كلید پریزها باید دقت كرد تا از دسترس كودكان دور باشد.»

به اعتقاد سی سی پاركت به دلیل حفظ دمای محیط و تمیزی برای پوشش مهد كودك مناسبتر است.
وی ادامه می دهد:« ساخت این اتاق ها برای یك مهد كودك الزامی است. 1_ فیلتر ورودی 2_ هال مركزی 3_ اتاق مدیریت همراه با محلی برای گفت و گو با والدین 4_ فضای انتظار والدین 5_ فضای سرگرم شدن موقت كودكان 6_ رخت كن كارمندان 7_ سرویس كارمندان 8_ آشپزخانه و انبار 9_ سالن ورزش و بازی دسته جمعی 10_ انبار وسایل بازی 11_ كارگاه نقاشی و كار با رنگ و كاردستی 12_ فضای مربوط به نظافتچی و انبار مربوط به آن 13_ كلاس های گروهی 15 تا 20 نفره كودكان ( فضاهای گروهی باید برای اوقات قصه گویی ، نقاشی و بقیه فعالیت های مرتبط عملكردی باشد.) 14_ فضای سرویس هر گروه 15_ فضای استراحت كودك ( در مهد كودك های استاندارد فقط یك مكان برای استراحت كودك آن هم برای كودكی كه نیاز به استراحت دارد تعبیه می شود. چه خواب دست جمعی كودكان معمول نیست. كودك به ذات اهل تحرك است نه خواب!) محوطه بازی كودكان باید پاكیزه باشد و در طراحی آن ایمنی كودك در نظر گرفته شود.»

نگاهی به ضوابط مهد كودك استاندارد فاصله عمیق مهدكودك های وطنی را از شرایط مطلوب بیشتربه نمایش می گذارد. دلسرد نشوید با اجرای مصوبات دست و پاشكسته مهد كودك سازی در كشور شاید كودكان نسل بعد فرصت بهره گیری از یك محیط مناسب را در زمان حضور والدین خود در محل كار داشته باشند.

www.uan.ir

  کاربردهای ژئوتکستایل در زمینه های : سدسازی ، روکش آسفالت ، باندفرودگاه ، تونل ، زیر سازی ریل آهن ، زیر سازی جاده ، دیوارهای حائل ، کنترل فرسایش سواحل ، اسکله و غیره ..

توجیه اقتصادی كاربرد ژئوتكستایل

     یكی از دلایل كاربرد ژئوتكستایل ، چند منظوره و چند نقشی بودن آن است ، كه به یكباره و به تنهایی چند نقش را ، كه چند لایه باید انجام دهند ، به عهده می گیرد و به كاهش قابل توجهی در هزینه های مواد ، نیروی كار و زمان می انجامد. در جاهایی كه بستر ضعیف و نرم است ، ضخامت بزرگی از مواد سنگی aggregate هم در حین ساخت جاده ، در اثر عمل غلتك ها و هم در طول عمر مفید سازه ،در اثر ترافیك وسایل نقلیه ، در خاك نرم فرو می رود و تلف می شود . بنابراین با حضور ژئوتكستایل جداساز ، از این تلفات و هزینه های آن جلوگیری می شود. حضور ژئوتكستایل باعث كاهش كلفتی سازه هایی چون روكش جاده ، مواد پرسازو استحكامی در زیرسازی جاده و مواد در بدنه سدهای خاكی و بتنی میگردد. با عملكرد بالایی كه دارد از هزینه های حفظ و نگهداری سازه بطور چشمگیری می كاهد و نیز در آماده سازی محل ، تا حدی هزینه ها را كاهش می دهد . یكی از خصوصیات ژئوتكستایل این است كه بخاطر قابلیتی كه دارد ، در بساری از موارد می توان از مواد خاكبرداری شده محل استفاده كرد و نیازی به حمل وهزینه مواد از جای دیگر نیست. و نیز در مواردی هم نیاز به خاكبرداری های پر هزینه را كاهش داده و یا منتفی می سارد. طبق تحقیقات ، هزینه كاربرد ژئوتكستایل حد اكثر 2 تا 3 اینچ  aggregate می باشد ، كه این مقدار از حدود 4 تا 6 اینچ  aggregate كه در اثر فشار و تراكم سازی در بستر فرو می رود ، كمتر است ، در نتیجه از هزینه های كاربرد  aggregate  اضافی وجبرانی در بزرگراه ها جلوگیری می شود.

نقش های ژئوتكستایل: چند نقش عمده و اساسی را ایفا می كند كه بر حسب شرایط و زمینه كاربرد ممكن است در یك یا چند نقش عمل كند و یا در یك نقش وظیفه اصلی تری داشته باشد :

   1 . جدا سازی

2.      فیلتراسیون

3 .  تقویت(استحكام) و تثبیت سازی

  4 . حفاظت

5 . زهكشی

لیست معماران مشهور یهودی :

لوئی كان (Louis I. Kahn) معمار مدرنیست

آرنه یاكوبسن (Arne Jackobsen) معمار و طراح لهستانی

پیتر آیزنمن (Peter Eisenman) معمار پست مدرن

موشه سفدی (Moshe Safdie)  پروژه ی Habitat '67

فرانك گهری (Frank Gehry)  برنده ی پریتزكر 89

ریچارد میر (Richard Meier) برنده پریتزكر 84

ویكتور گروئن (Victor Gruen) ملقب به پدر طراحی فروشگاه های مدرن

زیوی هكر (Zvi Hecker) معمار پست مدرن [ممنون از خانم میرحسینی] 

رابرت استرن (Robert A. M. Stern) كه از معماری پست مدرن به معماری سنت گرا تغییر روش داد

دانیل لیبسكیند (Daniel Libeskind) موزه ی یهود برلین

اریك اون ماس (Eric Owen Moss)  معمار آوانگارد!

مایكل آراد (Michael Arad) برنده ی مسابقه ی برج های تجارت جهانی

و هم چنین :

Max Abramovitz

Dankmar Adler

Marcel Breuer

Gordon Bunshaft

James Ingo Freed

Franklin D. Israel

J. Richard Jacobs

Albert Kahn

Morris Lapidus

Robert Moses

Stanley Tigerman

چند روز پیش هنگامی كه از سایت مصلی تهران بازدید كردم در قسمت تاریخچه پروژه (  كه به راستی دست مریزاد بر مدیران سایت مذكور كه اطلاعت كاملی را درباره روند شكلگیری پروژه تحریر كرده اند ) با قسمت های جالبی روبرو شدم كه تكرار بخشی از مطالب سایت با كمی تحلیل و خلاصه نویسی اینجانب خالی از لطف و فایده نیست:

شناخت پروژه : مصلای تهران به عنوان مجتمعی از بناها و فضاهای لازم برای حضور جمعیت‌های میلیونی و برگزاری مراسم عبادی، سیاسی، اجتماعی و انجام فعالیتهای متنوع فرهنگی، آموزشی و هنری نظیر برگزاری نمایشگاههای بزرگ فرهنگی، کلاسهای آموزشی و ... می باشد كه  می‌بایستی دارای ویژگیهای مکان یابی زیرباشد :

- مصلی بایستی در مركز جغرافیایی شهر باشد.
- راههای ارتباطی منتهی به مصلی و اطراف آن ، امکان دسترسی آسان و سریع را برای جمعیت بزرگ تهران فراهم سازد.
- دارای وسعت کافی برای اجرای طرح کامل معماری باشد.
- دارای موقعیت مناسب شهری به لحاظ تأسیساتی و خدماتی باشد.
- حداقل اشكالات را در مسائل حقوقی و نظایر آن به دنبال داشته ‌باشد و امکان تملک اراضی مربوط به آن وجود داشته باشد.
- قابلیت‌های لازم برای رعایت ایمنی مردم را داشته باشد.

سرانجام پس از  تحقیق در سال 1361 مبنی بر تعیین چنین دور نمایی از مجموعه،‌ مناطق مختلفی در شهر تهران پیشنهاد        گردید:

1 - پادگان ولیعصر (میدان سپاه)
2 - پادگان حر (خیابان كارگر جنوبی- میدان حر)
3 - زمین‌های شمال میدان آزادی
4 - بوستان لاله (بلوار كشاورز)
5 - اراضی عباس‌آباد

سرانجام اراضی عباس آباد ( طبق معمول بهترین سایت تهران برای پروژه های ملی اراضی عباس آباد شناخته می شود ! و تا چند وقت دیگر معلوم نیست از این اراضی فضایی باقی خواهد ماند و همچنین با افزایش پروژه های ترافیك زا این منطقه نیز همانند نقاط  كور ترافیكی دیگر تهران تبدیل خواهد شد یا نه ؟ )  انتخاب شد كه در نقشه زیر مشاهده می‌شود ؛ كه این اراضی ‌شامل سه ‌قطعه‌ زمین مجزا می‌باشد كه به ترتیب عبارتند از :

قطعه شماره یك: از شمال محدود به بزرگراه رسالت، از شرق محدود به ‌خیابان شهید قنبرزاده، از جنوب محدود به ‌خیابان شهید مظلوم آیت‌الله دكتر بهشتی و از غرب محدود به خیابان‌ پاكستان و بزرگراه شهید مدرس

قطعه شماره دو: ازشمال محدود به بزرگراه شهید همت، از شرق محدود به بزرگراه شهید حقانی، از جنوب محدود به بزرگراه رسالت و از غرب محدود به بزرگراه مدرس

قطعه شماره سه: محدوده جنوب‌ خیابان شهید قنبرزاده و محل فعلی پادگان عباس‌آباد، محدود بین خیابان‌های شهید مظلوم آیت‌الله دکتر بهشتی، شهید مفتح، شهید مطهری و پارسا.

اما جالب اینكه این 3 قطعه دارای گسستگی بسیاری است و تا كنون با توجه به پیشرفت طرح  این ارتباط معلوم نیست به وسیله چه راهكاری بین این سه قطعه برقرار خواهد شد كه حتی پس از ساخت دو پل بر روی بزرگراه مدرس، ارتباط توقفگاه فعلی بیهقی به عنوان محل توقف خودرو با ورودی غربی مصلی نتوانسته است ورودی مناسبی را برای مصلی ایجاد كند  و عجیب تر اینكه  سایر زمین‌ها جهت خدمات‌رسانی به این مجموعه (مثل توقفگاه خودرو) درنظر‌گرفته‌شده‌است كه برخلاف نظریه توسعه عمودی به جای توسعه افقی! گسترش حمل و نقل عمومی – افزایش فضای سبز و ... می باشد كه الگوی ثابت بسیاری از كلان شهر های جهان شده است هرچند كه مسئولان پروژه به شبكه‌های در دست احداث و نیز شبكه راه ‌آهن زیرزمینی(مترو) امیدوارند كه در آشكار پیشرفت قابل ذكری مشاهده نمی شود (1361 تا 1387) و بیشترین پیشرفت هم‌اینك در طرح اصلی مصلی، مجموعه بناهای مربوط به مسجد جامع و صحن‌های آن، كتابخانه، موزه، مركز اجتماعات، بازارهای سنتی و فرهنگی و ... در قطعه شماره یك است و سرنوشتمیدان بزرگ شهر و محل یادمان امام خمینی(ره)(  كه انشاالله در مسابقه ای بین المللی جدا از طراحی های انجام شده برگزار شود )  معلوم نیست !

اما جدا از مطالب بالا كه حقیر بر اساس مشاهدات عینی و علمی ذكر كردم مطالب معجب دیگری مطرح می شود كه با هم می خوانیم :

به موازات فعالیت‌های اولیه انجام شده در سال 1361 برای تملك اراضی، به منظور تهیه طرح معماری مصلی، از چند نفر از مهندسین مجرب برای تشكیل كمیسیون طرح و برنامه مصلی، دعوت به عمل آمد. پس از بررسی‌های متعدد جهت جمع‌بندی نظرات كلی صاحبنظران و اساتید ذیربط، همایشی در دفتر رییس جمهور محترم وقت تشكیل گردید. با استفاده از نتایج گردهمایی مذكور و نظرخواهی از مردم !  متخصصین، مسئولین و روحانیون ! یک برنامه مقدماتی در کتابچه‌ای به نام برنامه مصلای بزرگ تهران تدوین و به تأیید مقام محترم ریاست جمهوری وقت و امام جمعه تهران رسید.

اما نتیجه این تحقیق كه با هدف بررسی نظرات و آراء مردمی در مورد طرح مصلی كه نشات گرفته شده از نظریه برنامه‌ریزی و تعیین خطوط كلی و اساسی در هر طرحی باید با عینیات و واقعیات جامعه منطبق باشد ( احسند ولی ایكاش كمی توجه به آینده ) گروه پیگیری طرح مصلی بر آن شد که با مراجعه مستقیم به آراء مردمی، به نظرات آنها دست یابد. بدین منظور نظرات و آراء مردم به كمك پرسشنامه‌ها و مصاحبه‌های حضوری جمع‌آوری شد. سپس بر اساس موضوعات،‌ این آراء تقسیم‌بندی و در نهایت به صورت زیر دسته‌بندی گردید.

1 - چگونگی سبك معماری مصلی
2 - تزئینات و عناصر هنری در مصلی
3 - چگونگی پوشش سقف مصلی
4 - بناهای پیشنهادی همجوار مصلی
5 - سایر پیشنهادات

كه نتیجه  نظر سنجی از مردم درباره معماری مصلی !!!   بدین شرح بود كه قسمت های چالش برانگیز آن را از نگاه نگارنده مطالعه می كنید :

1 - احداث مدرسه علوم دینی در جوار مصلی

2 - احداث ورودی‌های متعدد و نیز ورودی‌های اضطراری و فرعی

3 - نصب تلویزیون مدار بسته جهت مشاهده خطیب به هنگام ایراد خطبه !

4  - سنگ فرش مجموعه به موازات قبله ! ( باید ها نباید ها )

5  - احداث مركزی جهت فنون نظامی و عقاید اسلامی ! ( روحانیون عزیز تامل كنند )

6 -  با عظمت بودن مجموعه

8  - استقرار جایگاه خواهران در بالكن تا نزدیكی محل امام جمعه ( نكته جالبی اشاره شده كه باید درباره آن بحث شود )

9 -  مركز تلفن‌های راه دور و شهری

10 - اولویت دادن به مسائل جنگ و جنگ زدگان !!! ( معلوم نیست این نظر به عنوان یك ایده خلاق و منفرد بوده یا نظر جمعی و قابل طرح )

11-  استفاده از مجسمه‌های سمبولیك ( البته نه از انسان)

15 - انعطاف‌پذیری لازم جهت مراسم كوچك و بزرگ

18 - سادگی و بی‌پیرایگی  
19 - طراحی سقف از نوع خیمه‌ای !

20 - منظور نمودن سمبل‌هایی (نمونه‌هایی) از عدد ائمه اطهار علیهم السلام  22 - تعبیه ساعتی بزرگ در مجموعه23 - الگوبرداری از مساجد سنتی ایرانی- یادآوری حماسه‌های انقلاب و رزمندگان و شهدا در طراحیحفظ اصالت اسلامی و ایرانی 29 - نمودی از برجستگی‌های معماری و هنر اسلامی 30 - در ساختمان آن پیش‌بینی‌های لازم امنیتی و ایمنی شده باشد.36 - كتیبه‌های خوانا و قابل فهمی در آنجا ساخته شود.37 - بلندترین مأذنه و گنبد دنیا در آنجا ساخته شود ( نتیجه : ایده های نو برای طراح )

 32 - در معماری آن، معماری بیگانگان، نمایان نباشد. ( هرچند از نگاه مذهبی قابل ارزش است اما از نگاه معماری كه هویت را دینامیك و تعاملی می داند مورد اشكال هست )

35 - كیفیت ساختمان و معماری، فدای تسریع و تعجیل نشود. ( فكر می كنم با توجه به پیشرفت پروژه به این نكته بسیار توجه شده است همانند برج میلاد ! )

اما آراء و نظرات اساتید حوزه علمیه و ائمه جمعه شهرستان‌ها به نوع خود جالب و معماری پسند است كه نشانه توجه علما به كالبد مساجد نیز هست :

1  - مسجد به شكل مربع یا مستطیل باشد.
2  - در پلان، سادگی به چشم بخورد.
3  - از ایجاد هشتی در مكان‌های عبادت اجتناب شود.
4  - شبستان در دو طبقه ساخته شود.
5  - مصلی و مسجد امكان استفاده از پوشش موقت را دارا باشد. (  معماری مسجد النبی رو به یاد بیاورید )
6  - محور قبله بایستی بر مجموعه حاكم باشد.
7  - از شیب زمین به نحو مطلوبی استفاده شود.
8  - در طرح‌ها و پلان‌ها دقت شود كه شكل صلیب را القا نكنند.
9  - حداكثر دید امام به جمعیت و برعكس را تأمین نماید.
10 - تشكیلات مربوط به نماز جمعه در سمت جنوبی مجموعه مستقر گردد.
11 - بین عملكردها و اَشكال ساختمانی تجانس باشد.
12 - سردرب ورودی‌ها رفیع و باشكوه باشد.
13 - داری مقیاس منطقی باشد. ( متاسفانه درتناسبات رواق ها و مناره ها و ایوان ها این مقیاس های منطقی مشاهده ... )
14 - اگر دو محوری است، محور قبله حاكم باشد.
15 - در مجموعه، وحدت دیده شود.
16 - سبك معماریحجیم و سنگینی انتخاب نشود.
17 - محلی جهت فرود‌ هلی‌كوپتر در نظر گرفته شود.
18 - پناهگاه زیرزمینی جهت برادران و خواهران بصورت مستقل در نظر گرفته شود.
19 - صحن‌ها و شبستان‌ها امكان فیلمبرداری را در بهترین شكل، دارا باشند.   ( ریز بینی تا حد امكان )
20 - داری فضای كافی مشجر و سبز باشد.
21 - اصول معماری سنتی در طرح ملحوظ شود.
22 - مسجد جامع و مصلی از هم منفك طراحی نشوند.
23 - در كنار مجموعه، بازار و مراكز تجاری طراحی شود.
24 - پوشش موقت، ساده و قابل اجرا باشد.
25 - نحوه اتصالِ نمازگزاران صحیح باشد.
26 - محل‌های خدماتی متمركز نباشند. بلكه در چندین نقطه در نظر گرفته شوند.
27 - مجموعه دارای حریمی مشخص باشد.
28 - از تهویه طبیعی و در صورت امكان بادگیرهای مناسب استفاده شود.
29 - دارای چندین صحن مختلف باشد تا در اجتماعات كوچكتر نیز مورد استفاده قرار گیرد.
30 - ورودی‌های اضطراری درنظر گرفته شود.
31 - مكانی جهت مراسم غیر از نماز كه معذورین ورود به مسجد بتوانند در آن شركت كنند، طراحی شود.

ولی آراء و پیشنهادات صاحبنظران معماری و اساتید دانشگاه‌ها در بعضی موارد  با عملكرد  كنونی بنا بحث برانگیز بود :

2  - ارتباطات سریع و آسان
3  - استفاده از سقف‌های سبك و متغیر در فضاهی باز
5  - رعایت سادگی در پلان و تزئینات و نماها
7  - استفاده بهینه از فضای سبز و باغسازی ایرانی
8  - كتابخانه به همراه سالنهایی جهت همایش و سخنرانی و قرائت قرآن
9  - ایستگاه جهت خبرنگاران، عكاسان و فیلم برداران
10 - نهایت ظرافت و هنر در عناصر ورودی
11 - درنظر گرفتن درمانگاه و امداد‌رسانی و اورژانس در مجموعه
12 - در طرح مجموعه سعی در برآوری نیازهای اصلی و واقعی بشود، نه نیازهای فرعی.
14 - نیازی به استفاده از سمبل‌های اضافی نیست!!
15 - در عملكردها، نیازهای مختلف سنی و اقشار مردم در نظر گرفته شود.  ( سیركولاسیون پله ای را برای قشر مسن تصور كنید ! )
18 - تا مسافت‌های معقول هیچ بنای بلندی كه مجموعه را تحت تأثیر قرار دهد ساخته نشود.
22 - كاربرد تزئینات متناسب با زمان و مكان طرح باشد.
23 - طرح مجموعه با شرایط اقلیمی سازگار باشد.
26 - ارتباطات و ورودی‌ها قابلیت آن را داشته باشند كه به طور عادی، ‌مردم بتوانند حداكثر ظرف مدت 5 تا 10 دقیقه از مجموعه خارج شوند.
27 - ساختمان می‌تواند تركیبی از بتن و فلز و شیوه ساخت جدیدی به لحاظ پوشش باشد.
28 - مدرسه علوم دینی و بازارچه و موزه شهداء‌ و موزه تاریخ اسلام از فضاهای جنبی آن باشد.
30 - حتی‌الامكان توپوگرافی منطقه حفظ شده و از دخل و تصرف در آن خودداری شود.
31 - بایستی طرحهای خاصی در مسیرهای ارتباطی اطراف مجموعه، پیش‌بینی نمود.
32 - ایستگاه‌های مترو همجوار با مجموعه و هماهنگ با زمان‌های حداكثر جمعیت در مراسم، طراحی شود.
34 - استفاده از تكنولوژی جدید در ساخت آن مورد نظر باشد.
36 - طراحی گسترش احتمالی مجموعه درنظر گرفته ‌شود.

همانطور كه قبلاً توضیح ‌داده ‌شد، پس از نظرسنجی‌های ذكر شده از مردم، كارشناسان و ائمه جماعات یك برنامه مقدماتی، تهیه و تنظیم ‌گردید. این برنامه شامل توضیحاتی در مورد بنای اصلی، ابنیه فرهنگی، تأسیسات اداری، فضاهای آزاد و سبز، فضای رشد و توسعه آتی ‌بود. در این برنامه اصول جهان‌بینی اسلامی، اصالت، شایستگی، سادگی، جذابیت و زیبائی، بی‌بدیلی و مردمی بودن، مورد توجه ‌قرار گرفته ‌است. این برنامه كه حاوی اصول اولیه طرح مصلی بود، محور اصلی برگزاری طراحی مصلای بزرگ تهران گردید . پس نتیجه میگیریم  برنامه فیزیكی و سرفصلهای مورد توجه در طراحی در این كتابچه آمده است و معمار می بایستی در فرایند طراحی به آنها توجه داشته باشد  كه بدین منظور  در 29 دی‌ 1364، در فراخوانی از طریق تریبون نمازجمعه، از كلیه طراحان باتجربه و واجد شرایط، جهت تهیه طرح مصلی، دعوت  بعمل آمد. در این مسابقه 36 شخصیت حقیقی و حقوقی، از داخل و خارج كشور شركت كردند. شركت كنندگان خارجی از كشورهای ژاپن، سوریه، پاكستان و هلند در مسابقه به رقابت پرداختند.

این مسابقات زیر نظر هیأت داوران، متشکل از آقایان استاد محمدكریم پیرنیا، مهندس مهدی چمران، مهندس آیت‌الله زاده شیرازی، ‌مهندس غفاری و مهندس حجت برگزار شد. در این مسابقه هیچکدام از طرح‌ها نتوانست نظر هیأت داوران را تأمین نماید (  كه جای تعجب هم ندارد كه قریب به یقین اساتید مطرح معماری اسلامی در هنگام امتیارز دهی مسجد شاه عباسی و ...  را پیش زمینه فكری دارند و  افسوس طراحی های امروز  را می خورند و شاید هم به دنبال طرحی بودند برای برتری بر معماری اسلامی صفویه و مطرح كردن معماری اسلامی جمهوری اسلامی ایران ! )   بعضی از طرح‌های ارائه شده به هیأت داوران به شكل زیر بود :

اما در پایان سرنوشت طرح ملی مصلی تهران  به شكل زیر رقم خورد كه پس از مطالعه آن  می توانید در نظر سنجی وبلاگ شركت كنید و همچنین به یك جمع بندی كلی در این باره در قسمت نظرات از نگاه شما داشته باشیم  :

در مرحله بعد با ارائه این نتایج به تعدادی از اساتید معماری كشور، از ایشان درخواست جمع‌بندی و نیز ارائه اسكیس پایه (نقشه كلی كه در آن جزئیات، كمتر مورد نظر است) جهت طرح مصلی گردید در این میان، دو نفر به نامهای‌ آقایان دكتر لطیف ابوالقاسمی و دكتر پرویز مؤید عهد، این دعوت را اجابت نموده و هریك طرح پایه‌ای ارائه دادند.

 پس از بررسی این دو طرح در سال 65، طرح آقای دكتر پرویز مؤیدعهد مورد تأیید ضمنی قرار گرفت و به استحضار حضرت آیت‌الله خامنه‌ا‌ی (مدظله العالی) رسید. در این مرحله، كمیسیون جهت تكمیل طرح در مرحله یك با چندین شركت مشاور مانند ایریتك و خانه‌سازی وارد مذاكره شد كه اغلب آنها تقاضای هزینه سنگینی نموده و در عین حال انجام آن را فوق طاقت بالفعل خود در آن زمان، قلمداد كردند.در سال 1369 ( و اما چند سال بعد ... )   با تعیین گروه جدیدی از مهندسین توسط مدیرعامل وقت (آقای مهندس آخوندی) مجدداً به بازنگری طرحهای مختلف ارائه شده قبلی پرداخته شد و در نهایت جزوه‌ا‌ی پیرامون طرح‌های ارائه شده در مسابقه، تهیه گردید و به استحضار مقام معظم رهبری رسانده شد.

 در نهایت طرح آقای دکتر پرویز مؤید عهد به عنوان طرح ساخت مصلای امام خمینی تهران انتخاب و مورد تأیید مجدد قرار گرفت و ترسیم پلان ها و برش های جدیدی از طرح و نیز ساخت ماکت مجموعه در دستور کار معمار طرح قرار گرفت.

با مطالعه تاریخچه پروژه مصلی تهران و مطالبات طرح و ارزیابی وضعیت كنونی پروژه ، آیا معماری مصلی تهران نمایش ویژیگی های یك طرح اسلامی – ایرانی است ؟

On retiendra de Jean Nouvel, l’institut du monde Arabe à Paris, La fondation Cartier à Paris, le musée Branly (Paris), la tour Agbar (Barcelone), la Tour de Verre près du MOMA (New York), le théatre de Minneapolis, le centre de conférence de Luzerne ou encore l’opéra de Lyon.

Le jury du PRITZKER PRIZE 2008 a apprécie l’imagination, la pertinence, l’exubérance et le caractère expérimental et innovant des projets de Jean Nouvel."

"Mon objectif a toujours été de refléter à travers l’architecture la modernité de notre époque en opposition à l’utilisation de références du passé." Jean Nouvel

Jean Nouvel se refuse ainsi l’idée de style et préfère entreprendre l’architecture comme une réponse à un problème spécifique dépendant du contexte, du programme, de l’économie, du client...

Cette architecture se veut donc informelle dans le sens où la forme ne s’impose pas d’elle même, mais résulte d’une réflexion stratifiant un ensemble de données.

On reprochera peut être que la négation de style est aussi un style qui se traduit chez Jean Nouvel par l’utilisation des matériaux contemporains classiques tels que le verre et le métal, des volumétries simples mais symboliques et un travail fin sur la matière.

Image Source : Dezeen Copyright : Jean Nouvel

53 West 53rd Street, tour NYC, Jean Nouvel

Une architecture moins dessinée mais davantage pensée, le contexte, le concept et le processus étant plus important que le dessin. Une architecture dite conceptuelle et contextuelle à l’opposé de l’architecture générique.

C’est dans cette philosophie que l’œuvre de Jean Nouvel apparaît comme diversifiée, variée, colorée, chaque projet étant une réponse spécifique contrairement à des architectes comme Tadao Ando ou Frank Gehry où l’architecture est clairement codée à travers un langage architectural clairement exprimé.

 Télécharger en bas de page la liste des projets de Jean Nouvel.

JURY

Chairman

The Lord Palumbo Architectural Patron, Chairman of the Trustees, Serpentine Gallery Former Chairman of the Arts Council of Great Britain Former Chairman of the Tate Gallery Foundation Former Trustee of the Mies van der Rohe Archive at the Museum of Modern Art, New York London, England

Shigeru Ban Architect Professor, Keio University Tokyo, Japan

Rolf Fehlbaum Chairman of the Board, Vitra Basel, Switzerland

Carlos Jimenez Professor, Rice University School of Architecture Principal, Carlos Jimenez Studio Houston, Texas

Victoria Newhouse Architectural Historian and Author Founder and Director of the Architectural History Foundation New York, New York

Renzo Piano Architect and Pritzker Laureate 1998 Paris, France and Genoa, Italy

Karen Stein Writer, editor and architectural consultant New York, New York

Executive Director

Martha Thorne Chicago, Illinois

BIOGRAPHIE

Il veut être peintre, mais s’inscrit en 1964 à l’École des Beaux-Arts de Bordeaux en architecture. En 1966, il est admis premier à l’École nationale supérieure des beaux-arts de Paris.

Après avoir travaillé chez Claude Parent, le père de la « fonction oblique », et dans la mouvance intellectuelle de l’architecte Paul Virilio, il fonde en 1970 sa première agence avec François Seigneur.

Nouvel obtient son diplôme d’architecte DPLG en 1971 et rencontre le critique Georges Boudaille grâce auquel il devient architecte de la Biennale de Paris. Il pratique alors la scénographie notamment pour la section architecture et design de l’exposition Les Années 50 au Centre Pompidou en 1988, et plus récemment celle de l’exposition Le Futur du travail et La Mobilité pour l’Expo 2000 à Hanovre.

En 1976, il rencontre le scénographe Jacques le Marquet qui lui fait découvrir le monde du théâtre et la mise en scène.

Jean Nouvel a toujours affiché des prises de position militantes, voire polémiques quant aux problèmes et décisions concernant l’architecture et la ville.

Jean Nouvel est co-fondateur du mouvement d’architecte français Mars 1976, du Syndicat de l’Architecture, et l’un des principaux organisateurs de la consultation internationale pour l’aménagement du quartier des Halles de Paris. En 1980 il fonde la Biennale d’architecture dans le cadre de la Biennale de Paris.

Après l’Institut du monde arabe et après que son projet pour le réaménagement des Halles en 2004 a été écarté, le Musée du quai Branly inauguré le 23 juin 2006 à Paris est sa dernière réalisation prestigieuse dans la capitale française.

Début 2006, l’entreprise Nestlé Suisse, dirigée par Nelly Wenger, présente sa nouvelle ligne d’emballage de chocolat pour les produits de la marque Cailler, dessinée par Jean Nouvel. La population suisse, habituée aux traditionnels emballages en papier, accueille très mal les nouveaux emballages en plastique, jugés peu écologiques et, très luxueux d’apparence, peu conformes à l’image traditionnelle attendue du produit. Le détaillant Denner crée l’événement en refusant de vendre les nouveaux chocolats et en accusant l’entreprise de les vendre plus cher qu’avant. Fin 2006, la société Nestlé annonce l’abandon des emballages Jean Nouvel.

PRIX

# 1983 : Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres ; # 1983 : Médaille d’argent de l’Académie d’Architecture ; # 1983 : Docteur Honoris Causa de l’université de Buenos Aires ; # 1987 : Chevalier de l’Ordre national du Mérite ; # 1987 : Grand prix national de l’architecture, Prix Aga Khan et lauréat de l’Équerre d’argent pour l’Institut du monde arabe ; # 1990 : Prix Architectural Record pour l’hôtel Saint-James ; # 1993 : Honorary fellow, AIA Chicago (American Institute of Architects) ; # 1995 : Honorary fellow, RIBA (Royal Institute of British Architects) ; # 1997 : Commandeur dans l’Ordre des Arts et des Lettres ; # 1999 : Médaille d’or de l’Académie d’architecture française ; # 2000 : Lion d’or à la Biennale de Venise ; # 2001 : Premio Internazionale di Architettura Francesco Borromini, edizione 2001. # 2003 : Premier Prix de l’International d’Architecture par l’UNESCO (unesco.org) pour l’ensemble de son Œuvre et Mention Spéciale pour le Projet AN USVACUM (Ateliers Jean Nouvel) (Paris France) # 2005 : Wolf Foundation Prize in Arts (Architecture) # 2008 : prix Pritzker