در مركز نگهداری كودكان مهر زنجان‌ این شهر بر روی بدن 3 كودك یتیم به نام‌های زهرا، مریم و محمدمهدی داغ گذاشته شده است. كه بر اثر آن صورت زهرا، پای مریم و گردن محمدمهدی سوخته است. این اتفاق زمانی رخ داده است كه مربی در پاس شیردهی بوده است و گفته میشود كه خدمه این مركز دست به این كار زده است. دیروز گزارش كامل، اظهارات و گفته‌های خاطیان در این پرونده به تهران ارجاع داده شده است و تهران در این زمینه نظرنهایی را خواهد داد. مسئول مركز از این سمت به دلیل عدم نظارت دقیق كنار گذاشته شده است و مربی شیفت نیز از كار معلق شده است تا در این زمینه پاسخگو باشد همچنین خانم خدمه نیز به مراجع ذیصلاح معرفی شده است.

شرح ماجرا به قلم یکی از اساتید دانشگاه زنجان

اخیراً یكی از بانوان محترم و علاقه‌مند به كارهای خیرخواهانه كه در انجمن‌های خیریه‌ متعددی فعالیت دارد و سال‌هاست كه در انجمن‌های خیریه و همچنین دانشگاه با بنده همكار بوده است، با مراجعه‌ به این‌جانب خبر از وقوع حادثه اسفناكی در خصوص سه نفر از كودكان یتیم تحت سرپرستی سازمان بهزیستی در «مركز نگهداری كودكان مهر زنجان»، واقع در خیابان دانشسرا، جنب انبار گندم داد. ابتدا برای این‌جانب باور كردنی نبود، ولی با توجه به شناختی كه از این بانوی محترم داشتم در صدد تحقیق در این زمینه برآمدم و با كمال تأسف به طور مستند، اطلاع حاصل كردم كه بر روی بدن سه نفر از كودكان یتیم این مركز به نام‌های زهرا، مریم و محمدمهدی داغ گذاشته شده است. بعد از تلاش بسیار موفق به تهیه عكس از بدن مجروح این كودكان شدم كه در این عكس‌ها به وضوح مشاهده می‌شود كه بر اثر داغی كه بر بدن این كودكان گذاشته شده، صورت زهرا و پای مریم و گردن محمدمهدی سوخته شده است!


در پیمان جهانی حقوق كودك كه دارای یك مقدمه و54 ماده است و در 41 ماده آن حقوق كودك را مطرح می سازد و13ماده آن در باره چگونگی اجرای آن در هركشور می‌باشد بر ضرورت تكریم كودك تأكید فراوان شده است. با توجه به تعهد ایران در قبال پیمان‌های بین‌المللی و تعهد كشور برای رعایت آن‌ها، بر اساس لزوم و وجوب وفای به عهد در فقه اسلامی عمل به این تعهدات علاوه بر ضرورت عمل به میثاق‌های بین‌المللی شرعاً نیز واجب است.

در ماده 19 این پیمان تحت عنوان «منع بدرفتاری با كودك» آمده است: «دولت ها موظف هستند كودك را از هر نوع بدرفتاری والدین یا سرپرستان دیگر محافظت كنند و برای جلوگیری از هر نوع سوء استفاده ازكودك، اقدامات مناسب اجتماعی را انجام دهند.»

همچنین در ماده20 تحت عنوان «كودكان بی‌سرپرست» آمده است: «دولت‌ها باید به كودكان محروم از خانواده كمك كنند و جایگزین مناسبی برای آنان تعیین نمایند.»
همچنین در ماده37 تحت عنوان «منع شكنجه» آمده است: «هیچ كودكی نباید مورد شكنجه، رفتارستمگرانه و بازداشت غیرقانونی قرارگیرد. مجازات اعدام و حبس ابد در مورد خلافكاری‌های كودكان زیر18سال، ممنوع است.»

حال با توجه به سكوت مقامات استان اعم از استاندار، فرماندار زنجان، مدیركل بهزیستی و دیگر مقامات مسؤول در قبال این فاجعه دردناك، از عالی‌ترین مسؤولان كشور انتظار می‌رود كه با نهایت دقت این موضوع را بررسی كنند و به افكار عمومی پاسخ دهند كه چرا در حیطه مدیریتی مسؤولان استان زنجان چنین فاجعه‌ای رخ داده است؟ این فاجعه از چنان اهمیتی برخوردار است كه ضرورت دارد برای بررسی و رسیدگی به آن یك كمیته حقیقت‌یاب كه در آن مطبوعات و دیگر رسانه‌های خبری نیز حضور داشته باشند تشكیل و بعد از كشف حقیقت، پاسخ قانع‌كننده‌ای به افكار عمومی داده شود. همچنین از ائمه جمعه كه در باره بسیاری از مسائل بسیار كوچك و ساده موضعگیری می‌كنند انتظار می‌رود كه در خطبه‌های نمازجمعه به این موضوع مهم بپردازند و خواستار رسیدگی به آن شوند. باور كنیم كه اگر امام جمعه‌ای به هنگام خواندن خطبه‌های نمازجمعه از شدت درد و ناراحتی در قبال این فاجعه، عمامه بر زمین بكوبد و فریاد برآورد شایسته ملامت نخواهد بود، بلكه این عمل او سزاوار و شایسته تمجید خواهد بود.

ضرورت تكریم ایتام در قرآن كریم
در تفكر اسلامی بر ضرورت تكریم ایتام تأكید فراوان شده و در قرآن كریم بی‌اعتنایی به یتیمان و راندن آنان،علامت كفر و نفاق نشانه تكذیب دین و روز قیامت دانسته شده است.

خداوند متعال در یكی از آیات قرآن كریم می‌فرماید: «آیا دیدی آن را كه دین و روز قیامت را دروغ می پندارد؟ پس او كسی است كه یتیم را از خود می راند.»1

و در جای دیگر بر سبیل ملامت می‌فرماید: «چنان نیست كه شما خیال می‌كنید، بلكه شما یتیمان را گرامی نمی‌دارید و یكدیگر را بر اطعام مستمندان تشویق نمی‌كنید.»2

و در آیه‌ای دیگر از احسان به یتیمان با عنوان میثاق الهی یاد می‌كند و می‌فرماید: «[و به یاد آورید] زمانی را كه از بنی‌اسرائیل پیمان گرفتیم كه جز خداوند یگانه را نپرستید و نسبت به پدر و مادر و نزدیكان و یتیمان و بینوایان نیكی كنید... .»3

و در آیه‌ای دیگر از نیكی به یتیمان به‌عنوان مصداق بارز نیكی یاد می‌كند و می‌فرماید: «نیكی[تنها] این نیست كه به هنگام نماز صورت خود را به سوی مشرق و مغرب كنید، بلكه نیكوكار كسی است كه به خدا و روز رستاخیز و فرشتگان و كتاب آسمانی و پیامبران ایمان آورد و مال خود را با تمام علاقه‌ای كه به آن دارد به خویشاوندان و یتیمان و از كارافتادگان و ... انفاق كند... .»4

عنایت ویژه به یتیمان در سنت نبوی و سیره معصومین(ع)
در سنت نبوی و سیره معصومین(ع) نیز بر ضرورت توجه خاص و تكریم یتیمان سفارش‌های اكیدی رسیده است. پیامبر اكرم(ص) هرگز نمی‌توانست ناراحتی كودكان یتیم را تحمل كند، فلذا در این زمینه فرمود: «... هرگاه كودك یتیمی گریه كند اشك‌های او در كف پر مهر و محبّت خداوند رحمان می‌ریزد و خدای تعالی می‌فرماید: چه كسی این یتیمی كه پدرش را از دست داده(و اكنون زیر خاك آرمیده) به گریه درآورده است؟ هر كس او را آرام كند بهشت از آن اوست.»5
در حدیثی دیگر از پیامبر اكرم(ص) آمده است: «هنگامی كه كودك یتیم گریه می كند عرش خدا به لرزه در می آید. خداوند به فرشتگانش می فرماید: ای ملائكه من! چه كسی این یتیم را كه پدرش در خاك پنهان شده است به گریه درآورد؟ ملائكه می گویند: خدایا! تو آگاه‌تری. خداوند می ‎ فرماید: ای ملائكه من! شما را گواه می‌گیرم كه هر كس گریه او را خاموش و قلبش را خشنود كند من روز قیامت او را خشنود خواهم كرد.»6

روزی پیامبر اكرم(ص) در راه اصلی مدینه می‌گذشت، چند كودك را دید كه طفلی را در میان گرفته‌اند و او را به‌خاطر نداشتن پدر سرزنش می‌كنند و می‌گویند، تو پدر نداری، ولی پدر ما فلان است كه دارای شأن و مقام می‌باشد. كودك یتیم بنای گریستن گذاشت. پیامبر اكرم(ص) نزد او رفت و پرسید: «چرا گریه می‌كنی؟ گفت: من پسر فلانی هستم كه در جنگ احد كشته شد، مادرم شوهر كرد و مرا از خود راند و خواهرم نیز فوت كرده است.» پیامبر رحمت(ص) او را نوازش و آرام كرد و سپس فرمود: اگر پدرت را كشتند، من پدر توام و همسرم مادرت، فاطمه هم خواهرت است. كودك خوشحال شد و فریاد برآورد، هان! ای كودكان، اكنون مرا سرزنش نكنید كه پدر و مادر و خواهر من از همه شما بهتر و برتر است، سپس حضرت او را به فاطمه(س) سپرد. حضرت فاطمه(س) نیز او را نوازش و پاكیزه كرد و لباسی پاك بر او پوشانید و تا رحلت پیامبر(ص) در خانه حضرت فاطمه(س) بود.7

علی(ع) نیز نهایت سعی خویش را برای رعایت حال یتیمان می‌كرد و می‌فرمود: «هر مرد و زن باایمانی كه از روی مهربانی دست خود را بر روی سر یتیمی بكشد خدای متعال به عدد هر مویی كه دست خود را روی آن می‌گذارد یك ثواب برای او می‌نویسد.»8
علی(ع) در بستر احتضار و شهادت بر رعایت حال یتیمان تأكید كرد و فرمود: «خدا را خدا را در مورد یتیمان، نكند آن‌ها گاهی سیر و گاهی گرسنه بمانند، نكند آن‌ها در حضور شما در اثر عدم رسیدگی از بین بروند!»9

با توجه به آیات قرآن كریم و روایات منقول از پیامبر اكرم(ص) و ائمه معصومین(ع) باید با ایتام به نیكی و مهربانی سخن گفت و رفتار كرد و به شیوه پسندیده‌ آنان را اطعام و پوشاك داد و در همه احوال آنان را گرامی داشت، هیچ‌گاه نباید آنان را آزرد و یا با خشونت با آنان برخورد كرد و با تندی آنان را از خویش دور نمود.
در قرآن كریم آمده است: «با یتیمان سخن نیكو و دل‌پسند بگویید، آنان را اطعام كنید، آن‌ها را گرامی دارید و به آنان پناه دهید و هرگز آنان را آزرده خاطر و از خود دور نكنید.»10

آیت‌الله شیخ یوسف صانعی از مراجع عظام تقلید در پاسخ به سؤالی توسط نماینده صندوق كودكان سازمان ملل متحد(یونیسف) در جمهوری اسلامی ایران در خصوص كودك‌آزاری گفته‌اند: «كودك‌آزاری نه تنها به عنوان آزار و اذیت انسان‌ها كه حرام و جرم و گناه است، و نه تنها به عنوان اذیت موجود زنده جانداری كه اذیت را با جان خودش و با غریزه خودش درك می‌كند كه مورد تهدید و عذاب الهی و قرار گرفتن آزار دهنده آن‌ها در آتش جهنم، حرام می‌باشد، بلكه حرمت و گناه ویژه و خاص خود را دارد، چون آزار آن‌ها سخت خلاف عواطف و وجدان بشری و علاقه انسانی بوده و هست و آزار كسانی است كه توان دفاع از خود را نداشته و ندارند و باید به خدای بزرگ و مهربان و قادر و انتقام گیرنده از ظلم مظلومان از این گناه پناه برد و از ذات باری تعالی و رب‌ العالمین درخواست ریشه‌كن شدن آن و زنده شدن فرهنگ و عواطف انسانی را نمود.»11
 

رحمت‌اله بیگدلی
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی زنجان 

*عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی زنجان
ارجاعات:
1. ماعون / 1 و 2.
2. فجر / 17 و 18.
3. بقره / 83.
4. بقره / 177.
5. تفسیر فخررازی، ج 31 / صفحه 220.
6. تفسیر مجمع البیان، ج 10 / صفحه 606.
7. مستدرك الوسائل، محدث نورى، ج 2، ص 474، مؤسسه آل البیت، قم. علی امیرخانی- مركز فرهنگ و معارف قرآن
8. ثواب الاعمال، صفحه 237.
9. نهج البلاغه صبحی صالح، صفحه 421، وصیت 47.
10. ماعون/ 2. همچنین رجوع كنید به نساء/ 8 و 127، انسان/ 8 ، فجر/ 17، ضحى/ 6 و 9.
11. پایگاه اطلاع‌رسانی فقه‌الثقلین، پاسخ به سؤال كریستین سالازار ـ فولكمن، نماینده صندوق كودكان سازمان ملل متحد(یونیسف) در جمهوری اسلامی ایران

واکنش های مسوولین بهزیستی به این فاجعه :

سرپرست بهزیستی استان زنجان:

خبر داغ كردن 3 كودك زنجانی را تأیید می‌كنم

سرپرست بهزیستی استان زنجان با اشاره به خبر منتشره در مورد آزار كودكان در یكی از مراكز نگهداری كودكان زنجان گفت: این اقدام صورت گرفته ولی مشخص نیست كه مسئول انجام این كار چه كسی بوده است.

رسول سیدی فرد امروز در گفتگو با خبرنگار فارس در زنجان با اشاره به اینكه این اتفاق زمانی رخ داده است كه مربی در پاس شیردهی بوده است خاطر نشان كرد: گفته می‌شود كه خدمه این مركز دست به این كار زده است، ولی هنوز این امر نیز محرز نشده است. این خانم خدمه در آستانه بازنشستگی است و بیش از 18 سال سابقه دارد.
به گفته رئیس بهزیستی شهرستان زنجان این خانم در مدت فعالیت خود حتی یك سیلی هم به كودكان نزده است.
سیدی فرد با اشاره به اینكه امروز گزارش كامل، اظهارات و گفته‌های خاطیان در این پرونده به تهران ارجاع داده شده است افزود: تهران در این زمینه نظرنهایی را خواهد داد.
وی با اشاره به اینكه مسئول مركز از این سمت به دلیل عدم نظارت دقیق كنار گذاشته شده است گفت: مربی شیفت نیز از كار معلق شده است تا در این زمینه پاسخگو باشد همچنین خانم خدمه نیز به مراجع ذیصلاح معرفی شده است.
سرپرست بهزیستی استان زنجان در ادامه با اشاره به اینكه این قبیل كارها در مراكز اتفاق می‌افتد تصریح كرد: بسیاری از مواقع اتفاقاتی این چنینی هرگز گفته نمی‌شود.
وی كودكان آزار دیده را بد سرپرست معرفی كرد و نه بی سرپرست افزود: یكی از كودكان در اظهارات خود اعلام كرده كه این عمل یعنی داغ كردن را چندین بار از سوی پدرش شاهد بوده است.
ضمن اینكه بهزیستی استان زنجان در این زمینه نیز گزارشی را ارسال كرده است كه به این شرح است:
1- بیش از75 درصد از فرزندان مقیم آن مركز بدسرپرست هستند یعنی فرزندانی كه به علت عدم صلاحیت والدین ناشی از اعتیاد، جرم، زندان، همچنین بچه‌های طلاق هستند كه در فضای خانوادگی، دارای خشونت‌های فردی و خانوادگی بوده كه شاهد تنبیهات قهری همسران با خود و فرزندان خود بوده و با این خشونت زندگی كرده‌اند. تقلید رفتارهای والدین برای فرزندان در این سنین تقریباً طبیعی به نظر می‌رسد كه نگهداری چنین فرزندانی در مراكز استیجاری و فاقد استانداردهای لازم و همچنین محدودیت منابع و عدم امكان تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز بر وقوع چنین حوادثی بی‌تأثیر نخواهد بود.
2- بعد از وقوع حادثه سوختگی بلافاصله كارشناس مسئول بخش معاون مربوطه و دفتر مسئول ارزیابی عملكرد و پاسخگویی به شكایات در مركز حضور پیدا كرده كه بر اساس گزارشات و پیگیری‌ها مشخص شده در زمان وقوع حادثه مربی شیفت مربوطه جهت استفاده از پاس شیر كه دارای نوزاد 5 ماه بوده در مركز حضور نداشته و مركز با حضور خدمه در آن ساعت از فرزندان مراقبت می‌شده است كه با بررسی به عمل آمده از طریق دفتر ارزیابی و اعمال تدابیر لازم خدمه حاضر در شیفت ضمن كتمان اقدام سوختگی از سوی خود اظهار می‌دارد در حین رسیدگی به نظافت و بهداشت نوزادان 2 كودك در آشپزخانه به هم دیگر آسیب رسانده‌اند و این موضوع كاملاً جدی در دستور كار واحد ارزیابی و حراست سازمان بوده كه دقیقاً قانون در مورد افراد خاطی در صورت اثبات اعمال خواهد شد، اما علی‌رغم عدم اثبات و احراز تخلف خاطیان در اقدام اول با خدمه مسئول مركز و مربیان و كارشناسان مربوطه برخورد و نسبت به جابجایی آن اقدام شده و این موضوع توسط سازمان بهزیستی استان زنجان تا فرجام توسط مراجع ذی‌صلاح پیگیری می‌شود.
در پایان بهزیستی استان از حادثه و اتفاقی كه به وقوع پیوسته و موجب درد عمیق و جریحه دار شدن اذهان عمومی و مردم عزیز و شهید پرور شده پوزش طلبیده و از خداوند كریم طلب بخشش كرده و امیدواریم با اتخاذ تدابیر لازم از وقوع چنین اتفاقاتی پیشگیری كنیم و با كمك اصحاب رسانه و مردم نوعدوست و سخاوتمند استان در ادای دین نسبت به جامعه هدف این سازمان با همراهی و همیاری آنان موثر واقع شویم.
طی چند روز گذشته 3 كودك به نام‌های محمد مهدی، زهرا و مریم در یكی از مراكز نگهداری بهزیستی زنجان از ناحیه پا، گردن و صورت توسط یكی از خدمه به واسطه داغ گذاشتن آسیب دیده‌اند

:واکنش متناقض قائم مقام معاون اجتماعی بهزیستی
 

تنبیه و داغ كردن كودكان یتیم در مراكز نگهداری بهزیستی غیر‌ممكن است

قائم مقام معاونت اجتماعی بهزیستی گفت: از تنبیه و داغ كردن 3 كودك یتیم در مركز نگهداری كودكان مهر زنجان خبر ندارم و چنین اتفاقی غیر‌ممكن است .نبی‌الله عشقی ثانی در گفت‌و‌گو  با فارس درباره خبر داغ كردن 3 كودك یتیم در مركز نگهداری كودكان مهر زنجان‌ گفت: از چنین اتفاقی هیچ خبری ندارم و به همین علت هیچ توضیحی نمی‌توانم بدهم، مربیان و مسئولان در مراكز نگهداری كودكان كه از سازمان بهزیستی مجوز دارند حتی حق یك پشت دستی زدن به كودكان را ندارند و هرگز در این مراكز تنبیهی انجام نمی‌شود و به طور كلی تنبیه در مراكز بهزیستی ممنوع است.
وی گفت: چنین موضوعی تاكنون سابقه ندارد و اگر اتفاق افتاده باشد مربی و مسئولان مربوطه در آن مركز حتماً به كمیته تخلفات بهزیستی احضار می‌شوند و اگر ثابت شود با آنها برخورد قانونی می‌شود.
وی گفت: سازمان بهزیستی صحت و سقم این خبر را بررسی می‌كند.
برخی منابع خبری با انتشار عكس‌هایی اعلام كردند كه در مركز نگهداری كودكان مهر زنجان‌ این شهر بر روی بدن 3 كودك یتیم به نام‌های زهرا، مریم و محمدمهدی داغ گذاشته شده است. كه بر اثر آن صورت زهرا، پای مریم و گردن محمدمهدی سوخته است